Ustrój III Rzeczypospolitej – testy maturalne z wiedzy o społeczeństwie 2027

Pytania z bazy dla tego tematu

🏛️ Wypróbuj pytania z tematu „Ustrój III Rzeczypospolitej”

Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.

Quiz w Matury Online — panel „Filtruj” z zaznaczonym tematem „Ustrój III Rzeczypospolitej” i pytaniem z tego tematu

Jak działa quiz

Quiz z ustroju III Rzeczypospolitej — krok po kroku

1Filtr tematu. W kreatorze sesji wybierasz „Ustrój III Rzeczypospolitej”, poziom (podstawa / rozszerzenie) i liczbę pytań — losują się tylko pytania z tego tematu. W trakcie sesji panel „Filtruj” zawęża jeszcze typ zadania i trudność 1–5.
2Wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Klikasz „Sprawdź odpowiedź” i od razu widzisz, czy dobrze, oraz dlaczego. Odpowiedzi otwarte ocenia AI według kryteriów CKE.
3Trudność i powtórki. Quiz dobiera pytania do Twojego poziomu (celuje w ok. 70% trafień), a te, z którymi miałeś kłopot, wracają jako powtórki — po dniu, po tygodniu, potem coraz rzadziej.

Zamknięte (A–D)26
Otwarte12
Wykres11
Tabela danych10
Prawda/Fałsz10
Luki w tekście10
Uzupełnij8
Praca z tekstem8
Wielokrotny wybór6
Dopasuj6
Znajdź błąd3
Uporządkuj2

Rozpocznij quiz

W tym quizie

Typy pytań w teście z ustroju III Rzeczypospolitej

Quiz losuje spośród 112 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.

Rozkład typów pytań w banku

112 pytań · 12 typów

◉ 23%

✎ 11%

📈 10%

▦ 9%

⚖ 9%

• 9%

Zamknięte (A–D)26 (23%)

Otwarte12 (11%)

Wykres11 (10%)

Tabela danych10 (9%)

Prawda/Fałsz10 (9%)

Luki w tekście10 (9%)

Uzupełnij8 (7%)

Praca z tekstem8 (7%)

Wielokrotny wybór6 (5%)

Dopasuj6 (5%)

Znajdź błąd3 (3%)

Uporządkuj2 (2%)

Najważniejsze typy w tym temacie

top 4 z 12 · tak jak w Quizie

matury-online.pl/dashboard

Najniższy wiek, w którym obywatel polski ma bierne prawo wyborcze do Senatu, to:

A21 lat

B30 lat

C35 lat

D40 lat

◉Typ 01

Zamknięte (A–D)

Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.

📚Wszystkie przedmioty

26 pytań · 23% banku

matury-online.pl/dashboard🤖 AI

Wyjaśnij, czym jest wotum zaufania i w jakich okolicznościach jest stosowane.

2/2

🤖 Ocena AI · 30 s · CKE-style

„Pełne wskazanie wymaganych elementów odpowiedzi.”

+20 XP

✎Typ 02AI ocenia

Otwarte

Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.

📚Wszystkie przedmioty

12 pytań · 11% banku

matury-online.pl/dashboard

Odczytaj wartość z wykresu w punkcie t = 4:

Odpowiedź:y(4) = 42✓

📈Typ 03AI ocenia

Wykres

Wykres funkcji / pomiarów → wyciągnij wnioski, oszacuj wartości.

📚Matma, fizyka, chemia, geografia, BiZ

11 pytań · 10% banku

matury-online.pl/dashboard

Na podstawie tabeli odpowiedz na pytania:

Rok	Produkcja [Mt]	Δ%
2023	42,1	+3,2%
2024	44,8	+6,4%
2025	48,2	+7,6%

Średni roczny wzrost:5,7%✓

▦Typ 04AI ocenia

Tabela danych

Tabela liczb / wyników → odpowiedz na pytania interpretacyjne.

📚Geografia, fizyka, chemia, biologia, BiZ

10 pytań · 9% banku

Pozostałe typy w tym banku (8)

⚖Prawda/Fałsz· 10•Luki w tekście· 10⎵Uzupełnij· 8◫Praca z tekstem· 8☑Wielokrotny wybór· 6⇄Dopasuj· 6🔍Znajdź błąd· 3↕Uporządkuj· 2

Zakres testu

„Ustrój III Rzeczypospolitej” – co sprawdza test?

8 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.

1

Zasady ustroju w Konstytucji RP – z numerami artykułów

Rzeczpospolita jako dobro wspólne wszystkich obywateli (art. 1), demokratyczne państwo prawne urzeczywistniające zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2), zwierzchnictwo Narodu sprawowane przez przedstawicieli lub bezpośrednio (art. 4), działanie organów władzy na podstawie i w granicach prawa (art. 7), Konstytucja jako najwyższe prawo stosowane bezpośrednio (art. 8), podział i równowaga władz (art. 10), wolność tworzenia i działania partii politycznych (art. 11), decentralizacja władzy publicznej (art. 15), społeczna gospodarka rynkowa (art. 20), przyrodzona i niezbywalna godność człowieka (art. 30), odrębność i niezależność sądów i trybunałów (art. 173). Zasada pomocniczości jest zapisana w preambule.

2

Sejm i Senat – skład, wybory, organy

Sejm składa się z 460 posłów; wybory są powszechne, równe, bezpośrednie i proporcjonalne oraz odbywają się w głosowaniu tajnym (art. 96). Senat składa się ze 100 senatorów; wybory są powszechne, bezpośrednie i tajne (art. 97). Kadencja obu izb trwa 4 lata (art. 98). W podziale mandatów do Sejmu uczestniczą listy, które otrzymały co najmniej 5% ważnie oddanych głosów w skali kraju, a listy koalicyjnych komitetów wyborczych – co najmniej 8% (art. 196 Kodeksu wyborczego); komitety zarejestrowanych organizacji mniejszości narodowych mogą być zwolnione z progu 5% (art. 197). Senatorów wybiera się w okręgach jednomandatowych – mandat zdobywa kandydat z największą liczbą głosów (art. 260 i 273 Kodeksu wyborczego). Organami Sejmu są: Marszałek, Prezydium, Konwent Seniorów i komisje sejmowe (art. 9 Regulaminu Sejmu).

3

Proces legislacyjny – od inicjatywy do podpisu

Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, Senatowi, Prezydentowi, Radzie Ministrów oraz grupie co najmniej 100 000 obywateli (art. 118 Konstytucji); projekt poselski wnosi komisja sejmowa albo co najmniej 15 posłów (art. 32 Regulaminu Sejmu). Sejm rozpatruje projekt w trzech czytaniach (art. 119) i uchwala ustawę zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów (art. 120). Senat ma 30 dni: przyjmuje ustawę bez zmian, uchwala poprawki albo odrzuca ją w całości; Sejm może odrzucić uchwałę Senatu bezwzględną większością głosów (art. 121). Prezydent podpisuje ustawę w ciągu 21 dni; wcześniej może skierować ją do Trybunału Konstytucyjnego albo przekazać Sejmowi do ponownego rozpatrzenia – Sejm uchwala ją wtedy ponownie większością 3/5 głosów (art. 122).

4

Trzy czytania, komisje i kworum

Pierwsze czytanie odbywa się na posiedzeniu Sejmu lub komisji i obejmuje uzasadnienie projektu przez wnioskodawcę, debatę nad ogólnymi zasadami projektu oraz pytania posłów (art. 37 i 39 Regulaminu Sejmu). Drugie czytanie to przedstawienie sprawozdania komisji, debata oraz zgłaszanie poprawek i wniosków (art. 44). Trzecie czytanie obejmuje przedstawienie dodatkowego sprawozdania komisji albo poprawek zgłoszonych w drugim czytaniu oraz głosowanie (art. 49). Kworum to wymagana obecność – w Sejmie co najmniej połowa ustawowej liczby posłów (art. 120 Konstytucji).

5

Prezydent i Rada Ministrów

Prezydenta wybiera Naród w wyborach powszechnych na 5 lat; ponownie może być wybrany tylko raz; do zwycięstwa potrzeba więcej niż połowy ważnie oddanych głosów, a w razie jej braku po 14 dniach odbywa się ponowne głosowanie (art. 127). Akty urzędowe Prezydenta wymagają podpisu Prezesa Rady Ministrów, z wyjątkiem 30 spraw wymienionych w art. 144 ust. 3. Rada Ministrów prowadzi politykę wewnętrzną i zagraniczną (art. 146). Rząd powstaje w trzech krokach: Prezydent powołuje premiera i ministrów, a Sejm udziela wotum zaufania bezwzględną większością głosów (art. 154 ust. 1–2); gdy to się nie uda, Sejm sam wybiera premiera bezwzględną większością (art. 154 ust. 3); w trzecim kroku Sejm udziela wotum zaufania większością głosów, a brak wotum oznacza skrócenie kadencji Sejmu (art. 155).

6

Organy kontroli i sądownictwo konstytucyjne

Najwyższa Izba Kontroli jest naczelnym organem kontroli państwowej i podlega Sejmowi (art. 202); jej Prezesa powołuje Sejm za zgodą Senatu na 6 lat (art. 205). Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela, powołuje go Sejm za zgodą Senatu na 5 lat (art. 208–209). Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji stoi na straży wolności słowa, prawa do informacji i interesu publicznego w radiofonii i telewizji (art. 213). Trybunał Konstytucyjny orzeka m.in. o zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją oraz o skargach konstytucyjnych (art. 188), składa się z 15 sędziów wybieranych przez Sejm na 9 lat bez możliwości ponownego wyboru (art. 194), a jego orzeczenia są ostateczne (art. 190). Trybunał Stanu orzeka o odpowiedzialności konstytucyjnej osób wymienionych w art. 198.

7

Demokracja bezpośrednia, rodzina, prawa człowieka

Referendum ogólnokrajowe zarządza Sejm bezwzględną większością głosów albo Prezydent za zgodą Senatu; wynik jest wiążący, gdy wzięła w nim udział więcej niż połowa uprawnionych (art. 125). Inne formy: referendum w sprawie ratyfikacji umowy przekazującej kompetencje (art. 90 ust. 3), referendum zatwierdzające zmianę Konstytucji (art. 235 ust. 6), referendum lokalne (art. 170), obywatelska inicjatywa ustawodawcza (art. 118 ust. 2). Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo są pod ochroną i opieką państwa (art. 18); rodzice mają prawo wychowywać dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami (art. 48); państwo uwzględnia dobro rodziny w polityce społecznej i gospodarczej (art. 71). Każdemu człowiekowi zapewnia się prawną ochronę życia (art. 38).

8

Samorząd terytorialny i finanse publiczne

Podstawową jednostką samorządu jest gmina (art. 164 Konstytucji). Organy gminy: rada gminy i wójt, burmistrz albo prezydent miasta (art. 11a ustawy o samorządzie gminnym); organy powiatu: rada powiatu i zarząd powiatu ze starostą jako przewodniczącym (art. 8 i 26 ustawy o samorządzie powiatowym); organy województwa: sejmik i zarząd województwa z marszałkiem jako przewodniczącym (art. 15 i 31 ustawy o samorządzie województwa). Dochodami samorządu są dochody własne, subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa (art. 167 Konstytucji). Budżet państwa uchwala Sejm w formie ustawy budżetowej (art. 219); inicjatywa w tej sprawie należy wyłącznie do Rady Ministrów (art. 221), Senat ma 20 dni na poprawki (art. 223), a Prezydent podpisuje ustawę w ciągu 7 dni (art. 224).

⚖️ Do zapamiętania

Kluczowe pojęcia – „Ustrój III Rzeczypospolitej”

Pojęcia ustrojowe, prawne i społeczne z działu „Ustrój III Rzeczypospolitej” – test wymaga ich rozumienia, a nie samego rozpoznawania.

Demokratyczne państwo prawne (art. 2): Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7).
Podział i równowaga władz (art. 10): Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, wykonawczą – Prezydent i Rada Ministrów, sądowniczą – sądy i trybunały.
Mandat wolny (art. 104): Posłowie są przedstawicielami Narodu i nie wiążą ich instrukcje wyborców.; Senatorów dotyczy to odpowiednio.
Immunitet (art. 105): Poseł nie odpowiada za działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu, a bez zgody Sejmu nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Może sam wyrazić zgodę na pociągnięcie go do tej odpowiedzialności.
Kontrasygnata (art. 144 ust. 2): Podpis Prezesa Rady Ministrów na akcie urzędowym Prezydenta. Premier przez podpisanie aktu ponosi odpowiedzialność przed Sejmem.; Nie dotyczy 30 prerogatyw z art. 144 ust. 3.
Zgromadzenie Narodowe (art. 114): Sejm i Senat obradujące wspólnie pod przewodnictwem Marszałka Sejmu, w przypadkach określonych w Konstytucji: przysięga Prezydenta (art. 130), uznanie trwałej niezdolności Prezydenta do sprawowania urzędu (art. 131), postawienie go w stan oskarżenia (art. 145), wysłuchanie orędzia (art. 140).
Większości głosów: Zwykła – ustawy (art. 120). Bezwzględna – m.in. odrzucenie uchwały Senatu (art. 121) i wotum zaufania (art. 154). 3/5 – ponowne uchwalenie ustawy po wecie (art. 122). 2/3 – zmiana Konstytucji w Sejmie (art. 235) i skrócenie kadencji przez Sejm, tu liczone od ustawowej liczby posłów (art. 98).
Próg wyborczy: Minimalny odsetek ważnie oddanych głosów w skali kraju, od którego lista uczestniczy w podziale mandatów do Sejmu: 5%, a dla koalicyjnych komitetów wyborczych 8% (art. 196 Kodeksu wyborczego).
Komisja śledcza (art. 111): Komisja, którą Sejm może powołać do zbadania określonej sprawy; tryb jej działania określa ustawa.
Zmiana Konstytucji (art. 235): Projekt może przedłożyć co najmniej 1/5 ustawowej liczby posłów, Senat lub Prezydent. Sejm uchwala zmianę większością co najmniej 2/3 głosów, Senat – bezwzględną większością, w obu izbach w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby członków.; Przy zmianie rozdziału I, II lub XII można zażądać referendum.

Na czym potykają się maturzyści

Typowe błędy w teście z ustroju III Rzeczypospolitej

Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.

❌ Błąd

Wotum nieufności dla rządu Sejm uchwala bezwzględną większością głosów obecnych posłów.

✅ Poprawnie

Sejm wyraża Radzie Ministrów wotum nieufności większością ustawowej liczby posłów (czyli co najmniej 231 głosów), na wniosek co najmniej 46 posłów, który wskazuje imiennie kandydata na premiera (art. 158 ust. 1 Konstytucji).

Dlaczego: Większość ustawowej liczby posłów liczy się od 460, a nie od liczby obecnych. Wniosek można głosować najwcześniej po 7 dniach od zgłoszenia (art. 158 ust. 2).

❌ Błąd

Prezydent może zawetować ustawę budżetową.

✅ Poprawnie

Do ustawy budżetowej nie stosuje się art. 122 ust. 5, czyli przekazania ustawy Sejmowi do ponownego rozpatrzenia. Prezydent podpisuje ją w ciągu 7 dni albo kieruje do Trybunału Konstytucyjnego (art. 224).

Dlaczego: Ustawa budżetowa ma odrębny tryb: Senat może tylko uchwalić poprawki i ma na to 20 dni (art. 223).

❌ Błąd

Odrzucenie ustawy przez Senat kończy jej drogę.

✅ Poprawnie

Uchwałę Senatu odrzucającą ustawę albo poprawkę Senatu uważa się za przyjętą tylko wtedy, gdy Sejm nie odrzuci jej bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów (art. 121 ust. 3).

Dlaczego: Ostatnie słowo w sporze izb należy do Sejmu. Wyjątkiem jest zmiana Konstytucji – tu Senat musi uchwalić ustawę w tym samym brzmieniu (art. 235 ust. 2).

❌ Błąd

Sołtys jest organem wykonawczym gminy.

✅ Poprawnie

Organem wykonawczym gminy jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta (art. 26 ustawy o samorządzie gminnym). Sołtys to organ wykonawczy sołectwa, czyli jednostki pomocniczej gminy; organem uchwałodawczym sołectwa jest zebranie wiejskie (art. 5 i 36).

Dlaczego: Sołectwa, dzielnice i osiedla są jednostkami pomocniczymi gminy, a nie jednostkami samorządu terytorialnego.

❌ Błąd

Wybory do Senatu są, tak jak do Sejmu, równe i proporcjonalne.

✅ Poprawnie

Konstytucja określa wybory do Senatu jako powszechne, bezpośrednie i tajne (art. 97 ust. 2). Przymiotniki „równe” i „proporcjonalne” dotyczą wyborów do Sejmu (art. 96 ust. 2).

Dlaczego: W zadaniach z fragmentem Konstytucji łatwo przepisać przymiotniki z jednej izby do drugiej.

❌ Błąd

Ratyfikacja umowy międzynarodowej to prerogatywa Prezydenta, więc nie wymaga kontrasygnaty.

✅ Poprawnie

Ratyfikowanie umów (art. 133 ust. 1 pkt 1) nie jest wymienione w art. 144 ust. 3, więc wymaga podpisu Prezesa Rady Ministrów (art. 144 ust. 2). Prerogatywami są m.in. podpisanie albo odmowa podpisania ustawy, powoływanie sędziów, prawo łaski, nadawanie obywatelstwa i orderów.

Dlaczego: Prerogatywa to tylko to, co wprost wymieniono w art. 144 ust. 3. Wszystko inne wymaga kontrasygnaty.

❌ Błąd

Prezydenta przed Trybunałem Stanu stawia Sejm.

✅ Poprawnie

Prezydenta w stan oskarżenia stawia Zgromadzenie Narodowe uchwałą podjętą większością co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby członków, na wniosek co najmniej 140 członków Zgromadzenia (art. 145 ust. 2).

Dlaczego: Zgromadzenie Narodowe to Sejm i Senat obradujące wspólnie (art. 114). Przed nim Prezydent składa też przysięgę (art. 130).

Strategia

„Ustrój III Rzeczypospolitej” – jak rozwiązywać test

Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.

1 Ucz się przepisów razem z numerem artykułu i czytaj je w tekście Konstytucji – w zadaniach często trzeba wskazać, czego dany fragment dotyczy.
2 Zrób tabelę większości i terminów: 30 dni Senat, 21 dni Prezydent, 3/5 po wecie; budżet – 20 dni Senat, 7 dni Prezydent, bez weta.
3 Przy Prezydencie zawsze sprawdzaj art. 144 ust. 3. Jeśli kompetencji nie ma na liście, potrzebna jest kontrasygnata.
4 Aktualnych marszałków Sejmu i Senatu (wymaganie XI.11) sprawdź przed egzaminem na stronach sejm.gov.pl i senat.gov.pl – to się zmienia.
5 W arkuszu jest jedno zadanie rozszerzonej odpowiedzi za maksymalnie 5 albo 7 punktów: przy 5 punktach oceniane są dwa aspekty tematu, przy 7 – trzy, a do tego forma, struktura i logika wywodu (Informator CKE).

Pytania o test z ustroju III Rzeczypospolitej

Co sprawdza test z ustroju III Rzeczypospolitej?

Zadania z działu „Ustrój III Rzeczypospolitej” w zakresie wymagań podstawy programowej dla szkoły ponadpodstawowej (Dz.U. 2024 poz. 1019).

Jakie rodzaje pytań są w teście?

Zamknięte i otwarte, tak jak w arkuszu. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.

Jak oceniane są odpowiedzi otwarte?

Odpowiedzi otwarte ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło.

Czym test różni się od arkusza maturalnego?

Test obejmuje jeden dział i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie rozszerzonym trwa 180 minut i jest za 50 punktów (Informator CKE).

Test maturalny: Ustrój III Rzeczypospolitej

Ustrój III Rzeczypospolitej — najważniejsze fakty

🏛️ Wypróbuj pytania z tematu „Ustrój III Rzeczypospolitej”

Quiz z ustroju III Rzeczypospolitej — krok po kroku

Typy pytań w teście z ustroju III Rzeczypospolitej

Rozkład typów pytań w banku

Najważniejsze typy w tym temacie

Najniższy wiek, w którym obywatel polski ma bierne prawo wyborcze do Senatu, to:

Zamknięte (A–D)

Wyjaśnij, czym jest wotum zaufania i w jakich okolicznościach jest stosowane.

Otwarte

Odczytaj wartość z wykresu w punkcie t = 4:

Wykres

Na podstawie tabeli odpowiedz na pytania:

Tabela danych

„Ustrój III Rzeczypospolitej” – co sprawdza test?

Zasady ustroju w Konstytucji RP – z numerami artykułów

Sejm i Senat – skład, wybory, organy

Proces legislacyjny – od inicjatywy do podpisu

Trzy czytania, komisje i kworum

Prezydent i Rada Ministrów

Organy kontroli i sądownictwo konstytucyjne

Demokracja bezpośrednia, rodzina, prawa człowieka

Samorząd terytorialny i finanse publiczne

Kluczowe pojęcia – „Ustrój III Rzeczypospolitej”

Typowe błędy w teście z ustroju III Rzeczypospolitej

„Ustrój III Rzeczypospolitej” – jak rozwiązywać test

Pytania o test z ustroju III Rzeczypospolitej

Powiązane tematy

Sprawdź się w quizie z ustroju III Rzeczypospolitej