Poloniści oskarżają CKE o niejasne kryteria oceniania matury. Nowacka: część obaw jest uzasadniona

Pierwszego dnia nowego roku szkolnego grupa jedenaściorga nauczycieli języka polskiego, będących jednocześnie egzaminatorami maturalnymi, skierowała do Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, Ministerstwa Edukacji Narodowej i Rzecznika Praw Obywatelskich list otwarty zatytułowany „Kryzys zaufania do Centralnej Komisji Egzaminacyjnej”. Pod dokumentem podpisali się: Violetta Kalka, Agata Kempa, Aleksandra Korczak, Joanna Lisiewicz, Paweł Lęcki, Dariusz Martynowicz, Marek Pedyński, Wojciech Rzehak, Weronika Szelęgiewicz, Piotr Szwed i Łukasz Tupacz.

Zarzuty wobec CKE

Autorzy listu twierdzą, że kryteria oceniania matury z polskiego nie są dla zdających, nauczycieli, a nawet samych egzaminatorów wystarczająco stabilne i jednoznaczne. Ich zdaniem szczególnie problematyczne są sytuacje, w których istotne dla punktacji objaśnienia sposobu stosowania kryteriów pojawiają się dopiero po egzaminie — podczas szkoleń egzaminatorów poprzedzających sprawdzanie prac.

„Mówiąc metaforycznie, maturzysta znajduje się wówczas w sytuacji sportowca biorącego udział w zawodach, w których zasady gry są niejasne, a co gorsza — niektóre z nich ustala się już po zakończeniu rozgrywki” — napisali w liście poloniści.

Nowa formuła matury obowiązuje od 2023 roku, a mimo kilku przeprowadzonych już sesji egzaminacyjnych — jak podkreślają sygnatariusze — interpretacja podstawowych kryteriów wciąż bywa mocno subiektywna. Jako przykład wskazali rozbieżności w podejściu do tematów wypracowań wymagających omówienia dwóch powiązanych ze sobą zagadnień.

W liście przywołano też ustalenia kontroli Najwyższej Izby Kontroli, opublikowane w lipcu 2025 roku. NIK sprawdzała system sprawdzania i oceniania matur w latach 2021–2024 w CKE oraz Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Poznaniu i ustaliła, że stosowane mechanizmy nie pozwoliły wyeliminować ani znacząco ograniczyć błędów, a system szkolenia nie przygotowywał egzaminatorów wystarczająco do prawidłowego oceniania prac. Autorzy listu uznają te ustalenia za jeden z sygnałów narastającego kryzysu zaufania do systemu egzaminacyjnego. Poloniści krytykują też, jak twierdzą, wadliwą procedurę weryfikacji wyników matury po wglądach do arkuszy egzaminacyjnych.

Nowacka: część obaw jest uzasadniona

W czwartek do sprawy odniosła się minister edukacji Barbara Nowacka. — Podzielam część obaw nauczycieli polonistów — powiedziała dziennikarzom. Poinformowała, że zwróciła się do wiceministry Katarzyny Lubnauer, odpowiedzialnej za współpracę z Centralną Komisją Egzaminacyjną, o zorganizowanie spotkania z autorami listu, przedstawicielami CKE oraz okręgowych komisji egzaminacyjnych.

— Bezpieczeństwo egzaminów i poczucie sprawiedliwości są bardzo ważne dla młodych osób. Oczywiście przy tak trudnym do oceny, bardzo uznaniowym często egzaminie z języka polskiego mogą wystąpić różnice pomiędzy jednym a drugim oceniającym. To się może zdarzyć, ale one nie powinny być tak widoczne, tak duże — powiedziała minister.

Zaznaczyła jednocześnie, że system egzaminacyjny musi uwzględniać dynamicznie zmieniającą się rzeczywistość. — Nie każde założenie, że zmiany mogą być przygotowane tylko na cztery lata do przodu, jest realistyczne, bo też widzimy, jak zmienia się świat — dodała.

Sprawa dotyczy obecnych maturzystów zdających w formule 2023, a więc pośrednio także arkuszy maturalnych, według których uczniowie przygotowują się do egzaminu z języka polskiego. Zapowiedziane spotkanie MEN z sygnatariuszami listu i CKE ma być pierwszym krokiem do wypracowania bardziej przewidywalnych zasad oceniania.