Test z relacji człowiek–środowisko: smog, wpływ rolnictwa, górnictwa, transportu i turystyki, geozagrożenia, erozja gleb, pustynnienie, zmiany klimatu, zrównoważony rozwój. Po każdej odpowiedzi dostajesz wyjaśnienie.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian z globalnej gospodarki i globalizacji w wersji szkolnej →
O temacie
Test obejmuje dwie grupy wymagań podstawy programowej. Zakres podstawowy (XIII): smog typu londyńskiego i fotochemicznego, wpływ wielkich inwestycji hydrologicznych, rolnictwa, górnictwa, turystyki i transportu na środowisko, degradację krajobrazu kulturowego, konflikty interesów w relacji człowiek–środowisko oraz rewitalizację.
Zakres rozszerzony (XVIII): powstawanie cyklonów tropikalnych, trąb powietrznych, powodzi i tsunami, skutki wulkanizmu i trzęsień ziemi, erozję gleb, pustynnienie, wpływ deforestacji na klimat, zmiany zasięgu lodowców, ograniczone zasoby wody oraz ochronę georóżnorodności i bioróżnorodności. W odpowiedziach otwartych warto podawać przykłady z konkretnych regionów.
Pytania z bazy dla tego tematu
Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.
Jak działa quiz
W tym quizie
Quiz losuje spośród 141 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.
Wybierz wszystkie poprawne
Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi. Częściowe punkty za hity, kary za false-positive.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Dane: m = 4 kg, F = 12 N
Wzór + wynik liczbowy. AI sprawdza obliczenia krok po kroku.
Zakres testu
6 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
Regiony występowania i mechanizmy: wulkanizm, trzęsienia ziemi i tsunami na obrzeżach Pacyfiku (strefy subdukcji), cyklony tropikalne nad ciepłymi oceanami, np. w rejonie Karaibów, susze w Sahelu. Podstawa wymaga wyjaśnienia powstawania geozagrożeń, wskazania ich regionów na mapie i podania działań ograniczających skutki.
Regiony (Amazonia, Kotlina Konga, Azja Południowo-Wschodnia), przyczyny (pozyskiwanie ziemi pod uprawy i pastwiska, wyrąb drewna, rozbudowa osadnictwa i dróg) i skutki (utrata bioróżnorodności, emisja CO₂, erozja gleb, zmiany lokalnego obiegu wody). Podstawa wymaga dyskusji o wpływie deforestacji na zmiany klimatu.
Regiony zagrożone (np. Sahel), przyczyny przyrodnicze (susze, zmiany klimatu) i antropogeniczne (nadmierny wypas, wylesianie, niewłaściwe nawadnianie) oraz skutki: utrata gruntów uprawnych i migracje ludności. Powiązany temat to przyczyny intensywnej erozji gleb i sposoby zapobiegania jej.
Przyczyny antropogeniczne (emisja CO₂, CH₄, N₂O, freonów), skutki globalne (wzrost temperatury, zmniejszanie zasięgu lodowców i pokrywy lodowej, podnoszenie poziomu mórz) i regionalne (częstsze susze, zagrożenie nisko położonych wybrzeży, rozmarzanie wieloletniej zmarzliny) oraz działania ograniczające te zmiany.
Podstawa programowa wymaga rozwiązywania konfliktów interesów w relacji człowiek–środowisko zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, czyli z uwzględnieniem środowiska, społeczeństwa i gospodarki, oraz podawania przykładów rewitalizacji i rozwiązań proekologicznych. Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ i porozumienie paryskie są kontekstem — podstawa nie wymienia ich z nazwy.
Źródła odnawialne (energia słoneczna, wiatrowa, wodna, geotermalna, biomasa) i nieodnawialne, pozytywne i negatywne skutki ich stosowania, zmiany w strukturze zużycia energii, bezpieczeństwo energetyczne oraz dylematy rozwoju energetyki jądrowej (podstawa programowa, zakres podstawowy, XI.4–7).
🌍 Do zapamiętania
Terminy geograficzne, procesy i zależności z działu „Człowiek a środowisko” – test sprawdza, czy potrafisz je rozpoznać i zastosować.
Na czym potykają się maturzyści
Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Pustynnienie = naturalne tworzenie się pustyń (jak Sahara)
Pustynnienie to degradacja gruntów na obszarach suchych, wywołana zmianami klimatu i działalnością człowieka: nadmiernym wypasem, wylesianiem, niewłaściwym nawadnianiem. Sahara jest pustynią ukształtowaną przez klimat, a pustynnieniu ulega np. sąsiadujący z nią Sahel
Dlaczego: Pustynia to obszar, pustynnienie to proces. Podstawa programowa zalicza pustynnienie do geozagrożeń meteorologicznych i klimatycznych.
Efekt cieplarniany to wyłącznie zjawisko negatywne
Naturalny efekt cieplarniany jest warunkiem życia na Ziemi — bez niego średnia temperatura powierzchni wynosiłaby −18°C (Encyklopedia PWN). Problemem jest jego nasilanie przez emisję gazów cieplarnianych
Dlaczego: W odpowiedzi warto odróżnić zjawisko naturalne od jego wzmocnienia wywołanego działalnością człowieka.
Deforestacja Amazonii powoduje wyłącznie skutki lokalne
Wylesianie Amazonii ma skutki lokalne (utrata bioróżnorodności, erozja gleb, zmiana obiegu wody) i globalne (emisja CO₂, mniejsze pochłanianie CO₂ przez lasy)
Dlaczego: Polecenia często wymagają rozróżnienia skali skutków: lokalnej, regionalnej i globalnej.
Dziura ozonowa = przyczyna globalnego ocieplenia
To dwa różne problemy. Ubytek ozonu w stratosferze, wywołany m.in. freonami, zwiększa dopływ promieniowania ultrafioletowego do powierzchni Ziemi. Globalne ocieplenie wynika ze wzrostu stężenia gazów cieplarnianych, które zatrzymują promieniowanie cieplne
Dlaczego: Łączy je tylko to, że freony niszczą ozon i jednocześnie są gazami cieplarnianymi. Podstawa programowa nie wymienia dziury ozonowej wśród wymagań.
OZE to wyłącznie energia słoneczna i wiatrowa
Do odnawialnych źródeł energii należą także energia wodna, geotermalna, biomasa i biogaz, energia pływów i fal
Dlaczego: Każde źródło ma zalety i wady — podstawa programowa wymaga dyskusji o pozytywnych i negatywnych skutkach stosowania źródeł odnawialnych i nieodnawialnych.
Porozumienie paryskie z 2015 r. narzuca wszystkim państwom jednakowy cel zerowej emisji
Porozumienie paryskie wyznacza cel wspólny: ograniczyć wzrost średniej temperatury znacznie poniżej 2°C względem epoki przedprzemysłowej i dążyć do 1,5°C. Każde państwo samo ustala i zgłasza swój wkład w ograniczanie emisji
Dlaczego: Porozumienie jest tu kontekstem, a nie wymaganiem podstawy programowej; w zadaniach maturalnych informacje o takich dokumentach podaje materiał źródłowy.
Strategia
Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.
Zadania z działu „Człowiek a środowisko” w zakresie wymagań podstawy programowej dla szkoły ponadpodstawowej (Dz.U. 2024 poz. 1019).
Zamknięte i otwarte, tak jak w arkuszu. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło.
Test obejmuje jeden dział i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie rozszerzonym trwa 180 minut, ma 25–35 zadań i jest za 60 punktów (Informator CKE).
Te działy łączą się z tematem „Człowiek a środowisko” – przećwicz je w Quizie.
141 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).
