📖 Lektura📚 Młoda Polska

Wesele — zadania maturalne

Stanisław Wyspiański

Dramat Stanisława Wyspiańskiego w trzech aktach (prapremiera 1901). Akcja toczy się w jedną listopadową noc 1900 roku w wiejskiej chacie, na weselu poety z chłopką. Goście z miasta i chłopi, zjawy aktu II, złoty róg i chocholi taniec.

Lektura obowiązkowa (poziom podstawowy i rozszerzony)

Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 40.

Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.

Sprawdzian z „Wesela” z odpowiedziami →

zadań w katalogu
95
zadań w katalogu
typów zadań
9
typów zadań
Quiz w Matury Online — pytanie z tematu „Wesele” (Język polski) po sprawdzeniu odpowiedzi, z wynikiem i wyjaśnieniem

Quiz · Wesele

„Wesele” w Quizie — jak ćwiczysz

95 pytań z tej lektury w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.

Quiz w Matury Online — panel „Filtruj” z zaznaczonym tematem „Wesele”, typy zadań i trudność 1–5, pod spodem pytanie z tego tematu
  • Filtrujesz, co chcesz ćwiczyć

    Wybierasz epokę albo lekturę, typ zadania i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.

  • Wyjaśnienie po każdej odpowiedzi

    Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.

  • Powtórki pytań, na których się mylisz

    Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.

  • Trudność dobiera się do Ciebie

    Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.

9 typów zadań — Wesele

z 19 typów w całym quizie · liczba pytań · filtr „Typ” w quizie
  • Zamknięte (A–D) 44
  • Otwarte 19
  • Wielokrotny wybór 8
  • Dopasuj 5
  • Luki w tekście 5
  • Prawda/Fałsz 4
  • Praca z tekstem 4
  • Wypracowanie 3
  • Uzupełnij 3

Po odpowiedzi — od razu wyjaśnienie

Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.

Wypróbuj bez logowania

Kilka pytań z bazy z lektury „Wesele” — kliknij odpowiedź i sprawdź.

Ćwicz lekturę „Wesele” w Quizie → darmowe konto: 5 pytań dziennie · bez dziennego limitu od 49 zł/mies.
📖 Sprawdzian z lektury

„Wesele”: fakty z tekstu, które musisz mieć w głowie

Na sprawdzianie z „Wesela” nauczyciel pyta, komu ukazał się Stańczyk, co Wernyhora dał Gospodarzowi, komu Gospodarz oddał złoty róg i dlaczego Jasiek wrócił bez niego. Pyta też, kto zaprosił chochoła i na którą godzinę. Ta strona zbiera takie fakty z odesłaniem do aktu i sceny, cytaty sprawdzone w tekście dramatu i pytania z naszego banku, którymi możesz się przetestować.

Jak zbudowane jest „Wesele”

Akty i sceny
Trzy akty: akt I ma 38 scen, akt II 30, akt III 37. Akt I to rozmowy gości weselnych i kończy się zaproszeniem chochoła. W akcie II przychodzą osoby dramatu. Akt III to świt, zbiórka chłopów z kosami i chocholi taniec.
Miejsce i czas
Didaskalium otwierające: „Noc listopadowa; w chacie, w świetlicy”, izba „wybielona siwo, prawie błękitna”. Rok podany wprost: „rzecz dzieje się w roku tysiąc dziewięćsetnym”. Akcja trwa jedną noc, od wieczoru przed północą do świtu. Tekst nie podaje nazwy wsi.
Dekoracja, która ożywa
Nad biurkiem wisi „fotografia Matejkowskiego Wernyhory” i odbicie „Racławic”, na ścianie skrzyżowane szable i flinty, przy drzwiach malowana skrzynia wyprawna, w kącie stary zegar. Za oknem stoi krzew otulony słomą na zimę. W akcie II Wernyhora z obrazu przychodzi naprawdę, w akcie III chłopi zdejmują szable ze ściany, a Chochoł gra ze skrzyni.
Dwie grupy postaci
Spis „Osoby” liczy 28 postaci: goście weselni z miasta i chłopi. Osobny spis „Osoby dramatu” to siedem zjaw: Chochoł, Widmo, Stańczyk, Hetman, Rycerz Czarny, Upiór i Wernyhora. Każda przychodzi do innej osoby, a Chochoł zapowiada zasadę: „Co się w duszy komu gra, co kto w swoich widzi snach” (akt II, sc. III).
Złoty róg, podkowa, czapka z piór
Złoty róg Wernyhora daje Gospodarzowi, żeby jego dźwiękiem zwołać lud (akt II, sc. XXIV); Gospodarz oddaje go Jaśkowi. Złotą podkowę po odjeździe Wernyhory znajduje Staszek „pod progiem”; Gospodyni widzi w niej „scęście w ręku” i ją chowa. Czapka z pawim piórem to powód, dla którego Jasiek zgubił róg: schylił się po nią, gdy zwiał ją wiatr (akt III, sc. XXXV).
Chochoł i chocholi taniec
Chochoł to krzew róży okryty słomą, jak mówi sam: „sam twój tatuś na mnie wdział”, żeby jesienny wicher nie zmroził krzaku róży. W ostatniej scenie każe Jaśkowi zabrać zebranym kosy, zaczyna grać i wszyscy ruszają w senny taniec w kole. Jasiek krzyczy, gdy pieje kur, ale nikt go nie słyszy.
Kontekst powstania (spoza tekstu)
Dramat wyrósł z prawdziwego wesela poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną, które odbyło się w 1900 roku w podkrakowskich Bronowicach, w domu malarza Włodzimierza Tetmajera. Tekst nie podaje żadnych nazwisk; na sprawdzianie oddzielaj to, co mówi dramat, od wiedzy o jego powstaniu.

Chronologia: 24 kroków po scenach

Akt i scena wg wydania Wolnych Lektur. Jeśli na sprawdzianie pada pytanie „co wydarzyło się po…”, ta lista to odpowiedź.

  1. 1
    akt I, sc. I

    Czepiec pyta Dziennikarza: „Cóz tam, panie, w polityce? Chińcyki trzymają się mocno!?”. Mówi, że na wsi czytają gazety, a niektórzy byli dwa lata na wojnie w Japonii. Dziennikarz odpowiada, że woli spokojną wieś. Czepiec przypomina Głowackiego i kończy: panowie „nie chcom chcieć”.

  2. 2
    akt I, sc. II–VII

    Dziennikarz komplementuje Zosię. Radczyni z Krakowa pilnuje Haneczki (która mówi do niej „cioteczko”) i Zosi, które chcą tańczyć z drużbami. Klimina, wdowa po wójcie, zagaduje Radczynię i słyszy: „Wyście sobie, a my sobie”. Kasper tańczy z Zosią, Jasiek, pierwszy drużba, z Haneczką.

  3. 3
    akt I, sc. VIII–XIII

    Ksiądz przy młodej parze mówi, że sam jest „ze wsi” i „z chłopa”. Pan Młody zachwyca się żoną i jej strojem. Panna Młoda skarży się na ciasne buty; kiedy mąż radzi: „Tańcuj boso”, odmawia. W sc. X Poeta i Maryna prowadzą słowny pojedynek o miłość.

  4. 4
    akt I, sc. XVII–XXI

    Żyd, karczmarz Mosiek, rozmawia z Panem Młodym. Mówi, że pan jutro zrzuci chłopski strój, i chwali córkę: była w Wiedniu na operze, zna Przybyszewskiego. Rachel przychodzi z karczmy, bo rozświetlona chata wydała się jej „jak arka w powodzi”. Pan Młody wyznaje, że od miesiąca chodzi boso.

  5. 5
    akt I, sc. XXIII–XXV

    Rozmowa Poety z Gospodarzem: Poeta mówi o duchu, któremu „pospolitość skrzeczy”, Gospodarz o tym, że od dziesięciu lat mieszka na wsi, i o chłopie, który „potęgą jest i basta”. Wchodzą Czepiec i Ojciec.

  6. 6
    akt I, sc. XXVI–XXIX

    Dziad przypomina Ojcu dawną krew między panami a chłopami („i splamiła krew sukmany”). Żyd i Ksiądz rozmawiają o dzierżawie karczmy. Czepiec kłóci się z Żydem, który żąda zapłaty, i wyrzuca Księdzu, że przez niego „Mosiek w karczmie sie rozpiro”.

  7. 7
    akt I, sc. XXX–XXXIV

    Gospodarz, patrząc na bijatykę, mówi o chłopskim temperamencie: „tylko im zabłysnąć nożem, a zapomną o imieniu Bożem — taki rok czterdziesty szósty”. On i Pan Młody wyliczają, co ich rodzinom zrobiono w rzezi. Jasiek sam śpiewa o pawich piórach i pańskim dworze.

  8. 8
    akt I, sc. XXXVI–XXXVIII

    Rachel radzi zaprosić na wesele „wszystkie dziwy, kwiaty, krzewy”, a Poeta dopowiada: „I chochoła!”. Poeta namawia Pannę Młodą, żeby zaprosiła duchy, które „Piekło dręczy”. W ostatniej scenie aktu Pan Młody woła: „przyjdź, chochole, na Wesele”, a Panna Młoda wyznacza godzinę: północ.

  9. 9
    akt II, sc. I–III

    Świeczniki pogaszone, pali się mała lampka. Gospodyni i Klimina idą na oczepiny, Isia zostaje sama. Zegar bije północ i przychodzi Chochoł. Isia go przegania, a on każe jej powiedzieć tatusiowi, że „tu gości będzie miał”.

  10. 10
    akt II, sc. IV–VI

    Marysia odpoczywa z mężem Wojtkiem. Gdy Wojtek wychodzi, zjawia się Widmo, jej dawny narzeczony, który wyjechał „do obcych miest” i umarł. Chce z nią tańczyć, ona czuje od niego zimno i się broni. Wraca Wojtek i zastaje ją roztrzęsioną.

  11. 11
    akt II, sc. VII–VIII

    Stańczyk przychodzi do Dziennikarza. Rozmawiają o upadku ducha narodowego i o dzwonie Zygmunta. Na koniec błazen daje mu swoją laskę, „kaduceus polski”, i posyła go na wesele. Dziennikarz opowiada o tym Poecie i wybiega po powietrze.

  12. 12
    akt II, sc. IX–X

    Do Poety przychodzi Rycerz w zbroi. Woła o Grunwaldzie, Witoldzie i Zawiszy. Na żądanie Poety („Przyłbicę wznieś!”) pod przyłbicą okazuje się pustka: „Śmierć — — — Noc!”. Poeta zdaje z tego relację Panu Młodemu.

  13. 13
    akt II, sc. XI–XV

    Pana Młodego nawiedza Hetman, którego Chór nazywa „Braneckim” i wytyka mu „pieniążek moskieski”. Pan Młody ucieka, mija Dziada. Do Dziada przychodzi zakrwawiony Upiór, prosi o kubeł wody i przedstawia się: „ja Szela!!”.

  14. 14
    akt II, sc. XVI–XXI

    Sceny weselne: Kasper i Jasiek rywalizują o Kasię, Kasper wysyła Jaśka po wódkę; pijany Nos nagabuje Kasię. Pan Młody marzy przy żonie o dworze modrzewiowym. Dziennikarz flirtuje z Zosią. Rachel i Poeta zauważają, że „ktoś wyrwał krzew różany”: chochoła nie ma za oknem.

  15. 15
    akt II, sc. XXII–XXIV

    Kuba melduje gościa: siwa broda, czerwone ubranie, lira u siodła. Gospodyni nie chce go witać. Wernyhora mówi do Gospodarza „panie Włodzimierzu”, daje „trzy zlecenia”: rozesłać wici przed świtem, zebrać lud przed kościołem i nasłuchiwać tętentu od Krakowskiego gościńca. Daje mu złoty róg.

  16. 16
    akt II, sc. XXV–XXVI

    Gospodyni bierze opowieść męża za pijaństwo. Gospodarz wysyła Jaśka, żeby zwołał chłopów, i daje mu złoty róg: ma owinąć sznur wokół szyi, nie schylać się „nigdzie po nic”, wrócić, „nim trzeci pieje kur”, i zadąć. Jasiek wybiega, ale wraca po porzuconą czapkę z pawim piórem.

  17. 17
    akt II, sc. XXVII–XXX

    Staszek opowiada o koniu gościa, który „ogniem piernół”, i przynosi złotą podkowę znalezioną u progu. Gospodyni chce ją schować, Gospodarz: „Rzuć do skrzyni!”. W gorączce mówi, że wszystko było „podła maska”. Do zbiegłych gości z miasta mówi o „lalkach” i „szopce” i pluje.

  18. 18
    akt III, sc. I–V

    Gospodarz zasypia na krzesłach. Nos, pijany, wygłasza „evviva l'arte” i opowiada o tańcu z Morawianką, po czym zasypia na sofie. Obaj śpią już do końca. Czepiec domaga się od Muzykanta grania, Czepcowa ciągnie go do domu.

  19. 19
    akt III, sc. VI–XI

    Poeta mówi Racheli, że jej smutek wejdzie „w sztukę”. Maryna opowiada Poecie, że chłopi rozmawiają o Polsce; Poeta odpowiada: „jest ktoś, co mnie wiąże do roli”. Kuba mówi Czepcowi o gościu z Ukrainy i o podkowie schowanej do skrzyni. Dziad ostrzega, że chłopi chcą się „do żelastwa brać”.

  20. 20
    akt III, sc. XII–XVI

    Dziennikarz przyznaje Radczyni, że jego „Placówka” to „imaginacja”. Panna Młoda odpowiada Radczyni, że mąż nie będzie mówił, jeśli nie ma nic do powiedzenia. Marysia wspomina Ojcu zmarłego narzeczonego. Panna Młoda opowiada Poecie sen o diabłach, które wiozą ją „do Polski”.

  21. 21
    akt III, sc. XVIII–XXI

    Czepiec wchodzi „w kożuchu, z wielką kosą w ręku”. Pan Młody zachwyca się kosą: „Jaka piękna”. Czepiec budzi Gospodarza, który nic nie pamięta. Pada „Dnieje!!!” i zarzut Czepca, że panowie widzą tylko „rosę, ćmy”, a chłopów jest „ze dwiedzieście”. Dwóch parobków z kosami staje na warcie.

  22. 22
    akt III, sc. XXII–XXXIII

    Wszyscy widzą znaki na niebie. Schodzą się chłopi z kosami. Staszek i Kuba pomagają Gospodarzowi przypomnieć sobie gościa, a on mówi: „był u mnie Duch: Wernyhora!”. Wszyscy klękają i nasłuchują. Gospodarz widzi Kraków w ogniu i Matkę Bożą piszącą manifest. Słychać tętent, który nagle ustaje.

  23. 23
    akt III, sc. XXXIV–XXXVI

    Wchodzi Jasiek: „koń w podwórcu padł”. Zastaje wszystkich „jak pośnięci” i przypomina sobie, że miał zadąć w róg, ale róg zginął: „ostał mi sie ino sznur”. Wchodzący za nim Chochoł wyjaśnia: „Jak ci spadła czapka z piór”. Jasiek biegnie szukać rogu przy figurze.

  24. 24
    akt III, sc. XXXVII

    Chochoł wchodzi na malowaną skrzynię i każe Jaśkowi zabrać ludziom kosy, rzucić je za piec i wysypać proch ze skałek. Gra na patykach jak na skrzypcach, a zebrani ruszają w powolny taniec w kole. Pieje kogut, Jasiek woła: „chyćcie broni”, ale nikt go nie słyszy. Kogut pieje drugi raz, Chochoł śpiewa: „Miałeś, chamie, złoty róg”.

Kto jest kim

Gospodarz Pan domu, w którym trwa wesele; Wernyhora zwraca się do niego „panie Włodzimierzu”. Od dziesięciu lat mieszka na wsi. Ukazuje mu się Wernyhora, od którego dostaje złoty róg. Oddaje róg Jaśkowi, a w akcie III zasypia i rano nie pamięta rozkazu.
Gospodyni Żona Gospodarza, Hanusia. Siostra Panny Młodej i Marysi, matka Isi. Uważa męża za pijanego, złotą podkowę chowa jako „scęście w ręku”.
Pan Młody Inteligent z miasta, poeta, żeni się z chłopką. Od miesiąca chodzi boso i z gołą głową. Ukazuje mu się Hetman. W akcie III zachwyca się kosą Czepca jak dekoracją.
Panna Młoda Jagusia (Jaga), chłopka, siostra Marysi i Gospodyni. Razem z Panem Młodym zaprasza chochoła i wyznacza mu godzinę: północ. W akcie III opowiada Poecie sen o jeździe „do Polski”.
Marysia Siostra Panny Młodej, żona Wojtka. Ukazuje się jej Widmo, dawny narzeczony, który umarł. Nie myl jej z Maryną.
Wojtek Mąż Marysi. Według Ojca był swatem jej pierwszego narzeczonego, a potem sam się z nią ożenił.
Ojciec Ojciec Marysi i Panny Młodej. W akcie I rozmawia z Dziadem o dawnej krwi między panami a chłopami, w akcie III odmawia Marysi pomocy przy gruntach.
Dziad Stary chłop, pamięta dawną rzeź i zarazę. Ukazuje mu się Upiór, czyli Szela. W akcie III ostrzega Czepca, że chłopi chcą się „do żelastwa brać”.
Czepiec Chłop, kum Gospodarza. Otwiera dramat pytaniem o politykę. Kłóci się z Żydem, który żąda od niego zapłaty. W akcie III przychodzi z kosą, budzi Gospodarza i wytyka panom, że widzą tylko „rosę, ćmy”.
Czepcowa, Klimina Czepcowa to żona Czepca, ciągnie go w akcie III do domu. Klimina, „po wójcie wdowa”, zagaduje Radczynię w akcie I i woła na oczepiny w akcie II.
Poeta Gość z miasta, marzy o dramacie o rycerzu. Ukazuje mu się Rycerz Czarny. To on dopowiada Racheli „I chochoła!”. W akcie III mówi Pannie Młodej, że Polska jest w sercu.
Dziennikarz Zosia nazywa go „pan redaktor dużego dziennika”. Mówi Czepcowi, że woli spokojną wieś. Ukazuje mu się Stańczyk i daje mu „kaduceus polski”.
Nos Pijany gość z miasta. W akcie II nagabuje Kasię, w akcie III wygłasza „evviva l'arte” i zasypia na sofie.
Ksiądz Sam o sobie mówi, że jest „ze wsi” i „z chłopa”. Rozmawia z Żydem o dzierżawie karczmy i o wódce dla chłopów.
Żyd Karczmarz, nazywany Mośkiem, ojciec Racheli. Pan Młody wita go jak przyjaciela; Żyd przewiduje, że pan zrzuci chłopski strój.
Rachel Córka Żyda, była w Wiedniu na operze i czyta Przybyszewskiego. Namawia do zaproszenia na wesele „wszystkich dziwów”, z czego rodzi się zaproszenie chochoła.
Maryna Panna z miasta. Pojedynkuje się z Poetą na słowa („Słowa, słowa, słowa, słowa”), w akcie III mówi mu, że chłopi poważnie rozmawiają o Polsce.
Radczyni, Zosia, Haneczka Radczyni jest „z Krakowa”, Haneczka nazywa ją „cioteczką”. Zosia i Haneczka chcą tańczyć z drużbami w pawich piórach. Zosię adoruje Dziennikarz, Haneczka w akcie III widzi na niebie rycerzy.
Jasiek Pierwszy drużba. Dostaje od Gospodarza złoty róg i rozkaz zwołania chłopów. Gubi róg, gdy schyla się po czapkę z pawich piór. W finale na rozkaz Chochoła rozbraja zebranych.
Kasper, Kasia Kasper to drużba; w akcie II odsyła Jaśka po wódkę, żeby zostać sam z Kasią. W akcie III stoi z kosą na warcie przy drzwiach.
Isia Mała córka Gospodarzy. Nie chce iść spać przed oczepinami. Zostaje sama o północy i pierwsza widzi Chochoła.
Kuba, Staszek Kuba melduje przyjazd gościa na siwym koniu i w akcie III opowiada Czepcowi o podkowie. Staszek znajduje złotą podkowę u progu.
Chochoł Krzew róży okryty słomą. Przychodzi do Isi (akt II, sc. III), w akcie III idzie za Jaśkiem i prowadzi chocholi taniec.
Widmo Zmarły narzeczony Marysi, przychodzi do niej (akt II, sc. V).
Stańczyk Królewski błazen, przychodzi do Dziennikarza (akt II, sc. VII).
Rycerz Czarny Rycerz w zbroi, przychodzi do Poety (akt II, sc. IX). Pod przyłbicą jest „Noc”.
Hetman Zdrajca dręczony przez diabły, Chór nazywa go „Braneckim”. Przychodzi do Pana Młodego (akt II, sc. XI–XIII).
Upiór Szela, zakrwawiony, prosi o wodę do umycia. Przychodzi do Dziada (akt II, sc. XV).
Wernyhora Starzec z lirą na siwym koniu. Przychodzi do Gospodarza (akt II, sc. XXIV), daje mu złoty róg i zlecenia.

Sceny, o które pytają, z cytatem z tekstu

Każdy cytat jest dosłownym fragmentem utworu (wydanie Wolnych Lektur). Możesz go użyć w odpowiedzi otwartej albo w rozprawce.

akt I, sc. I

Czepiec i Dziennikarz: „Cóz tam, panie, w polityce?”

Chłop pyta o wojnę w Chinach i mówi, że na wsi czytają gazety. Dziennikarz zbywa go i mówi, że wieś ma być spokojna. Czepiec odpowiada, że z chłopów był Głowacki, a panowie „nie chcom chcieć”.

Niech na całym świecie wojna, byle polska wieś zaciszna, byle polska wieś spokojna.
Dziennikarz

Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pierwsza scena ustawia główny konflikt: chłop chce działać, inteligent chce spokoju. Pytania o nią są w banku i na maturze.

akt I, sc. XXIV

„Chłop potęgą jest i basta”

Poeta przyznaje, że inteligenci patrzą na wieś przez sny i w ich oczach „chłop urasta do potęgi króla Piasta”. Gospodarz, który od dziesięciu lat mieszka na wsi, odpowiada z pełnym przekonaniem.

bardzo wiele, wiele z Piasta; chłop potęgą jest i basta.
Gospodarz

Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie o to, kto wypowiada te słowa, jest w banku. Odpowiedź: Gospodarz, nie Poeta ani Czepiec. Scena pokazuje też idealizowanie chłopa przez inteligencję.

akt I, sc. XXXVIII

Zaproszenie chochoła

Poeta podsuwa Panu Młodemu, żeby zaprosił chochoła, który stoi za oknem w sadzie. Pan Młody śmiejąc się zaprasza go „na gody do gospody”, a Panna Młoda wyznacza godzinę.

Skoro północ zacznie bić, do nas tu na izbę przydź.
Panna Młoda

Dlaczego to pada na sprawdzianie: Nauczyciele pytają, kto zaprosił chochoła i kiedy ma przyjść. Pomysł wychodzi od Racheli, dopowiada go Poeta, zaprasza Pan Młody, a godzinę wyznacza Panna Młoda.

akt II, sc. VII

Stańczyk daje Dziennikarzowi kaduceus

Błazen i Dziennikarz rozmawiają o upadku narodu. Stańczyk mówi, że wolno smagać własne sumienie, ale „Świętości nie szargać”. Na koniec daje Dziennikarzowi błazeńską laskę i posyła go na wesele.

Masz tu kaduceus polski, mąć nim wodę, mąć.
Stańczyk

Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie o to, co Stańczyk wręcza Dziennikarzowi, jest w banku. Laska oznacza, że Dziennikarz ma dalej mącić, zamiast działać.

akt II, sc. XV

Upiór u Dziada

Do Dziada, który właśnie minął uciekającego Pana Młodego, przychodzi postać we krwi. Chce kubła wody, żeby umyć ręce i twarz, i bawić się na weselu. Dziad go przeklina, a Upiór mówi, kim jest.

boś brat — drżyj! ja Szela!! Przyszedłem tu do Wesela, bo byłem ich ojcom kat, a dzisiaj ja jestem swat!!
Upiór

Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytania brzmią: komu ukazuje się Upiór i kogo przedstawia. Odpowiedź z tekstu: Dziadowi, sam nazywa się Szelą.

akt II, sc. XXIV

Wernyhora daje Gospodarzowi złoty róg

Wernyhora wybrał to wesele, bo „prawie że są wszyscy społem”. Daje Gospodarzowi trzy zlecenia: rozesłać wici przed świtem, zebrać lud przed kościołem i nasłuchiwać tętentu od Krakowskiego gościńca. Na koniec wręcza mu złoty róg.

Na jego rycerny głos spotężni się Duch, podejmie Los.
Wernyhora

Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie o to, co Gospodarz dostaje od Wernyhory, jest w banku. Ważne też, że róg ma zwołać lud, a nie dać sygnał do ataku.

akt II, sc. XXVI

Jasiek dostaje róg i wraca po czapkę

Gospodarz posyła Jaśka, żeby objechał wieś i zwołał chłopów. Daje mu róg i ostrzega, żeby się nie schylał. Jasiek wybiega, ale zaraz wraca po porzuconą na podłodze czapkę z pawim piórem.

Nie chylaj się nigdzie po nic, ino leć.
Gospodarz

Dlaczego to pada na sprawdzianie: Tu zaczyna się odpowiedź na pytanie, dlaczego Jasiek zgubił róg. Ostrzeżenie Gospodarza i czapka pojawiają się w tej samej scenie.

akt III, sc. XVI

Sen Panny Młodej i „A to Polska właśnie”

Panna Młoda opowiada sen: diabły wiozą ją złotą karetą „do Polski”, a ona nie wie, gdzie to jest. Poeta każe jej położyć rękę pod pierś. Kiedy ona mówi: „Serce”, on odpowiada: „A to Polska właśnie”.

Po całym świecie możesz szukać Polski, panno młoda, i nigdzie jej nie najdziecie.
Poeta

Dlaczego to pada na sprawdzianie: Najczęściej cytowana scena dramatu. W banku jest pytanie o znaczenie tego snu.

akt III, sc. XIX

Czepiec z kosą: „Dnieje!!!”

Czepiec budzi Gospodarza, bo chłopi już się zbierają. Pan Młody i Poeta zachwycają się świtem i rosą. Czepiec wytyka im, że widzą tylko obrazki, a chłopi są gotowi.

Pon ino widzisz pchły, pchły, świecidła, rosę, ćmy, a nie chcesz znać, co som my:
Czepiec

Dlaczego to pada na sprawdzianie: Scena pokazuje, że chłopi byli gotowi do czynu, a inteligencja patrzy na to jak na dekorację. Przydaje się w rozprawce o porozumieniu warstw.

akt III, sc. XXXV–XXXVII

Zgubiony róg i chocholi taniec

Jasiek wraca bez rogu, został mu tylko sznur. Chochoł mówi mu, dlaczego: róg zginął, gdy Jasiek schylał się po czapkę z piór. Potem każe mu rozbroić zebranych i gra im do sennego tańca. Najpierw mówi do Jaśka „chłopie”, na koniec „chamie”.

Miałeś, chamie, złoty róg, miałeś, chamie, czapkę z piór: czapkę wicher niesie, róg huka po lesie,
Chochoł

Dlaczego to pada na sprawdzianie: Zakończenie dramatu: pytania o symbol chocholego tańca i o to, kto i dlaczego zgubił róg. Warto pamiętać zmianę słowa z „chłopie” na „chamie”.

Liczby, które trzeba pamiętać

3 akty: 38 + 30 + 37 scen

Tyle scen ma kolejno akt I, II i III w wydaniu Wolnych Lektur, razem 105.

Rok 1900

Rok podany w didaskaliach: „rzecz dzieje się w roku tysiąc dziewięćsetnym”. Pora: „noc listopadowa”.

28 i 7

Spis „Osoby” liczy 28 postaci, spis „Osoby dramatu” siedem: Chochoł, Widmo, Stańczyk, Hetman, Rycerz Czarny, Upiór, Wernyhora.

Północ

Godzina, na którą Panna Młoda zaprasza chochoła (akt I, sc. XXXVIII). Zegar bije północ przed jego wejściem (akt II, sc. II).

2 lata w Japonii

Tyle według Czepca byli na wojnie w Japonii niektórzy ze wsi (akt I, sc. I).

10 lat

Tyle Gospodarz mieszka na wsi: „Już lat dziesięć pośród siedzę” (akt I, sc. XXIV).

Od miesiąca boso

Pan Młody: „od miesiąca chodzę boso” (akt I, sc. XIX).

Rok czterdziesty szósty

Gospodarz przypomina rzeź z 1846 roku, patrząc na bijatykę chłopów (akt I, sc. XXX). Z tej samej rzezi przychodzi Upiór, czyli Szela.

3 zlecenia

Tyle zleceń daje Wernyhora Gospodarzowi (akt II, sc. XXIV): wici przed świtem, lud przed kościołem, nasłuchiwanie od Krakowskiego gościńca.

Trzeci kur

Jasiek ma wrócić z rogiem, „nim trzeci pieje kur” (akt II, sc. XXVI). W ostatniej scenie kogut pieje dwa razy.

„Ze dwiedzieście”

Tylu chłopów z kosami, cepami i żelaziwem jest według Czepca gotowych (akt III, sc. XIX).

Jak wyglądają pytania: 95 zadań z „Wesela” w banku

37 zamkniętych, 9 otwartych, 8 wielokrotnego wyboru, 4 wiązki zadań do jednego fragmentu tekstu, 3 dopasowania, 2 z lukami i 2 rozprawki. Pytania losują się z tej puli, więc dwie sesje z rzędu nie są takie same. Poniżej dosłowne polecenia z banku, bez odpowiedzi.

Fakty z tekstu

Krótkie, zamknięte, o konkretny przedmiot, rok albo zdarzenie. Na sprawdzianach klasowych to zwykle pierwsza część.

  • •Co otrzymuje Gospodarz od Wernyhory?
  • •Dlaczego Jasiek zgubił złoty róg?
  • •Co Gospodyni robi ze złotą podkową znalezioną pod progiem?
  • •W którym roku rozgrywa się akcja „Wesela” (rok podany w didaskaliach)?
  • •Z ilu aktów składa się dramat „Wesele”?

Kto jest kim i komu się ukazuje

Zjawy i postaci realne, które łatwo pomylić: Marysia i Maryna, Dziad i Ojciec, Stańczyk i Hetman.

  • •Komu ukazuje się zjawa Stańczyka w akcie II „Wesela”?
  • •Kim jest Widmo, które ukazuje się Marysi w akcie II?
  • •Co Stańczyk wręcza Dziennikarzowi na zakończenie ich rozmowy?
  • •Połącz postacie realistyczne z ich zjawami (duchami), które się im ukazały:
  • •Kto wypowiada słynne słowa: „chłop potęgą jest i basta”?

Sceny i ich sens

Pytania o konkretną scenę: trzeba wiedzieć, kto w niej rozmawia i co z niej wynika.

  • •Co oznacza sen Panny Młodej, w którym diabły wiozą ją karetą „do Polski”, a ona pyta: „A kaz tyz ta Polska, a kaz ta?”?
  • •Jakie znaczenie ma fakt, że Gospodarz — jedyny bohater mogący zjednoczyć chłopów i inteligencję — zasypia pijany i nie pamięta poleceń Wernyhory?
  • •Dlaczego Wyspiański wprowadza do dramatu postać Upiora (Jakuba Szeli) i komu się on ukazuje?
  • •Jaki zarzut stawia Hetman Branicki Panu Młodemu?
  • •Co mają wspólnego słowa Czepca: „Z takich, jak my, był Głowacki” (akt I, scena I) i postawa chłopów w finale dramatu?

Interpretacja

Symbole, finał, ocena inteligencji i chłopów. Tu traci się najwięcej punktów, bo trzeba mieć własne zdanie i dowód z tekstu.

  • •Wyjaśnij symbolikę chochoła w finale „Wesela” Wyspiańskiego.
  • •Co symbolizuje chocholi taniec kończący dramat?
  • •Czym jest „chłopomania” (ludomania), której krytykę znajdujemy w „Weselu”?
  • •Które wady inteligencji Wyspiański demaskuje w „Weselu”?
  • •Jak „Wesele” nawiązuje do tradycji romantycznej, a jednocześnie z nią polemizuje?

Sprawdzian z „Wesela” online: 5 pytań z odpowiedziami →

Rozpocznij sesję z „Wesela” →

10 pytań losowanych z banku, otwarte ocenia AI. Sesja startuje od razu.

Tematy rozprawek z „Wesela”

  • „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego — sen o Polsce czy sąd nad Polską? Uzasadnij swoją interpretację, odwołując się do wybranych scen dramatu oraz kontekstu literackiego lub historycznego.
  • Czy inteligencja i chłopstwo w „Weselu” Wyspiańskiego są zdolne do porozumienia? Napisz rozprawkę, odwołując się do wybranych scen dramatu.

Pytania jawne CKE z „Wesela” (matura ustna)

Zagadnienia z listy pytań jawnych (5); każde wymaga też wybranego kontekstu.

  1. Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych? Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
  2. Rola chłopów i inteligencji w sprawie niepodległościowej. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
  3. Sen o Polsce czy sąd nad Polską? Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
  4. Symboliczne znaczenie widm i zjaw. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
  5. Motyw tańca. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Do przeczytania przed sprawdzianem

Pełne opracowania „Wesela”: streszczenia, charakterystyki postaci i konteksty.

Wprowadzenie

Wesele na maturze

„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego (prapremiera 16 marca 1901 r. w Teatrze Miejskim w Krakowie) nosi podtytuł „Dramat w trzech aktach”.

Punktem wyjścia było wesele poety Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną w Bronowicach pod Krakowem 20 listopada 1900 r. W tekście dramatu nazwa wsi nie pada: didaskalia mówią tylko „Noc listopadowa; w chacie, w świetlicy” oraz „RZECZ DZIEJE SIĘ W ROKU TYSIĄC DZIEWIĘĆSETNYM”.

Akt I to rozmowy gości z miasta i chłopów; kończy się zaproszeniem Chochoła: pomysł podsuwa Rachel („Patrz pan różę na ogrodzie owitą w chochoł ze słomy”), Poeta namawia Pana Młodego, a Panna Młoda dodaje: „Skoro północ zacznie bić, do nas tu na izbę przydź”.

W akcie II o północy zjawia się Chochoł, a po nim zjawy: Widmo (Marysi), Stańczyk (Dziennikarzowi), Rycerz (Poecie), Hetman (Panu Młodemu), Upiór (Dziadowi) i Wernyhora (Gospodarzowi). Wernyhora daje Gospodarzowi złoty róg i każe „porozsełać wici, lud zgromadzić przed kaplicą”; Gospodarz jeszcze w akcie II oddaje róg Jaśkowi.

W akcie III o świcie chłopi stoją z kosami, Gospodarz niczego nie pamięta, Jasiek wraca bez rogu, a Chochoł gra do tańca: „Miałeś, chamie, złoty róg”. Zadania dotyczą treści i kolejności zdarzeń, postaci i zjaw, przedmiotów o znaczeniu symbolicznym (róg, czapka z piór, podkowa, sznur, chochoł), obrazu inteligencji i chłopów, pamięci o roku 1846 oraz zakończenia dramatu.

Przed maturą

Powtórka z „Wesela” krok po kroku

  1. 1

    Odśwież pojęcia

    Zacznij od: Wesele, Stanisław Wyspiański, Bronowice i 33 kolejnych pozycji.

    Pełna lista
  2. 2

    Odtwórz przebieg i postacie

    Chronologia: 24 kroki. Postacie, m.in. Gospodarz, Gospodyni, Pan Młody. Do tego 10 scen z cytatem z tekstu.

    Fakty z tekstu
  3. 3

    Sprawdź, co umiesz

    13 umiejętności do odhaczenia, od „Ramy utworu i geneza” po „Gwara i język”.

    Lista umiejętności
  4. 4

    Uważaj na typowe błędy

    14 pułapek, np. „Wesele napisał Reymont lub Przybyszewski”. Przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.

    Typowe błędy
  5. 5

    Sprawdź się

    Najpierw krótki quiz, potem pełny sprawdzian z całego zakresu.

Zakres materiału

Wesele — co musisz umieć

13 kluczowych umiejętności — do przećwiczenia na zadaniach z bazy.

  1. 1

    Ramy utworu i geneza

    Autor: Stanisław Wyspiański. Podtytuł: „Dramat w trzech aktach”. Prapremiera: 16 marca 1901 r., Teatr Miejski w Krakowie. Czas akcji podają didaskalia: „Noc listopadowa” i „RZECZ DZIEJE SIĘ W ROKU TYSIĄC DZIEWIĘĆSETNYM”. Miejsce: izba w wiejskiej chacie; nazwa Bronowice w tekście nie pada, znamy ją z genezy. Geneza: ślub poety Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną i wesele w Bronowicach pod Krakowem, 20 listopada 1900 r. Epoka: Młoda Polska.

  2. 2

    Struktura 3 aktów

    Akt I (38 scen): rozmowy weselników, m.in. Czepca z Dziennikarzem (sc. I), Radczyni z Kliminą (sc. IV i VII), Pana Młodego z Panną Młodą (sc. XII), Gospodarza z Poetą (sc. XXIV), Pana Młodego z Gospodarzem o roku 1846 (sc. XXX), Racheli z Poetą (sc. XXXVI); w sc. XXXVIII Pan Młody i Panna Młoda zapraszają Chochoła. Akt II (30 scen): o północy przychodzi Chochoł (sc. III), potem zjawy; w sc. XXIV Wernyhora daje Gospodarzowi złoty róg, w sc. XXVI Gospodarz oddaje róg Jaśkowi, w sc. XXX mówi gościom z miasta: „lalki, szopka, podłe maski, farbowany fałsz, obrazki”. Akt III (37 scen): świt; Panna Młoda opowiada sen o Polsce (sc. XVI), Czepiec budzi Gospodarza (sc. XIX), chłopi przychodzą z kosami (sc. XXXII), wszyscy nasłuchują tętentu (sc. XXXIII), Jasiek wraca bez rogu (sc. XXXIV), Chochoł gra do tańca (sc. XXXVII).

  3. 3

    Postacie realistyczne i ich pierwowzory

    Spis osób: Gospodarz, Gospodyni, Pan Młody, Panna Młoda, Marysia, Wojtek, Ojciec, Dziad, Jasiek, Kasper, Poeta, Dziennikarz, Nos, Ksiądz, Maryna, Zosia, Radczyni, Haneczka, Czepiec, Czepcowa, Klimina, Kasia, Staszek, Kuba, Żyd, Rachel, Muzykant, Isia. Z tekstu wiadomo m.in.: Pan Młody jest poetą z miasta („od miesiąca chodzę boso”), Gospodarz od dawna mieszka na wsi („Już lat dziesięć pośród siedzę”), Poeta jest jego bratem, Jasiek to „pierwszy drużba”, Rachel jest córką Żyda, karczmarza, Klimina to „po wójcie wdowa”. Pierwowzory (wiedza spoza tekstu): Pan Młody – Lucjan Rydel, Panna Młoda – Jadwiga Mikołajczykówna, Gospodarz – malarz Włodzimierz Tetmajer, Gospodyni – Anna, siostra Jadwigi i żona Tetmajera, Poeta – Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Dziennikarz – Rudolf Starzewski z „Czasu”, Czepiec – Błażej Czepiec, pisarz gminny w Bronowicach.

  4. 4

    Zjawy w akcie II — komu się ukazują

    Chochoł przychodzi pierwszy, gdy bije północ (akt II, sc. III), i zapowiada gości: „Co się w duszy komu gra, co kto w swoich widzi snach”. Zastaje samą Isię, która go wygania. Dalej: Widmo – Marysi (sc. V; „Bywałeś mój narzeczony”); Stańczyk – Dziennikarzowi (sc. VII; „masz tu kaduceus polski, mąć nim wodę, mąć”); Rycerz – Poecie (sc. IX; „Miecz, miecz, siła nieulękła”); Hetman – Panu Młodemu (sc. XI–XII; chór woła „hetmanie Branecki”, Hetman pyta: „Czepiłeś się chamskiej dziewki?!”); Upiór – Dziadowi (sc. XV; „drżyj! ja Szela!!”); Wernyhora – Gospodarzowi (sc. XXIV; „Daję Waści złoty róg”). Objaśnienia spoza tekstu: Stańczyk – nadworny błazen Jagiellonów; Rycerz – Zawisza Czarny; Hetman – Franciszek Ksawery Branicki, współtwórca konfederacji targowickiej; Upiór – Jakub Szela, przywódca rabacji 1846 r.; Widmo – malarz Ludwik de Laveaux, zmarły narzeczony Marii Mikołajczykówny; Wernyhora – legendarny kozacki wieszcz.

  5. 5

    Symbole — róg, czapka, podkowa, sznur, chochoł

    Złoty róg: Wernyhora daje go Gospodarzowi, Gospodarz – Jaśkowi z przestrogą „Nie chylaj się nigdzie po nic” i „Wróć, nim trzeci pieje kur”; na dźwięk rogu ma się wzmóc Duch, „jaki nie był od lat stu”. Czapka z pawich piór: Jasiek już przy wyjściu wraca po nią („Moja copka z pawim piórem”), a w akcie III przyznaje: „Tom sie chyloł po te copke, to mi może sie odwinoł”. Sznur: tyle zostaje z rogu („ostał mi sie ino sznur”). Złota podkowa: „Została zguba u proga” po koniu Wernyhory, Staszek podaje ją Gospodarzowi; Gospodyni mówi „Scęście swoje sie szanuje!”, Gospodarz: „Rzuć do skrzyni!”. Chochoł: krzak róży owinięty na zimę słomą – w didaskaliach „krzew otulony w słomę”, sam mówi o sobie „róży krzak”. Utarte odczytania: róg – szansa na wspólny czyn, czapka – przywiązanie do rzeczy błahych, podkowa – szczęście schowane dla siebie, chochoł i jego taniec – uśpienie, niemoc.

  6. 6

    Kluczowe sceny i cytaty

    Akt I, sc. I: Czepiec – „Cóz tam, panie, w polityce? Chińcyki trzymają się mocno!?”; Dziennikarz – „byle polska wieś zaciszna, byle polska wieś spokojna”; Czepiec – „Z takich, jak my, był Głowacki”, „duza by juz mogli mieć, ino oni nie chcom chcieć”. Akt I, sc. IV: Radczyni – „Wyście sobie, a my sobie. Każden sobie rzepkę skrobie”. Akt I, sc. X i XV: „Słowa, słowa, słowa, słowa” – najpierw mówi to Poeta do Maryny, potem Maryna do Poety. Akt I, sc. XXIV: Gospodarz – „chłop potęgą jest i basta”. Akt I, sc. XXX: Pan Młody – „Myśmy wszystko zapomnieli; mego dziadka piłą rżnęli”. Akt II, sc. XXX: Gospodarz – „lalki, szopka, podłe maski, farbowany fałsz, obrazki”. Akt III, sc. XVI: Panna Młoda – „A kaz tyz ta Polska, a kaz ta?”, Poeta każe jej położyć rękę na sercu – „A to Polska właśnie”. Akt III, sc. XXXVII: Chochoł – „Miałeś, chamie, złoty róg, miałeś, chamie, czapkę z piór: czapkę wicher niesie, róg huka po lesie, ostał ci sie ino sznur”.

Pokaż pozostałe 7
  1. 7

    Diagnoza inteligencji — chłopomania, dekadentyzm, pustosłowie

    Chłopomania (ludomania) to młodopolska, powierzchowna fascynacja wsią i folklorem. Pan Młody chodzi boso i zachwyca się strojem żony: wygląda dla niego „jak lalkę dobytą z pudełek w Sukiennicach, w gabilotce” (akt I, sc. XII). Poeta sam nazywa ten mechanizm: „w oczach naszych chłop urasta do potęgi króla Piasta” (akt I, sc. XXIV). Dziennikarz zbywa pytania Czepca: „Ale tu wieś spokojna”. Znudzenie i niemoc wypowiada Nos: „Wszystko nudzi, wszystko mi się przykrzy już” (akt III, sc. II). Gospodarz po odejściu Wernyhory oddaje róg Jaśkowi, żona mówi mu „Połóżże sie, boś pijany”, a rano nie pamięta polecenia („Zaraz — coś to — coś tu było”). Najostrzej ocenia panów Czepiec: „Kręć pon ino próżne żarny, poezyje, wirse, książki” i „Pany — wyście ino do majaki” (akt III, sc. XIX).

  2. 8

    Diagnoza chłopów — gotowość bez przywódcy

    Czepiec interesuje się polityką i powołuje się na Głowackiego („Z takich, jak my, był Głowacki”); zapewnia: „ino kto by nos chcioł użyć — kosy wissom nad boiskiem” (akt I, sc. XXV). W akcie III to chłopi są gotowi: „nas tu jest ze dwiedzieście z kosom, cepem, żelaziwem”. Wyspiański nie idealizuje wsi: sam Czepiec mówi „my się rwiemy ino do jakiej bijacki”, Ksiądz wypomina mu „bitki, zwady, kłótnie”, a spór Czepca z Żydem dotyczy długu (akt I, sc. XXIX). Jasiek, wysłany z rogiem, schyla się po czapkę i gubi róg. W finale chłopi tak samo jak goście z miasta tańczą w takt muzyki Chochoła.

  3. 9

    Nierozliczona przeszłość — rabacja i Targowica

    Rabacja galicyjska 1846 r. wraca w dramacie trzy razy. Dziad wspomina: „Nawet była krew, rzezańce i splamiła krew sukmany” (akt I, sc. XXVI). Gospodarz mówi o chłopach: „tylko im zabłysnąć nożem, a zapomną o imieniu Bożem — taki rok czterdziesty szósty”, a Pan Młody powtarza: „Myśmy wszystko zapomnieli; mego dziadka piłą rżnęli” (akt I, sc. XXX). W akcie II Dziadowi ukazuje się Upiór: „boś brat — drżyj! ja Szela!! Przyszedłem tu do Wesela, bo byłem ich ojcom kat, a dzisiaj ja jestem swat!!” (sc. XV). Zdradę magnacką przypomina Hetman, do którego chór woła: „braliśta pieniążek moskieski, hej, hetmanie, hetmanie Branecki!!” (akt II, sc. XI). Tło historyczne: Jakub Szela – przywódca rabacji 1846 r.; Franciszek Ksawery Branicki – współtwórca konfederacji targowickiej (1792).

  4. 10

    Polemika z romantyzmem i mit poety-wieszcza

    Przywoływanie duchów łączy „Wesele” z „Dziadami” Mickiewicza, ale u Wyspiańskiego zjawy są projekcją tego, „co się w duszy komu gra”. W „Dziadach” cz. III Konrad mówi w Improwizacji: „Nazywam się Milijon — bo za milijony Kocham i cierpię katusze”. W „Weselu” Poeta snuje pomysł dramatu („Taki mi się snuje dramat groźny, szumny, posuwisty jak polonez”), a wezwany przez Rycerza („nędzarzu, na koń, na koń”) widzi pod przyłbicą „Śmierć — — — Noc!”. Gospodarz podsumowuje gości z miasta: „lalki, szopka, podłe maski, farbowany fałsz, obrazki”, a Czepiec mówi Poecie, że potrafi tylko „poezyje, wirse, książki”. Artyści, od romantyzmu uznawani za duchowych przywódców narodu, w tym dramacie nie dorastają do tej roli.

  5. 11

    Rozrachunek z mitami narodowymi (PR)

    Mit zgody stanów: wesele łączy pana z chłopką, lecz Radczyni mówi Kliminie „Wyście sobie, a my sobie”, a pamięć roku 1846 jest żywa po obu stronach. Mit chłopa-Piasta: Gospodarz twierdzi, że „chłop potęgą jest i basta”, Poeta widzi w tym złudzenie („w oczach naszych chłop urasta do potęgi króla Piasta”), a finał pokazuje, że sama gotowość chłopów nie wystarcza. Mit wielkiej przeszłości: zjawy nie krzepią, tylko oskarżają – Stańczyk Dziennikarza, Rycerz Poetę, Hetman Pana Młodego. Mit cudu: Wernyhora obiecuje, że na głos rogu „spotężni się Duch”, ale róg ginie, a zamiast sygnału do czynu rozlega się muzyka Chochoła.

  6. 12

    Symbolizm dramatu — postacie, przedmioty, sceny

    W spisie osób Wyspiański oddziela „Osoby” (weselnicy) od „Osób dramatu” (Chochoł, Widmo, Stańczyk, Hetman, Rycerz Czarny, Upiór, Wernyhora). Przedmioty o znaczeniu symbolicznym: złoty róg, czapka z pawich piór, sznur, złota podkowa, kaduceusz Stańczyka. Sceny symboliczne: schylenie się Jaśka po czapkę, odebranie chłopom kos („Powyjmuj im kosy z rąk”) i taniec przy muzyce Chochoła („będą tańczyć cały rok”). Znaczące są też didaskalia opisujące izbę: fotografia Matejkowskiego „Wernyhory” i odbicie Matejkowskich „Racławic” nad biurkiem, złożone w krzyż szable nad sofą, obrazy Matki Boskiej Ostrobramskiej i Częstochowskiej nad drzwiami, a za oknem sad i „krzew otulony w słomę”.

  7. 13

    Gwara i język — bariera komunikacyjna

    Chłopi mówią gwarą: mazurzenie („Cóz”, „juz”, „duza”, „Chińcyki”, „scęście”), formy „ino”, „chcom”, „godać”, „pon”. Goście z miasta mówią polszczyzną literacką. Różnicę najlepiej widać w krótkich wymianach zdań: Radczyni pyta w listopadzie „Czyście sobie już posiali?”, a Klimina odpowiada „Tym ta casem sie nie siwo” (akt I, sc. VII). Panna Młoda mówi gwarą także do męża („Cięgiem ino rad byś godać, jakie to kochanie będzie”). Gospodarz, od dziesięciu lat mieszkający na wsi, mówi językiem literackim, a o chłopach: „sąsiadujemy o miedzę”.

Typowe błędy

Tu łatwo stracić punkty

Rozróżnienia, na których łatwo stracić punkt, i sposób, żeby ich nie pomylić.

✗ Błąd

Wesele napisał Reymont lub Przybyszewski

✓ Poprawnie

„Wesele” napisał Stanisław Wyspiański (prapremiera 1901)

Dlaczego: Wszyscy trzej tworzyli w Młodej Polsce, ale Reymont jest autorem powieści „Chłopi”. „Wesele” to dramat Wyspiańskiego.

✗ Błąd

Stańczyk ukazuje się Poecie

✓ Poprawnie

Stańczyk ukazuje się Dziennikarzowi i daje mu kaduceusz

Dlaczego: Pary z aktu II: Widmo – Marysia (sc. V), Stańczyk – Dziennikarz (sc. VII), Rycerz – Poeta (sc. IX), Hetman – Pan Młody (sc. XI–XII), Upiór – Dziad (sc. XV), Wernyhora – Gospodarz (sc. XXIV). Stańczyk mówi do Dziennikarza: „masz tu kaduceus polski, mąć nim wodę, mąć”.

✗ Błąd

Złoty róg gubi Gospodarz

✓ Poprawnie

Złoty róg gubi Jasiek — schylił się po czapkę z pawich piór i róg mu się odwinął

Dlaczego: Gospodarz dostaje róg od Wernyhory i jeszcze w akcie II (sc. XXVI) oddaje go Jaśkowi, żeby zwołał ludzi; ostrzega: „Nie chylaj się nigdzie po nic”. W akcie III Jasiek mówi: „Tom sie chyloł po te copke, to mi może sie odwinoł” i „ostał mi sie ino sznur”.

✗ Błąd

Chochoł to kukła ze słomy na polu lub snop zboża

✓ Poprawnie

Chochoł to krzak róży owinięty słomą na zimę

Dlaczego: Rachel mówi: „Patrz pan różę na ogrodzie owitą w chochoł ze słomy”, a sam Chochoł o sobie: „zaś bym zwiądł, róży krzak”. Stoi w sadzie za oknem izby.

Pokaż pozostałe 10
✗ Błąd

Chochoła wpuszcza do izby Isia

✓ Poprawnie

Chochoła zapraszają Pan Młody i Panna Młoda, namówieni przez Poetę; Isia go wygania

Dlaczego: Pomysł wychodzi od Racheli (akt I, sc. XXXVI), Poeta mówi Panu Młodemu „Zaprośże tego chochoła”, a Panna Młoda dodaje: „Skoro północ zacznie bić, do nas tu na izbę przydź” (sc. XXXVIII). W akcie II, sc. III Isia woła do Chochoła: „Huś ha, na pole, głupi śmieciu, chochole!”.

✗ Błąd

Chocholi taniec to ludowa tradycja weselna z Bronowic

✓ Poprawnie

Chocholi taniec to scena symboliczna: uśpienie i niemoc zamiast czynu

Dlaczego: Chochoł każe Jaśkowi odebrać ludziom kosy („Powyjmuj im kosy z rąk”), sam gra na patykach „jak grajek-skrzypek” i zapowiada: „będą tańczyć cały rok”. Jasiek na próżno woła, że nic nie słyszą.

✗ Błąd

„byle polska wieś spokojna” to szczera troska Dziennikarza o wieś

✓ Poprawnie

Dziennikarz zbywa w ten sposób Czepca, który chce rozmawiać o polityce

Dlaczego: Czepiec pyta o politykę i o Chińczyków, Dziennikarz odpowiada: „Niech na całym świecie wojna, byle polska wieś zaciszna, byle polska wieś spokojna”. Czepiec ripostuje: „Pon się boją we wsi ruchu” (akt I, sc. I).

✗ Błąd

„Słowa, słowa, słowa, słowa” mówi tylko Maryna

✓ Poprawnie

Najpierw mówi to Poeta do Maryny (akt I, sc. X), potem Maryna odpowiada mu tym samym (akt I, sc. XV)

Dlaczego: W sc. X Maryna mówi „Słucham, co to za wymowa!”, a Poeta: „Słowa, słowa, słowa, słowa”. W sc. XV role się odwracają: Poeta – „Słucham, co to za wymowa — ?”, Maryna – „Słowa, słowa, słowa, słowa”.

✗ Błąd

Sen o Polsce Panna Młoda opowiada w akcie I

✓ Poprawnie

Panna Młoda opowiada sen Poecie w akcie III, sc. XVI

Dlaczego: Śniło jej się, że diabły wiozą ją złotą karetą „do Polski”. Pyta: „A kaz tyz ta Polska, a kaz ta?”, a Poeta każe jej położyć rękę na sercu: „A to Polska właśnie”.

✗ Błąd

Widmo to duch ojca Marysi

✓ Poprawnie

Widmo to zmarły narzeczony Marysi

Dlaczego: Marysia mówi do Widma: „Bywałeś mój narzeczony, przyrzekałeś mi” (akt II, sc. V). Pierwowzorem był malarz Ludwik de Laveaux, narzeczony Marii Mikołajczykówny, zmarły młodo.

✗ Błąd

Upiór (Szela) ukazuje się Czepcowi

✓ Poprawnie

Upiór (Jakub Szela) ukazuje się Dziadowi

Dlaczego: To Dziad pamięta rabację – już w akcie I mówi: „Nawet była krew, rzezańce i splamiła krew sukmany”. W akcie II, sc. XV Upiór przedstawia mu się: „drżyj! ja Szela!!” i prosi o kubeł wody, żeby zmyć krew.

✗ Błąd

„Scęście swoje sie szanuje” mówi Jasiek o złotym rogu

✓ Poprawnie

To słowa Gospodyni o złotej podkowie (akt II, sc. XXIX)

Dlaczego: Podkowę znalazł Staszek („Została zguba u proga”). Gospodyni uważa, że szczęście „w tajemnicy się ukrywa”, Gospodarz odpowiada: „Rzuć do skrzyni!”. W akcie III Czepiec ma to gospodarzom za złe: „Schowali podkowę do skrzyni — ? nikomu nie pokazali”.

✗ Błąd

Akcja Wesela rozgrywa się w 1901 roku

✓ Poprawnie

Akcja rozgrywa się w 1900 r.; rok 1901 to data prapremiery

Dlaczego: W didaskaliach stoi: „RZECZ DZIEJE SIĘ W ROKU TYSIĄC DZIEWIĘĆSETNYM”. Wesele Rydla odbyło się 20 listopada 1900 r., prapremiera dramatu – 16 marca 1901 r.

✗ Błąd

Chłopomania to program polityczny chłopów

✓ Poprawnie

Chłopomania (ludomania) to powierzchowna fascynacja inteligencji wsią i folklorem

Dlaczego: Pojęcie dotyczy inteligencji, nie chłopów. W dramacie Pan Młody chodzi boso i porównuje żonę w stroju ludowym do lalki „w Sukiennicach, w gabilotce”.

Do zapamiętania

Pojęcia i terminy do powtórzenia

Bez znajomości tych pojęć nie ma o czym mówić.

Wesele
Dramat Wyspiańskiego w trzech aktach (prapremiera 1901)
Stanisław Wyspiański
Autor (1869–1907) — dramatopisarz, poeta, malarz
Bronowice
Wieś pod Krakowem, w której odbyło się wesele Rydla; w tekście dramatu nazwa nie pada
Lucjan Rydel
Poeta, pierwowzór Pana Młodego, ożenił się z chłopką
Jadwiga Mikołajczykówna
Pierwowzór Panny Młodej, żona Rydla
Włodzimierz Tetmajer
Malarz, pierwowzór Gospodarza, mąż Anny Mikołajczykówny
Kazimierz Przerwa-Tetmajer
Poeta, pierwowzór Poety; w dramacie Poeta jest bratem Gospodarza
Rudolf Starzewski
Publicysta „Czasu”, pierwowzór Dziennikarza
Czepiec
Chłop; otwiera dramat pytaniem „Cóz tam, panie, w polityce?”, w akcie III budzi Gospodarza
Rachel
Córka Żyda, karczmarza; to ona podsuwa Poecie pomysł zaproszenia chochoła
Jasiek
Pierwszy drużba; dostaje róg od Gospodarza i gubi go
Chochoł
Krzak róży owinięty słomą; przychodzi o północy pierwszy, w finale gra do tańca
Pokaż wszystkie 36 (24 więcej)
Widmo
Zmarły narzeczony Marysi (pierwowzór: malarz Ludwik de Laveaux)
Stańczyk
Nadworny błazen Jagiellonów; ukazuje się Dziennikarzowi, daje mu kaduceusz
Rycerz Czarny
Zawisza Czarny; ukazuje się Poecie („nędzarzu, na koń, na koń”)
Hetman
Franciszek Ksawery Branicki, targowiczanin; ukazuje się Panu Młodemu
Upiór
Jakub Szela, przywódca rabacji 1846 r.; ukazuje się Dziadowi
Wernyhora
Legendarny kozacki wieszcz; daje Gospodarzowi złoty róg i każe rozesłać wici
Złoty róg
Dar Wernyhory; jego głos miał dać znak zgromadzonym — zwykle odczytywany jako szansa na czyn
Czapka z pawich piór
Jasiek schyla się po nią i gubi róg
Złota podkowa
Zostaje „u proga” po koniu Wernyhory; Gospodarz każe ją rzucić do skrzyni
Sznur
Tyle zostaje Jaśkowi z rogu: „ostał mi sie ino sznur”
Chocholi taniec
Ostatnia scena aktu III — weselnicy tańczą przy muzyce Chochoła; obraz uśpienia i niemocy
Kaduceusz
Laska, którą Stańczyk daje Dziennikarzowi: „mąć nim wodę, mąć” (w tekście: „kaduceus”)
Chłopomania (ludomania)
Powierzchowna fascynacja inteligencji wsią i folklorem
Mit chłopa-Piasta
Wyobrażenie chłopa jako spadkobiercy Piasta; Gospodarz: „bardzo wiele, wiele z Piasta”
Rabacja galicyjska 1846
Krwawe wystąpienie chłopów przeciw szlachcie; w dramacie „rok czterdziesty szósty”
Targowica
Konfederacja z 1792 r.; w dramacie przypomina ją Hetman („hetmanie Branecki”)
Bartosz Głowacki
Chłop, bohater bitwy pod Racławicami (1794); Czepiec: „Z takich, jak my, był Głowacki”
„Cóz tam, panie, w polityce?”
Pierwsze słowa dramatu — Czepiec do Dziennikarza
„Słowa, słowa, słowa, słowa”
Poeta do Maryny (akt I, sc. X), potem Maryna do Poety (akt I, sc. XV)
„A to Polska właśnie”
Poeta do Panny Młodej o jej sercu (akt III, sc. XVI)
„chłop potęgą jest i basta”
Gospodarz do Poety (akt I, sc. XXIV)
„Myśmy wszystko zapomnieli”
Pan Młody o rabacji, powtarza to Gospodarz (akt I, sc. XXX)
„Miałeś, chamie, złoty róg”
Chochoł w ostatniej scenie dramatu
Dramat symboliczny
Dramat, w którym obok warstwy realistycznej działają postacie, przedmioty i sceny o znaczeniu symbolicznym

Egzamin ustny

Zadania jawne CKE: Wesele

Zadania z listy jawnych zadań do części ustnej w latach 2026–2028 przy pozycji: Stanisław Wyspiański, „Wesele”. Pierwsze zadanie w zestawie, który losujesz na egzaminie, pochodzi z tej listy.

  1. 1

    Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych? Omów zagadnienie na podstawie „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

    Omówienie: teza, sceny, kryteria komisji i typowe błędy
  2. 2

    Rola chłopów i inteligencji w sprawie niepodległościowej. Omów zagadnienie na podstawie „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

    Omówienie: teza, sceny, kryteria komisji i typowe błędy
  3. 3

    Sen o Polsce czy sąd nad Polską? Omów zagadnienie na podstawie „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

    Omówienie: teza, sceny, kryteria komisji i typowe błędy
  4. 4

    Symboliczne znaczenie widm i zjaw. Omów zagadnienie na podstawie „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

    Omówienie: teza, sceny, kryteria komisji i typowe błędy
  5. 5

    Motyw tańca. Omów zagadnienie na podstawie „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

    Omówienie: teza, sceny, kryteria komisji i typowe błędy

Źródło: Zadania jawne CKE na egzamin ustny 2026–2028 (komunikat dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 r.). Treść zadań przepisana dosłownie. Wszystkie pytania: matura ustna z polskiego – pytania jawne.

Przykłady z bazy

Zobacz, jak wyglądają zadania z działu „Wesele”

Poniżej 7 prawdziwych zadań z bazy — każde innego typu.

💒 Wesele ◉ Zamknięte (A–D) ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie Autorskie · PP 1 pkt

Jakie polecenia daje Wernyhora Gospodarzowi w scenie XXIV aktu II?

A zebrać ludzi na wiec, który uradzi plan powstania i wybierze wodza spośród najdzielniejszych chłopów
B natychmiast, jeszcze w nocy, wyruszyć konno z uzbrojonymi chłopami na Wawel i tam czekać na jego znak
C sprowadzić Księdza, by poświęcił broń zgromadzonych chłopów i odprawił w kościele mszę za powodzenie powstania
D rozesłać wici przed świtem, zgromadzić lud przed kościołem i w ciszy nasłuchiwać tętentu od Krakowskiego gościńca
💒 Wesele ✎ Otwarte ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe 🤖 Ocena AI Autorskie · PP 2 pkt

PAN MŁODY: Narodowy chłopski strój. ŻYD: No, pan się narodowo bałamuci, / panu wolno — a to ładny krój — / to już było.

Na podstawie rozmowy Pana Młodego z Żydem (akt I, sc. XVII) wyjaśnij, jak Żyd ocenia chłopski strój Pana Młodego.

💒 Wesele ⇄ Dopasuj ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe Autorskie · PP 2 pkt

Dopasuj postać drugiego planu do informacji, która o niej wynika z tekstu.

Klimina
→
Radczyni
→
Czepiec
→
Kasper
→
Isia
→
Do wyboru: przyjezdna z Krakowa, ciotka Haneczkidrużba, któremu rają za żonę Kaśkęcóreczka Gospodarzy, która pierwsza spotyka Chochołagospodarz, do którego parobek i Dziad mówią: panie wójciewdowa po wójcie
💒 Wesele ☑ Wielokrotny wybór ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie Autorskie · PP 2 pkt

Które wady inteligencji Wyspiański demaskuje w „Weselu”?

A Nadmierna pracowitość i poświęcenie się nauce
B Protekcjonalny stosunek do chłopów mimo pozornej fascynacji
C Skłonność do pustosłowia i estetyzowania rzeczywistości
D Dekadentyzm i niezdolność do przejścia od słów do czynów
💒 Wesele ◫ Praca z tekstem ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie 🤖 Ocena AI Autorskie · PP 2 pkt

Stanisław Wyspiański — „Wesele” (Akt I, scena XXX), rozmowa Pana Młodego z Gospodarzem PAN MŁODY: Myśmy wszystko zapomnieli; / mego dziadka piłą rżnęli… / Myśmy wszystko zapomnieli. GOSPODARZ: Mego ojca gdzieś zadźgali, / gdzieś zatłukli, spopychali: / kijakami, motykami / krwawiącego przez lód gnali… / Myśmy wszystko zapomnieli.

a O jakim wydarzeniu historycznym rozmawiają bohaterowie? 1 pkt
b Jakie zdanie powtarzają obaj, i co ono oznacza w kontekście dramatu? 1 pkt
💒 Wesele 📄 Wypracowanie ⚫⚫⚫⚫⚪ Trudne Autorskie · PR 10 pkt

Czy pamięć o dawnych krzywdach pomaga wspólnocie, czy ją dzieli? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego, innego utworu literackiego oraz wybranych kontekstów. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 400 wyrazów.

💒 Wesele ⎽ Luki w tekście ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie 🤖 Ocena AI Autorskie · PP 3 pkt
Upiór mówi, że ojcom weselników był (1), a dziś przychodzi na wesele jako (2). Chwali się też, że chodzi w (3).

Jak się uczyć

Strategia opanowania działu

Kroki w kolejności, w jakiej naprawdę warto je wykonać.

  1. 1

    1) Ramy: Stanisław Wyspiański, „Dramat w trzech aktach”, prapremiera 16 marca 1901 r. w Krakowie; akcja – listopadowa noc 1900 r. w wiejskiej chacie. Geneza: wesele Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną w Bronowicach (20 listopada 1900 r.).

  2. 2

    2) Pierwowzory: Pan Młody – Lucjan Rydel, Gospodarz – Włodzimierz Tetmajer, Poeta – Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Dziennikarz – Rudolf Starzewski. Role chłopskie: Czepiec (otwiera dramat i budzi Gospodarza), Jasiek (gubi róg), Dziad (pamięta rok 1846).

  3. 3

    3) Zjawy aktu II w kolejności: Chochoł (sc. III), Widmo – Marysia, Stańczyk – Dziennikarz, Rycerz – Poeta, Hetman – Pan Młody, Upiór – Dziad, Wernyhora – Gospodarz. Chochoła zapraszają państwo młodzi za namową Poety; Isia go wygania.

  4. 4

    4) Droga rogu: Wernyhora daje go Gospodarzowi (akt II, sc. XXIV), Gospodarz Jaśkowi (akt II, sc. XXVI), Jasiek wraca z samym sznurem (akt III, sc. XXXIV). Gospodarz rano nie pamięta polecenia – budzi go Czepiec.

  5. 5

    5) Przedmioty: złoty róg, czapka z pawich piór, sznur, złota podkowa (Gospodyni: „Scęście swoje sie szanuje!”), kaduceusz. Chochoł to krzak róży owinięty słomą, nie kukła i nie snop.

  6. 6

    6) Cytaty z adresem: „Cóz tam, panie, w polityce?” (Czepiec, akt I, sc. I), „byle polska wieś spokojna” (Dziennikarz, tamże), „chłop potęgą jest i basta” (Gospodarz, akt I, sc. XXIV), „Myśmy wszystko zapomnieli” (Pan Młody, akt I, sc. XXX), „A to Polska właśnie” (Poeta, akt III, sc. XVI), „Miałeś, chamie, złoty róg” (Chochoł, akt III, sc. XXXVII).

  7. 7

    7) Obraz inteligencji: zachwyt nad wsią bez jej znajomości (Pan Młody), zbywanie chłopa (Dziennikarz), słowa zamiast czynu (Poeta), zmarnowane polecenie (Gospodarz). Dowody bierz z tekstu, np. zarzut Czepca: „Pany — wyście ino do majaki”.

  8. 8

    8) Obraz chłopów: gotowość („kosy wissom nad boiskiem”) i zarazem skłonność do bójek („my się rwiemy ino do jakiej bijacki”); w finale tańczą razem z panami.

  9. 9

    9) Przeszłość: rabacja 1846 r. (Dziad, Pan Młody i Gospodarz, Upiór-Szela) oraz Targowica (Hetman Branicki).

  10. 10

    10) Finał: Chochoł każe odebrać ludziom kosy, gra, a weselnicy tańczą; Jasiek woła na próżno. Chochoł jest słomą okrywającą różę, która – jak mówi Rachel – na wiosnę „sam odkwitnie”, dlatego zakończenie bywa odczytywane niejednoznacznie.

  11. 11

    11) Kontekst: „Dziady” cz. III (duchy i widzenia; Konrad: „Nazywam się Milijon”) – u Wyspiańskiego zjawy pokazują to, co bohaterowie noszą w sobie.

FAQ

FAQ — Wesele

Komu ukazują się osoby dramatu w „Weselu”?
Chochoł przychodzi do Isi, Widmo do Marysi, Stańczyk do Dziennikarza, Rycerz Czarny do Poety, Hetman do Pana Młodego, Upiór (Szela) do Dziada, a Wernyhora do Gospodarza. Wszystkie w akcie II. W akcie III Chochoł wraca za Jaśkiem i prowadzi chocholi taniec.
Kto zaprosił chochoła na wesele?
Pomysł zaproszenia „wszystkich dziwów” daje Rachel, a Poeta dopowiada „I chochoła!” (akt I, sc. XXXVI). W ostatniej scenie aktu I Pan Młody zaprasza go wprost, a Panna Młoda wyznacza godzinę: północ. Chochoł przychodzi o północy do Isi (akt II, sc. III).
Co się stało ze złotym rogiem?
Wernyhora dał go Gospodarzowi, Gospodarz oddał Jaśkowi z rozkazem zwołania chłopów i zadęcia w róg przed trzecim pianiem koguta. Jasiek schylił się po czapkę z pawich piór, którą zwiał wiatr, i zgubił róg. Wrócił z samym sznurem: „ostał mi sie ino sznur”.
Czy akcja „Wesela” dzieje się w Bronowicach?
Tekst dramatu nie podaje nazwy wsi. Didaskalium mówi tylko: „w chacie, w świetlicy”, noc listopadowa, rok 1900. Bronowice to miejsce prawdziwego wesela, z którego wyrósł dramat, czyli kontekst powstania, a nie informacja z tekstu.
Jak przećwiczyć „Wesele” przed sprawdzianem?
Zacznij sesję z samego „Wesela”: 10 pytań losowanych z 65 w banku, od zamkniętych o róg i zjawy po otwarte o symbole i finał. Otwarte sprawdza AI i pokazuje, czego zabrakło w odpowiedzi. Dwie, trzy sesje wystarczą, żeby wiedzieć, których scen nie pamiętasz.
Ile zadań z 'Wesela' jest na maturze?
CKE nie przypisuje punktów do lektur. „Wesele” jest lekturą obowiązkową w zakresie podstawowym, poznawaną w całości (podstawa programowa, Dz.U. 2024 poz. 1019). Na poziomie podstawowym za cały egzamin pisemny jest 60 punktów: 10 za test „Język polski w użyciu”, 15 za test historycznoliteracki i 35 za wypracowanie (Informator CKE).
Komu ukazują się zjawy w akcie II?
Zasadę podaje Chochoł: „Co się w duszy komu gra, co kto w swoich widzi snach”. Widmo przychodzi do Marysi – to jej zmarły narzeczony („Bywałeś mój narzeczony, przyrzekałeś mi”). Stańczyk ukazuje się Dziennikarzowi i daje mu kaduceusz: „mąć nim wodę, mąć”. Rycerz wzywa Poetę: „nędzarzu, na koń, na koń”. Hetman, któremu chór wypomina „pieniążek moskieski”, ukazuje się Panu Młodemu i pyta: „Czepiłeś się chamskiej dziewki?!”. Upiór przychodzi do Dziada: „boś brat — drżyj! ja Szela!!”. Wernyhora rozmawia z Gospodarzem („Sława, panie Włodzimierzu”), daje mu złoty róg i każe „porozsełać wici, lud zgromadzić przed kaplicą”.
Co dzieje się ze złotym rogiem, czapką, podkową i sznurem?
Złoty róg Wernyhora daje Gospodarzowi: „Możesz nim powołać chór”. Gospodarz oddaje go Jaśkowi, każe owinąć sznur o szyję i ostrzega: „Nie chylaj się nigdzie po nic”. Jasiek już wtedy wraca po czapkę („Moja copka z pawim piórem”), a o świcie przyznaje: „Tom sie chyloł po te copke, to mi może sie odwinoł” – został mu sam sznur. Złotą podkowę, zgubioną „u proga” przez konia Wernyhory, Staszek podaje Gospodarzowi; Gospodyni mówi „Scęście swoje sie szanuje!”, a Gospodarz każe ją rzucić do skrzyni. W ostatniej scenie Chochoł każe Jaśkowi odebrać ludziom kosy, gra, a weselnicy tańczą. Utarte odczytania: róg to szansa na wspólny czyn, czapka – rzecz błaha, dla której szansę stracono, schowana podkowa – szczęście zatrzymane dla siebie, taniec – uśpienie.
Jak kończy się „Wesele”?
O świcie w izbie stoją chłopi z kosami i goście z szablami zdjętymi ze ściany; wszyscy, „pochyleni, półklęczący, zasłuchani”, czekają na Wernyhorę. Słychać tętent, ale do izby wpada Jasiek – bez rogu. Zastaje ludzi znieruchomiałych: „stoją wsyscy jak pośnięci”. Chochoł radzi mu: „Powyjmuj im kosy z rąk”, po czym gra na patykach „jak grajek-skrzypek”. Pary ruszają w powolny taniec, a Jasiek woła na próżno: „Nic nie słysom, nic nie słysom, ino granie, ino granie”. Ostatnie słowa należą do Chochoła: „Miałeś, chamie, złoty róg”.
Jak „Wesele” nawiązuje do „Dziadów” Mickiewicza?
Oba dramaty wprowadzają na scenę duchy. U Mickiewicza należą one do rzeczywistości nadprzyrodzonej, u Wyspiańskiego są projekcją wspomnień i wyobrażeń osób, z którymi rozmawiają – zgodnie z zapowiedzią Chochoła „Co się w duszy komu gra”. Konrad w Improwizacji mówi: „Nazywam się Milijon — bo za milijony Kocham i cierpię katusze”. Poeta z „Wesela” opowiada o dramacie, który mu się „snuje”, a rano słyszy od Czepca: „Kręć pon ino próżne żarny, poezyje, wirse, książki”.
Czym jest chłopomania i jak pokazuje ją Wyspiański?
Chłopomania (ludomania) to młodopolska moda na wieś: zachwyt nad strojem, gwarą i obyczajem bez znajomości chłopskiego życia. W „Weselu” widać ją przede wszystkim u Pana Młodego: „od miesiąca chodzę boso, od razu się czuję zdrowo”, a żona w stroju ludowym wygląda dla niego „jak lalkę dobytą z pudełek w Sukiennicach, w gabilotce”. Radczyni pyta w listopadzie, czy chłopi już posiali, i słyszy: „Tym ta casem sie nie siwo”. Poeta nazywa źródło tej fascynacji: „w oczach naszych chłop urasta do potęgi króla Piasta”. Chłopi widzą to trzeźwo – Dziad mówi o gościach: „z miasta het poprzyjezdzali, z chłopami się przywitali jak się patrzy”, a Żyd odpowiada: „Taka szopka”.
Jak zrobić powtórkę z „Wesela” przed maturą?
Sprawdza się taka kolejność. 1) 1) Ramy: Stanisław Wyspiański, „Dramat w trzech aktach”, prapremiera 16 marca 1901 r. w Krakowie; akcja, listopadowa noc 1900 r. w wiejskiej chacie. 2) 2) Pierwowzory: Pan Młody, Lucjan Rydel, Gospodarz, Włodzimierz Tetmajer, Poeta, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Dziennikarz, Rudolf Starzewski. 3) 3) Zjawy aktu II w kolejności: Chochoł (sc. Na koniec sprawdź się w quizie z „Wesela”, a potem w pełnym sprawdzianie.

Powiązane działy

Wiedza z działu „Wesele” przyda Ci się też tutaj:

← Wróć do wszystkich epok języka polskiego

Wesele do matury 2027

95 zadań z tego działu w quizie z wyjaśnieniami, powtórkami i oceną AI. Subskrypcja odblokowuje cały katalog i pozostałe przedmioty — anulujesz, kiedy chcesz.

Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu