Matura z biznesu i zarządzania — jak będzie wyglądał nowy egzamin

W polskim systemie edukacji od 2023 roku funkcjonuje przedmiot biznes i zarządzanie (BiZ), który zastąpił dotychczasowe podstawy przedsiębiorczości. Zmiana nie ograniczyła się do nazwy — nowa podstawa programowa kładzie nacisk na praktyczne umiejętności analityczne, finansowe, zarządcze i prawne, a nie na czysto teoretyczną wiedzę ekonomiczną. Teraz przedmiot doczeka się też swojej pierwszej matury.

Kiedy pierwsza matura z BiZ

Biznes i zarządzanie wszedł do planów lekcji od roku szkolnego 2023/2024. Pierwszy w historii egzamin maturalny z tego przedmiotu odbędzie się w maju 2027 roku — dla absolwentów 4-letnich liceów ogólnokształcących. Rok później, w maju 2028 roku, dołączą do nich absolwenci 5-letnich techników.

Warto wiedzieć, że w pierwotnych koncepcjach resortu edukacji egzamin z BiZ miał się składać z dwóch części: pisemnego testu indywidualnego oraz oceny zespołowego projektu biznesowego lub społecznego. Z oceny pracy grupowej ostatecznie zrezygnowano ze względu na wyzwania logistyczne oraz trudność w obiektywnej weryfikacji indywidualnego wkładu każdego ucznia. Egzamin przybierze więc tradycyjną formę pisemną — jak większość przedmiotów maturalnych.

Jak zbudowany jest arkusz

CKE zaprojektowała egzamin z biznesu i zarządzania tak, by sprawdzał realne kompetencje, a nie znajomość definicji z podręcznika. W arkuszu znajdą się trzy główne typy zadań.

Zadania zamknięte — wybór wielokrotny, prawda/fałsz oraz zadania na dobieranie w pary lub przyporządkowywanie pojęć. Zadania otwarte — z luką, krótkie odpowiedzi i obliczenia finansowo-statystyczne, a także wyjaśnianie i uzasadnianie związków przyczynowo-skutkowych. Najbardziej rozbudowaną i kluczową częścią arkusza mają być jednak wiązki zadań — zestawy od dwóch do czterech poleceń skupionych wokół jednego, obszernego materiału źródłowego. Materiałem źródłowym może być na przykład fragment ustawy, takiej jak Kodeks cywilny czy Kodeks pracy, artykuł prasowy, zestawienie finansowe sprawozdania spółki, tabela statystyczna lub wykres.

Informator CKE podaje przykładowe zadanie: uczeń analizuje fragment aktu prawnego dotyczącego zdolności do czynności prawnych i na podstawie opisanego przypadku musi ocenić ważność zawartej umowy. Sprawdzana jest tu zarówno umiejętność logicznego myślenia, jak i stosowania prawa w praktyce — a nie samo zapamiętanie przepisu.

Co trzeba umieć

Zakres wymagań do matury z BiZ obejmuje szeroką wiedzę z mikro- i makroekonomii, finansów, prawa oraz zarządzania. Do najważniejszych obszarów należą: gospodarka rynkowa i mechanizmy rynkowe, czyli prawo popytu i podaży, wyznaczanie ceny równowagi oraz struktury rynkowe takie jak monopol, oligopol czy konkurencja doskonała; rola państwa w gospodarce, w tym PKB, cykle koniunkturalne, budżet państwa, polityka pieniężna i fiskalna oraz inflacja; finanse osobiste i rynek finansowy, a więc ubezpieczenia, oszczędzanie, inwestowanie, instrumenty finansowe takie jak akcje, obligacje i lokaty, a także system podatkowy; funkcjonowanie przedsiębiorstwa, obejmujące formy prawne prowadzenia działalności, elementy strategii marketingowych oraz analizę podstawowych wskaźników finansowych, takich jak zysk, przychód, marża czy koszty; a wreszcie prawo i rynek pracy, w tym podstawy prawa gospodarczego, prawne formy zatrudnienia i prawa konsumenta.

Dla uczniów, którzy planują studia ekonomiczne, prawnicze lub związane z zarządzaniem, BiZ może się okazać naturalnym wyborem przedmiotu rozszerzonego — łączy bowiem wiedzę teoretyczną z umiejętnościami przydatnymi w praktyce, takimi jak czytanie sprawozdań finansowych czy analiza przepisów. Osoby zainteresowane naukami ścisłymi lub humanistycznymi w węższym sensie znajdą więcej materiałów przygotowawczych z zakresu WOS-u, z którym BiZ dzieli część zagadnień dotyczących prawa i funkcjonowania państwa.