Lektury PDF · za darmo
Pełne teksty lektur z domeny publicznej, przygotowane pod maturę: z przypisami, znacznikami pytań jawnych CKE i cytatami, które warto znać. Pobierasz bez logowania i bez podawania e-maila.
Czym różni się nasze wydanie
Sam tekst znajdziesz w wielu miejscach. Nasze wydanie dokłada to, co pomaga czytać z myślą o egzaminie.
Według epok
Kolejne lektury dochodzą na bieżąco.
Sofokles · tragedia · pytania jawne 8, 9
Tragedia Sofoklesa o córce Edypa, która wbrew zakazowi króla Kreona chce pochować brata Polinejkesa. Spór prawa boskiego z prawem państwa i racji jednostki z racją władzy to jeden z najczęstszych tematów matury. Z „Antygony” są dwa pytania jawne z listy CKE.
Homer · epos · pytania jawne 7
Epos Homera o kilkudziesięciu dniach wojny trojańskiej: od gniewu Achillesa na Agamemnona po pogrzeb Hektora. Bogowie wtrącają się w losy ludzi, a bohaterowie wybierają między sławą a życiem. Wydanie zawiera cały tekst przekładu Dmochowskiego z wyróżnieniem ksiąg ważnych dla pytania jawnego CKE.
Homer · epos
Epos Homera o dziesięcioletnim powrocie Odyseusza spod Troi na Itakę: przez krainę Cyklopa, wyspę Kirke, Hades i syreny, aż do domu, w którym zalotnicy oblegają Penelopę. Opowieść o sprycie, tęsknocie i wierności, która stała się archetypem wędrówki. To lektura z zakresu rozszerzonego.
Sofokles · tragedia
Tragedia Sofoklesa o królu Teb, który prowadzi śledztwo w sprawie zabójstwa swego poprzednika i krok po kroku odkrywa, że sam spełnił przepowiednię: zabił ojca i poślubił matkę. Wzorcowa tragedia losu, o którą opierał się Arystoteles w „Poetyce”. W wydaniu są też wstęp i wiersz tłumacza. To jedna z lektur uzupełniających z podstawy programowej.
Autor nieznany · liryka religijna (planctus) · pytania jawne 10
Średniowieczny monolog Matki Boskiej stojącej pod krzyżem, zapisany w XV wieku, znany od incipitu „Posłuchajcie, bracia miła”. Maryja mówi o cierpieniu jak zwykła matka, która patrzy na śmierć syna. Wydanie podaje tekst w transkrypcji z objaśnieniami staropolskich słów przy wersach.
Autor nieznany · dialog, poemat moralizatorski · pytania jawne 11
Piętnastowieczny wierszowany dialog uczonego Polikarpa z personifikowaną Śmiercią, która jest naga, wychudła i trzyma kosę. Śmierć wylicza stany, których nikt nie omija, a satyryczny obraz społeczeństwa łączy się z motywem tańca śmierci. Tekst według rękopisu płockiego, z objaśnieniami staropolskich słów.
Autor nieznany · epos rycerski (chanson de geste) · pytania jawne 12
Starofrancuski epos z przełomu XI i XII wieku o hrabim Rolandzie, który z tylną strażą wojsk Karola Wielkiego ginie w wąwozie Roncevaux, zdradzony przez Ganelona. To wzorzec średniowiecznego rycerza: wierność władcy, honor i walka za wiarę aż do śmierci. Przekład prozą Tadeusza Boya-Żeleńskiego z jego przedmową.
Dante Alighieri · poemat
Poemat Dantego Alighieri z początku XIV wieku: wędrówka przez Piekło, Czyściec i Raj, najpierw z Wergiliuszem, potem z Beatrycze. Sto pieśni łączy średniowieczną wiedzę o świecie i zaświatach z sądem nad współczesnymi Dantemu. Przekład Juliana Korsaka, w trzech tomach i w całości. To lektura z zakresu rozszerzonego.
William Szekspir · tragedia · pytania jawne 13, 14, 15
Tragedia Williama Szekspira o szkockim wodzu, który po przepowiedni czarownic i za namową żony zabija króla i sięga po koronę. Każda kolejna zbrodnia pociąga następną, a władza zdobyta przemocą niszczy Makbeta od środka. Z „Makbeta” są trzy pytania jawne z listy CKE.
Jan Kochanowski · cykl trenów
Dziewiętnaście trenów Jana Kochanowskiego (1580) po śmierci córki Urszulki. Ojciec przechodzi od rozpaczy przez bunt przeciw filozofii stoików i wierze w rozumny porządek świata do pocieszenia w Trenie XIX. To pierwszy w polskiej poezji cykl o osobistej żałobie.
William Szekspir · tragedia
Tragedia Williama Szekspira o duńskim królewiczu, któremu duch ojca objawia, że został zamordowany przez własnego brata, nowego króla. Hamlet waha się między zemstą a zwątpieniem, a jego „być albo nie być” stało się jednym z najsłynniejszych pytań literatury. To lektura obowiązkowa z zakresu rozszerzonego.
Jan Kochanowski · pieśni (liryka)
Dwie księgi pieśni Jana Kochanowskiego, wydane w 1586 roku: utwory o cnocie, umiarze, przyjaźni, ojczyźnie i radości życia, pisane z myślą o Horacym. Wśród nich Pieśń IX z Ksiąg pierwszych („Chcemy sobie być radzi?”) i Pieśń V z Ksiąg wtórych („Pieśń o spustoszeniu Podola”) z podstawy programowej.
William Szekspir · tragedia
Tragedia Williama Szekspira o miłości dwojga młodych z rodów Montekich i Kapuletów, które od lat się nienawidzą. W ciągu kilku dni w Weronie potajemny ślub, pojedynek i nieporozumienie prowadzą do śmierci kochanków, a dopiero ona godzi rodziny. To jedna z lektur uzupełniających z podstawy programowej.
Molier · komedia · pytania jawne 16, 17
Komedia Moliera z 1668 roku o paryskim mieszczaninie Harpagonie, dla którego szkatuła z pieniędzmi jest ważniejsza niż szczęście dzieci. Chciwość ojca prowadzi do serii nieporozumień, przebieranek i zdemaskowań typowych dla komedii charakterów. Ze „Skąpca” są dwa pytania jawne z listy CKE.
Ignacy Krasicki · satyry wierszem · pytania jawne 18
Satyry Ignacego Krasickiego z lat 1779 i 1784: krzywe zwierciadło szlacheckiej Polski czasów stanisławowskich, od pijaństwa i mody na cudzoziemszczyznę po życie dworskie. W wydaniu jest 21 z 22 satyr; „Pochwały milczenia” brak, bo tekst w źródle jest uszkodzony. Z satyr Krasickiego jest pytanie jawne z listy CKE.
Ignacy Krasicki · bajki wierszem
Oba zbiory bajek Ignacego Krasickiego: „Bajki i przypowieści” z 1779 roku i „Bajki nowe” z 1802 roku, razem 198 utworów. Zwierzęta i ludzie w kilku wersach odsłaniają ludzkie wady, a puenta zostaje w pamięci jak przysłowie. Kolejność według wydania „Dzieł” z 1830 roku.
Adam Mickiewicz · cykl ballad · pytania jawne 19, 20
Cykl czternastu ballad Adama Mickiewicza z 1822 roku, od programowej „Romantyczności” po „Świteziankę”, „Lilije” i „Panią Twardowską”. Ludowa wiara, świat duchów i zbrodnia ukarana przez naturę to początek polskiego romantyzmu. Z ballad są dwa pytania jawne z listy CKE.
Adam Mickiewicz · dramat romantyczny · pytania jawne 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29
Trzecia część „Dziadów” Adama Mickiewicza (1832), bez „Ustępu”: więzień Gustaw przemienia się w Konrada, a śledztwo przeciw filomatom staje się obrazem losu Polski pod zaborem. Obok wielkiej Improwizacji są widzenia księdza Piotra, salon warszawski i bal u Senatora. Z „Dziadów” cz. III jest dziewięć pytań jawnych z listy CKE.
Juliusz Słowacki · dramat romantyczny
Dramat Juliusza Słowackiego z 1834 roku o młodym bohaterze, który szuka sensu życia w Londynie, Włoszech i na szczycie Mont Blanc, a potem wraca do Warszawy, by zabić cara w czasie koronacji. Romantyczny indywidualizm zderza się z niemocą czynu i pytaniem, co znaczy poświęcić się za ojczyznę. To lektura obowiązkowa z zakresu rozszerzonego.
Aleksander Fredro · komedia
Komedia Aleksandra Fredry z 1834 roku o sporze dwóch sąsiadów, Cześnika Raptusiewicza i Rejenta Milczka, o mur dzielący ich zamek. Z kłótni o naprawę muru wyrasta intryga z udziałem samochwała Papkina, a kończy ją ślub młodych. Pisana wierszem, pełna powiedzeń, które przeszły do języka.
Juliusz Słowacki · dramat romantyczny
Dramat Juliusza Słowackiego z 1839 roku o wiejskiej dziewczynie, która dla korony i władzy zabija siostrę, a potem kolejnych świadków. Baśniowy świat nimfy Goplany i jej sług miesza się z legendarną historią Polski, a całość kończy się wyrokiem, który Balladyna wydaje sama na siebie.
Adam Mickiewicz · epopeja
Epopeja Adama Mickiewicza z 1834 roku, „ostatni zajazd na Litwie”: spór Sopliców i Horeszków o zamek, miłość Tadeusza i Zosi oraz tajemnica księdza Robaka na tle nadziei 1812 roku. Obraz szlacheckiego świata, którego już nie ma, napisany trzynastozgłoskowcem w dwunastu księgach. W wydaniu są przypisy samego Mickiewicza z pierwodruku.
Adam Mickiewicz · powieść poetycka
Powieść poetycka Adama Mickiewicza z 1828 roku o Litwinie, który jako wielki mistrz krzyżacki prowadzi zakon do klęski, by pomścić ojczyznę. Podstęp, poświęcenie i samotność bohatera składają się na tragedię „wallenrodyzmu”: walki zdradą w imię wolności. W wydaniu są przypisy samego Mickiewicza.
Adam Mickiewicz · dramat romantyczny
Druga część „Dziadów” Adama Mickiewicza (1823): w ciemnej kaplicy Guślarz przywołuje duchy, które za życia zawiniły wobec ludzi albo wobec natury. Ludowy obrzęd zamienia się w lekcję moralną: „Kto nie doznał goryczy ni razu, ten nie dozna słodyczy w niebie”. Bez wiersza „Upiór”, który Wolne Lektury wydają osobno.
Mikołaj Gogol · powieść
Powieść Mikołaja Gogola z 1842 roku o Pawle Iwanowiczu Cziczikowie, który objeżdża prowincjonalnych ziemian i skupuje od nich zmarłych chłopów, wciąż zapisanych w rejestrach jako żywi. Galeria właścicieli ziemskich układa się w satyryczny portret carskiej Rosji. Tom I w przekładzie Zygmunta Wielhorskiego z 1876 roku. To lektura z zakresu rozszerzonego.
Aleksander Fredro · komedia
Komedia Aleksandra Fredry z 1833 roku o dwóch pannach, Anieli i Klarze, które ślubują nigdy nie wyjść za mąż, i o Gustawie, który podstępem uczy Anielę, czym jest miłość. Lekka intryga, błyskotliwy wiersz i trafna obserwacja uczuć. To jedna z lektur uzupełniających z podstawy programowej.
Juliusz Słowacki · tragedia
Tragedia Juliusza Słowackiego z 1840 roku o mitycznym podboju Wenedów przez Lechitów. Lilla próbuje uratować ojca, króla Derwida, a jej siostra Roza Weneda przeklina najeźdźców; nad wszystkim wisi pytanie, czy naród zginie, czy przetrwa w duchu. Lektura z listy 2018 (zakres rozszerzony), do której wolno się odwoływać na maturze w latach 2025–2028.
Bolesław Prus · powieść · pytania jawne 30, 31, 32, 33, 34, 35
Powieść o Stanisławie Wokulskim, kupcu, który dla miłości do arystokratki Izabeli Łęckiej zdobywa majątek i stopniowo traci złudzenia. Warszawę końca lat 70. XIX wieku oglądamy jego oczami i w pamiętniku starego subiekta Ignacego Rzeckiego. Na maturze ustnej z „Lalki” jest sześć pytań jawnych z listy CKE.
Honoré de Balzac · powieść
Powieść Honoré de Balzaca z 1835 roku z cyklu „Komedia ludzka”. W paryskim pensjonacie pani Vauquer młody Eugeniusz de Rastignac uczy się, jak zdobyć miejsce w wielkim świecie, a stary Goriot oddaje wszystko córkom, które się go wstydzą. Przekład Amelii Bortnowskiej z 1881 roku. To lektura z zakresu rozszerzonego.
Eliza Orzeszkowa · powieść
Powieść Elizy Orzeszkowej z 1888 roku o szlacheckim dworze w Korczynie i zaściankowych Bohatyrowiczach, których dzieli przeszłość, a łączy pamięć o powstaniu styczniowym. Miłość Justyny i Jana, legenda Jana i Cecylii oraz mogiła powstańcza budują obraz polskiej prowincji po klęsce. To jedna z lektur uzupełniających z podstawy programowej.
Henryk Sienkiewicz · powieść historyczna · pytania jawne 36
Druga część Trylogii Henryka Sienkiewicza (1886): potop szwedzki lat 1655–1660 i przemiana Andrzeja Kmicica z warchoła w bohatera, który pod przybranym nazwiskiem walczy o Rzeczpospolitą, o Jasną Górę i o Oleńkę. Powieść pisana „ku pokrzepieniu serc”, w trzech tomach i w całości. Z „Potopu” jest pytanie jawne z listy CKE.
Eliza Orzeszkowa · nowela
Tytułowa nowela z cyklu Elizy Orzeszkowej z 1910 roku: las nad mogiłą powstańców z 1863 roku opowiada wiatrowi historię Romualda Traugutta i młodego Marysia Tarłowskiego. Hołd dla pokonanych, którym należy się chwała, nie zapomnienie.
Stanisław Wyspiański · dramat · pytania jawne 42, 43, 44, 45, 46
Dramat Stanisława Wyspiańskiego z 1901 roku, osnuty na prawdziwym weselu poety Lucjana Rydla z chłopką w podkrakowskich Bronowicach. W drugim akcie do bronowickiej chaty przychodzą zjawy, a całość jest gorzkim obrazem polskiego społeczeństwa i jego niespełnionych marzeń o niepodległości. Z „Wesela” jest pięć pytań jawnych z listy CKE.
Władysław Stanisław Reymont · powieść · pytania jawne 47
Powieść Władysława Stanisława Reymonta, nagrodzona Noblem w 1924 roku, o roku życia wsi Lipce, ułożonym w cztery tomy jak pory roku. Konflikt starego Macieja Boryny z synem Antkiem o ziemię i o Jagnę toczy się w rytmie obrzędów, świąt i prac polowych. Z „Chłopów” jest pytanie jawne z listy CKE.
Gabriela Zapolska · komedia (tragikomedia)
Sztuka Gabrieli Zapolskiej z 1906 roku o mieszczańskiej rodzinie Dulskich, w której najważniejsze jest, „co ludzie powiedzą”. Gdy syn Zbyszko wdaje się w romans ze służącą Hanką, pani Dulska robi wszystko, by sprawa nie wyszła poza cztery ściany. Z tej sztuki wzięło się słowo „dulszczyzna”. To jedna z lektur uzupełniających z podstawy programowej.
Stefan Żeromski · opowiadanie
Opowiadanie Stefana Żeromskiego z 1895 roku o ostatniej misji powstańca Szymona Winrycha, który wiezie broń dla oddziału i ginie z rąk kozaków, a jego ciało ogołaca chłop. Okrutny, naturalistyczny obraz klęski powstania styczniowego i przepaści między dworem a wsią.
Stefan Żeromski · powieść · pytania jawne 48, 49, 50, 51, 52, 53
Ostatnia powieść Stefana Żeromskiego (1924) o Cezarym Baryce, który dorasta w Baku, przeżywa rewolucję i przyjeżdża do odrodzonej Polski, wierząc w opowieść ojca o „szklanych domach”. Konfrontacja mitu z rzeczywistością II Rzeczypospolitej prowadzi do sporu o drogę: reforma czy rewolucja. Z „Przedwiośnia” jest sześć pytań jawnych z listy CKE.
Stanisław Ignacy Witkiewicz · dramat
Dramat Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego) z lat 1927–1934 o kolejnych rewolucjach: szewcy obalają władzę prokuratora Scurvy'ego, a potem sami tracą ją na rzecz bezdusznych Hyper-Robociarzy. Groteska, neologizmy i filozoficzne tyrady składają się na katastroficzną wizję cywilizacji. To lektura obowiązkowa z zakresu rozszerzonego.
Zofia Nałkowska · powieść
Powieść Zofii Nałkowskiej z 1935 roku o Zenonie Ziembiewiczu, synu zubożałego szlachcica, który chce żyć uczciwie, a staje się prezydentem miasta i człowiekiem kompromisów. Romans z Justyną Bogutówną i tragedia, która z niego wynika, pokazują, gdzie przebiega granica między tym, kim jesteśmy, a tym, za kogo się uważamy. To jedna z lektur uzupełniających z podstawy programowej.
Tadeusz Borowski · opowiadania · pytania jawne 56
Dwa opowiadania Tadeusza Borowskiego z lat 1946–1948: „Proszę państwa do gazu” i „Ludzie, którzy szli”. Narrator, więzień Auschwitz, opisuje obóz bez komentarza i bez patosu, z perspektywy człowieka, który przystosował się do zła, żeby przeżyć. Z opowiadań Borowskiego jest pytanie jawne z listy CKE.
Zofia Nałkowska · opowiadania
Osiem krótkich opowiadań Zofii Nałkowskiej z 1946 roku, napisanych po pracy w Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce. Autorka oddaje głos świadkom i ofiarom, prawie bez komentarza, a prostota relacji czyni z nich jedno z najmocniejszych świadectw Zagłady.
Różni autorzy · antologia poezji
Wiersze z listy lektur liceum i technikum, które są w domenie publicznej, w jednym tomie i w porządku chronologicznym: od Horacego i „Bogurodzicy” przez Kochanowskiego, barok, Mickiewicza, Słowackiego i Norwida po Leśmiana, Tuwima, Czechowicza, Pawlikowską-Jasnorzewską i Baczyńskiego. 118 utworów z przypisami; przy każdym autor, data i tłumacz.
Zasady
Udostępniamy wyłącznie utwory z domeny publicznej. Podstawą tekstu są wersje z serwisu Wolne Lektury (Fundacja Wolne Lektury), a gdy utworu tam nie ma — transkrypcje ze skanów w Wikiźródłach. Źródło i wydanie bazowe podajemy przy każdej lekturze.
Przypisy, znaczniki pytań jawnych, wybór cytatów i skład przygotowuje Matury Online. Pliki są darmowe do nauki i użytku własnego.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).
