Matura 2026 z biologii – poziom rozszerzony: arkusz CKE i oceny ekspertów

Matura 2026 z biologii – poziom rozszerzony: arkusz CKE i oceny ekspertów

W piątek, 8 maja 2026 roku, o godzinie 9:00 rozpoczął się egzamin maturalny z biologii na poziomie rozszerzonym. Zdający mieli do dyspozycji 180 minut, czyli trzy godziny. Egzamin zakończył się o godzinie 12:00. Do tegorocznej matury z biologii przystąpiło ponad 71 tys. osób – według danych CKE około 71 267 zdających, co stanowi około 20,7 proc. wszystkich tegorocznych maturzystów. Biologia jest czwartym najczęściej wybieranym przedmiotem dodatkowym w skali kraju.

Co znalazło się w arkuszu?

Arkusz CKE składał się z 22 zadań podzielonych na krótsze podpunkty, za które można było uzyskać łącznie maksymalnie 60 punktów. Zadania obejmowały zarówno formy zamknięte (wielokrotny wybór, prawda/fałsz, dobieranie), jak i otwarte wymagające precyzyjnego formułowania odpowiedzi.

Wśród zagadnień, które pojawiły się w tegorocznym arkuszu, znalazły się m.in.:

• Budowa białek – zadanie dotyczące mostków disiarczkowych w albuminie. Zdający musieli wykazać, ile mostków disiarczkowych może utworzyć białko zawierające 35 reszt cysteiny. Poprawna odpowiedź to 17 mostków (35 podzielone przez 2, z jedną resztą bez pary).
• Fotosynteza – zadania dotyczące fotosystemu II, fotolizy wody i roli enzymu rozszczepiającego wodę w dostarczaniu elektronów do centrum reakcji.
• Horyzontalny transfer genów – zadanie oparte na klasycznych eksperymentach Lederberga, Tatuma i Davisa, sprawdzające rozumienie mechanizmów koniugacji i transdukcji u bakterii.
• Fizjologia neuronu – analiza potencjału czynnościowego, depolaryzacji i hiperpolaryzacji błony komórkowej oraz przepuszczalności dla jonów sodu i potasu.
• Anatomia roślin – rozpoznawanie przekroju korzenia i pędu na podstawie ułożenia tkanek przewodzących.
• Biotechnologia – zadanie dotyczące terapii CAR-T stosowanej w leczeniu nowotworów.
• Budowa bakterii – różnice między bakteriami Gram-dodatnimi i Gram-ujemnymi w kontekście działania antybiotyku linezolid.

W wielu zadaniach zdający musieli pracować z wykresami, tabelami, schematami i opisami doświadczeń. Duży nacisk położono na umiejętność analizy danych i wyciągania wniosków, a nie jedynie odtwarzanie wiedzy podręcznikowej.

Ekspert: arkusz "lekko niedopracowany"

Dr Kamil Frankiewicz w komentarzu dla serwisu Medonet ocenił tegoroczny egzamin pozytywnie, wskazując jednak na pewne niedociągnięcia. – Tegoroczna matura z biologii potwierdza, że egzamin rozwija się w dobrym kierunku – stwierdził ekspert, dodając jednocześnie, że arkusz był "lekko niedopracowany".

Na plus dr Frankiewicz zaliczył zadanie o fotosystemie II, które sprawdzało rozumienie mechanizmu procesu, a nie tylko znajomość jego nazwy, oraz zadanie o horyzontalnym transferze genów oparte na eksperymentach Davisa. – Takie zadanie nie premiowało prostego odtworzenia wcześniej zasłyszanej historyjki. Sprawdzało, czy zdający potrafi przeczytać opis eksperymentu, zrozumieć jego logikę i wyciągnąć poprawny wniosek – wyjaśnił.

Krytykę wzbudziło natomiast pytanie o różnice między bakteriami Gram-dodatnimi i Gram-ujemnymi – zdaniem eksperta polecenie było zbyt nieprecyzyjne, co mogło prowadzić do bardzo rozbieżnych odpowiedzi.

Nauczycielka: presja czasu jako największy problem

Marzanna Wikiera-Piasecka, nauczycielka biologii z 30-letnim stażem, oceniła tegoroczny arkusz jako wyraźnie trudniejszy niż matury z ostatnich dwóch lub trzech lat. W skali od 0 do 5 przyznała mu ocenę 4, podczas gdy poprzednie egzaminy oceniała na około 2,5.

– Słabą stroną, w mojej opinii, jest niedostosowanie ilości i stopnia trudności zadań do czasu, jaki miał absolwent na rozwiązanie go. Kilka zadań, np. z limfocytami T, wymagało kilkukrotnego czytania tekstu oraz komponowania odpowiedzi zgodnie z czasownikami operacyjnymi – podkreśliła ekspertka.

Jednocześnie nauczycielka pozytywnie oceniła zgodność arkusza z podstawą programową i aktualnym kierunkiem rozwoju biologii jako nauki – ze szczególnym uwzględnieniem genetyki, wirusologii i ewolucjonizmu.

Opinie maturzystów: podzielone, z przewagą trudnych ocen

Po zakończeniu egzaminu internet szybko wypełnił się komentarzami zdających. Opinie były skrajnie podzielone. Część uczniów wskazywała na zadania jako zgodne z programem i bez większych niespodzianek, inni pisali o "dramacie" i "najgorszym arkuszu, jaki rozwiązywali". Wielu zwracało uwagę na brak tzw. pewniaków – zadań, które w poprzednich latach regularnie pojawiały się w arkuszach.

– Przerobiłem wszystkie arkusze od 2015 roku i stwierdzam, że ta matura nie należała do prostych – napisał jeden z maturzystów na platformie X. Inni podkreślali, że polecenia były bardziej skomplikowane niż dotychczas i wymagały wielokrotnego czytania tekstów źródłowych.

Część zdających z Krakowa, cytowana przez Dziennik Polski, również potwierdziła, że egzamin był trudny i znacznie różnił się od matur z poprzednich lat.

Dla kogo biologia na maturze?

Egzamin z biologii zdawany jest wyłącznie na poziomie rozszerzonym. Wybierają go przede wszystkim uczniowie planujący studia na kierunkach takich jak medycyna, stomatologia, farmacja, weterynaria, biotechnologia, dietetyka czy psychologia. W Małopolsce do matury z biologii przystąpiło ponad 6,3 tys. zdających.

Jeśli chcesz powtórzyć materiał z biologii przed kolejnymi etapami przygotowań lub sprawdzić się na arkuszach maturalnych, platforma matury-online.pl oferuje zadania z genetyki, ekologii i innych działów objętych egzaminem.