PKWN, Manifest lipcowy 1944, sfałszowane referendum 1946 i wybory 1947, stalinizm, październik 1956 (Gomułka), marzec 1968, grudzień 1970, sierpień 1980 (Solidarność), stan wojenny 1981.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.
Sprawdzian z PRL: Polska w latach 1944–1989 z odpowiedziami →
Quiz · Polska 1944-1989 (PRL)
50 pytań z tego działu w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.
Wybierasz dział (epokę), typ zadania — np. analiza źródła, chronologia — i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.
Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.
Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.
Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.
Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.
Kilka pytań z bazy z działu „Polska 1944-1989 (PRL)” — kliknij odpowiedź i sprawdź.
Wprowadzenie
Polska pod rządami komunistów, zależna od ZSRS (działy LV–LVIII podstawy programowej).
Zakres: przejmowanie władzy (PKWN i manifest z datą 22 lipca 1944, sfałszowane referendum 30 czerwca 1946 i sfałszowane wybory 19 stycznia 1947), opozycja legalna i podziemie antykomunistyczne, reforma rolna i nacjonalizacja, stalinizm (konstytucja z 22 lipca 1952 r. i nazwa Polska Rzeczpospolita Ludowa, aparat bezpieczeństwa, procesy pokazowe, represje wobec Kościoła), Poznański Czerwiec i Październik 1956 (Władysław Gomułka), kryzysy 1968, 1970 i 1976 (Marzec 1968 — protesty studentów i kampania antysemicka; Grudzień 1970 — krwawo stłumione strajki na Wybrzeżu, Edward Gierek), rola Kościoła (prymas Stefan Wyszyński, Jan Paweł II), opozycja 1976–1980, Sierpień 1980 i „Solidarność” (porozumienia sierpniowe, Lech Wałęsa), stan wojenny (wprowadzony 13 grudnia 1981, zniesiony 22 lipca 1983; gen. Wojciech Jaruzelski), okrągły stół i wybory 4 czerwca 1989.
Przed maturą
11 umiejętności do odhaczenia, od „Straty wojenne i nowe granice (LV)” po „Kultura, emigracja i władze RP na uchodźstwie (LV, LVIII)”.
Lista umiejętnościZadania z bazy mają wyjaśnienie po każdej odpowiedzi.
Zakres materiału
11 kluczowych umiejętności — do przećwiczenia na zadaniach z bazy.
Raport o stratach wojennych opublikowany przez rząd 1 września 2022 r. podaje, że Polska w wyniku II wojny światowej straciła ponad 5 mln obywateli, a szkody oszacowano na 6 bln 220 mld 609 mln zł. Konferencja w Poczdamie (17 lipca – 2 sierpnia 1945) ustaliła przebieg zachodniej granicy Polski i wysiedlenie ludności niemieckiej. 13 listopada 1945 r. utworzono Ministerstwo Ziem Odzyskanych z Władysławem Gomułką na czele. Masowe wysiedlenia Niemców ruszyły 14 lutego 1946 r.; do 1949 r. wysiedlono ponad 2,5 mln osób. W akcji „Wisła” (28 kwietnia – 31 lipca 1947) przesiedlono ponad 140 tys. osób, głównie Łemków i Ukraińców.
PKWN utworzono 21 lipca 1944 r. w Moskwie pod patronatem Stalina, a 22 lipca ogłoszono jego manifest. 31 grudnia 1944 r. KRN powołała Rząd Tymczasowy z Edwardem Osóbką-Morawskim na czele, a 28 czerwca 1945 r. — Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej (wicepremierami zostali Władysław Gomułka i Stanisław Mikołajczyk). W czerwcu 1945 r. w Moskwie toczył się proces szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Wyniki referendum z 30 czerwca 1946 r. władze sfałszowały, a w wyborach 19 stycznia 1947 r. PSL otrzymało oficjalnie tylko 28 mandatów. 21 października 1947 r. Mikołajczyk potajemnie wyjechał do Londynu, a 15 grudnia 1948 r. utworzono PZPR.
2 września 1945 r. powstało Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” (WiN), którego pierwszym prezesem był płk Jan Rzepecki; przez WiN przeszło ok. 30 tys. działaczy i żołnierzy. Narodowe Zjednoczenie Wojskowe (NZW), powstałe z połączenia części NSZ i NOW, liczyło według IPN 22–30 tys. osób. 25 maja 1948 r. w więzieniu mokotowskim stracono rtm. Witolda Pileckiego, a 24 lutego 1953 r. — gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila”. Ustawą z 3 lutego 2011 r. Sejm ustanowił 1 marca Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych — w rocznicę stracenia członków IV Zarządu WiN w 1951 r.
Reformę rolną ogłoszono dekretem PKWN z 6 września 1944 r.; nabywcy spłacali ziemię w ratach rozłożonych na 10 lub 20 lat. Ustawa z 3 stycznia 1946 r. przejęła na własność państwa podstawowe gałęzie gospodarki — m.in. zakłady zatrudniające ponad 50 osób na jedną zmianę. 2 lipca 1947 r. Sejm uchwalił trzyletni plan odbudowy, a w kwietniu 1947 r. rozpoczęła się „bitwa o handel” wymierzona w handel prywatny. 21 lipca 1950 r. Sejm uchwalił ustawę o planie sześcioletnim; budowę Nowej Huty rozpoczęto 26 kwietnia 1950 r.
Program realizmu socjalistycznego w literaturze ogłoszono na zjeździe literatów w Szczecinie w styczniu 1949 r. 7 listopada 1949 r. marszałek ZSRS Konstanty Rokossowski został ministrem obrony narodowej, co zapoczątkowało sowietyzację polskiej armii. Dekret Rady Państwa z 9 lutego 1953 r. uzależnił obsadzanie stanowisk kościelnych od zgody władz; Episkopat odpowiedział memoriałem „Non possumus”. W nocy z 25 na 26 września 1953 r. funkcjonariusze UB zatrzymali prymasa Stefana Wyszyńskiego, którego zwolniono z internowania dopiero 26 października 1956 r.
28 czerwca 1956 r. protest robotników w Poznaniu został stłumiony siłą; według IPN zginęło nie mniej niż 58 osób, a ok. 600 zostało rannych. Najmłodszą ofiarą był 13-letni Romek Strzałkowski. Na VIII Plenum KC PZPR 21 października 1956 r. I sekretarzem wybrano Władysława Gomułkę, a 24 października w Warszawie zebrał się wiec z udziałem ok. pół miliona osób. Przejawem odwilży było m.in. uwolnienie prymasa Wyszyńskiego.
30 stycznia 1968 r. zdjęto ze sceny „Dziady” w reżyserii Kazimierza Dejmka, a 8 marca 1968 r. na Uniwersytecie Warszawskim odbył się wiec studentów. W Grudniu 1970 r. na Wybrzeżu, według IPN, zginęło 45 osób, a 1165 zostało rannych; 20 grudnia Edward Gierek zastąpił Gomułkę. 25 czerwca 1976 r. doszło do protestów w Radomiu, Ursusie i Płocku, a w reakcji na represje 23 września 1976 r. powstał Komitet Obrony Robotników (KOR). W 1977 r. powstał Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela, a 29 kwietnia 1978 r. Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża (m.in. Andrzej Gwiazda, Anna Walentynowicz, Bogdan Borusewicz).
16 października 1978 r. kolegium kardynalskie wybrało metropolitę krakowskiego kard. Karola Wojtyłę na papieża. Pierwsza pielgrzymka Jana Pawła II do Polski trwała od 2 do 10 czerwca 1979 r.; w Warszawie padły słowa: „Niech zstąpi Duch Twój! I odmieni oblicze ziemi. Tej ziemi!”. 19 października 1984 r. funkcjonariusze IV Departamentu MSW uprowadzili i zamordowali ks. Jerzego Popiełuszkę; jego pogrzeb odbył się 3 listopada 1984 r.
14 sierpnia 1980 r. w Stoczni Gdańskiej wybuchł strajk w obronie Anny Walentynowicz. 16 sierpnia powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy pod przewodnictwem Lecha Wałęsy, który ogłosił 21 postulatów. 31 sierpnia podpisano porozumienie gdańskie; 17 września zdecydowano o utworzeniu NSZZ „Solidarność”, a 10 listopada 1980 r. Sąd Najwyższy zarejestrował związek.
13 grudnia 1981 r. na mocy dekretu Rady Państwa władzę przejęła Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego z gen. Wojciechem Jaruzelskim na czele. W więzieniach i ośrodkach internowania umieszczono tysiące działaczy „Solidarności”. 16 grudnia 1981 r. pacyfikacja kopalni „Wujek” przyniosła dziewięć ofiar śmiertelnych. W reakcji na stan wojenny 23 grudnia 1981 r. prezydent USA Ronald Reagan ogłosił sankcje gospodarcze wobec PRL. Codzienność kryzysu oddają kartki — już 28 lutego 1981 r. rząd wprowadził kartki na mięso i wędliny.
Instytut Literacki Jerzego Giedroycia powstał w Rzymie w 1946 r.; pierwszy numer „Kultury” ukazał się w 1947 r., w 1948 r. pismo przeniesiono do Francji, a do 2000 r. ukazało się 637 numerów. Polska sekcja Radia Wolna Europa nadawała z Monachium stałe audycje od 3 maja 1952 r. (dyrektor Jan Nowak-Jeziorański). Literacką Nagrodę Nobla otrzymali Czesław Miłosz (1980) i Wisława Szymborska (1996). 22 grudnia 1990 r. ostatni prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski przekazał insygnia władzy Lechowi Wałęsie.
Przykłady z bazy
Poniżej 4 prawdziwych zadań z bazy — każde innego typu.
Pierwszym niekomunistycznym premierem Polski po 1945 roku został Tadeusz Mazowiecki.
P FStan wojenny w Polsce wprowadzono 13 grudnia 1981 roku decyzją gen. Wojciecha Jaruzelskiego.
P FObrady Okrągłego Stołu w 1989 roku doprowadziły do w pełni wolnych wyborów do sejmu i senatu.
P FNSZZ „Solidarność” powstała w wyniku porozumień sierpniowych zawartych w Gdańsku w 1980 roku.
P FFAQ
Wiedza z działu „Polska 1944-1989 (PRL)” przyda Ci się też tutaj:
50 zadań z tego działu w quizie z wyjaśnieniami, powtórkami i oceną AI wypowiedzi argumentacyjnej. Subskrypcja odblokowuje cały katalog i pozostałe przedmioty — anulujesz, kiedy chcesz.
Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).
