Test maturalny z alkanów, alkenów, alkinów i węglowodorów aromatycznych – quiz adaptacyjny z natychmiastowym feedbackiem AI. Wstęp do chemii organicznej, 4–7 pkt z nomenklatury, izomerii i mechanizmów reakcji.
Tematyka i typy zadań zgodne z wymaganiami CKE dla tego przedmiotu. Każdy typ pokazany 1:1 z grą.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D. Klasyk matur — najczęstszy typ.
AI akceptuje synonimy i drobne literówki
Wpisz brakujący wzór, datę, nazwę. AI akceptuje synonimy i drobne literówki.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Wybierz wszystkie poprawne
Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi. Częściowe punkty za hity, kary za false-positive.
5 kluczowych umiejętności – każda przećwiczona w pytaniach quizu.
Pasek pokazuje typowy rozkład czasu w sesji — każda sesja dotyka kilku obszarów jednocześnie.
ALGORYTM: (1) Znajdź NAJDŁUŻSZY łańcuch zawierający wiązanie podwójne/potrójne (dla alkenów/alkinów). (2) Numeruj od końca BLIŻSZEGO wiązania podwójnego/potrójnego (najniższy lokant). (3) Podstawniki: alfabetycznie (etyl, metyl, NIE wg lokantu); prefiksy di-, tri-, tetra- NIE wpływają na alfabet. (4) Lokanty: oddzielone przecinkami, od nazwy myślnikiem (2,3-dimetylobut-2-en). PRZYKŁADY: pent-2-en = CH₃-CH=CH-CH₂-CH₃. 3-etylo-2,4-dimetyloheptan: heptan z etyl na C3, metyl na C2 i C4. Cis/trans w nazwie: (Z)-but-2-en lub cis-but-2-en. Quiz chem_fill_choose za 2 pkt.
REGUŁA MARKOWNIKOWA: w addycji HX (HBr, HCl, H₂O z H₂SO₄) do niesymetrycznego alkenu H idzie do węgla z WIĘKSZĄ liczbą wodorów (czyli mniej podstawionego), X idzie do węgla z MNIEJSZĄ liczbą wodorów (bardziej podstawionego). PRZYCZYNA: stabilność karbokationu (III°>II°>I°). PRZYKŁAD: CH₃-CH=CH₂ + HBr → CH₃-CHBr-CH₃ (2-bromopropan), NIE CH₃-CH₂-CH₂Br (1-bromopropan). DLA HYDRATACJI: CH₃-CH=CH₂ + H₂O/H₂SO₄ → CH₃-CHOH-CH₃ (propan-2-ol). ANTY-MARKOWNIKOW: addycja HBr w obecności PEROXIDES (R₂O₂) idzie przeciwnie (rodnikowy mechanizm). Quiz chem_equation za 2 pkt.
ALKAN vs ALKEN/ALKIN: (1) Br₂(aq) wodna woda bromowa POMARAŃCZOWA – alkan NIE odbarwia, alken/alkin ODBARWIA (addycja → bezbarwny dibromoalken). (2) KMnO₄ (różowy/fioletowy) – alkan NIE odbarwia, alken/alkin ODBARWIA (utlenianie do diolu/keto-grupy → brunatny MnO₂ jeśli stężony). ALKEN vs ALKIN TERMINALNY (R-C≡C-H): AgNO₃ w NH₃ – alken NIE reaguje, terminalny alkin daje AgC≡CR ŻÓŁTY/BIAŁY OSAD (kwasowość H przy potrójnym wiązaniu). BENZEN vs ALKEN: woda bromowa NIE odbarwia benzenu (aromatyczne nie ulega addycji), ALE odbarwia alken. Z Br₂ + FeBr₃ benzen reaguje przez SUBSTYTUCJĘ (uwalnia HBr). Quiz chem_experiment za 3 pkt.
SUBSTYTUCJA ELEKTROFILOWA (S_E): zachowuje aromatyczność. NITROWANIE: C₆H₆ + HNO₃ → C₆H₅NO₂ + H₂O (katalizator H₂SO₄ stęż.). HALOGENOWANIE: C₆H₆ + Br₂/FeBr₃ → C₆H₅Br + HBr. ALKILOWANIE Friedla-Craftsa: C₆H₆ + CH₃Cl/AlCl₃ → C₆H₅CH₃ + HCl. ACYLOWANIE: C₆H₆ + CH₃COCl/AlCl₃ → C₆H₅COCH₃ + HCl. WPŁYW PODSTAWNIKA na DRUGĄ substytucję: ELEKTRONODONOR (-OH, -NH₂, -CH₃, -OR) → AKTYWUJE pierścień + kieruje na ORTO i PARA (II i IV). ELEKTRONOAKCEPTOR (-NO₂, -COOH, -SO₃H, -CN) → DEZAKTYWUJE + kieruje na META (III). HALOGENY -X (Cl, Br, I) → DEZAKTYWUJĄ, ale kierują na orto/para (efekt indukcyjny + mezomeryczny). PRZYKŁAD: nitrowanie toluenu (-CH₃ donor) → 2-nitrotoluen (orto) i 4-nitrotoluen (para). Quiz chem_equation za 3 pkt.
IZOMERIA KONSTYTUCYJNA: (1) SZKIELETOWA – różne ułożenie atomów C w łańcuchu (n-butan vs izobutan = 2-metylopropan). (2) POŁOŻENIOWA – różne położenie grupy funkcyjnej lub wiązania (but-1-en CH₂=CH-CH₂-CH₃ vs but-2-en CH₃-CH=CH-CH₃). (3) GRUPOWA – różne grupy funkcyjne z tego samego wzoru sumarycznego (C₂H₆O: etanol CH₃CH₂OH vs eter dimetylowy CH₃-O-CH₃). IZOMERIA GEOMETRYCZNA cis-trans (E-Z) – tylko gdy każdy C w C=C ma 2 RÓŻNE podstawniki. PRZYKŁAD: but-2-en ma izomery cis (Z, oba CH₃ po tej samej stronie) i trans (E, po przeciwnych). Reguły CIP: ważniejszy podstawnik = wyższa liczba atomowa pierwszego atomu. CIS = Z (zusammen), TRANS = E (entgegen) gdy ważniejsze po tej samej/różnych stronach. Alkany NIE mają izomerii cis-trans (wolna rotacja wokół C-C).
Wzory chemiczne, typy reakcji i kluczowe stałe z działu „Węglowodory". Test sprawdza, czy znasz je bez tablic.
Hybrydyzacja: alkany sp³, alkeny sp², alkiny sp, benzen sp².
Przyczyna: stabilność karbokationu III° > II° > I°.
Halogeny -X: dezaktywują, ale kierują na orto/para.
KMnO₄ odbarwiają alkeny i alkiny (utlenianie); benzen w warunkach normalnych - nie.
Quiz pokazuje, gdzie najczęściej leci punktacja – sprawdź, czy nie wpadasz w te same pułapki.
CH₃-CH=CH₂ + HBr → CH₃-CH₂-CH₂Br (1-bromopropan).
CH₃-CH=CH₂ + HBr → CH₃-CHBr-CH₃ (2-bromopropan, reguła Markownikowa).
Dlaczego: Reguła Markownikowa: H idzie do C z WIĘCEJ wodorów (CH₂ w propenie), Br do C z MNIEJ (CH). Przyczyna: stabilniejszy karbokation II° vs I°. Klasyczna pułapka – AI cofa 2 pkt w chem_equation.
Benzen odbarwia wodę bromową przez addycję.
Benzen NIE odbarwia wody bromowej (aromatyczność zachowana). W obecności FeBr₃ zachodzi SUBSTYTUCJA z uwolnieniem HBr.
Dlaczego: Benzen NIE ulega addycji w typowych warunkach – aromatyczność jest stabilna (energia ~150 kJ/mol). Tylko w bardzo agresywnych warunkach (H₂/Ni, T) można 'rozbić' aromat. Z Br₂ – substytucja, nie addycja. Klasyczny błąd, AI cofa 3 pkt.
Nitrowanie toluenu daje głównie 3-nitrotoluen (meta).
Nitrowanie toluenu daje głównie 2-nitrotoluen (orto) i 4-nitrotoluen (para) – -CH₃ kieruje na orto/para.
Dlaczego: Grupa metylowa (-CH₃) to ELEKTRONODONOR (przez efekt indukcyjny). Aktywuje pierścień i kieruje na ORTO (II) i PARA (IV), NIE meta. Meta kierują GRUPY ELEKTRONOAKCEPTOROWE (-NO₂, -COOH). Klasyczna pułapka – AI cofa 3 pkt w chem_equation.
But-2-en ma tylko izomerię położeniową, nie geometryczną.
But-2-en MA izomerię cis-trans (oba C w C=C mają 2 różne podstawniki: H i CH₃).
Dlaczego: Warunek cis-trans: każdy C w wiązaniu podwójnym ma 2 RÓŻNE podstawniki. W but-2-enie CH₃-CH=CH-CH₃ każdy C ma H i CH₃ – RÓŻNE → izomeria cis (oba CH₃ po jednej stronie) i trans (po przeciwnych). Ale propen CH₃-CH=CH₂ NIE ma cis-trans (CH₂ ma 2 H – identyczne).
Alkany dobrze reagują z wodą bromową (addycja).
Alkany NIE reagują z wodą bromową w warunkach normalnych. Reagują z Br₂ na ŚWIETLE (substytucja rodnikowa) – ale to inna reakcja.
Dlaczego: Alkany są nasycone – nie mają wiązania π do addycji. Reagują tylko przez substytucję rodnikową (R-H → R-Br) w obecności UV. Wody bromowej (Br₂ w H₂O) NIE odbarwiają. To podstawa testu na nasycenie/nienasycenie.
Acetylen (etyn) HC≡CH + 2H₂O/H₂SO₄ → 2 alkohole.
Acetylen + H₂O/HgSO₄/H₂SO₄ → CH₃CHO (aldehyd octowy, reakcja Kuczerowa).
Dlaczego: Hydratacja alkinów daje początkowo ENOL (HOCH=CH₂), który tautomeryzuje do KETONU lub ALDEHYDU. Z HC≡CH (terminalnego symetrycznego) powstaje aldehyd octowy CH₃CHO. To NIE są 2 alkohole. Klasyczna pułapka organiczna.
Kolejność kroków, która działa zarówno w quizie, jak i na prawdziwej maturze.
Każdy krok jest taki sam niezależnie od działu — zmienia się tylko zawartość pytań.
Odpowiadasz na pytania jedno po drugim. System dobiera trudność, AI ocenia odpowiedzi otwarte w 30 s.
System wybiera pytanie o trudności dopasowanej do Twojej formy. Bez listy – nie wiesz, co dostaniesz.
Zaznaczasz, piszesz, łączysz. Otwarte odpowiedzi ocenia AI w 30 s wg kryteriów CKE – z konkretnym feedbackiem.
Trafiasz – kolejne pytanie trudniejsze. Mylisz się – łatwiejsze. Tak doganiasz luki, których nie widzisz sam.
Quiz losuje z bazy 40+ pytań w 4 typach (chem_equation, chem_scheme_fill, chem_abcd_justify, chem_open_explain). Sesja domyślna to 15 pytań w 30 min. W arkuszu CKE węglowodory pojawiają się jako 1–2 zadania (4–7 pkt: nomenklatura, izomeria, reakcje, mechanizmy) + ROZPROSZONE w schematach reakcji (alkeny → alkohole → aldehydy).
Określ, który C w C=C ma WIĘCEJ wodorów (mniej podstawiony). Tam idzie H z HX. Drugi C (bardziej podstawiony) dostaje X. To samo dla H₂O z H₂SO₄ – OH idzie do C bardziej podstawionego (stąd propen → propan-2-ol). Wyjątek: addycja w obecności peroxides (anty-Markownikow). AI w chem_equation rozpoznaje regułę za 2 pkt.
AI rozpoznaje wzór SMILES, semi-strukturalny i strukturalny. Sprawdza: (1) liczbę atomów C i H, (2) typy wiązań (pojedyncze, podwójne, potrójne), (3) położenie podstawników, (4) izomerię cis-trans, (5) chiralność (przy stereochemii). Cofa 1 pkt za błąd lokantu, 2 pkt za błędną grupę funkcyjną, 3 pkt za błędną cząsteczkę produktu.
Statystycznie 5–6 sesji po 15 pytań. Sesja 1 = nomenklatura IUPAC + izomeria, sesja 2 = alkany (substytucja rodnikowa), sesja 3 = alkeny (addycja + Markownikow), sesja 4 = alkiny (addycja + kwasowość terminalnych), sesja 5 = aromatyczne (S_E + kierowanie), sesja 6 = mechanizmy + testy rozróżniające. Dla 6–7/7 pkt warto 6 dni powtórek.
Dziesiątki pytań, AI ocenia w 30 s, adaptacyjna trudność. Pierwsze pytanie po założeniu konta – bez karty.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane powiadomienia o powtórkach).