🌿
📖 Język polski PP+PR 🎯 6–12 pkt na maturze

Młoda Polska

1890-1918. Modernizm polski. Sztuka dla sztuki, symbolizm, dekadentyzm, nietzscheanizm. Wyspiański (Wesele), Żeromski (Ludzie bezdomni), Przybyszewski (Confiteor), Tetmajer, Staff, Kasprowicz.

Młoda Polska (modernizm polski) trwa od ok. 1890 do 1918 (koniec I wojny światowej i odzyskanie niepodległości). REWOLUCJA światopoglądowa wobec pozytywizmu: powrót do irracjonalizmu, kult przeżycia indywidualnego, FILOZOFIA NIETZSCHEGO (wola mocy, nadczłowiek, krytyka mieszczańskich wartości), wpływ Schopenhauera (pesymizm), Bergsona (intuicja). W naszej bazie 15 pytań ogólnych z epoki (+ Ludzie bezdomni Żeromskiego 121, Wesele Wyspiańskiego 65 w osobnych topikach). Content pokrywa:

  1. 1
    ŚWIATOPOGLĄD modernistyczny: SZTUKA DLA SZTUKI (l'art pour l'art) — autonomia sztuki, odrzucenie utylitaryzmu pozytywizmu; SYMBOLIZM (sugestia zamiast nazwy, wieloznaczność, "muzyczność" poezji - Verlaine, Mallarmé); DEKADENTYZM (schyłkowość, niemoc, pesymizm, kult cierpienia); IMPRESJONIZM (uchwycenie ulotnego wrażenia).
  2. 2
    FILOZOFIA: NIETZSCHEANIZM (Wyspiański) — wola mocy, czyn heroiczny, krytyka mieszczańskiej moralności. PESYMIZM SCHOPENHAUERA. Plus Bergson (intuicjonizm).
  3. 3
    MANIFEST: "CONFITEOR" Stanisława PRZYBYSZEWSKIEGO (
  4. •
    1
  5. •
    8
  6. •
    9
  7. 9
    — programowy tekst głoszący kult NAGIEJ DUSZY i sztuki dla sztuki.
  8. 4
    WYSPIAŃSKIEGO i jego dramaty SYMBOLICZNE: "WESELE" (
  9. •
    1
  10. •
    9
  11. •
    0
  12. 1
    z kluczowymi symbolami — ZŁOTY RÓG (wezwanie do czynu narodowego), CHOCHOŁ (paraliż, strach, niemoc Polaków - nawiązanie do "Dziadów" Mickiewicza), WERNYHORA (mit mesjanistyczny, przepowiednia). "WARSZAWIANKA" (1898 - powstanie listopadowe 1830, nie krakowskie!), "Wyzwolenie", "Noc listopadowa".
  13. 5
    ŻEROMSKIEGO i jego proza społeczna: "LUDZIE BEZDOMNI" (Tomasz Judym - lekarz biedoty, motyw pracy u podstaw).
  14. 6
    POETÓW: Kazimierz Przerwa-TETMAJER (liryka impresjonistyczna i dekadencka - "Koniec wieku XIX", motyw bólu duszy = harfa), Leopold STAFF ("Błękitna róża" - symbol nieosiągalnego ideału, "Złoty róg" - afirmacja życia mimo cierpienia), Jan KASPROWICZ (hymny - kryzys metafizyczny).
  15. 7
    RELACJA Z PRZESZŁOŚCIĄ: Młoda Polska to RAMA dla powrotu romantycznych motywów (mesjanizm w Weselu, intertekstualne nawiązania do Dziadów).
Zacznij ćwiczyć młoda polska → Zobacz przykładowe zadania ↓
🎯 ZAKRES MATERIAŁU

Młoda Polska co — musisz umieć

11 kluczowych umiejętności — każda przećwiczona na konkretnych zadaniach z bazy.

1

Ramy epoki i nazwa

Młoda Polska (MODERNIZM polski): ok. 1890 → 1918 (koniec I wojny światowej i odzyskanie niepodległości). NAZWA od cyklu artykułów Artura Górskiego "Młoda Polska" (1898). Określenia równoznaczne: modernizm, neoromantyzm, dekadentyzm, symbolizm. KONTEKST: epoka SCHYŁKU XIX w. (fin de siècle), kryzys wartości mieszczańskich, sytuacja Polski pod zaborami (Galicja jako centrum kulturalne — Kraków).

2

Sztuka dla sztuki - hasło epoki

L'ART POUR L'ART — sztuka istnieje DLA SIEBIE SAMEJ, nie służy żadnym celom społecznym, moralnym ani politycznym. ODRZUCENIE pozytywistycznego utylitaryzmu (sztuka miała być użyteczna, dydaktyczna). AUTONOMIA sztuki = jej wartość absolutna. Główny ideolog w Polsce: STANISŁAW PRZYBYSZEWSKI — manifest "CONFITEOR" (1899) głoszący kult NAGIEJ DUSZY i absolutu sztuki.

3

Filozoficzne podstawy: Nietzsche, Schopenhauer, Bergson

NIETZSCHEANIZM — najsilniejszy wpływ. Wola mocy, NADCZŁOWIEK, krytyka moralności mieszczańskiej, hasło "transwaluacji wszystkich wartości". U WYSPIAŃSKIEGO: "Wesele" i "Wyzwolenie" — wezwanie do CZYNU heroicznego, przełamania marazmu. SCHOPENHAUER — pesymizm, świat jako przedstawienie, cierpienie jako esencja istnienia. BERGSON — intuicjonizm, przeciwko pozytywistycznemu racjonalizmowi.

4

Symbolizm w poezji młodopolskiej

SYMBOLIZM (z Francji - Baudelaire, Verlaine, Mallarmé). SYMBOL = obraz lub motyw wykraczający poza dosłowne znaczenie, odsyłający do treści DUCHOWYCH, METAFIZYCZNYCH, PSYCHOLOGICZNYCH niewyrażalnych wprost. Symbol ≠ ALEGORIA (alegoria ma JEDNO znaczenie, symbol jest WIELOZNACZNY i otwarty). Zasada "muzyczności" Verlaine'a ("de la musique avant toute chose"). Sugestia, nastrój, wieloznaczność zamiast bezpośredniej nazwy.

5

Dekadentyzm i pesymizm

DEKADENTYZM (od franc. décadence = upadek) — postawa SCHYŁKOWA, pesymizm, niemoc, brak woli działania, kult cierpienia, znudzenie życiem. Estetyka FIN DE SIÈCLE (koniec wieku). U TETMAJERA: "Koniec wieku XIX" — manifest dekadenta. Charakterystyczne motywy: mgła, noc, oddalone dźwięki, nastrój melancholii, choroba duszy, NIRWANA jako ideał wyzwolenia.

6

Stanisław Wyspiański - dramaty symboliczne

WYSPIAŃSKI (1869-1907) — wybitny dramatopisarz, malarz, twórca symbolicznego TEATRU NARODOWEGO. "WESELE" (1901) — wesele poety Lucjana Rydla z chłopką Jadwigą Mikołajczykówną w Bronowicach pod Krakowem; pojawiają się ZJAWY (Wernyhora, Stańczyk, Hetman, Rycerz Czarny) konfrontujące postacie z ich sumieniem narodowym. "WARSZAWIANKA" (1898) — POWSTANIE LISTOPADOWE 1830 (NIE krakowskie!), tytuł od pieśni rewolucyjnej. Inne: "Wyzwolenie", "Noc listopadowa", "Akropolis".

7

Klucz symboli Wesela

ZŁOTY RÓG = WEZWANIE do CZYNU narodowego (Wernyhora powierza go Jaśkowi, który go gubi). CHOCHOŁ = PARALIŻ, strach, NIEMOC Polaków, niezdolność do działania - finał Wesela: "miał, ach, miał, ach, miał, ach". Intertekstualne nawiązanie do "DZIADÓW" Mickiewicza (romantyczny demonizm, duchy). WERNYHORA = mit MESJANISTYCZNY, przepowiednia odrodzenia narodu. RACHELA = artystyczna wrażliwość. STAŃCZYK = sumienie historyczne narodu.

8

Stefan Żeromski - sumienie społeczne

ŻEROMSKI (1864-1925) — pisarz społecznie zaangażowany, kontynuuje tradycję pozytywizmu w nowych ramach. "LUDZIE BEZDOMNI" (1900) — Tomasz JUDYM, lekarz biedoty, realizuje pracę u podstaw. "POPIOŁY" (powieść historyczna), "Przedwiośnie" (1925 - już dwudziestolecie). Plus "Rozdziobią nas kruki, wrony", "Siłaczka". Tematyka: krzywda społeczna, niemoc inteligencji, etyczna odpowiedzialność jednostki.

9

Poeci Młodej Polski

KAZIMIERZ PRZERWA-TETMAJER (1865-1940) — liryk dekadencki, "Koniec wieku XIX" (manifest), liryka impresjonistyczna, motyw bólu duszy (HARFA jako symbol). LEOPOLD STAFF (1878-1957) — przejście od dekadentyzmu do witalizmu, "Błękitna róża" (ideał nieosiągalny piękna, błękit = transcendencja), "Złoty róg" (afirmacja życia mimo cierpienia). JAN KASPROWICZ — Hymny (kryzys metafizyczny, bunt przeciw Bogu). KAZIMIERA Zawistowska, Bolesław Leśmian (już na pograniczu z dwudziestoleciem).

10

Inne nurty Młodej Polski

IMPRESJONIZM — z malarstwa francuskiego, ulotne wrażenie, gra światła. W literaturze: liryka pejzażowa (Tetmajer). EKSPRESJONIZM — gwałtowne wyrażenie wewnętrznych emocji, kontrasty (Kasprowicz - hymny). NEOROMANTYZM — powrót motywów romantycznych (mesjanizm w Weselu, intertekstualne nawiązania do Mickiewicza, Słowackiego). NATURALIZM — kontynuacja Zoli (Żeromski w opisach biedy).

11

Krytyka mieszczaństwa i sytuacji Polski (PR)

Młoda Polska KRYTYKUJE: mieszczański dorobkiewicz, materializm, kult sukcesu, hipokryzję. WESELE Wyspiańskiego diagnozuje POLSKI MARAZM — chłopi i inteligencja nie potrafią się zjednoczyć w walce o niepodległość. CHOCHOŁ to symbol tej niemocy. Dramat ZWIASTUJE potrzebę CZYNU (idea Mickiewiczowska), wzywa do przełamania paraliżu. Filozoficzny bagaż nietzscheański: trzeba odrzucić moralność słabych, zostać NADCZŁOWIEKIEM.

⚠️ NAJCZĘSTSZE BŁĘDY

Tu uczniowie najczęściej tracą punkty

Każda pułapka pochodzi z analizy realnych odpowiedzi maturzystów. Naucz się je rozpoznać, żeby unikać głupich strat.

❌ Błąd

Manifestem Młodej Polski jest "Romantyczność" Mickiewicza

✅ Poprawnie

Manifest Młodej Polski to "CONFITEOR" Stanisława PRZYBYSZEWSKIEGO (1899). "Romantyczność" = romantyzm

Dlaczego: W bazie pytanie CLOSED. Confiteor głosi kult nagiej duszy, autonomię sztuki, l'art pour l'art. Romantyczność Mickiewicza (1822) to manifest poprzedniej epoki (romantyzmu). Epoki bywają mylone bo Młoda Polska to NEOROMANTYZM.
❌ Błąd

"Warszawianka" Wyspiańskiego nawiązuje do powstania krakowskiego

✅ Poprawnie

"Warszawianka" Wyspiańskiego (1898) nawiązuje do POWSTANIA LISTOPADOWEGO 1830-1831

Dlaczego: Klasyczna pułapka. Tytuł od pieśni rewolucyjnej z powstania listopadowego. Akcja w noc poprzedzającą bitwę z Rosjanami. Powstanie krakowskie 1846 to inne wydarzenie. W bazie pytanie CLOSED.
❌ Błąd

Hasłem Młodej Polski była praca organiczna

✅ Poprawnie

Hasło Młodej Polski to SZTUKA DLA SZTUKI (l'art pour l'art). Praca organiczna = pozytywizm

Dlaczego: Młoda Polska ŚWIADOMIE odrzuciła pozytywistyczny utylitaryzm. Praca organiczna i praca u podstaw to hasła pozytywizmu. Sztuka dla sztuki to AUTONOMIA twórczości - przeciwieństwo utylitaryzmu. W bazie wiele pytań to weryfikuje.
❌ Błąd

Wyspiański był pozytywistą

✅ Poprawnie

Wyspiański = MŁODA POLSKA, dramat symboliczny, wpływ NIETZSCHEANIZMU

Dlaczego: Pozytywizm: 1863-1890 (Prus, Sienkiewicz, Orzeszkowa). Wyspiański (1869-1907) tworzył w Młodej Polsce, jego dramat to symbolizm + nietzscheański kult czynu. Wesele 1901 - epicentrum modernizmu polskiego.
❌ Błąd

Chochoł w Weselu symbolizuje zwycięstwo

✅ Poprawnie

CHOCHOŁ = PARALIŻ, niemoc, strach, niezdolność do działania

Dlaczego: Finał Wesela: bohaterowie tańczą jak somnambulicy, prowadzeni przez Chochoła. To symbol niemocy Polaków, paraliżu narodu pod zaborami. Złoty róg gubi się, energii do czynu brak. Pesymistyczna diagnoza Wyspiańskiego.
❌ Błąd

Przybyszewski głosił patriotyzm i walkę zbrojną

✅ Poprawnie

Przybyszewski głosił SZTUKĘ DLA SZTUKI, KULT NAGIEJ DUSZY - świadomie odcinał się od literatury zaangażowanej

Dlaczego: Patriotyzm i walka zbrojna to romantyzm. Przybyszewski reprezentuje skrajny estetyzm Młodej Polski - sztuka jako wartość absolutna, oderwana od spraw społecznych. Manifest Confiteor.
❌ Błąd

Filozoficznym fundamentem Młodej Polski był pozytywizm Comte'a

✅ Poprawnie

Fundament Młodej Polski to NIETZSCHEANIZM, Schopenhauer, Bergson

Dlaczego: Pozytywizm Comte'a (Spencer, Mill) = poprzednia epoka. Młoda Polska to BUNT przeciw racjonalizmowi. Nietzsche (wola mocy, nadczłowiek), Schopenhauer (pesymizm), Bergson (intuicja) - irracjonalizm. To FILOZOFICZNA REWOLUCJA wobec pozytywizmu.
❌ Błąd

Cechy Młodej Polski to realizm i praca organiczna

✅ Poprawnie

Cechy MP: SZTUKA DLA SZTUKI, SYMBOLIZM, PESYMIZM/DEKADENTYZM, IMPRESJONIZM

Dlaczego: W bazie MULTI_SELECT. Realizm i praca organiczna to POZYTYWIZM. Młoda Polska to świadome zerwanie z poprzednią epoką - autonomia sztuki, symbolizm, schyłkowość. Plus impresjonizm, ekspresjonizm.
❌ Błąd

Błękitna róża Staffa to symbol miłości

✅ Poprawnie

BŁĘKITNA RÓŻA = NIEOSIĄGALNY IDEAŁ piękna, transcendencja, tęsknota dekadenta

Dlaczego: Błękit = niebo, oddalenie, transcendencja. Róża = archetyp piękna. Razem: ideał absolutnego piękna pozostający POZA ZASIĘGIEM człowieka. To kondycja artysty-dekadenta - wieczne poszukiwanie nieosiągalnego.
🧠 MUSISZ ZNAĆ

Kluczowe pojęcia i terminy

Bez znajomości tych pojęć nie ma o czym mówić. Spaced Repetition na platformie utrwala je optymalnie.

Młoda Polska / Modernizm

Epoka 1890-1918, bunt przeciw pozytywizmowi

Fin de siècle

Koniec wieku - schyłkowość, dekadencja

Sztuka dla sztuki

L'art pour l'art - autonomia twórczości

Confiteor

Manifest Przybyszewskiego (1899)

Naga dusza

Kult ekspresji wewnętrznej (Przybyszewski)

Symbolizm

Sugestia, wieloznaczność, muzyczność

Symbol

Wieloznaczny obraz, ≠ alegoria (jednoznaczna)

Dekadentyzm

Schyłkowość, niemoc, pesymizm, kult cierpienia

Impresjonizm

Uchwycenie ulotnego wrażenia

Ekspresjonizm

Gwałtowne wyrażenie emocji wewnętrznych

Neoromantyzm

Powrót motywów romantycznych (Wesele)

Nietzscheanizm

Wola mocy, nadczłowiek, kult czynu

Schopenhauer

Pesymizm metafizyczny

Bergson

Intuicjonizm, przeciw racjonalizmowi

Stanisław Przybyszewski

Ideolog modernizmu - Confiteor

Stanisław Wyspiański

Dramat symboliczny - Wesele, Warszawianka

Wesele (1901)

Diagnoza marazmu narodowego

Złoty róg

Symbol wezwania do czynu narodowego

Chochoł

Symbol paraliżu, niemocy Polaków

Wernyhora

Mit mesjanistyczny, przepowiednia odrodzenia

Warszawianka (1898)

Wyspiański - powstanie listopadowe 1830

Stefan Żeromski

Proza społeczna - Ludzie bezdomni

Tomasz Judym

Lekarz biedoty - praca u podstaw

Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Liryka dekadencka - Koniec wieku XIX

Leopold Staff

Od dekadentyzmu do witalizmu - Błękitna róża

Błękitna róża

Symbol nieosiągalnego ideału (Staff)

Jan Kasprowicz

Hymny - kryzys metafizyczny

Harfa (u Tetmajera)

Symbol bólu duszy, poezji

Galicja / Kraków

Centrum kulturalne Młodej Polski

Bronowice

Miejsce akcji Wesela

📚 LEKTURY Z EPOKI

Co czytać z tej epoki

Każda lektura ma własną podstronę z zadaniami, strategią i pojęciami.

121 zadań
Ludzie bezdomni
Stefan Żeromski
 65 zadań
Wesele
Stanisław Wyspiański
📋 PRZYKŁADY Z BAZY

Zobacz, jak wyglądają zadania z działu „Młoda Polska"

Pełen zbiór zadań tego działu dostępny na platformie po założeniu konta.

📚

Baza zadań z działu „Młoda Polska" jest aktywnie rozbudowywana. Zaloguj się, aby przeglądać aktualną kolekcję.

Przejdź do platformy →
📈 JAK SIĘ UCZYĆ

Strategia opanowania działu

Kroki w kolejności, w jakiej naprawdę warto je wykonać.

1

RAMY EPOKI: 1890-1918 (do końca I wojny światowej). Pamiętaj: koniec wieku XIX = fin de siècle. Centrum kulturalne: KRAKÓW (Galicja - autonomia austriacka).

2

OPOZYCJA Młoda Polska vs POZYTYWIZM. Pozytywizm: utylitaryzm, praca organiczna, rozum, realizm. Młoda Polska: sztuka dla sztuki, indywidualizm, irracjonalizm, symbolizm. ŚWIADOMA REWOLUCJA światopoglądowa.

3

4 NURTY ARTYSTYCZNE: SYMBOLIZM (sugestia, wieloznaczność, Mallarmé), DEKADENTYZM (schyłkowość, pesymizm), IMPRESJONIZM (ulotne wrażenie), EKSPRESJONIZM (gwałtowne emocje). Plus neoromantyzm (powrót motywów romantycznych).

4

FILOZOFIA: NIETZSCHEANIZM (wpływ na Wyspiańskiego - kult czynu, nadczłowiek), Schopenhauer (pesymizm), Bergson (intuicja). NIE pozytywizm Comte'a (to poprzednia epoka).

5

WESELE Wyspiańskiego - PROGRAM EPOKI w pigułce. 3 symbole do MATCHINGu: ZŁOTY RÓG (czyn narodowy), CHOCHOŁ (paraliż, niemoc), WERNYHORA (mesjanizm, przepowiednia). Plus intertekstualne nawiązanie do "Dziadów" Mickiewicza.

6

MANIFEST: "CONFITEOR" PRZYBYSZEWSKIEGO (1899). Hasło: SZTUKA DLA SZTUKI (l'art pour l'art), KULT NAGIEJ DUSZY. To pewne pytanie CLOSED na maturze.

7

POETÓW ZAPAMIĘTAJ TRÓJKĘ: TETMAJER (dekadent, "Koniec wieku XIX", harfa = ból duszy), STAFF (Błękitna róża = nieosiągalny ideał, Złoty róg = afirmacja życia), KASPROWICZ (hymny - bunt metafizyczny). Plus prozaik: ŻEROMSKI.

8

PR: NIETZSCHEANIZM u Wyspiańskiego (wezwanie do czynu, krytyka marazmu). Wesele jako DIAGNOZA NIEMOCY POLAKÓW pod zaborami. Symbolika nieoczywista - zawsze tłumacz mechanizm (np. błękit róży = transcendencja).

FAQ — Młoda Polska

Najczęściej zadawane pytania o ten zakres

Ile zadań z Młodej Polski jest na maturze?
Na PP: 1 fragment do analizy (Wyspiański LUB poeta MP) - 4-7 pkt. Plus 1-2 ABCD z prądów, autorów, manifestu - 1-2 pkt. Razem 6-12 pkt z 60. W naszej bazie 15 pytań ogólnych z epoki (+ Ludzie bezdomni 121 + Wesele 65 w osobnych topikach - razem 200 zadań). PR: bardzo prawdopodobna rozprawka z motywem MP (symbolizm, dekadencja, krytyka marazmu narodowego w Weselu, nietzscheanizm).
Co to jest sztuka dla sztuki i kto ją głosił?
SZTUKA DLA SZTUKI (l'art pour l'art, fr.) to fundamentalna idea Młodej Polski głosząca AUTONOMIĘ twórczości. Sztuka istnieje DLA SIEBIE SAMEJ, jako wartość absolutna - NIE musi służyć żadnym celom: społecznym, moralnym, politycznym, dydaktycznym. To radykalne ODRZUCENIE pozytywistycznego utylitaryzmu (gdzie sztuka miała być użyteczna i pouczać). W Polsce głównym ideologiem był STANISŁAW PRZYBYSZEWSKI - jego manifest "CONFITEOR" (1899) wyłożył tezę o autonomii sztuki i kulcie NAGIEJ DUSZY (czystej ekspresji wewnętrznej, niezakłóconej przez konwenanse). Hasło ma korzenie we Francji u Théophile'a Gautier (lata 30. XIX w.), rozwinięte przez parnasistów i symbolistów (Baudelaire, Verlaine, Mallarmé). UWAGA: pozytywiści ŚWIADOMIE przeciwstawiali się temu hasłu - dla nich sztuka miała być narzędziem reform społecznych.
Co symbolizują Złoty Róg i Chochoł w Weselu?
To dwa CENTRALNE symbole "Wesela" Wyspiańskiego (1901). ZŁOTY RÓG = WEZWANIE DO CZYNU narodowego. Wernyhora powierza go Jaśkowi, parobkowi - to ma być sygnał do powstania, do zbrojnego wyzwolenia Polski. Ale Jasiek gubi róg ("zgubił złoty róg, ostał mu się ino sznur") - symbol straconej szansy, niezdolności do realizacji wezwania. CHOCHOŁ = PARALIŻ, NIEMOC, strach, somnambuliczny taniec. W finale wszyscy bohaterowie tańczą jak we śnie, prowadzeni przez Chochoła ("miał, ach, miał, ach, miał, ach"). To DIAGNOZA Wyspiańskiego: Polacy NIE POTRAFIĄ się zorganizować, są sparaliżowani, marzą o niepodległości ale nie umieją działać. Plus INTERTEKSTUALNE nawiązanie do "Dziadów" Mickiewicza - romantyczny demonizm, duchy konfrontujące żywych z ich winami. Razem Złoty Róg i Chochoł to OPOZYCJA: marzenie o czynie vs. realność paraliżu. To program epoki - krytyka narodowej niemocy i wezwanie do nietzscheańskiego CZYNU.
Czym Młoda Polska różni się od pozytywizmu?
FUNDAMENTALNA OPOZYCJA. POZYTYWIZM (1863-1890): kult ROZUMU i NAUKI, UTYLITARYZM (sztuka użyteczna), praca organiczna, praca u podstaw, REALIZM, optymizm postępu, sceptycyzm wobec metafizyki. MŁODA POLSKA (1890-1918): kult UCZUCIA i INTUICJI (Bergson), AUTONOMIA sztuki (l'art pour l'art), SYMBOLIZM, DEKADENTYZM (pesymizm, schyłkowość), nietzscheanizm (wola mocy, nadczłowiek, krytyka mieszczańskiej moralności), powrót do irracjonalizmu, METAFIZYKA. Młoda Polska to ŚWIADOMA REWOLUCJA światopoglądowa - bunt przeciw racjonalizmowi. To analogia do opozycji oświecenie-romantyzm (też kult rozumu vs kult uczucia). Stąd nazwa NEOROMANTYZM - Młoda Polska "wraca" do romantycznych motywów: mesjanizm w Weselu, intertekstualizm z Mickiewiczem.
Jak filozofia Nietzschego wpłynęła na Wyspiańskiego?
NIETZSCHEANIZM był NAJSILNIEJSZYM wpływem filozoficznym na Wyspiańskiego. Friedrich Nietzsche (1844-1900) głosił: WOLĘ MOCY (Wille zur Macht), kult NADCZŁOWIEKA (Übermensch), TRANSWALUACJĘ wszystkich wartości (krytyka mieszczańskiej moralności jako "moralności słabych"), kult CZYNU heroicznego, "Bóg umarł". U Wyspiańskiego widać to wyraźnie w "WESELU" i "WYZWOLENIU" - wezwanie do przełamania marazmu, do podjęcia AKTYWNEJ walki o wolność narodową. Chochoł = paraliż słabych, Złoty róg = wezwanie nadczłowieka do czynu. KONRAD z "Wyzwolenia" jako nietzscheański bohater rzucający wyzwanie zniewoleniu. Krytyka konserwatyzmu galicyjskiego i mieszczańskiej hipokryzji - typowo nietzscheańska. UWAGA: chronologicznie egzystencjalizm rozwinął się DOPIERO PO śmierci Wyspiańskiego (1907), więc nie mógł go ukształtować. Nietzsche - tak, egzystencjalizm - nie.

Powiązane działy

Wiedza z „Młoda Polska" przyda Ci się też tutaj:

🏭
Pozytywizm
🌙
Romantyzm
🎵
Dwudziestolecie
🌳
Ludzie bezdomni
💃
Wesele
← Wróć do wszystkich epok języka polskiego
🌿

Młoda Polska do matury 2026

Dziesiątki zadań z tego działu + AI ocena krok po kroku + Spaced Repetition na cytaty i pojęcia. Wszystko od 49 zł / miesiąc.

Subskrypcja odblokowuje cały katalog + 10 innych przedmiotów. Anulujesz kiedy chcesz.

Młoda Polska - zacznij ćwiczyć