Test z renesansu sprawdza, czy rozumiesz humanizm, czy znasz utwory Kochanowskiego i czy nie mylisz go z Rejem, Kopernikiem czy Modrzewskim. Są też pytania o Szekspira.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian z renesansu (język polski) w wersji szkolnej →

O temacie
Pytania dotyczą pięciu obszarów.
Test łączy pytania zamknięte, dopasowania, wielokrotny wybór, luki w tekście, pytania otwarte i tematy wypracowań.
Pytania z bazy dla tego tematu
Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.

Jak działa quiz
W tym quizie
Quiz losuje spośród 476 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.
Według poety wiadomo z góry, że szczęście będzie sprzyjać najeźdźcy.
Poeta wzywa „Cnego Lacha”, by otrząsnął się ze snu i w porę zadbał o siebie.
Poeta obawia się, że jeśli Polacy nie poradzą sobie z „tak lekkimi ludźmi”, dodadzą odwagi Turkowi.
Poeta radzi ustąpić z pola, jeśli walka okaże się trudna.
Oceń kilka stwierdzeń. Każde osobno punktowane.
Połącz elementy w pary: termin → definicja, autor → dzieło, wzór → nazwa.
Zakres testu
16 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
Test sprawdza, czy wiesz, skąd nazwa „odrodzenie” (powrót do starożytnych idei, wartości i estetyki) i czy umiesz połączyć daty z wydarzeniami: 1517 – Luter i reformacja, 1492 – Kolumb, 1453 – Turcy w Konstantynopolu, około 1450 – Gutenberg. Epoka wyszła z Włoch; w Polsce jej idee pojawiły się pod koniec XV wieku, a upowszechnił je wiek XVI. Na koniec podaje się dwie umowne daty: 1629 (śmierć Szymonowica) albo 1601 („Rytmy” Sępa Szarzyńskiego).
Musisz podać oba znaczenia głównego prądu epoki. Szersze: człowiek i każda strona jego życia stają w centrum uwagi. Węższe: studia nad antykiem i wiedzą o człowieku. Pułapką w teście bywa utożsamienie humanizmu z niewiarą – odpowiedzią jest Kochanowski, autor przekładu psalmów i hymnu „Czego chcesz od nas, Panie”.
Stoicyzm to zalecenie, by zachować równowagę ducha niezależnie od losu. W Pieśni IX z Ksiąg wtórych brzmi ono: „Lecz na szczęście wszelakie / Serce ma być jednakie”. W Trenie IX poeta mówi o mądrości, która ma „jednaką myśl tak w szcześciu, jako i w żałobie”, i wyznaje, że po stracie dziecka nie potrafi jej sprostać. Epikureizm, czyli rozumne korzystanie z życia, łączy się z pieśniami biesiadnymi, np. z Pieśnią XX z Ksiąg pierwszych: „Miło szaleć, kiedy czas po temu”.
Pytania biograficzne dotyczą dat (1530–1584), miejsc (Sycyna, Lublin) i trzech uczelni: Kraków, Królewiec, Padwa. Zapamiętaj też dwa etapy życia – służbę jako sekretarz Zygmunta Augusta i osiedlenie się na wsi po ślubie, około 1575 roku. Czarnolas pojawia się w tytule fraszki „Na dom w Czarnolesie”.
Cykl powstał po śmierci córki poety, Urszuli, i ukazał się drukiem w Krakowie w 1580 roku. Liczy dziewiętnaście trenów; dołączone jest do niego „Epitafium Hannie Kochanowskiej”. Poprzedza go dedykacja: „Orszuli Kochanowskiej, wdzięcznej, ucieszonej, niepospolitej dziecinie”. O wieku dziecka mówi Tren XII: „Że więcej nad trzydzieści miesięcy nie miała”. Cykl prowadzi od żalu, przez zwątpienie w dotychczasowe wartości, do pocieszenia.
Utwór zaczyna się zwrotem do Mądrości: „Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze, / Która (jesli prawdziwie mienią) wszytki żądze, / Wszytki ludzkie frasunki umiesz wykorzenić”. Poeta wylicza, co mądrość obiecuje: człowiek „nie wie, co boleść”, śmierci „namniej sie nie boi”. Zakończenie jest wyznaniem klęski: „Nieszcześliwy ja człowiek, którym lata swoje / Na tym strawił, żebych był ujźrzał progi twoje. / Terazem nagle z stopniów ostatnich zrzucony / I miedzy insze, jeden z wiela, policzony”. Tren IX, podobnie jak X i XI, jest lekturą obowiązkową w zakresie podstawowym.
W ostatnim utworze cyklu poecie ukazuje się we śnie matka: „A na ręku Orszulę moję wdzięczna miała”. Pociesza syna i kończy radą: „Tego sie, synu, trzymaj, a ludzkie przygody / Ludzkie noś; jeden jest Pan smutku i nagrody”. Poeta budzi się niepewny, czy słuchał „przez sen”, czy „na jawie”.
Pieśń o zmienności losu. Najpierw obraz przyrody: drzewa straciły „krasę”, śniegi przykryły pola, ale „Po chwili wiosna przyjdzie”. Potem uogólnienie: „Nic wiecznego na świecie: / Radość sie z troską plecie”. Człowiek „zhardzieje, / Gdy mu sie dobrze dzieje”, a kiedy „Fortuna omyli”, traci głowę. Tymczasem Fortuna „w żywe oczy szydzi, / To da, to weźmie, jako sie jej widzi”. Utwór kończy się zaufaniem do Boga. Koła Fortuny w tekście tej pieśni nie ma – jest sama Fortuna jako uosobienie kapryśnego losu.
Test sprawdza, czy rozpoznasz topos locus amoenus (łac. „miejsce przyjemne”) i wskażesz, kto mówi we fraszce – drzewo zwraca się do gościa. Musisz umieć wymienić jego dary: cień, chłód, ptaki, pszczoły, miód i szept, po którym przychodzi „słodki sen”. W puencie lipa mówi, że jabłek nie rodzi, a mimo to pan ceni ją jak szczep „w hesperyskim sadzie”.
Test sprawdza budowę i sens tragedii. Budowa: brak aktów – są prolog, pięć epeisodiów i pieśni chóru panien trojańskich, a do tego jedność czasu, miejsca i akcji. Sens: rada trojańska idzie za Aleksandrem (Parysem), choć Antenor radzi oddać Helenę, o którą upominają się Ulisses i Menelaus; Kasandra zapowiada upadek Troi. Słowa Ulissesa „O nierządne królestwo i zginienia bliskie” oraz wezwanie chóru „Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie” czyta się jako przestrogę dla Rzeczypospolitej. Fakty do pamiętania: Jazdów pod Warszawą, 12 stycznia 1578 roku, dedykacja dla Jana Zamoyskiego, lista lektur uzupełniających.
Mikołaj Rej (1505–1569) – poeta i prozaik piszący po polsku, działacz reformacji. Dzieła: „Krótka rozprawa między trzemi osobami, Panem, Wójtem a Plebanem” (1543), „Żywot człowieka poczciwego”, „Postylla”, „Zwierzyniec” (1562), „Zwierciadło”. Ze „Zwierzyńca” pochodzą słowa: „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają”. Fragmenty „Żywota człowieka poczciwego” są na liście lektur uzupełniających.
Autor dzieła „O obrotach sfer niebieskich”, wydanego w 1543 roku, w którym wyłożył teorię heliocentryczną: Ziemia jest jedną z planet krążących wokół Słońca.
Autor traktatu „O poprawie Rzeczypospolitej”. Dzieło składa się z pięciu ksiąg; w wydaniu krakowskim z 1551 roku ukazały się trzy („O obyczajach”, „O prawach”, „O wojnie”), bo cenzura wstrzymała księgi „O Kościele” i „O szkole”. Pełne wydanie wyszło w Bazylei w 1554 roku. Modrzewski domagał się równości wszystkich stanów wobec prawa, m.in. jednakowej kary za zabójstwo. Fragmenty traktatu są na liście lektur uzupełniających.
Łukasz Górnicki (1527–1603) jest autorem „Dworzanina polskiego” (1566) – polskiej przeróbki dzieła Baldassare Castiglionego, przeniesionej w polskie realia. Klemens Janicki (1516–1543) pisał wyłącznie po łacinie; jego najbardziej znany utwór to elegia „O sobie samym do potomności”.
Wczesny utwór Kochanowskiego, wydany po raz pierwszy w 1562 roku. Jest pochwałą Boga jako twórcy świata – artysty i budowniczego – oraz ładu i piękna stworzenia, widocznych m.in. w następstwie pór roku. Wyraża renesansowe przekonanie o harmonii świata.
Pytanie o status lektury wymaga trzech poziomów. Obowiązkowy w zakresie podstawowym jest „Makbet”, w rozszerzonym – „Hamlet”. Na liście uzupełniającej są „Romeo i Julia” oraz inne utwory europejskie epoki: fragmenty „Don Kichota” Cervantesa, „Utopii” Morusa i „Pochwały głupoty” Erazma z Rotterdamu, a także „Sokół” Boccaccia.
📚 Do zapamiętania
Pojęcia teoretycznoliterackie i historycznoliterackie z działu „Renesans” – test sprawdza ich rozumienie w kontekście, nie samą definicję.
Na czym potykają się maturzyści
Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Kochanowski napisał 20 trenów
Cykl liczy 19 trenów; ostatni nosi tytuł „Tren XIX albo Sen”.
Dlaczego: Liczba się nie zgadza przez dodatkowy utwór dołączony do cyklu. To epitafium dla Hanny – trenem nie jest.
Mikołaj Rej napisał Treny
„Treny” napisał Jan Kochanowski. Rej jest autorem m.in. „Krótkiej rozprawy” i „Żywota człowieka poczciwego”.
Dlaczego: W teście łatwo ich zamienić: ta sama epoka i ten sam język. Dlatego każdemu przypisz jego tytuły.
W Trenie IX Kochanowski wychwala filozofię i mądrość
Tren IX kończy się wyznaniem klęski: mądrość, której poeta poświęcił lata, nie uchroniła go przed cierpieniem.
Dlaczego: Ten błąd bierze się z czytania samego początku. Zwątpienie widać już we wtrąceniu „jesli prawdziwie mienią”, a koniec utworu mówi wprost o upadku: poeta jest „z stopniów ostatnich zrzucony”.
Locus amoenus to motyw miłosny
Locus amoenus znaczy „miejsce przyjemne” – to obraz przyjaznego zakątka natury.
Dlaczego: Nazwa brzmi romantycznie, ale chodzi o naturę. Przykład z Kochanowskiego: lipa daje cień i chłód, są pod nią ptaki i pszczoły – o miłości nie ma tam mowy.
W Pieśni IX z Ksiąg wtórych Fortuna kręci kołem
W tej pieśni Fortuna „szydzi” z ludzi – „To da, to weźmie, jako sie jej widzi” – ale koła w tekście nie ma.
Dlaczego: Koło Fortuny to znany obraz, więc łatwo go dopowiedzieć. Pieśń mówi o zmienności losu inaczej: przez zimę, po której przyjdzie wiosna, i przez kapryśną boginię.
„Odprawa posłów greckich” dzieli się na pięć aktów
Utwór ma budowę tragedii greckiej: prolog, pięć epeisodiów i pieśni chóru – bez podziału na akty.
Dlaczego: Sam poeta pisze w przedmowie do Jana Zamoyskiego: „trzy są chory”.
Humanizm to odrzucenie religii
Humanizm stawia w centrum zainteresowania człowieka, ale nie wyklucza wiary.
Dlaczego: Najlepiej obali to sam Kochanowski: przełożył psalmy, napisał hymn do Boga, a cykl trenów zamyka zdaniem „jeden jest Pan smutku i nagrody”.
„Treny” jako cały cykl obowiązują na poziomie podstawowym
W zakresie podstawowym obowiązkowe są treny IX, X i XI; „Treny” jako cykl poetycki należą do zakresu rozszerzonego.
Dlaczego: Tak stanowi podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019). „Odprawa posłów greckich” jest na liście lektur uzupełniających.
Strategia
Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.
Te pytania są realnymi pytaniami z bazy dla tematu „Renesans” – tak wyglądają w aplikacji, te same komponenty co w quizie.
Wybierz wszystkie poprawne
Do wyboru:
To dokładnie te same komponenty co w quizie, pokazane przed udzieleniem odpowiedzi. W aplikacji pytania pojawiają się jedno po drugim, a poprawną odpowiedź z wyjaśnieniem widzisz zaraz po wysłaniu swojej.
Jak zacząć
Po założeniu konta wchodzisz w Quiz i w kreatorze sesji wskazujesz „Renesans”. Cztery kroki:
Po zalogowaniu w górnym menu klikasz Quiz. Trafiasz na ekran konfiguracji sesji.
Wybierasz 📚 Język polski — kreator pokazuje wtedy epoki, lektury i działy z polskiego.
Wskazujesz „Renesans” – od tej chwili losowane są tylko pytania z tego tematu. Wybór epoki obejmuje też wszystkie jej lektury. Pominięcie tego kroku = pytania z całego polskiego.
Obok w kreatorze: 🕯️ Treny · 🗡️ Makbet · 📜 Kazania sejmowe
Wybierasz poziom matury (podstawowa / rozszerzona / oba), kategorię pytań (np. testy i quizy, pisanie, praca z tekstem) i liczbę pytań (5–30). Klikasz „Rozpocznij” – quiz dobiera pytania do dział „Renesans” adaptacyjnie.
Już rozwiązujesz quiz, ale chcesz tylko pytań z „Renesans”? Otwierasz panel Filtruj nad pytaniem – wybierasz temat, ewentualnie typ i trudność. Kolejne pytanie losuje się już z zawężonej puli. Twój postęp i streak są zachowane – nie zaczynasz od zera.
Najszybsza droga
Załóż konto i uruchom quiz z renesansu — pierwsze pytanie w minutę.
Znajomość epoki lub działu: pojęć, twórców, utworów i umiejętności potrzebnych do pracy z tekstem. Zakres odpowiada wymaganiom podstawy programowej z języka polskiego (Dz.U. 2024 poz. 1019).
Zamknięte i otwarte: wybór odpowiedzi, wielokrotny wybór, dopasowanie, luki w tekście, pytania otwarte i tematy wypracowań. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte i wypracowania ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło.
Wynik testu dotyczy tylko jednej epoki lub działu, a po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie. Pisemny egzamin na poziomie podstawowym ma 60 punktów (Informator CKE): wypracowanie – 35, test historycznoliteracki – 15, „Język polski w użyciu” – 10.
Te działy łączą się z tematem „Renesans” – przećwicz je w Quizie.
476 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).