Sofokles
Ten test sprawdza, czy znasz „Króla Edypa” Sofoklesa na tyle, by odtworzyć śledztwo krok po kroku, odróżnić wróżby od faktów i nazwać ironię tragiczną. Musisz też umieć powiązać tragedię z „Poetyką” Arystotelesa. Cytujemy przekład Kazimierza Morawskiego.
Lektura uzupełniająca — nie jest obowiązkowa na maturze
W wypracowaniu nie zastąpi lektury obowiązkowej, ale możesz ją omówić jako drugi utwór literacki.
Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 42; Informator CKE (PP), s. 31.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian z „Króla Edypa” w wersji szkolnej →
O temacie
Test sprawdza znajomość „Króla Edypa” Sofoklesa. Kazimierz Morawski, autor przekładu, z którego pochodzą cytaty na tej stronie, pisze we wstępie, że tragedię wystawiono „według prawdopodobnego przypuszczenia krótko po roku 430 przed Chr.”. Warto przed testem uporządkować sześć spraw.
Pytania z bazy dla tego tematu
Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.
Jak działa quiz
W tym quizie
Quiz losuje spośród 145 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Wybierz wszystkie poprawne
Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi. Częściowe punkty za hity, kary za false-positive.
✅ Wymagania
Dłuższa wypowiedź pisemna. AI ocenia kompozycję, język, treść.
Zakres testu
10 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
Pytania o kolejność zdarzeń. Prolog: lud z kapłanem prosi Edypa o ratunek; Kreon wraca z Delf z nakazem ukarania zabójców Lajosa. Epejsodion I: klątwa Edypa i spór z Tyrezjaszem, który mówi: „Którego szukasz, ty jesteś mordercą”. Epejsodion II: oskarżenie Kreona, opowieść Jokasty o wróżbie i o rozstaju, opowieść Edypa o Koryncie i Delfach. Epejsodion III: posłaniec z Koryntu donosi o śmierci Polybosa i wyjawia, że Edyp był dzieckiem przybranym; Jokasta wybiega. Epejsodion IV: sługa Lajosa potwierdza pochodzenie Edypa. Exodos: relacja posłańca domowego, pożegnanie Edypa z córkami, rozmowa z Kreonem.
Jokasta mówi o wróżbie danej Lajosowi i o niemowlęciu z przebitymi kostkami wyniesionym w góry. Edyp — o tym, jak w Koryncie pijany biesiadnik nazwał go podrzutkiem, o przepowiedni z Delf i o starcu zabitym na rozstaju trzech dróg. Posłaniec z Koryntu — że jako pasterz dostał dziecko na Kiteronie i zaniósł je Polybosowi. Sługa Lajosa — że niemowlę dała mu Jokasta, „Bym zabił to dziecię”, a on oddał je „Z litości, panie”. W pytaniach typu „Dopasuj” łącz informację z postacią, która ją podaje.
Edyp — król Teb, pogromca Sfinksa, władca troskliwy, ale porywczy. Jokasta — żona i matka Edypa, siostra Kreona; nie wierzy wróżbom („śmiertelnych / Sztuka wróżenia nie ima się wcale”). Kreon — niesłusznie posądzony o spisek, w zakończeniu obejmuje rządy. Tyrezjasz — ślepy wróżbita znający prawdę. Posłaniec z Koryntu i sługa Lajosa — dwaj dawni pasterze, których zeznania składają się na rozpoznanie. Posłaniec domowy — opowiada o wydarzeniach w pałacu. Chór — starszyzna tebańska. Antygona i Ismena pojawiają się w zakończeniu jako małe dzieci.
Trzy wypowiedzi wyroczni: wróżba dana Lajosowi, przepowiednia dana Edypowi w Delfach, odpowiedź przyniesiona przez Kreona. Próby uniknięcia losu — zgładzenie dziecka, ominięcie Koryntu — prowadzą do jego spełnienia. Edyp popełnił oba czyny w niewiedzy; Morawski pisze we wstępie, że „żadna wina osobista na nieświadomym Edypie nie ciąży”. Po oślepieniu bohater mówi: „Apollo, on to sprawił, przyjaciele”, a zaraz potem: „Na oczy własne targnęły się ręce”. Chór zwraca uwagę na jego gwałtowność: „człek porywczy zbyt łatwo się potknie”.
Bohater mówi więcej, niż wie. Edyp przeklina zabójcę Lajosa i dopiero później pojmuje: „straszną rzuciłem ja klątwę, / Jak się wydaje, nieświadom na siebie”. Szydzi ze ślepoty Tyrezjasza, choć sam nie zna własnego pochodzenia. Jokasta chce go uspokoić opowieścią o rozstaju i tym budzi jego lęk. Posłaniec z Koryntu zapowiada: „Dobrą wieść niosę dla domu i męża”, a odsłania prawdę o pochodzeniu Edypa. Chór tuż przed katastrofą śpiewa radosną pieśń o boskim rodowodzie króla.
Ślepy Tyrezjasz zna prawdę, widzący Edyp jej nie dostrzega. Edyp zarzuca wróżbicie: „boś ślepym / Na uchu, oczach i ślepym na duchu”, a słyszy zapowiedź własnego losu: „z widzącego ciemny, / Z bogacza żebrak”. Po rozpoznaniu wykłuwa sobie oczy sprzączkami z szaty Jokasty. Tłumaczy to sam: „Bo cóż wzrok jeszcze użyczy / Temu, co widząc, nie dojrzy słodyczy?”; nie umiałby też spojrzeć na rodziców w Hadesie ani na swoje dzieci.
Test sprawdza, czy odróżniasz tekst tragedii od mitu. Zagadka o czterech, dwóch i trzech nogach pochodzi z mitu (Morawski podaje ją we wstępie), a u Sofoklesa jej treści brak. W tragedii jest za to sam fakt: Edyp pokonał potwora rozumem – „Ducha przewagą, nie z ptaków natchnienia” – i za to rządzi Tebami. Tyrezjasz kpi z tej zasługi: „Czyś nie ty mistrzem w ich rozwiązywaniu?”.
Musisz umieć ułożyć części tragedii w kolejności: prolog, parodos, cztery epejsodia i cztery stasimony na przemian, exodos. Test sprawdza też jedność czasu i miejsca (jeden dzień przed pałacem w Tebach; „Ten dzień cię zrodzi i ten cię zabije”) oraz to, czego nie widać na scenie: o samobójstwie Jokasty i oślepieniu Edypa słyszymy od posłańca domowego. Zapamiętaj rolę chóru – godzi Edypa z Kreonem, staje po stronie wyroczni („Pycha rodzi tyranów”) i kończy przestrogą, by nikogo nie zwać szczęśliwym przed końcem życia.
Test sprawdza cztery pojęcia i ich przykłady. Perypetia: posłaniec z Koryntu chce ucieszyć Edypa, a wywołuje odwrotny skutek. Anagnorisis: rozpoznanie, najpiękniejsze, gdy zbiega się z przełomem – „jak to jest w Edypie”. Hamartia: nieszczęście z wielkiego błędu, nie z niegodziwości. Katharsis: oczyszczenie z litości i trwogi. Przekład „Poetyki”: Stanisław Siedlecki (Wolne Lektury).
Trzy zachowane tragedie Sofoklesa dotyczą tego mitu: „Król Edyp”, „Edyp w Kolonie” i „Antygona”. Morawski zaznacza: „Nie tworzyły te sztuki trylogii”; najstarsza jest „Antygona”. W „Królu Edypie” i w „Antygonie” występują Kreon i Tyrezjasz. Edyp działa w niewiedzy, Antygona — świadoma tego, co jej grozi („Pogrzebię sama, potem zginę z chlubą”).
📖 Do zapamiętania
Postacie, motywy, cytaty i konteksty z „Króla Edypa”, o które pytają zadania w quizie.
Na czym potykają się maturzyści
Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Edyp świadomie zabił ojca i poślubił matkę
Edyp nie wiedział, kim jest starzec z rozstaju ani kim jest Jokasta. Za rodziców uważał Polybosa i Meropę.
Dlaczego: Prawdę poznaje dopiero z zeznania sługi Lajosa w epejsodionie IV. Wcześniej omijał Korynt, żeby wróżba się nie spełniła.
Na scenie widzimy zabójstwo Lajosa i spotkanie ze Sfinksem
Akcja zaczyna się od zarazy w Tebach. O przeszłości opowiadają Jokasta, Edyp, posłaniec z Koryntu i sługa Lajosa.
Dlaczego: Treść zagadki Sfinksa w tragedii w ogóle nie pada — znamy ją z mitu.
Edyp oślepia się szpilkami albo mieczem
Edyp wbija sobie w oczy złote sprzączki wyrwane z szaty Jokasty.
Dlaczego: Tak relacjonuje posłaniec domowy: „sprzączki z szaty wyrwawszy złociste”.
Edyp i Jokasta umierają na scenie
Jokasta wiesza się w komnacie („Chustą zdławiona”), Edyp żyje i wraca na scenę jako ślepiec.
Dlaczego: O obu zdarzeniach opowiada posłaniec domowy; widz ich nie ogląda.
Tragedia kończy się wygnaniem Edypa z Teb
Edyp prosi o wygnanie, ale Kreon chce najpierw zapytać boga i każe mu wejść do pałacu.
Dlaczego: Kreon odpowiada: „wprzódy / Bóstwa chcę spytać, co czynić należy”. Decyzja w tej tragedii nie zapada.
Kreon rzeczywiście spiskował z Tyrezjaszem przeciw Edypowi
To podejrzenie Edypa bez potwierdzenia w tekście. Kreon odpiera je i wzywa do sprawdzenia jego słów w Delfach.
Dlaczego: W zakończeniu Edyp sam przyznaje, że wobec Kreona zawinił.
Tyrezjasz od razu i chętnie wyjawia Edypowi prawdę
Tyrezjasz najpierw odmawia; mówi dopiero, gdy Edyp zarzuca mu współudział w zbrodni.
Dlaczego: Sam to stwierdza: „Tyś mnie zmusił do mówienia”.
Polybos i Meropa to rodzeni rodzice Edypa
To władcy Koryntu, którzy go wychowali. Rodzicami Edypa są Lajos i Jokasta.
Dlaczego: Edyp długo sam w to wierzy, dlatego łatwo się pomylić. Prawdę odsłania posłaniec z Koryntu: „Polybos tobie żadnym nie był krewnym”.
Jokasta do końca nie rozumie, co się stało
Jokasta pojmuje prawdę przed Edypem i błaga go, by przestał pytać.
Dlaczego: Jej ostatnie słowa przed wyjściem zdradzają, że już wie: „Nieszczęsny, niech byś nie wiedział, kim jesteś”.
Imię Edypa nie ma związku z fabułą
Imię pochodzi od okaleczonych stóp; Morawski tłumaczy je jako „Obrzmiałonogi”.
Dlaczego: Posłaniec z Koryntu mówi: „Od nóg nabrzmiałych nadano ci imię”.
Strategia
Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.
Te pytania są realnymi pytaniami z bazy dla tematu „Król Edyp” – tak wyglądają w aplikacji, te same komponenty co w quizie.
Wybierz wszystkie poprawne
Do wyboru:
✅ Wymagania
📊 Kryteria oceny (CKE)
📝 Limit: co najmniej 400 słów
To dokładnie te same komponenty co w quizie, pokazane przed udzieleniem odpowiedzi. W aplikacji pytania pojawiają się jedno po drugim, a poprawną odpowiedź z wyjaśnieniem widzisz zaraz po wysłaniu swojej.
Jak zacząć
Po założeniu konta wchodzisz w Quiz i w kreatorze sesji wskazujesz „Król Edyp”. Cztery kroki:
Po zalogowaniu w górnym menu klikasz Quiz. Trafiasz na ekran konfiguracji sesji.
Wybierasz 📚 Język polski — kreator pokazuje wtedy epoki, lektury i działy z polskiego.
Wskazujesz „Król Edyp” – od tej chwili losowane są tylko pytania z tego tematu. Możesz też wybrać całą epokę Starożytność — wtedy quiz losuje z epoki i wszystkich jej lektur. Pominięcie tego kroku = pytania z całego polskiego.
Obok w kreatorze: 🏛️ Starożytność · 🎭 Antygona · 📚 Teoria literatury
Wybierasz poziom matury (podstawowa / rozszerzona / oba), kategorię pytań (np. testy i quizy, pisanie, praca z tekstem) i liczbę pytań (5–30). Klikasz „Rozpocznij” – quiz dobiera pytania do lekturę „Król Edyp” adaptacyjnie.
Już rozwiązujesz quiz, ale chcesz tylko pytań z „Król Edyp”? Otwierasz panel Filtruj nad pytaniem – wybierasz temat, ewentualnie typ i trudność. Kolejne pytanie losuje się już z zawężonej puli. Twój postęp i streak są zachowane – nie zaczynasz od zera.
Najszybsza droga
Załóż konto i uruchom quiz z „Króla Edypa” — pierwsze pytanie w minutę.
Znajomość treści utworu, postaci, problematyki i pojęć potrzebnych do interpretacji. „Król Edyp” jest w podstawie programowej wśród przykładowych lektur uzupełniających (Dz.U. 2024 poz. 1019).
Zamknięte i otwarte: wybór odpowiedzi, wielokrotny wybór, dopasowanie, luki w tekście, pytania otwarte i tematy wypracowań. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte i wypracowania ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło. W wypracowaniu maturalnym odwołanie do lektury musi być poprawne rzeczowo, dlatego warto znać utwór dokładnie.
Test obejmuje jedną lekturę i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie podstawowym to 60 punktów: 10 za test „Język polski w użyciu”, 15 za test historycznoliteracki i 35 za wypracowanie (Informator CKE).
Te działy łączą się z tematem „Król Edyp” – przećwicz je w Quizie.
145 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).
