Test maturalny z wychodzenia z komunizmu: bilans rządów komunistycznych, przełom 1989 r. w Polsce i Europie Środkowej, spór o dziedzictwo komunizmu, partie polityczne i ich finansowanie, transformacja gospodarcza, prywatyzacja i reprywatyzacja, komisja śledcza – zakres działu XIII podstawy programowej.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian z wychodzenia z komunizmu (WOS) w wersji szkolnej →

O temacie
Test online z działu „Rzeczpospolita i problem wychodzenia z komunizmu” obejmuje wymagania podstawy programowej (Dz.U. 2024 poz. 1019, dział XIII): kulturowy, polityczny, społeczny i gospodarczy bilans rządów komunistycznych w Polsce; najważniejsze wydarzenia przełomu 1989 r. w Polsce i w Europie Środkowej; spór o sposoby radzenia sobie z dziedzictwem komunizmu; pojęcie partii politycznej i etapy odbudowy życia wielopartyjnego, ze zmianami w systemie finansowania partii; partie reprezentowane w parlamencie i ich liderów; transformację gospodarczą; pojęcia prywatyzacji, reprywatyzacji i powszechnego uwłaszczenia; postkomunizm; uwłaszczenie nomenklatury i kapitalizm polityczny; sejmową komisję śledczą; główne linie debaty i sporu politycznego w Polsce do 2015 r. Test obejmuje jeden dział; po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a odpowiedzi otwarte ocenia AI.
Pytania z bazy dla tego tematu
Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.

Jak działa quiz
W tym quizie
Quiz losuje spośród 106 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Połącz elementy w pary: termin → definicja, autor → dzieło, wzór → nazwa.
W wyniku transformacji ustrojowej Polska już na początku lat 90. zastąpiła gospodarkę centralnie planowaną gospodarką rynkową.
Jednym z elementów transformacji było przekształcanie przedsiębiorstw państwowych w spółki i ich prywatyzacja.
Oceń kilka stwierdzeń. Każde osobno punktowane.
Zakres testu
6 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
Obrady Okrągłego Stołu rozpoczęły się 6 lutego 1989 r. w Warszawie. Uzgodniono, że w wyborach wszystkie miejsca w Senacie i 35% miejsc w Sejmie zostaną obsadzone w wolnej rywalizacji. W wyborach 4 czerwca 1989 r. Komitet Obywatelski „Solidarność” zdobył 160 ze 161 mandatów poselskich, o które mógł się ubiegać. 24 sierpnia 1989 r. Sejm powołał na premiera Tadeusza Mazowieckiego, a 12 września zatwierdził jego rząd. Podstawa wymaga też znajomości najważniejszych wydarzeń 1989 r. w Europie Środkowej.
Trzeba umieć scharakteryzować bilans rządów komunistycznych w czterech wymiarach: kulturowym, politycznym, społecznym i gospodarczym, a także spór polityczny po 1989 r. o to, jak rozliczyć przeszłość (m.in. lustracja i dekomunizacja). Osobne wymaganie dotyczy głównych linii debaty i sporu politycznego w Polsce do 2015 r.
Partia polityczna jest dobrowolną organizacją, która stawia sobie za cel udział w życiu publicznym przez wywieranie metodami demokratycznymi wpływu na kształtowanie polityki państwa lub sprawowanie władzy publicznej (art. 1 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych). Ewidencję partii prowadzi Sąd Okręgowy w Warszawie; zgłoszenie musi poprzeć co najmniej 1000 pełnoletnich obywateli polskich (art. 11). Partia nie może prowadzić działalności gospodarczej (art. 24 ust. 3), a środki finansowe mogą jej przekazywać tylko obywatele polscy stale mieszkający w Polsce (art. 25 ust. 1). Subwencję z budżetu państwa otrzymuje partia, która w wyborach do Sejmu uzyskała co najmniej 3% głosów, a w koalicji – gdy koalicja uzyskała co najmniej 6% (art. 28 ust. 1). Finansowanie partii jest jawne (art. 11 ust. 2 Konstytucji).
Transformacja gospodarcza po 1989 r. to przejście od gospodarki centralnie planowanej do rynkowej. Prywatyzacja oznacza przekazanie majątku państwowego prywatnym właścicielom. Reprywatyzacja to zwrot mienia przejętego przez państwo dawnym właścicielom lub ich spadkobiercom. Powszechne uwłaszczenie to koncepcja przekazania obywatelom udziału w majątku państwowym. Trzeba umieć te pojęcia wyjaśnić i odróżnić.
Postkomunizm to określenie zjawisk politycznych i gospodarczych w państwach po upadku komunizmu, związanych z trwałością dawnych struktur i powiązań. Uwłaszczenie nomenklatury oznacza przejmowanie majątku państwowego przez osoby z dawnego aparatu władzy. Kapitalizm polityczny to układ, w którym o sukcesie gospodarczym decydują powiązania z władzą. Podstawa wymaga podania przykładów tych zjawisk w Polsce po 1989 r.
Sejm może powołać komisję śledczą do zbadania określonej sprawy; tryb jej działania określa ustawa (art. 111 Konstytucji). Podstawa wymaga też wymienienia partii reprezentowanych w parlamencie i osób stojących na ich czele – te dane sprawdź przed egzaminem na stronie sejm.gov.pl.
⚖️ Do zapamiętania
Pojęcia ustrojowe, prawne i społeczne z działu „Wychodzenie z komunizmu” – test wymaga ich rozumienia, a nie samego rozpoznawania.
Na czym potykają się maturzyści
Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Wybory 4 czerwca 1989 r. były w pełni wolne.
W pełni wolne były wybory do Senatu. W Sejmie w wolnej rywalizacji obsadzano 35% miejsc – tak ustalono przy Okrągłym Stole.
Dlaczego: Dlatego mówi się o wyborach częściowo wolnych albo kontraktowych.
Tadeusz Mazowiecki został premierem w dniu wyborów czerwcowych.
Sejm powołał go na premiera 24 sierpnia 1989 r., a jego rząd zatwierdził 12 września 1989 r.
Dlaczego: Między wyborami a powstaniem rządu minęły ponad trzy miesiące.
Subwencję z budżetu dostają tylko partie, które przekroczyły próg wyborczy 5%.
Do subwencji wystarcza 3% ważnie oddanych głosów w skali kraju, a dla partii w koalicji – 6% głosów na listy koalicji (art. 28 ust. 1 ustawy o partiach politycznych). Próg podziału mandatów to 5% i 8% (art. 196 Kodeksu wyborczego).
Dlaczego: To dwa różne progi z dwóch różnych ustaw.
Prywatyzacja i reprywatyzacja to to samo.
Prywatyzacja to przekazanie majątku państwowego w ręce prywatne. Reprywatyzacja to zwrot mienia dawnym właścicielom lub ich spadkobiercom.
Dlaczego: Podstawa wymienia te pojęcia osobno, razem z powszechnym uwłaszczeniem.
Partię polityczną rejestruje minister albo Państwowa Komisja Wyborcza.
Partię zgłasza się do ewidencji partii politycznych prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Warszawie (art. 11 ust. 1 ustawy o partiach politycznych).
Dlaczego: Wpis do ewidencji jest warunkiem korzystania z praw wynikających z ustaw (art. 1 ust. 2).
Strategia
Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.
Zadania z działu „Wychodzenie z komunizmu” w zakresie wymagań podstawy programowej dla szkoły ponadpodstawowej (Dz.U. 2024 poz. 1019).
Zamknięte i otwarte, tak jak w arkuszu. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło.
Test obejmuje jeden dział i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie rozszerzonym trwa 180 minut i jest za 50 punktów (Informator CKE).
Te działy łączą się z tematem „Wychodzenie z komunizmu” – przećwicz je w Quizie.
106 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).