Co najczęściej na maturze z chemii? Działy w arkuszach CKE 2023–2026

Jeśli zostały Ci trzy miesiące do matury z chemii rozszerzonej, najgorsze, co możesz zrobić, to uczyć się „wszystkiego po równo”. Materiał jest ogromny, a arkusz ma 60 punktów. Pytanie, co najczęściej na maturze z chemii się pojawia, nie jest leniwym skrótem; to pytanie o kolejność nauki. Żeby na nie odpowiedzieć bez zgadywania, wzięliśmy cztery arkusze CKE z sesji majowych 2023–2026 razem z zasadami oceniania i policzyliśmy, do których działów podstawy programowej CKE przypisała każde polecenie. Poniżej znajdziesz wynik tego liczenia, a obok niego to, co o typach zadań i ocenianiu mówi Informator CKE. To nie jest prognoza — cztery arkusze to mała próba — ale pokazuje, co w tych latach było w arkuszu zawsze, a co tylko czasem.

Skąd te dane — i jak je czytać

Źródła są dwa i oba oficjalne. Pierwsze to arkusze z chemii (poziom rozszerzony, Formuła 2023) z terminu głównego: 15 maja 2023 r., 16 maja 2024 r., 16 maja 2025 r. i 13 maja 2026 r., wraz z zasadami oceniania. Drugie to „Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2024/2025”. Arkusze możesz pobrać na stronie arkuszy CKE z chemii, a Informator — na stronie informatora z chemii.

W zasadach oceniania CKE podaje przy każdym zadaniu wymagania, które to zadanie sprawdza — z numerem i nazwą działu (np. „VIII. Reakcje utleniania i redukcji”). Policzyliśmy te przypisania. Trzeba przy tym pamiętać o trzech rzeczach.

Po pierwsze, jedno polecenie często sprawdza wymagania z dwóch lub trzech działów naraz (np. stechiometrię i chemię organiczną). Takie polecenie liczymy w każdym z tych działów, więc punktów w tabeli nie wolno sumować do 60.

Po drugie, arkusze z lat 2023 i 2024 powstały na podstawie wymagań egzaminacyjnych obowiązujących w tych dwóch latach, a arkusze z lat 2025 i 2026 — na podstawie podstawy programowej. Nazwy działów są w obu dokumentach takie same, drobne różnice dotyczą numeracji końcowych działów.

Po trzecie, sam Informator zastrzega, że zadania w arkuszu są dobierane tak, „aby reprezentowały różnorodne wymagania ogólne i szczegółowe opisane w podstawie programowej” (s. 6). Dział, którego w czterech arkuszach było mało, może w kolejnym pojawić się szerzej.

Wskazówka: czytaj tabelę jak opis czterech konkretnych arkuszy, nie jak gwarancję. Kolumna „w ilu arkuszach” mówi, w ilu z czterech sesji co najmniej jedno polecenie sprawdzało wymaganie z danego działu.

Kilka liczb o samych arkuszach, które wynikają z tego samego liczenia:

Arkusz (termin główny)	Zadania (numery)	Polecenia punktowane osobno	Suma punktów
maj 2023	34	43	60
maj 2024	30	43	60
maj 2025	29	42	60
maj 2026	29	39	60

To się zgadza z opisem z Informatora: egzamin trwa 180 minut, a arkusz zawiera „około 45 zadań (poleceń)” (s. 6). Większość poleceń jest za 1 lub 2 punkty; w każdym z czterech arkuszy było jedno polecenie za 4 punkty.

Top 10 tematów z chemii rozszerzonej

Poniżej dziesięć działów, do których w czterech arkuszach przypisano łącznie najwięcej punktów. W kolumnach z latami podajemy sumę punktów za polecenia, przy których CKE wskazała wymaganie z danego działu.

#	Dział (nazwa z wymagań)	2023	2024	2025	2026	W ilu arkuszach
1	Wstęp do chemii organicznej (m.in. izomeria, typy reakcji, wzory i nazwy)	9	14	12	18	4 z 4
2	Reakcje w roztworach wodnych (dysocjacja, pH, hydroliza, reakcje jonowe)	13	13	7	7	4 z 4
3	Atomy, cząsteczki i stechiometria chemiczna	8	8	8	13	4 z 4
4	Reakcje utleniania i redukcji	6	10	9	8	4 z 4
5	Kinetyka i statyka chemiczna. Energetyka reakcji chemicznych	6	10	10	0	3 z 4
6	Kwasy karboksylowe	2	9	4	6	4 z 4
7	Węglowodory	0	9	7	4	3 z 4
8	Systematyka związków nieorganicznych	6	3	7	4	4 z 4
9	Wiązania chemiczne. Oddziaływania międzycząsteczkowe	7	3	2	7	4 z 4
10	Hydroksylowe pochodne węglowodorów − alkohole i fenole	7	3	3	4	4 z 4

Poza pierwszą dziesiątką, ale w każdym z czterech arkuszy, były jeszcze: budowa atomu (3–5 pkt), roztwory (2–6 pkt), elektrochemia — ogniwa (2–5 pkt), estry i tłuszcze (1–3 pkt), związki organiczne zawierające azot (1–4 pkt) oraz cukry (1–3 pkt).

Dwa wnioski, które warto wyciągnąć od razu. Po pierwsze: większość działów wraca w każdym arkuszu — z osiemnastu działów, które w ogóle wystąpiły, czternaście było we wszystkich czterech sesjach. Nie ma więc bezpiecznego „pomijania” dużych bloków. Po drugie: liczba punktów w jednym dziale potrafi się zmieniać z roku na rok dwu- lub trzykrotnie (kwasy karboksylowe: od 2 do 9 pkt; kinetyka i równowagi: od 0 do 10 pkt), dlatego tabela nadaje się do ustalenia kolejności nauki, a nie do obstawiania.

Chemia organiczna — niekwestionowany lider

Polecenia, przy których CKE wskazała co najmniej jedno wymaganie z działów organicznych (od „Wstępu do chemii organicznej” po cukry), dawały w czterech arkuszach kolejno 19, 28, 20 i 27 punktów na 60. Najwięcej z nich odwołuje się do działu „Wstęp do chemii organicznej”, czyli do umiejętności przekrojowych: rysowania wzorów, nazewnictwa, izomerii (w tym optycznej), rozpoznawania typu reakcji. To dokładnie ten obszar, w którym opłaca się myśleć grupami funkcyjnymi i mechanizmami, a nie wkuwać pojedyncze równania. Jeśli budujesz organikę od podstaw, pomocny będzie plan nauki chemii organicznej w 3 miesiące, a tablicę odczynników do identyfikacji znajdziesz w materiale o reakcjach charakterystycznych grup funkcyjnych.

Roztwory, stężenia i pH — fundament obliczeniowy

Dział „Reakcje w roztworach wodnych” był w każdym z czterech arkuszy (7–13 pkt), a pojęcie pH pojawia się w treści zadań każdego z nich. Polecenie zaczynające się wprost od „Oblicz pH” było w arkuszach z 2025 i 2026 r. — w 2026 r. dotyczyło roztworu soli ulegającej hydrolizie. Klucz to pewność w przeliczeniach: stężenie procentowe $\leftrightarrow$ molowe, gęstość, rozcieńczanie.

Mechanika jest zawsze ta sama. Dla mocnego kwasu jednoprotonowego o stężeniu $c$ liczysz $\text{pH} = -\log c$; dla kwasu słabego musisz wejść w stałą dysocjacji $K_a$ i policzyć stężenie jonów $\ce{H+}$ z równowagi, a nie wprost ze stężenia kwasu. Zanim podstawisz cokolwiek do wzoru, zadaj sobie jedno pytanie: czy ten kwas (lub zasada) dysocjuje całkowicie, czy częściowo? Od odpowiedzi zależy, którą drogą obliczeniową w ogóle idziesz. Wartości stałych dysocjacji i tabelę logarytmów masz w tablicach „Wybrane wzory i stałe fizykochemiczne”, które dostajesz na egzaminie. Cały algorytm rozpisujemy w tekście o obliczaniu pH.

Równowagi i redoks — gdzie łatwo stracić punkt

Reakcje utleniania i redukcji były w każdym z czterech arkuszy (6–10 pkt) i w każdym z nich znalazło się polecenie tego samego typu: napisać równanie procesu redukcji lub utleniania w formie jonowej z uwzględnieniem liczby elektronów (zapis jonowo-elektronowy), a w arkuszach z lat 2024–2026 dodatkowo uzupełnić współczynniki w schemacie reakcji. Informator przypomina przy tym (s. 9), że równanie musi uwzględniać bilans masy i ładunku, a za zapis z dobrze dobranymi współczynnikami, ale bez uwzględnienia warunków zadania — np. środowiska reakcji — nie ma punktu. Procedurę rozkładamy krok po kroku w materiale o reakcjach redoks i bilansie elektronowym.

Kinetyka i elektrochemia — mniej punktów, powtarzalna forma

Dział „Kinetyka i statyka chemiczna. Energetyka reakcji chemicznych” (szybkość reakcji, równowaga, stała równowagi, reguła przekory, efekty energetyczne) dał 6–10 punktów w arkuszach z lat 2023–2025; w arkuszu z 2026 r. CKE nie przypisała do niego żadnego polecenia. W 2025 r. jedno z zadań opierało się na równaniu kinetycznym i danych z serii pomiarów.

Elektrochemia to w tych arkuszach wyłącznie ogniwa: w 2023 i 2026 r. trzeba było m.in. policzyć lub wykorzystać SEM ogniwa, w 2024 i 2025 r. — uzupełnić schemat ogniwa galwanicznego. Dział nosi w wymaganiach tytuł „Elektrochemia. Ogniwa”, a zadania z elektrolizą nie było w żadnym z czterech arkuszy. Potencjały standardowe odczytujesz z tablic. Więcej w tekście o elektrochemii i ogniwach.

Mechanizmy, które wracają co roku

W każdym z czterech arkuszy było polecenie, w którym trzeba określić typ reakcji organicznej (addycja, eliminacja, substytucja) lub jej mechanizm (rodnikowy, elektrofilowy, nukleofilowy). Warto więc znać je „od dołu”:

• Substytucja rodnikowa alkanów — chlorowanie i bromowanie na świetle, etapy: inicjacja, propagacja, terminacja.
• Addycja elektrofilowa do alkenów — przyłączanie $\ce{HX}$, $\ce{H2O}$, $\ce{X2}$, reguła Markownikowa.
• Substytucja elektrofilowa w arenach — nitrowanie, halogenowanie w obecności katalizatora; wpływ kierujący podstawników jest w tablicach.
• Estryfikacja i hydroliza estrów — odwracalność, rola katalizatora $\ce{H2SO4}$, hydroliza zasadowa.

Uwaga: samo wymienienie nazwy mechanizmu wystarcza tylko wtedy, gdy o nią pyta polecenie. Jeśli polecenie wymaga równania reakcji albo wzoru produktu, liczy się poprawny zapis — „wiem, że to addycja” bez poprawnego produktu nie daje punktu.

Ucząc się mechanizmów, pokrywasz jednym przygotowaniem wiele różnych zadań organicznych. To dobra ilustracja zasady „mechanizmy zamiast pamiętania pojedynczych reakcji”, którą rozwijamy w poradniku przygotowania do matury z chemii rozszerzonej.

Zadania doświadczalne — stały element arkusza

Osobnego akapitu wymaga typ zadania, który nie jest „działem”: zadanie doświadczalne. Informator wymienia projektowanie doświadczeń chemicznych i interpretację ich wyników wśród umiejętności, na które w zadaniach położony jest szczególny nacisk (s. 6), i opisuje, jak takie zadania są oceniane (s. 10):

1. Gdy projektujesz doświadczenie, wybierasz i zaznaczasz odczynnik (lub odczynniki) z zaproponowanego zestawu, a potem wykonujesz kolejne części polecenia — formułujesz spostrzeżenia, wnioski, piszesz równania reakcji.
2. Błędny wybór odczynnika albo brak wyboru oznacza utratę punktów także za odpowiedzi, które są konsekwencją tego projektu.
3. Przy poleceniu „opisz zmiany możliwe do zaobserwowania” opisujesz mieszaninę reakcyjną przed doświadczeniem i po jego zakończeniu.

Typowe konteksty to odróżnianie związków organicznych odczynnikami (woda bromowa, $\ce{KMnO4}$, odczynnik Tollensa, świeżo strącony $\ce{Cu(OH)2}$), badanie odczynu roztworów oraz reakcje strąceniowe. Kluczowa umiejętność to rozdzielanie obserwacji od wniosku: „roztwór odbarwił się” to obserwacja, „zaszła reakcja addycji do wiązania wielokrotnego” to wniosek. Podobny podział na obserwację i wniosek omawiamy przy zadaniach doświadczalnych z biologii.

Przeczytaj też polecenie literalnie. Jeśli brzmi ono „Napisz równanie reakcji w formie jonowej skróconej”, to zapis w tej właśnie formie jest warunkiem zadania — Informator mówi wprost, że punkty dostaje się „tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom” (s. 8).

Cztery reguły zapisu, które kosztują punkty

Poniższe cztery sytuacje nie pochodzą ze statystyk — to reguły zapisane w zasadach oceniania z Informatora (s. 8–11). Każda z nich oznacza utratę punktu przy poprawnej chemii.

Błąd	Gdzie się pojawia	Co mówi Informator
Brak lub zła jednostka wyniku	obliczenia stężeń, mas, objętości	wynik wielkości mianowanej bez jednostki lub z błędną jednostką jest traktowany jako wynik błędny
Równanie bez bilansu masy i ładunku albo bez uwzględnienia środowiska	redoks, reakcje jonowe	równanie ma uwzględniać bilans masy i ładunku oraz warunki zadania
Forma zapisu niezgodna z poleceniem	równania jonowe, wzory	punkty tylko za rozwiązania precyzyjnie odpowiadające poleceniu
Zbyt wczesne lub zbyt mocne zaokrąglenie	wieloetapowe obliczenia	wyniki pośrednie nie powinny być przybliżane bardziej niż do trzech cyfr znaczących; wynik końcowy z dokładnością z polecenia, a gdy jej nie podano — z trzema cyframi znaczącymi

Uwaga: w zadaniu obliczeniowym za 2 punkty Informator przewiduje 1 punkt za zastosowanie poprawnej metody przy błędach rachunkowych albo błędnej jednostce lub dokładności wyniku (s. 10). Ale brak toku rozumowania oznacza utratę punktów nawet przy poprawnym wyniku (s. 11). Dlatego zawsze zapisuj dane, zależności i podstawienie, a nie sam wynik.

Uwaga na masy molowe: użycie błędnej wartości masy molowej jest traktowane jako błąd metody, chyba że pokażesz sposób jej obliczenia, z którego widać, że błąd był wyłącznie rachunkowy (s. 11).

Tematy rzadkie — czy warto się ich uczyć

Skoro wiemy, co było w każdym arkuszu, uczciwie trzeba powiedzieć, czego w tych czterech sesjach było mało.

Dział	Ile razy w czterech arkuszach	Ile punktów
Metale, niemetale i ich związki	2 z 4 (2023, 2025)	po 4 pkt
Związki karbonylowe − aldehydy i ketony	3 z 4 (bez 2023)	1–5 pkt
Węglowodory	3 z 4 (bez 2023)	4–9 pkt
Estry i tłuszcze	4 z 4	1–3 pkt
Cukry	4 z 4	1–3 pkt
Elektroliza	0 z 4	—

W żadnym z czterech arkuszy CKE nie przypisała też polecenia do działów „Zastosowania wybranych związków nieorganicznych”, „Chemia wokół nas” ani „Elementy ochrony środowiska” — choć Informator wymienia ochronę środowiska wśród zagadnień, na które zadania kładą nacisk (s. 6), więc takie konteksty mogą się pojawić w treści zadań z innych działów.

Zasada jest prosta: małych działów nie skreślaj, ale ucz się ich po dużych. „Rzadko w czterech arkuszach” nie znaczy „nie będzie”; znaczy tylko, że godzina włożona najpierw w roztwory, redoks, stechiometrię i organikę jest lepiej ulokowana niż ta sama godzina zaczęta od końca listy.

Jak rozłożyć 3 miesiące nauki

Zestawienie ma sens tylko wtedy, gdy przekłada się na plan. Poniżej nasza propozycja podziału ostatnich 12 tygodni — od działów, które dawały najwięcej punktów, do uzupełnień.

Tygodnie	Priorytet	Na czym się skupić
1-4	Organika (trzon)	wzory i nazwy, izomeria, grupy funkcyjne, mechanizmy, identyfikacja
5-7	Roztwory i równowagi	stężenia, pH, hydroliza, równowagi, stała $K$, reguła przekory, szybkość reakcji
8-9	Redoks i ogniwa	zapis jonowo-elektronowy, współczynniki, schemat ogniwa, SEM
10	Stechiometria	obliczenia z równań, reagent w niedomiarze, wydajność
11	Zadania doświadczalne	wybór odczynnika, obserwacja a wniosek
12	Powtórka i arkusze	całe arkusze na czas, słabe punkty, małe działy

Algorytm rozwiązywania zadań rachunkowych — dane, szukane, równanie, podstawienie, jednostki, wynik — najlepiej domknąć na osobnym warsztacie obliczeniowym; rozpisaliśmy go w materiale o zadaniach stechiometrycznych krok po kroku.

Najskuteczniejszą formą powtórki nie jest czytanie notatek, lecz rozwiązywanie zadań pod presją czasu i natychmiastowe sprawdzanie, gdzie tracisz punkty. Na platformie do nauki chemii masz ponad 1700 zadań z chemii (w całym serwisie ponad 20 000 zadań z 12 przedmiotów) podzielonych na działy oraz arkusze z chemii rozwiązywane online; odpowiedzi zamknięte sprawdzane są od razu, a otwarte ocenia AI. Część materiałów jest dostępna na koncie darmowym, Premium kosztuje od 49 zł miesięcznie.

Najczęstsze pytania o tematy na maturze z chemii

Skąd wiadomo, co najczęściej na maturze z chemii się pojawia?

Z zasad oceniania CKE. Przy każdym zadaniu podane są wymagania, które ono sprawdza, z nazwą działu. Policzyliśmy te przypisania dla czterech arkuszy z terminu głównego (maj 2023, 2024, 2025 i 2026). Arkuszy próbnych, z terminu dodatkowego ani sprzed 2023 r. nie braliśmy pod uwagę.

Ile punktów w arkuszu daje sama chemia organiczna?

Polecenia z co najmniej jednym wymaganiem z działów organicznych dawały w czterech arkuszach kolejno 19, 28, 20 i 27 punktów na 60. Część tych poleceń sprawdza jednocześnie umiejętności z innych działów, np. obliczenia stechiometryczne.

Czy mogę pominąć działy, których było mało?

Nie warto ich skreślać. Zadania mają reprezentować różnorodne wymagania podstawy programowej (Informator, s. 6), a liczba punktów w jednym dziale zmieniała się między arkuszami nawet kilkukrotnie. Rozsądniej jest uczyć się ich po działach, które były w każdym arkuszu.

Czy zadanie doświadczalne jest w każdym arkuszu?

Informator wymienia projektowanie doświadczeń chemicznych i interpretację ich wyników wśród umiejętności, na które w zadaniach położony jest szczególny nacisk, i opisuje osobne zasady oceniania zadań doświadczalnych (s. 6 i 10). Najważniejsze, by rozdzielać obserwację od wniosku i znać podstawowe odczynniki identyfikujące grupy funkcyjne.

Podsumowanie

Cztery arkusze z lat 2023–2026 dają spójny obraz tego, co najczęściej na maturze z chemii się pojawia: umiejętności z chemii organicznej (wzory, izomeria, typy i mechanizmy reakcji), reakcje w roztworach wodnych z pH, stechiometria i redoks z zapisem jonowo-elektronowym były w każdym z nich, a ogniwa galwaniczne — również w każdym, choć za mniej punktów. To nie jest zaproszenie do pomijania reszty materiału, tylko wskazówka, w jakiej kolejności go opanowywać, gdy czasu jest mniej niż treści. Zacznij od działów z góry tabeli, dołóż mechanizmy, przećwicz zadania doświadczalne pod kątem różnicy obserwacja–wniosek i pilnuj reguł zapisu z Informatora — jednostek, bilansu ładunku, formy równania i trzech cyfr znaczących.