Dostosowania warunków matury — dysleksja, dyskalkulia, dysgrafia
Dostosowania na maturze przewidziano m.in. przy dysleksji, dyskalkulii, dysgrafii, niepełnosprawnościach i chorobach. Sprawdź, co przewiduje komunikat CKE na 2027 r. i jak to załatwić krok po kroku.
Dostosowania na maturze to nie przywilej, tylko wyrównanie warunków — i przysługują znacznie większej grupie zdających, niż się powszechnie wydaje. Jeśli masz opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej o dysleksji, dyskalkulii lub dysgrafii, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo zaświadczenie lekarskie o chorobie przewlekłej, możesz ubiegać się o konkretne, opisane w komunikacie CKE formy pomocy: od szczegółowych zasad oceniania, przez pisanie pracy na komputerze, po — w części grup — przedłużenie czasu egzaminu nie więcej niż o 30 minut. Problem w tym, że nic nie dzieje się automatycznie — musisz złożyć właściwe dokumenty we właściwym terminie, a potem w ciągu 3 dni roboczych złożyć oświadczenie, czy z dostosowań korzystasz. W tym poradniku znajdziesz pełną listę: co przysługuje przy każdym rodzaju trudności, jak wygląda procedura krok po kroku i jakich terminów pilnować, żeby niczego nie stracić.
Skąd się biorą dostosowania i kto o nich decyduje
Podstawą jest komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego, publikowany co roku do 20 sierpnia na cke.gov.pl. Dla matury 2027 obowiązuje komunikat z 20 sierpnia 2026 r. Dokument ma formę tabel: dla każdej grupy zdających (np. absolwenci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, słabowidzący, chorzy przewlekle) wymienia zamknięty katalog możliwych dostosowań.
Kluczowe jest rozróżnienie dwóch pojęć:
- Dostosowanie warunków — zdajesz ten sam arkusz co wszyscy, ale w zmienionych okolicznościach: dłuższy czas, osobna sala, komputer, dostosowane kryteria oceniania, obecność specjalisty.
- Dostosowanie formy — dostajesz inny, specjalnie przygotowany arkusz (np. z powiększoną czcionką dla słabowidzących, w brajlu dla niewidomych, dostosowany dla niesłyszących).
O tym, które dostosowania z katalogu CKE dostaniesz konkretnie ty, decyduje rada pedagogiczna twojej szkoły — na podstawie dokumentów, które złożysz, i tego, z jakiej pomocy korzystałeś w czasie nauki. Rada wybiera wyłącznie spośród sposobów wymienionych w komunikacie i żadnego z nich nie przyznaje automatycznie: samo zaświadczenie lekarskie nie zobowiązuje jej na przykład do przedłużenia czasu (pkt C.11 komunikatu). Absolwentom z lat ubiegłych z opinią poradni albo zaświadczeniem lekarskim dostosowania wskazuje przewodniczący zespołu egzaminacyjnego, czyli dyrektor szkoły. O dostosowanie, którego w komunikacie nie ma, dyrektor szkoły może w szczególnych przypadkach losowych lub zdrowotnych wystąpić do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej.
Ważna zasada: dostosowania nie zmieniają wymagań egzaminacyjnych. Zakres materiału, progi zdawalności i punktacja są identyczne dla wszystkich. Na świadectwie dojrzałości nie ma też żadnej adnotacji o tym, że zdawałeś z dostosowaniami — uczelnia się o nich nie dowie.
Dysleksja i dysortografia — co przysługuje
Specyficzne trudności w uczeniu się (dysleksja, dysortografia) to najliczniejsza grupa dostosowań. Na maturze przysługują ci przede wszystkim:
- Szczegółowe zasady oceniania rozwiązań zadań otwartych — z języka polskiego (poziom podstawowy i rozszerzony), z języków obcych i z matematyki na poziomie podstawowym (Tabela 1.11 komunikatu). Błędy nadal się liczą, ale progi są łagodniejsze. Przykład z Informatora CKE z języka polskiego na poziomie podstawowym: za ortografię w wypracowaniu dostajesz 2 punkty przy nie więcej niż 4 błędach (zamiast najwyżej 1), a za interpunkcję 2 punkty przy nie więcej niż 15 błędach (zamiast najwyżej 8).
- Możliwość pisania pracy na komputerze — tylko wtedy, gdy głębokość zaburzenia grafii uniemożliwia odczytanie i ocenę odpowiedzi, a w szkole pracowałeś już w ten sposób (patrz sekcja o dysgrafii).
Tabela 1.11 nie przewiduje dla tej grupy zaznaczania odpowiedzi w zeszycie zadań zamiast na karcie odpowiedzi. Takie dostosowanie komunikat wymienia przy innych grupach, na przykład przy zdających słabowidzących.
Uwaga: wbrew popularnemu mitowi sama dysleksja nie daje na maturze przedłużenia czasu — Tabela 1.11 komunikatu go nie wymienia. Dłuższy czas przewidziano dla innych grup, m.in. zdających z autyzmem, wadami wzroku i słuchu, niepełnosprawnością ruchową (z orzeczeniem), w sytuacji kryzysowej lub traumatycznej oraz chorych z orzeczeniem o potrzebie indywidualnego nauczania. Szkoła może co najwyżej wystąpić do dyrektora OKE z wnioskiem o przedłużenie czasu nieprzewidziane w komunikacie; ostateczne rozstrzygnięcie należy do dyrektora OKE (Informacja CKE, pkt 32.2, pytanie 8).
Podstawą dostosowań jest opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się. Dobra wiadomość: opinia wydana po ukończeniu klasy III szkoły podstawowej zachowuje ważność na egzaminach na kolejnych etapach edukacyjnych, więc nie musisz robić nowych badań przed maturą. Jeśli nigdy nie byłeś diagnozowany, opinia może być wydana także uczniowi szkoły ponadpodstawowej — na wniosek składany do dyrektora szkoły, który po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej przekazuje go do poradni. Trzeba to zrobić na tyle wcześnie, żeby opinia trafiła do szkoły razem z deklaracją (o terminach niżej).
Dyskalkulia — co przysługuje na matematyce
Dyskalkulia formalnie należy do tej samej kategorii specyficznych trudności w uczeniu się, ale jej ciężar leży gdzie indziej: na obowiązkowej maturze z matematyki. Przysługuje ci:
- Szczegółowe zasady oceniania rozwiązań zadań otwartych z matematyki na poziomie podstawowym (Tabela 1.11 komunikatu). Według Informacji CKE rozwiązania zdających z opinią o dyskalkulii ocenia zespół egzaminatorów, w którego skład wchodzi specjalista z zakresu dyskalkulii.
Czego dyskalkulia nie daje: kalkulatora innego niż dozwolony dla wszystkich (kalkulator prosty — sprawdź pełną listę przyborów dozwolonych na maturze), zwolnienia z egzaminu ani obniżenia progu. Informacja CKE mówi wprost, że przepisy nie przewidują żadnej sytuacji, w której można być zwolnionym z matematyki na poziomie podstawowym. Musisz zdobyć te same 30% co wszyscy.
Nasza rada: przy dyskalkulii zapisuj każdy krok rozwiązania. Egzaminator ocenia to, co widzi w pracy, a sam wynik bez obliczeń pośrednich nie daje mu czego ocenić.
Dysgrafia — komputer zamiast pisma odręcznego
Przy dysgrafii problemem nie jest treść, tylko forma zapisu: pismo bywa nieczytelne nawet dla samego piszącego. Komunikat CKE (Tabela 1.11) przewiduje dwie ścieżki:
- Standardowo — piszesz ręcznie, a twoja praca jest oceniana według szczegółowych zasad oceniania dla zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się.
- Przy głębokim zaburzeniu grafii — możesz pisać na komputerze, jeśli pisma nie da się odczytać i ocenić, a w toku nauki zostałeś wdrożony do takiej pracy. Osoba przygotowująca komputer wyłącza dostęp do internetu, automatyczne sprawdzanie pisowni i gramatyki oraz słowniki językowe. Zdający, który korzysta z urządzeń technicznych, powinien pisać w oddzielnej sali (pkt F.23 komunikatu).
Pomocy nauczyciela wspomagającego, który zapisuje odpowiedzi zdającego, Tabela 1.11 nie wymienia. Komunikat przewiduje ją dla innych grup, m.in. przy niepełnosprawności ruchowej i czasowej niesprawności rąk.
Wskazówka: jeśli masz przyznany komputer, przećwicz wcześniej pisanie dłuższych tekstów na klawiaturze bez autokorekty. Wypracowanie maturalne to minimum 300 słów w narzuconej strukturze — schemat wypracowania krok po kroku znajdziesz w osobnym poradniku — i komputer pomaga tylko temu, kto pisze na nim sprawnie.
Pozostałe grupy: ADHD, autyzm, wzrok, słuch, choroby przewlekłe
Katalog CKE obejmuje kilkanaście grup zdających (Tabele 1.1–1.18 komunikatu). Poniższa tabela zbiera wybrane sytuacje, wymagany dokument i przykłady dostosowań części pisemnej wymienionych w komunikacie:
| Sytuacja | Dokument | Przykłady dostosowań z komunikatu |
|---|---|---|
| Dysleksja, dysortografia, dysgrafia | Opinia poradni | Szczegółowe zasady oceniania zadań otwartych (polski, języki, matematyka pp); komputer przy głębokim zaburzeniu grafii |
| Dyskalkulia | Opinia poradni | Szczegółowe zasady oceniania zadań otwartych z matematyki pp |
| Autyzm, w tym zespół Aspergera | Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego | Arkusz dostosowany z dłuższym czasem pracy, dostosowane miejsce pracy, pomoc nauczyciela wspomagającego |
| Słabowidzący | Orzeczenie | Arkusz czcionką 16 pkt z dłuższym czasem pracy, odpowiedzi zaznaczane w zeszycie zadań, przybory optyczne |
| Niewidomi | Orzeczenie | Arkusz w piśmie Braille’a wraz z czarnodrukiem albo w samym czarnodruku, dłuższy czas pracy |
| Słabosłyszący | Orzeczenie | Arkusz z czasem dłuższym nie więcej niż o 30 minut; z języka obcego dostosowane nagranie albo arkusz bez zadań na rozumienie ze słuchu; obecność surdopedagoga |
| Niesłyszący | Orzeczenie | Arkusz dostosowany, obecność surdopedagoga lub tłumacza języka migowego |
| Niepełnosprawność ruchowa | Orzeczenie | Przedłużenie czasu nie więcej niż o 30 minut, komputer, pomoc nauczyciela wspomagającego, odpowiedzi zaznaczane w zeszycie zadań |
| Choroba (w tym przewlekła) | Zaświadczenie lekarskie albo orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania | Dostosowane miejsce pracy, oddzielna sala, zalecony przez lekarza sprzęt medyczny i leki; przedłużenie czasu nie więcej niż o 30 minut tylko przy orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania |
| Czasowa niesprawność rąk (np. złamanie) | Zaświadczenie lekarskie | Komputer, pomoc nauczyciela wspomagającego; przedłużenie czasu, jeśli w zaświadczeniu wskazano, że niesprawność wiodącej ręki znacznie ogranicza tempo pisania |
| Sytuacja kryzysowa lub traumatyczna | Pozytywna opinia rady pedagogicznej | Przedłużenie czasu nie więcej niż o 30 minut, oddzielna sala, obecność specjalisty |
Kilka doprecyzowań do tabeli:
- ADHD nie stanowi w komunikacie CKE osobnej kategorii. Informacja CKE zaznacza, że opinia poradni o objęciu ucznia opieką psychologiczno-pedagogiczną (dotyczy to m.in. zdających z ADHD) nie daje dostosowań. Komunikat zalicza natomiast do grupy zdających chorych także osoby z trudnościami neurorozwojowymi, w tym z zaburzeniami koncentracji uwagi, jeżeli trudności te wpływają na funkcjonowanie na egzaminie i rada pedagogiczna uzna dostosowanie za uzasadnione — podstawą jest wtedy np. zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza (przypis do Tabeli 1.12).
- Choroba przewlekła a czas. Samo zaświadczenie o chorobie przewlekłej nie jest podstawą do przedłużenia czasu. Bez orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania szkoła nie może go przyznać sama: rada pedagogiczna może wystąpić o to przez dyrektora szkoły do dyrektora OKE, który podejmuje ostateczne rozstrzygnięcie (Informacja CKE, sekcja 8.1).
- Przedłużenie czasu dla uprawnionych grup wynosi nie więcej niż 30 minut na egzamin pisemny z arkuszem standardowym. Arkusze w formach dostosowanych mają własny czas pracy zapisany na stronie tytułowej (Tabela 2 komunikatu): na przykład język polski na poziomie podstawowym trwa wtedy do 270 minut zamiast 240, a w arkuszu dla osób słabowidzących i niewidomych — do 360 minut.
- Część ustna też podlega dostosowaniom — w części grup czas egzaminu można przedłużyć nie więcej niż o 15 minut. Absolwenci niesłyszący są zwolnieni z części ustnej z języka obcego nowożytnego, a osoby, które trwale nie posługują się mową — z całej części ustnej. Jak dokładnie wygląda przebieg obu części egzaminu, opisaliśmy w poradniku jak wygląda i przebiega matura krok po kroku.
Procedura krok po kroku — dokumenty i terminy
Formalności są proste, ale nieubłagane terminowo. Tak wygląda ścieżka dla matury w maju 2027 według Informacji CKE o egzaminie maturalnym w roku szkolnym 2026/2027. Wstępnej deklaracji do 30 września Informacja CKE nie przewiduje, więc dokumenty o dostosowaniach składasz razem z jedyną deklaracją maturalną.
| Krok | Co robisz | Termin |
|---|---|---|
| 1 | Szkoła przedstawia uczniom (a niepełnoletnim także rodzicom) możliwe sposoby dostosowania | do 25 września 2026 |
| 2 | Składasz deklarację maturalną i razem z nią opinię poradni / orzeczenie / zaświadczenie lekarskie (jeśli szkoła ich jeszcze nie ma) | do 7 lutego 2027 (w 2027 r. także 8 lutego) |
| 3 | Rada pedagogiczna wskazuje sposób dostosowania z katalogu CKE, a dyrektor szkoły informuje cię o nim na piśmie | do 10 lutego 2027 |
| 4 | Składasz oświadczenie, że korzystasz (lub nie) ze wskazanych dostosowań | 3 dni robocze od otrzymania informacji, najpóźniej 15 lutego 2027 |
Trzy rzeczy, które najczęściej psują tę procedurę:
Po pierwsze: spóźniona opinia. Termin 7 lutego (razem z deklaracją) dotyczy dokumentów, które już masz. Wyjątkiem są sytuacje losowe: świeża diagnoza choroby, wypadek, uraz — wtedy dokumenty składasz niezwłocznie po ich otrzymaniu, nawet tuż przed egzaminem, a szkoła niezwłocznie informuje cię o wskazanym dostosowaniu (Informacja CKE przewiduje taką ścieżkę także po 15 lutego). Nie działa to jednak w drugą stronę: opinii o dysleksji, którą masz w szufladzie od podstawówki, nie możesz donieść w kwietniu.
Po drugie — brak oświadczenia. Informacja od dyrektora to nie koniec: masz 3 dni robocze na pisemne oświadczenie o korzystaniu albo rezygnacji z dostosowań (za niepełnoletniego zdającego składa je rodzic). Bez tego dokumentu formalnie nie wiadomo, w jakich warunkach masz zdawać. Pilnuj tego terminu tak samo jak terminów matury 2027.
Po trzecie — dostosowania a deklaracja to dwie różne rzeczy. Wybór przedmiotów i poziomów załatwiasz w deklaracji maturalnej, dostosowania — odrębnymi dokumentami. Jedno nie zastępuje drugiego; jak poprawnie wypełnić deklarację maturalną, pokazujemy krok po kroku.
Warto też pamiętać, że dostosowania wyrównują warunki, ale nie zastąpią przygotowania merytorycznego — arkusz rozwiązujesz ten sam co wszyscy. Systematyczny trening zadań w formacie egzaminacyjnym możesz zorganizować sobie na platformie matury-online.pl: ponad 20 000 zadań z 12 przedmiotów z wyjaśnieniem po odpowiedzi, Premium od 49 zł miesięcznie — we własnym tempie.
Jak dostosowania działają w dniu egzaminu
Formalności masz za sobą — co realnie zmienia się 4 maja 2027 r., gdy siadasz do arkusza? Kilka rzeczy warto wiedzieć wcześniej, żeby nic cię nie zaskoczyło:
Informacja o dostosowaniu jest na twojej naklejce. Przy szczegółowych zasadach oceniania na naklejce przygotowanej przez OKE znajduje się oznaczenie „DZO”, a przy nieprzenoszeniu odpowiedzi na kartę — „N”. Gdyby go brakowało, adnotację na arkuszu wpisują członkowie zespołu nadzorującego. Na egzamin zabierz dokument tożsamości ze zdjęciem i długopis z czarnym tuszem, jak wszyscy.
Godzina zakończenia jest zapisana na tablicy. Przewodniczący zespołu nadzorującego zapisuje czas rozpoczęcia i zakończenia pracy z arkuszem. Czas podany na stronie tytułowej arkusza w dostosowanej formie to maksymalne możliwe przedłużenie — w twoim przypadku może być krótsze, zależnie od decyzji rady pedagogicznej.
Kiedy oddzielna sala. Według pkt F.23 komunikatu egzamin powinien odbywać się w oddzielnej sali, jeśli korzystasz z urządzeń technicznych, dostosowanego nagrania z języka obcego, pomocy nauczyciela wspomagającego albo specjalisty lub czasu przedłużonego o dodatkowe przerwy. Zakaz wnoszenia telefonu obowiązuje tak samo. Przewodniczący zespołu nadzorującego może odstąpić od losowania numeru stolika w przypadku zdających z dostosowaniami.
Leki i sprzęt medyczny zgłaszasz przed egzaminem. Chory zdający może korzystać ze sprzętu medycznego i leków koniecznych ze względu na chorobę, jeśli zgłosił to przewodniczącemu zespołu egzaminacyjnego przed rozpoczęciem egzaminu z danego przedmiotu. Telefon z aplikacją do monitorowania stanu zdrowia (np. przy pompie insulinowej) przekazujesz przed wejściem przewodniczącemu zespołu nadzorującego: leży na stole zespołu, a potrzebę skorzystania z niego zgłaszasz podniesieniem ręki. Butelkę wody może wnieść każdy. Przekąsek i posiłków na salę nie wolno wnosić — jeśli musisz jeść ze względu na stan zdrowia, dyrektor szkoły powinien wystąpić do dyrektora OKE o takie dostosowanie.
Termin dodatkowy. Jeśli składasz wniosek o przystąpienie do egzaminu w czerwcu, dyrektor szkoły wpisuje w nim rodzaj dostosowania warunków lub formy egzaminu.
Pełen przebieg dnia egzaminacyjnego — od wejścia na salę po oddanie arkusza — rozpisaliśmy minuta po minucie w poradniku o tym, jak wygląda egzamin maturalny krok po kroku.
Najczęstsze pytania o dostosowania na maturze
Czy dysleksja wydłuża czas pisania matury?
Nie. Opinia o dysleksji daje szczegółowe zasady oceniania zadań otwartych (a przy głębokim zaburzeniu grafii — komputer), ale komunikat nie przewiduje dla tej grupy przedłużenia czasu. Dłuższy czas przewidziano dla innych grup — m.in. zdających z autyzmem, wadami wzroku lub słuchu, niepełnosprawnością ruchową i chorych z orzeczeniem o potrzebie indywidualnego nauczania.
Czy opinia o dysleksji z podstawówki jest ważna na maturze?
Tak. Opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się wydana po ukończeniu klasy III szkoły podstawowej zachowuje ważność na egzaminach na kolejnych etapach edukacyjnych, a więc także na maturze. Musisz ją tylko złożyć u dyrektora szkoły w terminie — co do zasady razem z deklaracją, do 7 lutego 2027 r.
Czy uczelnia dowie się, że zdawałem z dostosowaniami?
Nie. Na świadectwie dojrzałości nie zamieszcza się informacji o sposobie dostosowania warunków lub formy egzaminu (Informator CKE, część ogólna, pkt J.11).
Co jeśli złamię rękę tydzień przed maturą?
To przypadek czasowej niesprawności rąk. Zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza składasz dyrektorowi szkoły niezwłocznie po jego otrzymaniu — w sytuacjach losowych wolno to zrobić po terminie deklaracji. Sposób dostosowania wskazuje rada pedagogiczna spośród wymienionych w Tabeli 1.8 komunikatu (m.in. komputer albo pomoc nauczyciela wspomagającego w pisaniu), a dyrektor niezwłocznie informuje cię o nim na piśmie.
Czy mogę zrezygnować z przyznanych dostosowań?
Tak. W oświadczeniu składanym w ciągu 3 dni roboczych od informacji dyrektora (najpóźniej 15 lutego 2027 r.) wskazujesz, czy korzystasz ze wskazanych sposobów dostosowania, czy z nich nie korzystasz.
Podsumowanie
Dostosowania na maturze obejmują szeroki katalog: od szczegółowych zasad oceniania przy dysleksji i dyskalkulii, przez komputer przy głębokim zaburzeniu grafii, po dostosowane arkusze i przedłużenie czasu nie więcej niż o 30 minut w grupach, dla których komunikat je przewiduje. O wszystkim decydują dokumenty i terminy: opinia lub zaświadczenie u dyrektora szkoły razem z deklaracją, do 7 lutego 2027 r., pisemna informacja o dostosowaniach do 10 lutego 2027 r. i twoje oświadczenie w ciągu 3 dni roboczych, najpóźniej 15 lutego. Sprawdź swoją sytuację w komunikacie CKE z 20 sierpnia 2026 r., złóż dokumenty w terminie — a potem skup się na tym, co naprawdę decyduje o wyniku, czyli systematycznym rozwiązywaniu zadań.