🧬 BiologiaFizjologia człowiekaPoziom rozszerzony

Fizjologia człowieka — zadania maturalne

Układy: pokarmowy, oddechowy, krwionośny, wydalniczy, nerwowy, hormonalny, odpornościowy, rozrodczy, kostny, mięśniowy. Homeostaza, choroby, profilaktyka.

Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.

Sprawdzian z fizjologii człowieka z odpowiedziami →

zadań w dziale
182
zadań w dziale
umiejętności
9
umiejętności
pułapek do unikania
6
pułapek do unikania
Quiz w Matury Online — pytanie z tematu „Fizjologia człowieka” (Biologia) po sprawdzeniu odpowiedzi, z wynikiem i wyjaśnieniem

Quiz · Fizjologia człowieka

„Fizjologia człowieka” w Quizie — jak ćwiczysz

182 pytania z tego działu w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.

Quiz w Matury Online — panel „Filtruj” z zaznaczonym tematem „Fizjologia człowieka”, typy zadań i trudność 1–5, pod spodem pytanie z tego tematu
  • Filtrujesz, co chcesz ćwiczyć

    Wybierasz dział, typ zadania i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.

  • Wyjaśnienie po każdej odpowiedzi

    Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.

  • Powtórki pytań, na których się mylisz

    Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.

  • Trudność dobiera się do Ciebie

    Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.

Po odpowiedzi — od razu wyjaśnienie

Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.

Wypróbuj bez logowania

Kilka pytań z bazy z działu „Fizjologia człowieka” — kliknij odpowiedź i sprawdź.

Ćwicz dział „Fizjologia człowieka” w Quizie → darmowe konto: 5 pytań dziennie · bez dziennego limitu od 49 zł/mies.

Fizjologia człowieka należy w podstawie programowej do działu XI, „Funkcjonowanie zwierząt”. To najdłuższy dział w zakresie rozszerzonym: dziewięć grup czynności życiowych, od odżywiania się po rozmnażanie i rozwój.

Ta strona skupia się na procesach i ich regulacji: trawieniu i wchłanianiu, odporności, wymianie gazowej i transporcie gazów, krążeniu, tworzeniu moczu, regulacji hormonalnej i nerwowej, cyklu menstruacyjnym i przebiegu ciąży. Wspólnym motywem jest homeostaza, czyli termoregulacja, osmoregulacja, stałość składu płynów ustrojowych i ciśnienie krwi.

Podstawa programowa wymienia też z nazwy choroby i badania diagnostyczne, które trzeba umieć powiązać z profilaktyką, np. EKG i pomiar ciśnienia tętniczego przy chorobach układu krążenia. W Informatorze CKE przykładem jest wiązka o mioglobinie u ssaków nurkujących (zadanie 9). Pytania o samą budowę narządów zebraliśmy na stronie „Anatomia człowieka”.

Przed maturą

Powtórka z fizjologii człowieka krok po kroku

  1. 1

    Odśwież pojęcia

    Zacznij od: Homeostaza, Odporność swoista, Odporność humoralna i 9 kolejnych pozycji.

    Pełna lista
  2. 2

    Sprawdź, co umiesz

    9 umiejętności do odhaczenia, od „Homeostaza” po „Rozmnażanie i rozwój”.

    Lista umiejętności
  3. 3

    Uważaj na typowe błędy

    6 pułapek, np. „Szczepionka zapewnia odporność bierną”. Przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.

    Typowe błędy
  4. 4

    Sprawdź się

    Najpierw krótki quiz, potem pełny sprawdzian z całego zakresu.

Zakres materiału

Umiejętności sprawdzane w tym dziale

Wymagania szczegółowe podstawy programowej, zakres rozszerzony: dział XI „Funkcjonowanie zwierząt” w części dotyczącej procesów i regulacji w organizmie człowieka (Dz.U. 2024 poz. 1019).

  1. 1

    Homeostaza

    Mechanizmy warunkujące homeostazę: termoregulacja, osmoregulacja, stałość składu płynów ustrojowych, ciśnienie krwi; związek wielkości, aktywności i temperatury ciała z zapotrzebowaniem energetycznym (XI.1.6–7).

  2. 2

    Odżywianie i trawienie

    Rola składników pokarmowych, trawienie i wchłanianie, rola wątroby, wpływ mikrobiomu, ośrodek głodu i sytości, zasady racjonalnego żywienia, zaburzenia odżywiania, otyłość, badania diagnostyczne układu pokarmowego (XI.2.1 c, f–n).

  3. 3

    Odporność

    Odporność wrodzona i nabyta, komórkowa i humoralna, czynna i bierna; narządy i komórki układu odpornościowego, zgodność tkankowa, konflikt serologiczny, zaburzenia odporności i immunosupresja (XI.2.2).

  4. 4

    Wymiana gazowa i transport gazów

    Wymiana gazowa w tkankach i płucach, powinowactwo hemoglobiny do tlenu w różnych warunkach pH i temperatury, rola krwi w transporcie gazów, wpływ tlenku węgla, pyłów, dymu tytoniowego i smogu, krzepnięcie krwi (XI.2.3 h–l).

  5. 5

    Krążenie i choroby układu krążenia

    Krążenie krwi w obiegu płucnym i ustrojowym, automatyzm pracy serca, związek stylu życia z chorobami układu krążenia, znaczenie EKG, pomiaru ciśnienia tętniczego i badań krwi (XI.2.3 p–r).

  6. 6

    Wydalanie

    Proces tworzenia moczu i jego regulacja hormonalna, znaczenie badania ogólnego moczu, dializa jako postępowanie przy niewydolności nerek (XI.2.4 f–h).

Pokaż pozostałe 3
  1. 7

    Regulacja hormonalna

    Działanie hormonów steroidowych i niesteroidowych, gruczoły dokrewne i ich hormony, nadrzędna rola podwzgórza i przysadki, sprzężenie zwrotne ujemne, regulacja poziomu glukozy i wapnia, reakcja na stres, hormony tkankowe, niedoczynność i nadczynność tarczycy (XI.2.5).

  2. 8

    Regulacja nerwowa

    Powstawanie i przewodzenie impulsu nerwowego, synapsa chemiczna, odruchy, autonomiczny układ nerwowy w utrzymaniu homeostazy, znaczenie snu, wpływ substancji psychoaktywnych, choroby układu nerwowego (XI.2.6).

  3. 9

    Rozmnażanie i rozwój

    Cykl menstruacyjny i jego regulacja hormonalna, rola syntetycznych hormonów, przebieg ciąży i funkcje łożyska, badania prenatalne, etapy ontogenezy człowieka (XI.2.9 l–o).

Typowe błędy

Pułapki, w które wpadają maturzyści

Rozróżnienia, na których łatwo stracić punkt, i sposób, żeby ich nie pomylić.

✗ Błąd

Szczepionka zapewnia odporność bierną

✓ Poprawnie

Szczepionka wywołuje odporność czynną, bo organizm sam wytwarza przeciwciała i komórki pamięci; odporność bierna to otrzymanie gotowych przeciwciał

Dlaczego: Podstawa programowa wymaga opisania sposobów nabywania odporności swoistej, czynnego i biernego. Kryterium jest to, kto wytwarza przeciwciała.

✗ Błąd

Konflikt serologiczny grozi, gdy matka ma grupę Rh+, a płód Rh−

✓ Poprawnie

Konflikt serologiczny może wystąpić, gdy matka jest Rh−, a płód Rh+

Dlaczego: Wymaganie dotyczy istoty konfliktu serologicznego i znaczenia podawania przeciwciał anty-Rh, które podaje się kobietom Rh−.

✗ Błąd

Obniżenie pH krwi zwiększa powinowactwo hemoglobiny do tlenu

✓ Poprawnie

Obniżenie pH i wzrost temperatury zmniejszają powinowactwo hemoglobiny do tlenu, co ułatwia oddawanie tlenu w pracujących tkankach

Dlaczego: Wymaganie każe opisać wymianę gazową z uwzględnieniem powinowactwa hemoglobiny do tlenu w różnych warunkach pH i temperatury krwi.

✗ Błąd

Wszystkie hormony działają przez receptory w błonie komórkowej

✓ Poprawnie

Hormony steroidowe przenikają przez błonę i łączą się z receptorami wewnątrz komórki; hormony peptydowe działają przez receptory błonowe

Dlaczego: Podstawa programowa wymaga wyjaśnienia, w jaki sposób hormony steroidowe i niesteroidowe regulują czynności komórek docelowych.

Pokaż pozostałe 2
✗ Błąd

Parathormon obniża stężenie wapnia we krwi

✓ Poprawnie

Parathormon podwyższa stężenie wapnia we krwi, a kalcytonina je obniża

Dlaczego: Antagonistyczne działanie hormonów podstawa programowa każe przedstawić na przykładzie regulacji poziomu glukozy i wapnia.

✗ Błąd

Sprzężenie zwrotne ujemne oznacza, że hormon hamuje narząd, na który działa

✓ Poprawnie

W osi podwzgórze–przysadka–gruczoł wzrost stężenia hormonu gruczołu obwodowego hamuje wydzielanie hormonów podwzgórza i przysadki

Dlaczego: Wymaganie dotyczy mechanizmu sprzężenia zwrotnego ujemnego na tej osi dla hormonów tarczycy, kory nadnerczy i gonad.

Do zapamiętania

Pojęcia do powtórzenia z fizjologii człowieka

Homeostaza
Utrzymywanie stałości środowiska wewnętrznego
Odporność swoista
Odporność nabyta, skierowana przeciw określonemu antygenowi
Odporność humoralna
Odpowiedź z udziałem przeciwciał
Zgodność tkankowa
Podobieństwo antygenów dawcy i biorcy przeszczepu
Konflikt serologiczny
Reakcja organizmu matki Rh− na krwinki płodu Rh+
Immunosupresja
Celowe osłabianie odpowiedzi odpornościowej
Oś podwzgórze–przysadka–gruczoł
Układ nadrzędnej regulacji hormonalnej
Hormony tkankowe
Np. gastryna, erytropoetyna, histamina
Neuroprzekaźnik
Cząsteczka przenosząca sygnał w synapsie
Mikrobiom
Ogół mikroorganizmów zasiedlających organizm
NNKT
Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe
Badania prenatalne
Badania płodu w czasie ciąży

Jak się uczyć

Jak skutecznie uczyć się tego działu

  1. 1

    Każdy proces zapisuj jako ciąg przyczyn i skutków, bo polecenie „wyjaśnij” wymaga wskazania drogi od przyczyny do skutku.

  2. 2

    Regulację hormonalną ucz się na osiach i parach hormonów działających przeciwstawnie: glukoza, wapń, hormony tarczycy.

  3. 3

    Odporność uporządkuj w dwóch podziałach naraz: wrodzona i nabyta oraz komórkowa i humoralna, a do nabytej dopisz sposób czynny i bierny.

  4. 4

    Zbierz w tabeli choroby i badania diagnostyczne wymienione w podstawie programowej, układ po układzie.

  5. 5

    Ćwicz zadania z wykresami, np. zależności wysycenia hemoglobiny tlenem albo stężeń hormonów w cyklu menstruacyjnym.

Typy zadań

Typy zadań w tym dziale

Każdy typ wymaga innej strategii rozwiązywania.

FAQ

FAQ — Fizjologia człowieka

Co obejmuje fizjologia człowieka na maturze z biologii?
Dział XI „Funkcjonowanie zwierząt” podstawy programowej w zakresie rozszerzonym (Dz.U. 2024 poz. 1019): odżywianie się, odporność, wymianę gazową i krążenie, wydalanie i osmoregulację, regulację hormonalną i nerwową, poruszanie się, pokrycie ciała i termoregulację oraz rozmnażanie i rozwój. Ten sam dział zawiera porównanie czynności życiowych zwierząt.
Które badania diagnostyczne wymienia podstawa programowa?
Gastroskopię, kolonoskopię i USG przy układzie pokarmowym; RTG klatki piersiowej, spirometrię i bronchoskopię przy układzie oddechowym; EKG, pomiar ciśnienia tętniczego i badania krwi przy układzie krążenia; badanie ogólne moczu przy układzie moczowym. Trzeba umieć przedstawić ich znaczenie w profilaktyce chorób.
Jak wygląda przykładowe zadanie CKE z fizjologii?
W Informatorze CKE zadanie 9 dotyczy mioglobiny, białka występującego w mięśniach kręgowców, i jej roli u ssaków nurkujących. Zadanie 1 opisuje przekazywanie przeciwciał od matki do potomstwa, a jego polecenia odnoszą się do budowy białek i transportu przez błony.
Ile punktów na maturze jest za fizjologię człowieka?
CKE nie podaje podziału punktów na działy. Informator określa cały arkusz: 180 minut, od 44 do 56 zadań, razem 60 punktów, w tym zadania zamknięte za 12–20 punktów i otwarte za 40–48 punktów. Zadania często tworzą wiązki ze wspólnym materiałem źródłowym, a jedna wiązka może łączyć wymagania z kilku działów.
Jak zrobić powtórkę z fizjologii człowieka przed maturą?
Sprawdza się taka kolejność. 1) Każdy proces zapisuj jako ciąg przyczyn i skutków, bo polecenie „wyjaśnij” wymaga wskazania drogi od przyczyny do skutku. 2) Regulację hormonalną ucz się na osiach i parach hormonów działających przeciwstawnie: glukoza, wapń, hormony tarczycy. 3) Odporność uporządkuj w dwóch podziałach naraz: wrodzona i nabyta oraz komórkowa i humoralna, a do nabytej dopisz sposób czynny i bierny. Na koniec sprawdź się w quizie z fizjologii człowieka, a potem w pełnym sprawdzianie.

Powiązane działy

Naturalne kontynuacje tematu

← Wszystkie działy

Zacznij rozwiązywać zadania z fizjologii człowieka

Pełen dostęp do 182 zadań z tego działu i oceny AI z punktacją CKE — w quizie z wyjaśnieniami i powtórkami. Anulujesz, kiedy chcesz.

Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu