Nowe zasady pisowni od 2026 r. a matura — co egzaminator uzna za poprawne
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe zasady pisowni Rady Języka Polskiego. CKE przyjęła, że w latach 2026–2030 na egzaminach poprawna jest zarówno stara, jak i nowa pisownia. Zebraliśmy 11 zmian z przykładami z dokumentu CKE.
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują zmienione zasady pisowni polskiej, przyjęte przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium PAN. Maturzyści uczyli się ortografii według starych reguł, a podręczniki i słowniki dopiero się zmieniają. Co więc liczy się na egzaminie? Odpowiedź CKE jest prosta: w latach 2026–2030 egzaminator uzna za poprawną zarówno pisownię sprzed zmian, jak i nową. Poniżej znajdziesz źródło tej zasady i pełną listę zmian z przykładami, które CKE dołączyła do zasad oceniania.
Co mówi CKE
Dyrektor CKE potwierdził to w odpowiedzi na list polonistów z 22 października 2026 r. (s. 9): CKE przyjęła rozwiązanie, że w latach 2026–2030 poprawne jest stosowanie przez zdającego zarówno pisowni zgodnej z zasadami obowiązującymi do 31 grudnia 2025 r., jak i pisowni zgodnej z zasadami wprowadzonymi od 1 stycznia 2026 r. Podstawą jest Informacja dyrektora CKE z 20 sierpnia 2025 r. o ocenianiu poprawności ortograficznej. Dotyczy ona egzaminu ósmoklasisty, egzaminu maturalnego i egzaminów eksternistycznych.
Dlatego od maja 2026 r. zasady oceniania wypracowania — na maturze i na egzaminie ósmoklasisty — mają dodatkowe dwie strony z listą zmienionych reguł i przykładami. W zasadach oceniania matury rozszerzonej z polskiego z 2026 r. to strony 27–28. Zmianę uwzględniono też w ocenianiu notatki syntetyzującej na poziomie podstawowym (odpowiedź na list, s. 6).
Co to oznacza dla Ciebie na maturze 2027: jeśli napiszesz „plac Zbawiciela” (stara pisownia) albo „Plac Zbawiciela” (nowa), „dramat Szekspirowski” albo „dramat szekspirowski”, egzaminator nie policzy żadnej z tych wersji jako błędu ortograficznego. Warunek: wersja musi być poprawna według jednego z dwóch zbiorów reguł.
11 zmian w pisowni — lista z zasad oceniania CKE
Tabela streszcza zasady z dokumentu CKE (zasady oceniania 2026, s. 27–28). Przykłady pochodzą z tego samego dokumentu. W kolumnie „Nowa pisownia” jest zapis według reguł od 2026 r.
| Nr | Co się zmieniło | Nowa pisownia — przykłady CKE |
|---|---|---|
| 1a | Nazwy komet: wszystkie człony wielką literą | Kometa Halleya |
| 1b | Obiekty przestrzeni publicznej: wielką literą wyraz aleja, brama, bulwar, osiedle, plac, park, kopiec, kościół, klasztor, pałac, willa, zamek, most, molo, pomnik, cmentarz na początku nazwy; ulica nadal małą | Plac Zbawiciela, Most Poniatowskiego, Cmentarz Rakowicki; ale: ulica Józefa Piłsudskiego |
| 1c | Wielowyrazowe nazwy lokali usługowych i gastronomicznych oraz instytucji kultury: wszystkie człony wielką literą (oprócz przyimków, spójników i wyrażeń typu imienia) | Kawiarnia Literacka, Apteka pod Orłem, Teatr Wielki |
| 1d | Nazwy orderów, medali, odznaczeń, nagród i tytułów honorowych: wszystkie człony wielką literą (z tymi samymi wyjątkami) | Nagroda Nobla, Ambasador Polszczyzny |
| 2 | Mieszkańcy miast, dzielnic, osiedli i wsi: wielką literą | Warszawianin, Mokotowianin |
| 3 | Wielką literą nie tylko nazwy firm i marek, ale też pojedyncze egzemplarze wyrobów | pod oknem zaparkował czerwony Ford |
| 4 | Przymiotniki od nazw osobowych zawsze małą literą, bez względu na to, czy odpowiadają na pytanie czyj?, czy jaki? | dramat szekspirowski, dialogi platońskie, wiersz miłoszowski |
| 5 | Cząstki -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście rozdzielnie ze spójnikami | Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry. |
| 6 | Nie z imiesłowami odmiennymi zawsze łącznie — zniesiono wyjątek dla „świadomej pisowni rozdzielnej” | niemający, nieprzytomny |
| 7 | Pół- łącznie w wyrażeniach określających jedno pojęcie; z łącznikiem w typie pół-Polka | półżartem, półserio, półspał; pół-Francuzka |
| 8 | Niby-, quasi- łącznie z wyrazami pisanymi małą literą, z łącznikiem przed wielką | nibyartysta, quasinauka; niby-Polak |
| 9 | Nie z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi łącznie także w stopniu wyższym i najwyższym | niemilszy, nienajlepiej |
| 10 | Przedrostki łącznie z wyrazami pisanymi małą literą; przed wielką literą z łącznikiem albo rozdzielnie; super-, ekstra-, eko-, wege-, mini-, maksi-, midi-, mega-, makro- mogą być pisane rozdzielnie | super-Europejczyk albo super Europejczyk; superpomysł albo super pomysł |
| 11 | Pary wyrazów równorzędnych, występujących zwykle razem: trzy dopuszczalne zapisy | tuż-tuż, tuż, tuż albo tuż tuż |
W kilku miejscach nowe zasady same dopuszczają dwie wersje — CKE wymienia je w uwagach do tabeli:
- bar, apteka, hotel oraz medal, nagroda, odznaka można pisać małą literą, jeśli traktuje się je jako określenia rodzajowe (bar Flisak, nagroda Polskie Noble);
- nieoficjalne nazwy etniczne można pisać małą albo wielką literą (szkop lub Szkop);
- przymiotniki od imion i nazwisk zakończone na -owy, -in (-yn), -ów — małą albo wielką literą (poezja miłoszowa lub Miłoszowa, zosina lalka lub Zosina lalka).
Jak z tego korzystać przy pisaniu
To nasze rady, nie zapis CKE:
- Nie ucz się nowych reguł na siłę przed maturą. Skoro do 2030 r. stara pisownia jest poprawna, pisz tak, jak masz utrwalone. Ryzyko błędu rośnie, gdy zaczynasz wahać się przy każdym „nie” z imiesłowem.
- Trzymaj się jednego systemu w całej pracy. CKE nie pisze, jak ocenia mieszanie obu wersji w jednym tekście, ale jednolity zapis nie zostawia egzaminatorowi wątpliwości.
- Najwięcej zmian dotyczy wielkich liter w nazwach. W wypracowaniu najczęściej pojawią się przymiotniki od nazwisk autorów (punkt 4: styl mickiewiczowski) i nie z imiesłowami (punkt 6). Te dwie reguły warto znać w obu wersjach.
Na tym samym egzaminie ocenia się też interpunkcję i poprawność językową — piszemy o tym w tekstach Kryterium języka wypowiedzi i Typologia błędów językowych.
Najczęstsze pytania
Czy na maturze 2027 mogę pisać według starych zasad?
Tak. CKE uznaje w latach 2026–2030 zarówno pisownię obowiązującą do 31 grudnia 2025 r., jak i nową (odpowiedź na list polonistów, s. 9).
Czy to dotyczy tylko wypracowania?
Zasada z Informacji dyrektora CKE dotyczy oceniania poprawności ortograficznej w pracach egzaminacyjnych: egzaminu ósmoklasisty, matury i egzaminów eksternistycznych. CKE wspomina wprost o wypracowaniu i o notatce syntetyzującej (odpowiedź na list, s. 6 i 9).
Skąd wziąć pełne brzmienie nowych reguł?
Dokument źródłowy to „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” Rady Języka Polskiego (Warszawa 2024). CKE w zasadach oceniania powołuje się też na „Mały słownik ortograficzny. Nowe reguły pisowni 2026” (Warszawa 2025). Skrót z przykładami znajdziesz w zasadach oceniania matury z polskiego 2026, s. 27–28.
Co się zmieni po 2030 r.?
CKE nie ogłosiła jeszcze zasad na kolejne lata. Zakres 2026–2030 to wszystko, co dziś wynika z dokumentów CKE.
