Co sprawdza test z mechanizmu rynkowego?

Zadania z działu „Mechanizm rynkowy” w zakresie wymagań podstawy programowej dla szkoły ponadpodstawowej (Dz.U. 2024 poz. 1019).

Jakie rodzaje pytań są w teście?

Zamknięte i otwarte, tak jak w arkuszu. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.

Jak oceniane są odpowiedzi otwarte?

Odpowiedzi otwarte ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło.

Czym test różni się od arkusza maturalnego?

Test obejmuje jeden dział i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie rozszerzonym trwa 180 minut i jest za 50 punktów (Informator CKE).

Mechanizm rynkowy – testy maturalne z biznesu i zarządzania 2027

O temacie

Mechanizm rynkowy — najważniejsze fakty

Test online z mechanizmu rynkowego to dobry pierwszy quiz z biznesu i zarządzania – przykładowe zadania w Informatorze CKE zaczynają się od wiązki o kampanii reklamowej produktu P: zadanie 1.1 pyta, na którym wykresie przedstawiono tę sytuację, a zadanie 1.2 – co stanie się z ilością w punkcie równowagi, gdy producent zwiększy produkcję.

Egzamin jest tylko na poziomie rozszerzonym, trwa 180 minut i jest za 50 punktów (pierwsza sesja 21 maja 2027 r.); Informator nie podaje, ile punktów przypada na poszczególne działy.

Z mechanizmu rynkowego Informator pokazuje trzy rodzaje zadań: wybór wykresu z krzywymi (zadanie 1), „dokończ zdanie: wybierz A albo B oraz 1., 2. albo 3.” o cenie minimalnej (zadanie 2) i tabelę z opisami branż do przyporządkowania struktury rynkowej (zadanie 7).

Test losuje pytania z bazy w typach „Zamknięte (A–D)”, „Prawda/Fałsz”, „Dopasuj”, „Uzupełnij”, „Otwarte”, „Wykres” i „Tabela danych”; po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a odpowiedzi otwarte ocenia AI.

Test pokrywa: rzadkość zasobów i koszt alternatywny, czynniki produkcji (ziemia, praca, kapitał, przedsiębiorczość), prawo popytu i prawo podaży, pozacenowe determinanty popytu (dochód, ceny substytutów i dóbr komplementarnych, gusty, oczekiwania, liczba nabywców) i podaży (koszty, technologia, podatki i subsydia, liczba producentów), równowagę rynkową, nadwyżkę i niedobór, cenę minimalną (chroni producentów, tworzy nadwyżkę) i maksymalną (chroni konsumentów, tworzy niedobór), struktury rynkowe (konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol) oraz praktyki ograniczające konkurencję, którymi zajmuje się UOKiK.

Elastyczność cenowa popytu pojawia się w teście tylko pomocniczo – podstawa programowa jej nie wymienia.

Pytania z bazy dla tego tematu

📈 Wypróbuj pytania z tematu „Mechanizm rynkowy”

Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.

Quiz w Matury Online — panel „Filtruj” z zaznaczonym tematem „Mechanizm rynkowy” i pytaniem z tego tematu

Jak działa quiz

Quiz z mechanizmu rynkowego — krok po kroku

1Filtr tematu. W kreatorze sesji wybierasz „Mechanizm rynkowy”, poziom (podstawa / rozszerzenie) i liczbę pytań — losują się tylko pytania z tego tematu. W trakcie sesji panel „Filtruj” zawęża jeszcze typ zadania i trudność 1–5.
2Wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Klikasz „Sprawdź odpowiedź” i od razu widzisz, czy dobrze, oraz dlaczego. Odpowiedzi otwarte ocenia AI według kryteriów CKE.
3Trudność i powtórki. Quiz dobiera pytania do Twojego poziomu (celuje w ok. 70% trafień), a te, z którymi miałeś kłopot, wracają jako powtórki — po dniu, po tygodniu, potem coraz rzadziej.

Zamknięte (A–D)28
Otwarte10
Dopasuj7
Prawda/Fałsz7
Obliczenia7
Tabela danych7
Wykres5
Wielokrotny wybór5
Uzupełnij4

Rozpocznij quiz

W tym quizie

Typy pytań w teście z mechanizmu rynkowego

Quiz losuje spośród 82 pytania w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.

Rozkład typów pytań w banku

80 pytań · 9 typów

◉ 35%

✎ 13%

⇄ 9%

⚖ 9%

🧮 9%

▦ 9%

Zamknięte (A–D)28 (35%)

Otwarte10 (13%)

Dopasuj7 (9%)

Prawda/Fałsz7 (9%)

Obliczenia7 (9%)

Tabela danych7 (9%)

Wykres5 (6%)

Wielokrotny wybór5 (6%)

Uzupełnij4 (5%)

Najważniejsze typy w tym temacie

top 4 z 9 · tak jak w Quizie

matury-online.pl/dashboard

Firma farmaceutyczna jako jedyna może przez kilkanaście lat sprzedawać nowy lek, ponieważ uzyskała na niego patent. Jej pozycja monopolistyczna wynika przede wszystkim z:

Akorzyści skali w produkcji leków

Btworzenia karteli z innymi producentami

Cprzyczyn instytucjonalnych — prawa wyłączności

Dprzewagi wynikającej z niskich cen leku

◉Typ 01

Zamknięte (A–D)

Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.

📚Wszystkie przedmioty

28 pytań · 35% banku

matury-online.pl/dashboard🤖 AI

Na rynku pewnego produktu sezonowego (np. lodów) w miesiącach letnich rośnie zarówno cena, jak i sprzedawana ilość. Wyjaśnij, jakie zjawisko po stronie popytu może to tłumaczyć.

3/3

🤖 Ocena AI · 30 s · CKE-style

„Pełne wskazanie wymaganych elementów odpowiedzi.”

+30 XP

✎Typ 02AI ocenia

Otwarte

Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.

📚Wszystkie przedmioty

10 pytań · 13% banku

matury-online.pl/dashboard

Dopasuj strukturę rynku lub porozumienie do jego opisu.

Monopol→

Oligopol→

Kartel→

Monopol naturalny→

Jedna firma dominuje dzięki korzyściom skali produkcjiRynek tworzy kilku producentów zależnych od reakcji rywaliJedna firma sprzedaje produkt, a bariery wejścia blokują konkurencjęKonkurenci umawiają się i działają razem jak jedna firma

⇄Typ 03

Dopasuj

Połącz elementy w pary: termin → definicja, autor → dzieło, wzór → nazwa.

📚Wszystkie przedmioty

7 pytań · 9% banku

matury-online.pl/dashboard

Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących dóbr komplementarnych i substytucyjnych (przy innych czynnikach niezmienionych).

Kawa i herbata są przykładem dóbr komplementarnych.

Wzrost ceny masła zmniejsza popyt na margarynę.

Znaczny wzrost ceny benzyny może zmniejszyć popyt na samochody z silnikami o dużej pojemności.

⚖Typ 04

Prawda/Fałsz

Oceń kilka stwierdzeń. Każde osobno punktowane.

📚Wszystkie przedmioty

7 pytań · 9% banku

Pozostałe typy w tym banku (5)

🧮Obliczenia· 7▦Tabela danych· 7📈Wykres· 5☑Wielokrotny wybór· 5⎵Uzupełnij· 4

Zakres testu

„Mechanizm rynkowy” – co sprawdza test?

6 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.

Prawo popytu i prawo podaży – kierunek zależności

Pytania „Zamknięte (A–D)” i „Prawda/Fałsz”. Prawo popytu: przy pozostałych czynnikach niezmienionych (ceteris paribus) wzrost ceny obniża wielkość popytu, spadek ceny ją podnosi – krzywa popytu opada. Prawo podaży: wzrost ceny zwiększa wielkość podaży – krzywa podaży rośnie. Informator zastrzega w zadaniu 1.1: „Rozważamy sytuację standardowego przebiegu krzywej popytu i krzywej podaży, tzn. pomijamy wyjątki od prawa popytu” – czyli dobra Giffena (chleb w czasie głodu) i efekt Veblena (dobra luksusowe kupowane, bo są drogie) znaj, ale nie wciskaj ich do rozwiązania, jeśli polecenie tego nie wymaga. Test sprawdza też rozróżnienie: wielkość popytu (punkt na krzywej, reaguje na cenę) vs popyt (cała krzywa, reaguje na czynniki pozacenowe).

Ruch wzdłuż krzywej vs przesunięcie krzywej

Pytanie typu „Wykres” – wzorowane na zadaniu 1.1 Informatora, 0–1 pkt (kampania reklamowa produktu P → wzrost popularności → krzywa popytu przesuwa się w prawo, odpowiedź C). Zasada: zmiana ceny danego dobra = ruch wzdłuż krzywej; zmiana czynnika pozacenowego = przesunięcie całej krzywej. Popyt przesuwają: dochody nabywców (dobra normalne w prawo, dobra niższego rzędu w lewo), ceny substytutów (droższa kawa → popyt na herbatę w prawo), ceny dóbr komplementarnych (droższe paliwo → popyt na auta w lewo), moda i reklama, oczekiwania, liczba kupujących. Podaż przesuwają: koszty czynników produkcji, technologia, podatki (w lewo) i subsydia (w prawo), liczba producentów, oczekiwania cenowe, warunki naturalne w rolnictwie. Quiz każe wskazać wykres A–D albo dopisać, która krzywa i w którą stronę.

Równowaga rynkowa, nadwyżka i niedobór – z liczbami

Pytanie „Tabela danych” lub „Obliczenia”: dostajesz tabelę cena → wielkość popytu → wielkość podaży i masz wskazać cenę równowagi (popyt = podaż), a przy cenie innej niż równowagowa policzyć nadwyżkę (podaż − popyt, gdy cena za wysoka) albo niedobór (popyt − podaż, gdy cena za niska). Zadanie 1.2 Informatora łączy dwa przesunięcia: popyt w prawo (reklama) i podaż w prawo (większa produkcja) – ilość równowagi na pewno rośnie (odp. A), a cena równowagi jest wtedy nieokreślona bez danych o skali przesunięć. Nie myl „ilości w punkcie równowagi” z „ceną w punkcie równowagi” – to dwie różne osie.

Cena minimalna i cena maksymalna – kogo chroni, co powoduje

Zadanie 2 Informatora w formacie „wybierz A albo B oraz 1., 2. albo 3.” (w teście: „Uzupełnij” z wyborem lub „Zamknięte (A–D)”). Cena minimalna jest ustalana powyżej ceny równowagi, chroni producentów (płaca minimalna, ceny skupu w rolnictwie) i powoduje nadwyżkę – odpowiedź B2. Cena maksymalna jest ustalana poniżej równowagi, chroni konsumentów (czynsze regulowane, ceny leków) i powoduje niedobór, kolejki i czarny rynek. Pułapka: cena minimalna ustalona poniżej równowagi nic nie zmienia – rynek i tak wyznacza cenę wyższą. W teście są też pytania o skutki społeczno-gospodarcze: skup nadwyżek przez państwo (wielki kryzys w USA, zadanie 3 Informatora), marnotrawstwo, koszty budżetowe.

Struktury rynkowe – rozpoznawanie po opisie

Zadanie 7 Informatora (0–2 pkt): tabela z opisem branży, dopisz strukturę. Konkurencja doskonała – wielu małych producentów, produkt jednorodny (zboże, warzywa), nikt nie wpływa na cenę (cenobiorcy), brak barier wejścia. Konkurencja monopolistyczna – wielu producentów, produkt zróżnicowany (restauracje, fryzjerzy, odzież), każdy ma pewną kontrolę nad ceną dzięki marce. Oligopol – kilku dużych graczy (operatorzy komórkowi, paliwa, cement), silna współzależność decyzji, ryzyko zmowy. Monopol – jeden sprzedawca, brak substytutów, wysokie bariery (np. lokalna sieć wodociągowa). W teście typ „Dopasuj”: opis → struktura, a „Otwarte” każe podać cechę odróżniającą konkurencję monopolistyczną od doskonałej (zróżnicowanie produktu).

Elastyczność cenowa popytu – ujęcie intuicyjne i UOKiK

Elastyczności popytu nie ma w podstawie programowej – to treść pomocnicza. Popyt elastyczny (|E| > 1): zmiana ceny wywołuje więcej niż proporcjonalną zmianę ilości – dobra luksusowe, dobra z wieloma substytutami; podwyżka ceny obniża przychód sprzedawcy. Popyt nieelastyczny (|E| < 1): paliwo, leki, sól, papierosy – podwyżka ceny podnosi przychód. Podstawa programowa wymaga natomiast wyjaśnienia mechanizmów wpływu konsumentów na ceny (np. bojkot, wybór substytutów) i wskazania niedozwolonych praktyk ograniczające konkurencję: zmowy cenowe, podział rynku, nadużywanie pozycji dominującej, zmowy przetargowe – zajmuje się nimi Prezes UOKiK (kara do 10% obrotu, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów), który kontroluje też koncentracje przedsiębiorców.

💼 Do zapamiętania

Kluczowe pojęcia – „Mechanizm rynkowy”

Pojęcia ekonomiczne, finansowe i prawne z działu „Mechanizm rynkowy” – test wymaga ich rozumienia i zastosowania w obliczeniach, a nie samego rozpoznawania.

Rzadkość i koszt alternatywny: Zasoby są ograniczone, a potrzeby nieograniczone – każdy wybór oznacza rezygnację z innej możliwości. Koszt alternatywny to wartość najlepszej NIEwybranej opcji.; Rzadkość to pierwsze wymaganie działu o gospodarce rynkowej w zakresie rozszerzonym (II.1). Przykład: „student, który idzie na koncert zamiast pracować, ponosi koszt alternatywny w wysokości utraconego zarobku”.
Czynniki produkcji: Ziemia (zasoby naturalne), praca, kapitał (maszyny, budynki, pieniądze) i przedsiębiorczość (łączenie pozostałych czynników i ponoszenie ryzyka). Wynagrodzenia: renta, płaca, procent, zysk.; Pytanie „Dopasuj”: czynnik → rodzaj dochodu. Przedsiębiorczość jako czwarty czynnik pojawia się w podstawie BiZ wprost.
Prawo popytu: Ceteris paribus wzrost ceny dobra zmniejsza wielkość popytu na nie, a spadek ceny ją zwiększa. Krzywa popytu ma nachylenie ujemne.; Wyjątki od prawa popytu (dobra Giffena, efekt Veblena, efekt snoba) polecenie zadania 1.1 Informatora każe pominąć.
Prawo podaży: Ceteris paribus wzrost ceny zwiększa wielkość podaży (producentom opłaca się wytwarzać więcej), a spadek ceny ją zmniejsza. Krzywa podaży ma nachylenie dodatnie.; W krótkim okresie podaż bywa sztywna (rolnictwo do zbiorów) – stąd wahania cen warzyw.
Determinanty pozacenowe popytu: Dochody nabywców, ceny dóbr substytucyjnych i komplementarnych, gusty i moda (w tym reklama), oczekiwania co do przyszłych cen, liczba nabywców. Zmieniają położenie całej krzywej.; Dobro normalne: popyt rośnie z dochodem. Dobro niższego rzędu (podrzędne): popyt spada, gdy dochód rośnie (np. tanie zamienniki).
Determinanty pozacenowe podaży: Koszty czynników produkcji, technologia, podatki i subsydia, liczba producentów, oczekiwania cenowe, warunki naturalne. Wzrost kosztów lub podatku przesuwa podaż w lewo, postęp techniczny i subsydia – w prawo.; Przykład: „wprowadzono nowy podatek od producentów” → podaż w lewo → cena rośnie, ilość spada.
Równowaga rynkowa: Stan, w którym wielkość popytu równa się wielkości podaży – wyznacza cenę równowagi i ilość równowagi. Rynek dąży do niej samoczynnie przez zmiany cen.; Powyżej ceny równowagi: nadwyżka (podaż > popyt) → presja na obniżkę cen. Poniżej: niedobór (popyt > podaż) → presja na wzrost.
Cena minimalna / cena maksymalna: Minimalna – dolna granica ceny ustalona przez państwo powyżej równowagi; chroni producentów, tworzy nadwyżkę. Maksymalna – górna granica poniżej równowagi; chroni konsumentów, tworzy niedobór.; Zadanie 2 Informatora: cena minimalna produktu R → chroni producentów, konsekwencją nadwyżka (B2).
Elastyczność cenowa popytu: Miara reakcji wielkości popytu na zmianę ceny: procentowa zmiana ilości / procentowa zmiana ceny. |E| > 1 popyt elastyczny, |E| < 1 nieelastyczny, |E| = 1 jednostkowy.; Pojęcia nie ma w podstawie programowej BiZ. Intuicyjnie: dobra pierwszej potrzeby i bez substytutów – nieelastyczne; luksusowe i z substytutami – elastyczne.
Struktury rynkowe: Konkurencja doskonała (wielu, produkt jednorodny, cenobiorcy), konkurencja monopolistyczna (wielu, produkt zróżnicowany), oligopol (kilku dużych), monopol (jeden sprzedawca, brak substytutów).; Kryteria: liczba sprzedawców, jednorodność produktu, bariery wejścia, wpływ na cenę. Zadanie 7 Informatora: restauracje vs gospodarstwa rolne.
UOKiK – ochrona konkurencji: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów: ściga porozumienia ograniczające konkurencję (zmowy cenowe, podział rynku, zmowy przetargowe), nadużywanie pozycji dominującej, kontroluje koncentracje (fuzje) i chroni zbiorowe interesy konsumentów.; Prezes UOKiK może nałożyć karę do 10% rocznego obrotu przedsiębiorcy (ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów). Zadanie 15 Informatora dotyczy jego kompetencji wobec praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.

Na czym potykają się maturzyści

Typowe błędy w teście z mechanizmu rynkowego

Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.

❌ Błąd

Reklama produktu obniżyła jego cenę, więc na wykresie popyt przesunął się wzdłuż krzywej w dół.

✅ Poprawnie

Reklama jest czynnikiem pozacenowym – przesuwa całą krzywą popytu w prawo (przy każdej cenie kupujący chcą więcej). Dopiero skutkiem tego przesunięcia jest nowa, wyższa cena równowagi i większa ilość. Ruch wzdłuż krzywej następuje tylko wtedy, gdy zmienia się cena samego dobra.

Dlaczego: Taką sytuację opisuje zadanie 1.1 z Informatora CKE (rozwiązanie: C). Nie myl przyczyny (czynnik pozacenowy) ze skutkiem (zmiana ceny).

❌ Błąd

Cena minimalna chroni konsumentów przed zbyt wysokimi cenami i prowadzi do niedoboru.

✅ Poprawnie

Cena minimalna (ustalana powyżej równowagi) chroni producentów i prowadzi do nadwyżki – dokładnie odpowiedź B2 z zadania 2 Informatora. Konsumentów chroni cena maksymalna (poniżej równowagi), a jej skutkiem jest niedobór.

Dlaczego: Uczniowie kojarzą „minimalna” z „niska”, a „niska cena” z „dobra dla kupującego”. Tymczasem cena minimalna to dolna granica, poniżej której nie wolno sprzedawać – czyli gwarancja dla sprzedających. Klasyczne przykłady: płaca minimalna (chroni pracowników jako sprzedawców pracy), ceny skupu. Zadanie 2 Informatora (0–1 pkt) w formacie A/B + 1/2/3 wymaga obu elementów naraz – punkt jest za poprawne dokończenie całego zdania.

❌ Błąd

Gdy rośnie popyt i jednocześnie rośnie podaż, cena równowagi na pewno wzrośnie.

✅ Poprawnie

Gdy obie krzywe przesuwają się w prawo, ilość równowagi na pewno rośnie, ale cena równowagi zależy od tego, które przesunięcie jest większe – bez danych jest nieokreślona. Zadanie 1.2 Informatora pyta właśnie o ilość (odp. A: będzie większa), bo o cenie nie da się rozstrzygnąć.

Dlaczego: Wzrost popytu podnosi cenę, wzrost podaży ją obniża – efekty się znoszą w nieznanej proporcji. W zadaniu 1.2 Informatora wariant „jest niemożliwa do określenia” jest błędną odpowiedzią, bo pytanie dotyczy ilości, nie ceny.

❌ Błąd

Wiele restauracji w dużym mieście to przykład konkurencji doskonałej, bo jest ich dużo i konkurują ze sobą.

✅ Poprawnie

Restauracje to konkurencja monopolistyczna – wielu sprzedawców, ale produkt zróżnicowany (kuchnia, lokalizacja, marka), więc każda ma pewną kontrolę nad ceną. Konkurencja doskonała wymaga produktu jednorodnego, jak zboże czy warzywa od wielu gospodarstw (zadanie 7 Informatora).

Dlaczego: Liczba sprzedawców nie wystarcza do klasyfikacji – decyduje jednorodność produktu i kontrola nad ceną. Informator zestawia właśnie restauracje (monopolistyczna) i rynek rolny (doskonała) w jednej tabeli w zadaniu 7 (0–2 pkt).

❌ Błąd

Podwyżka ceny zawsze zwiększa przychód sprzedawcy, bo za każdą sztukę dostaje więcej.

✅ Poprawnie

Zależy od elastyczności popytu. Przy popycie elastycznym (|E| > 1, np. wycieczki, dobra z substytutami) podwyżka ceny tak mocno zmniejsza sprzedaż, że przychód spada. Przy popycie nieelastycznym (paliwo, leki, sól) sprzedaż spada nieznacznie i przychód rośnie.

Dlaczego: Podstawa programowa nie wymienia elastyczności popytu – to wiedza pomocnicza. Pomaga zrozumieć, dlaczego sklepy robią promocje na dobra, które mają substytuty.

Strategia

„Mechanizm rynkowy” – jak rozwiązywać test

Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.

1 1) Rysuj krzyż popytu i podaży przy każdym pytaniu o rynek, nawet jeśli test nie pokazuje wykresu. Zaznacz, co się zmienia: cena dobra → ruch po krzywej; wszystko inne → przesunięcie. Potem odczytaj nową cenę i ilość.
2 2) Wykuj dwie pary skutków na pamięć: cena minimalna → producenci + nadwyżka; cena maksymalna → konsumenci + niedobór. Format „A albo B oraz 1., 2. albo 3.” z zadania 2 Informatora wymaga obu elementów – punkt jest za całe poprawnie dokończone zdanie.
3 3) Przy dwóch przesunięciach naraz (popyt i podaż) rozstrzygaj osobno ilość i cenę. Obie w prawo → ilość rośnie, cena nieokreślona. Popyt w prawo, podaż w lewo → cena rośnie, ilość nieokreślona. Test podsuwa wariant „niemożliwa do określenia” – czasem to poprawna odpowiedź.
4 4) Struktury rynkowe klasyfikuj dwoma pytaniami: ilu sprzedawców? czy produkt jest jednorodny? Wielu + jednorodny = doskonała; wielu + zróżnicowany = monopolistyczna; kilku = oligopol; jeden = monopol. W teście podobna tabela jak w zadaniu 7 Informatora pojawia się w typie „Dopasuj”.
5 5) W tabelach cena → popyt → podaż licz nadwyżkę i niedobór jako różnicę ilości, nie cen. Zapisuj jednostki (szt., tys. szt.).
6 6) Elastyczność popytu traktuj jako wiedzę pomocniczą (nie ma jej w podstawie programowej): elastyczny popyt → obniżka ceny może zwiększyć przychód; nieelastyczny → podwyżka ceny zwiększa przychód.
7 7) Pamiętaj o państwie: skup nadwyżek, cła i ceny regulowane to interwencjonizm – zadanie 3 Informatora łączy prawo popytu i podaży z rolą państwa. Ćwicz oba testy razem.