Budowa i funkcjonowanie komórki, organelle, błony biologiczne, transport, chemizm życia (białka, lipidy, kwasy nukleinowe), metabolizm, podziały komórkowe.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.
Sprawdzian z biologii komórki z odpowiedziami →
Quiz · Biologia komórki
160 pytań z tego działu w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.
Wybierasz dział, typ zadania i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.
Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.
Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.
Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.
Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.
Kilka pytań z bazy z działu „Biologia komórki” — kliknij odpowiedź i sprawdź.
Biologia komórki to pierwsza z czterech części, na które Informator CKE dzieli przykładowe zadania. Obejmuje cztery działy podstawy programowej. „Chemizm życia” to składniki nieorganiczne (makroelementy, mikroelementy, woda) i organiczne: węglowodany, białka ze strukturą I-, II-, III- i IV-rzędową, lipidy oraz kwasy nukleinowe.
„Komórka” to budowa komórki eukariotycznej i prokariotycznej, błona komórkowa i rodzaje transportu, procesy osmotyczne, jądro, rybosomy, system błon wewnętrznych, mitochondria i plastydy, cytoszkielet. „Energia i metabolizm” to enzymy, fotosynteza oraz pozyskiwanie energii: glikoliza, reakcja pomostowa, cykl Krebsa, fosforylacja oksydacyjna i fermentacje.
„Podziały komórkowe” to replikacja DNA, cykl komórkowy, mitoza, mejoza i apoptoza. Wiele wymagań zaczyna się od słów „analizuje na podstawie schematu” albo „planuje i przeprowadza doświadczenie”, dlatego zadania opierają się na schematach, wykresach i opisach doświadczeń.
W Informatorze przykładem jest wiązka o białku FcRn i transporcie przeciwciał (zadanie 1) oraz wiązka o fermentacji alkoholowej drożdży (zadanie 5).
Przed maturą
Zacznij od: Pierwiastki biogenne, Wiązanie peptydowe, Wiązanie glikozydowe i 12 kolejnych pozycji.
Pełna lista10 umiejętności do odhaczenia, od „Składniki nieorganiczne” po „Podziały komórkowe”.
Lista umiejętności8 pułapek, np. „Białko zbudowane z dwóch łańcuchów polipeptydowych ma strukturę II-rzędową”. Przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Typowe błędyNajpierw krótki quiz, potem pełny sprawdzian z całego zakresu.
Zakres materiału
Wymagania szczegółowe podstawy programowej, zakres rozszerzony: dział I „Chemizm życia”, II „Komórka”, III „Energia i metabolizm” i IV „Podziały komórkowe” (Dz.U. 2024 poz. 1019).
Znaczenie biologiczne makroelementów, w tym pierwiastków biogennych, oraz wybranych mikroelementów (Fe, I, F); rola wody z uwzględnieniem jej właściwości fizycznych i chemicznych (I.1).
Budowa węglowodanów z wiązaniami glikozydowymi α i β, mono-, di- i polisacharydy oraz ich znaczenie; budowa lipidów z wiązaniami estrowymi, lipidy proste i złożone (I.2.1, I.2.3).
Wiązania peptydowe, białka proste i złożone, struktura I-, II-, III- i IV-rzędowa, koagulacja i denaturacja, znaczenie białek: albuminy, globuliny, histony, kolagen, keratyna, hemoglobina, mioglobina (I.2.2).
Porównanie składu chemicznego i struktury DNA i RNA z uwzględnieniem rodzajów wiązań; znaczenie biologiczne kwasów nukleinowych (I.2.4).
Rozpoznawanie elementów komórki eukariotycznej na preparacie, mikrofotografii i schemacie; jądro, rybosomy, system błon wewnętrznych, mitochondria i plastydy, ściana komórkowa, wakuola, cytoszkielet; różnice między komórką prokariotyczną i eukariotyczną oraz roślinną, grzybową i zwierzęcą (II.1, II.5–14).
Związek budowy błony z funkcjami; dyfuzja prosta i wspomagana, transport aktywny, endocytoza i egzocytoza; rola błony i tonoplastu w procesach osmotycznych, osmoza i plazmoliza (II.2–4).
Szlak i cykl metaboliczny, anabolizm i katabolizm, rola ATP, NAD+, FAD i NADP+; budowa enzymu, swoistość substratowa, aktywacja i inhibicja, sprzężenie zwrotne ujemne, wpływ temperatury, pH i stężenia substratu (III.1–3).
Związek budowy chloroplastu z przebiegiem fotosyntezy, rola barwników i fotosystemów, faza zależna i niezależna od światła, siła asymilacyjna, chemiosmoza w chloroplaście, fotofosforylacja niecykliczna (III.4).
Związek budowy mitochondrium z oddychaniem; glikoliza, reakcja pomostowa i cykl Krebsa na schemacie; fosforylacja substratowa i oksydacyjna; przemiany pirogronianu w fermentacji alkoholowej, mleczanowej i w oddychaniu tlenowym; glukoneogeneza i glikogenoliza (III.5).
Organizacja materiału genetycznego, replikacja DNA z udziałem helikazy, prymazy, polimerazy DNA i ligazy, cykl komórkowy i zmiany ilości DNA, przebieg i etapy mitozy i mejozy, crossing-over i niezależna segregacja chromosomów, apoptoza (IV).
Typowe błędy
Rozróżnienia, na których łatwo stracić punkt, i sposób, żeby ich nie pomylić.
Białko zbudowane z dwóch łańcuchów polipeptydowych ma strukturę II-rzędową
Struktura IV-rzędowa to wzajemne ułożenie co najmniej dwóch łańcuchów polipeptydowych; struktura II-rzędowa dotyczy lokalnego ułożenia jednego łańcucha
Dlaczego: Podstawa programowa wymaga opisania wszystkich czterech poziomów struktury białka. Numer struktury nie ma związku z liczbą łańcuchów, poza strukturą IV-rzędową.
Denaturacja białka polega na rozerwaniu wiązań peptydowych
Denaturacja niszczy strukturę przestrzenną białka, a sekwencja aminokwasów, czyli struktura I-rzędowa, pozostaje zachowana
Dlaczego: Wymaganie mówi o wpływie czynników fizycznych i chemicznych na białko i wymienia osobno koagulację i denaturację, więc trzeba wiedzieć, co dokładnie się zmienia.
Dyfuzja wspomagana wymaga nakładu energii, bo biorą w niej udział białka
Dyfuzja wspomagana zachodzi zgodnie z różnicą stężeń i bez nakładu energii; energii wymaga transport aktywny
Dlaczego: Rodzaje transportu rozróżnia się po dwóch cechach: kierunku względem różnicy stężeń i zużyciu energii. Sam udział białka błonowego o niczym nie przesądza.
Komórka roślinna w roztworze hipertonicznym pęka
W roztworze hipertonicznym komórka roślinna traci wodę i dochodzi do plazmolizy, czyli odstawania protoplastu od ściany komórkowej
Dlaczego: Obserwacja plazmolizy jest wymieniona w podstawie programowej, a wyjaśnienie wymaga wskazania kierunku przepływu wody przez błonę komórkową i tonoplast.
Faza niezależna od światła zachodzi w nocy
Faza niezależna od światła nie wymaga światła bezpośrednio, ale zużywa ATP i NADPH wytworzone w fazie zależnej od światła
Dlaczego: Wymaganie każe wykazać rolę składników siły asymilacyjnej w fazie niezależnej od światła, czyli właśnie zależność jednej fazy od drugiej.
W fermentacji ATP powstaje podczas przemiany pirogronianu
W fermentacji ATP powstaje tylko w glikolizie; przemiana pirogronianu odtwarza NAD+, bez którego glikoliza by ustała
Dlaczego: Na tym opiera się wyjaśnienie, dlaczego utlenianie substratu w warunkach tlenowych dostarcza więcej energii niż w warunkach beztlenowych.
Replikacja DNA zachodzi przed każdym z dwóch podziałów mejotycznych
DNA ulega replikacji raz, przed pierwszym podziałem mejotycznym; między pierwszym a drugim podziałem replikacji nie ma
Dlaczego: Wymaganie obejmuje zmiany ilości DNA w cyklu komórkowym. Bez tego nie da się wyjaśnić, dlaczego po mejozie komórki są haploidalne.
Crossing-over zachodzi podczas mitozy
Crossing-over zachodzi w mejozie, między chromosomami homologicznymi, i jest źródłem zmienności rekombinacyjnej
Dlaczego: Podstawa programowa łączy crossing-over i niezależną segregację chromosomów z mejozą jako źródła zmienności rekombinacyjnej.
Do zapamiętania
Jak się uczyć
Zacznij od chemizmu życia: bez budowy białek, lipidów, węglowodanów i kwasów nukleinowych trudno zrozumieć procesy na poziomie komórki.
Budowy komórki ucz się na schematach i mikrofotografiach, bo wymaganie mówi o rozpoznawaniu elementów komórki na preparacie, mikrofotografii, rysunku lub schemacie.
Rodzaje transportu przez błonę zestaw w tabeli: kierunek względem różnicy stężeń, udział białek, zużycie energii.
Fotosyntezę i oddychanie komórkowe rysuj jako schematy z substratami i produktami każdego etapu oraz miejscem, w którym zachodzi.
Wypisz doświadczenia i obserwacje wymienione w podstawie programowej i do każdego ułóż problem badawczy, hipotezę oraz próbę kontrolną i badawczą.
Mitozę i mejozę porównuj etap po etapie i przy każdym zapisuj, jak zmienia się ilość DNA w komórce.
Typy zadań
Każdy typ wymaga innej strategii rozwiązywania.
FAQ
Naturalne kontynuacje tematu
Pełen dostęp do 160 zadań z tego działu i oceny AI z punktacją CKE — w quizie z wyjaśnieniami i powtórkami. Anulujesz, kiedy chcesz.
Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).
