Molier
Test ze „Świętoszka” („Tartuffe”) Molière'a – komedii w pięciu aktach wierszem, zagranej po raz pierwszy 12 maja 1664 r. w Wersalu. Pytania dotyczą bohaterów, przebiegu akcji w kolejnych aktach, najważniejszych cytatów i cech komedii klasycystycznej.
Poza listą lektur liceum
Z komedii Moliera obowiązkowy jest „Skąpiec”. W wypracowaniu nie zastąpi lektury obowiązkowej, ale możesz ją omówić jako drugi utwór literacki.
Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 40–43; Informator CKE (PP), s. 31.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian ze „Świętoszka” w wersji szkolnej →
O temacie
Test sprawdza znajomość „Świętoszka” Molière'a (właśc. Jean-Baptiste Poquelin, 1622–1673): komedii w pięciu aktach wierszem, której akcja toczy się w Paryżu, w domu Orgona.
Warto znać:
Pytania z bazy dla tego tematu
Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.
Jak działa quiz
W tym quizie
Quiz losuje spośród 79 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Wybierz wszystkie poprawne
Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi. Częściowe punkty za hity, kary za false-positive.
Typ zadania w tym banku.
Zakres testu
12 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
Co trzeba wiedzieć: 1) Orgon poznał Tartuffe'a w kościele („tuż przy mnie bliziutko padał na kolana”). 2) Według Doryny przyszedł jako biedak („buty miał podarte”), a teraz „Wszystkim rządzi i pana udawać zaczyna”. 3) Na scenę wchodzi dopiero w akcie III, w scenie II; pierwsze słowa kieruje do sługi Wawrzyńca: „Dyscyplinę z włosianką złóż do moich rzeczy”. 4) Dorynie każe zasłonić piersi chustką. 5) Elmirze wyznaje miłość („Czyż za to żem pobożny, nie mam być człowiekiem?”). 6) Oskarżony przez Damisa sam się oskarża („Tak, mój bracie, jam winny”). 7) W akcie IV usprawiedliwia grzech: „A ten wcale nie grzeszy, kto grzeszy w ukryciu”. 8) Zdemaskowany grozi: „Ten dom do mnie należy, moją jest własnością”. 9) W akcie V oskarża Orgona przed władcą, lecz sam zostaje aresztowany przez Urzędnika.
Co trzeba wiedzieć: 1) Orgon to syn pani Pernelle, mąż Elmiry, ojciec Damisa i Marianny. 2) Tartuffe'a nazywa bratem; o jego zaletach umie powiedzieć tylko: „To jest człowiek… który… ach… człowiek… to jest człowiek!”. 3) Po powrocie ze wsi (akt I, scena V) cztery razy pyta „A Tartuffe?” i cztery razy woła „Biedny człowiek!”. 4) Zrywa słowo dane Waleremu i przeznacza Mariannę Tartuffe'owi. 5) W akcie III wypędza i wydziedzicza Damisa oraz zapisuje Tartuffe'owi majątek. 6) Oddał mu także szkatułkę z papierami Argasa. 7) Prawdę poznaje w akcie IV pod stołem. 8) Potem wpada w drugą skrajność („w zacnych ludzi, w pobożnych nie wierzę”), za co gani go Kleant.
Elmira: żona Orgona, macocha Damisa i Marianny. W akcie III rozmawia z Tartuffe'em o małżeństwie Marianny i wysłuchuje jego wyznania; nie chce mówić o tym mężowi („nie należy próżno niepokoić męża”). W akcie IV ukrywa Orgona pod stołem i udaje przychylność wobec Tartuffe'a, by mąż przekonał się na własne oczy. Doryna: garderobiana Marianny. Od początku nazywa Tartuffe'a obłudnikiem („Hipokryta, obłudnik”), sprzeciwia się Orgonowi, gdy ten chce wydać córkę za Tartuffe'a, godzi Mariannę z Walerym („Najprzód chcę was pogodzić, a potem pożenić”) i radzi odwlekać ślub. To ona relacjonuje Orgonowi chorobę żony w scenie „A Tartuffe?”.
Kleant jest bratem Elmiry i szwagrem Orgona. Akt I, scena VI: zarzuca Orgonowi, że nie odróżnia pobożności od pozoru („I jednakowo cenisz twarz człeka i maskę?”), i przeciwstawia obłudnikom ludzi szczerze pobożnych, którzy „nawracają innych tylko swym przykładem” i mają „wstręt do grzechu, lecz nie do grzesznika”. Akt IV, scena I: namawia Tartuffe'a do pogodzenia ojca z synem i odrzucenia zapisu. Akt V, scena I: gani Orgona za popadanie w skrajność – „Z jednej ostateczności zaraz wpadasz w drugą”, „Trzymaj się średniej drogi”, „To lepiej wierzyć w ludzi, niż nie wierzyć wcale”.
Test sprawdza, jak każdy z bliskich Orgona zachowuje się wobec Tartuffe'a. Najdłużej broni go pani Pernelle – jeszcze w akcie V („Nie zawsze to jest prawdą, co widzimy sami”), aż do nakazu Loyala. Damis po podsłuchaniu wyznania mówi ojcu prawdę i traci dom oraz spadek. Marianna nie umie się sprzeciwić („władza ojca przejmuje mnie trwogą”), w akcie IV prosi o klasztor. Walery w akcie V ostrzega Orgona i pomaga mu uciec; na końcu pada zapowiedź ślubu jego i Marianny.
Rozmawiają Orgon i Doryna (obecny jest Kleant). Doryna mówi o chorobie Elmiry – gorączce, bólu głowy, bezsenności, upuszczeniu krwi. Orgon cztery razy pyta „A Tartuffe?” i słyszy, że ten jest „tłusty, gruby, świeżutki, rumiany”, „Zjadł potrawkę cielęcą i dwie kuropatwy”, przespał noc „aż do rana” i „Cztery kieliszki wina wypił na śniadanie”. Cztery razy odpowiada: „Biedny człowiek!”. Okrzyk powtarza Orgon na końcu aktu III, a w akcie V Doryna.
Kolejność: Damis chowa się w gabinecie; wchodzi Tartuffe i mówi do sługi o dyscyplinie i włosiance; podaje Dorynie chustkę, „Ażeby przykryć piersi odkryte nieskromnie”; Doryna komentuje: „Ile tu udawania i ile obłudy!”. W rozmowie z Elmirą Tartuffe ściska jej palce, kładzie rękę na jej kolanach („Macam suknię, jak miękki materiał”) i wyznaje miłość, obiecując „przyjemność bez trwogi, miłość bez skandalu”. Elmira stawia warunek: milczenie w zamian za poparcie ślubu Marianny z Walerym.
Kolejność: Damis wychodzi z gabinetu i mówi ojcu o wyznaniu (sceny IV–V); Tartuffe oskarża sam siebie: „Każda chwila w mym życiu, to jest zbrodnia nowa” (scena VI); Orgon krzyczy na syna „Milcz, żmijo przeklęta!”, wypędza go i wydziedzicza; w scenie VII Tartuffe udaje, że chce odejść, a Orgon zapisuje mu majątek i życzy sobie, by stale przebywał z Elmirą („pragnę abyś siedział przy niéj”).
Kolejność: Orgon nie wierzy żonie („Baśnie!”), ale zgadza się schować pod stołem (scena IV); Elmira udaje przychylność, Tartuffe żąda dowodów i uspokaja jej sumienie: „Jest nauka, co w miarę potrzeb się przemienia, / By rozluzować węzły naszego sumienia” (scena V); Elmira kaszle, by dać znak mężowi; Tartuffe mówi o Orgonie: „To jest człowiek stworzony, by go za nos wodzić”; Orgon wychodzi spod stołu, gdy Tartuffe opuszcza pokój (scena VI), i każe mu się wynosić (scena VII); Tartuffe odpowiada: „Ten dom do mnie należy, moją jest własnością”.
Szkatułka: własność Argasa, przyjaciela Orgona, z ważnymi papierami; Orgon oddał ją Tartuffe'owi. Loyal: „woźny od rózgi”, przynosi nakaz opuszczenia domu do jutra rana. Walery: ostrzega przed aresztowaniem, przynosi „tysiąc luidorów”. Urzędnik: przychodzi z Tartuffe'em, ale aresztuje jego; ogłasza, że władca unieważnia darowiznę („Niszczy akt darowizny przez pana zeznany”) i przebacza Orgonowi ukrywanie szkatułki. Takie rozwiązanie, przychodzące z zewnątrz, nazywa się deus ex machina. W przekładzie Zalewskiego władca to „książę” i „monarcha”.
Pięć aktów, wiersz („Komedia w pięciu aktach wierszem”). Jedno miejsce – dom Orgona w Paryżu; jeden dzień (Orgon chce wydać córkę „dziś w wieczór”, Loyal daje czas „do jutra rana”); jedna główna sprawa – Tartuffe w domu Orgona. Komedia charakterów: typ obłudnika (Tartuffe) i typ łatwowiernego (Orgon). Komizm postaci, sytuacyjny (Orgon pod stołem) i słowny („Biedny człowiek!”, „Ten pan Loyal ma bardzo nielojalną minę”). Różnica wobec „Skąpca”: tamta komedia jest pisana prozą, a Harpagon wchodzi na scenę w akcie I.
Daty: 12 maja 1664 r. – pierwsze przedstawienie (trzy akty) w Wersalu i zakaz publicznego grania; 5 sierpnia 1667 r. – przerobiona wersja z bohaterem nazwanym Panulfem, zakazana nazajutrz, a następnie obłożona przez arcybiskupa Paryża groźbą ekskomuniki; 5 lutego 1669 r. – zgoda króla i przedstawienie wersji pięcioaktowej. Molière bronił komedii w trzech podaniach do Ludwika XIV. Źródła: wstęp Tadeusza Boya-Żeleńskiego do przekładu (Wolne Lektury), Bibliothèque nationale de France, Encyclopædia Universalis.
📖 Do zapamiętania
Postacie, motywy, cytaty i konteksty ze „Świętoszka”, o które pytają zadania w quizie.
Na czym potykają się maturzyści
Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Tartuffe pojawia się na scenie od początku komedii
Tartuffe wchodzi na scenę dopiero w akcie III, w scenie II. W aktach I i II jest tylko tematem rozmów.
Dlaczego: Do tej sceny znasz go tylko z cudzych słów. Obrońcy to Orgon i jego matka, krytycy – Kleant, Damis i Doryna.
Świętoszek krytykuje religię i pobożność
Komedia ośmiesza pobożność udawaną. Kleant mówi o ludziach szczerze pobożnych, którzy „Nie pysznią się z modlitwy, ze skruchy nie szczycą”, i ostrzega Orgona: „Umiej rozróżnić pozór od prawdziwej cnoty”.
Dlaczego: Sama komedia odpowiada na ten zarzut. Gdy oszust zostaje zdemaskowany i Orgon chce potępić wszystkich pobożnych, Kleant staje w ich obronie.
Okrzyk „Biedny człowiek!” dotyczy chorej Elmiry
Orgon lituje się nad Tartuffe'em. Doryna opowiada o gorączce Elmiry, a Orgon pyta „A Tartuffe?” i na wieść, że ten dobrze je i śpi, woła „Biedny człowiek!” (akt I, scena V).
Dlaczego: Tę scenę łatwo zapamiętać, bo pytanie i okrzyk wracają w niej czterokrotnie. Później okrzyk pada jeszcze w aktach III i V.
Po oskarżeniu Damisa Orgon wypędza Tartuffe'a
Jest odwrotnie: Orgon nie wierzy synowi, wypędza go i wydziedzicza (akt III, scena VI), a Tartuffe'owi zapisuje majątek (scena VII).
Dlaczego: Orgona przekonuje pozorna pokora: zamiast się bronić, Tartuffe sam się oskarża.
Orgon od razu godzi się na próbę Elmiry i szybko wychodzi spod stołu
Orgon najpierw odpowiada „Baśnie!” i twierdzi, że rzecz „być nie może”. Pod stołem siedzi mimo kaszlu Elmiry i jej stukania w stół; wychodzi dopiero, gdy Tartuffe opuszcza pokój (akt IV, scena VI).
Dlaczego: Plan był jasny: wyjść, gdy tylko się przekona. Mimo to Orgon długo zostaje w ukryciu.
Tartuffe powołuje się na darowiznę dopiero w akcie V
Już w akcie IV (scena VII) Tartuffe mówi Orgonowi: „Ty sam stąd wyjdziesz” i „Ten dom do mnie należy, moją jest własnością”. W akcie V groźbę wykonuje Loyal z nakazem opuszczenia domu.
Dlaczego: Darowizna jest starsza niż te groźby: Orgon podpisał ją zaraz po wygnaniu syna.
W szkatułce są pieniądze Orgona
W szkatułce są papiery Argasa, przyjaciela Orgona, który dał mu ją na przechowanie. Orgon oddał ją Tartuffe'owi, a ten złożył ją władcy jako dowód przeciw Orgonowi.
Dlaczego: Tu chodzi o cudze papiery, które obciążają Orgona. Szkatułkę z pieniędzmi ma inna komedia – „Skąpiec”.
Elmira jest matką Damisa i Marianny
Elmira jest drugą żoną Orgona. Doryna nazywa ją macochą Damisa i Marianny, a pani Pernelle wspomina ich zmarłą matkę.
Dlaczego: Nie myl roli z pokrewieństwem. Elmira jest macochą, a mimo to broni Marianny przed ślubem z Tartuffe'em.
Kleant jest bratem Orgona
Kleant to brat Elmiry, a więc szwagier Orgona (tak w spisie osób). Pani Pernelle mówi do niego: „Pana, jako jej brata, oceniam i lubię”.
Dlaczego: Rozstrzyga spis osób, a nie to, że w ich rozmowach pada słowo „bracie”.
Tartuffe'a pokonuje spryt Elmiry
Elmira otwiera mężowi oczy, ale Tartuffe ma już darowiznę i szkatułkę. Rodzinę ratuje dopiero decyzja władcy: Urzędnik aresztuje Tartuffe'a i ogłasza unieważnienie darowizny (akt V, scena VII).
Dlaczego: Ratunek przychodzi spoza rodziny, od władcy. Taki zabieg ma nazwę: deus ex machina.
Pani Pernelle przestaje wierzyć Tartuffe'owi razem z Orgonem
W akcie V pani Pernelle nadal go broni („Nie zawsze to jest prawdą, co widzimy sami”). Zmienia zdanie dopiero po wizycie Loyala: „Jestem jak ogłupiała i spadam jak z nieba!”.
Dlaczego: W akcie V role się odwracają: Orgon na próżno przekonuje matkę, tak jak wcześniej bliscy na próżno przekonywali jego.
Tartuffe na końcu żałuje za winy
Samooskarżenie w akcie III jest grą, która ma zjednać Orgona. W finale Tartuffe przychodzi aresztować swego dobroczyńcę i mówi: „Bo ja mój obowiązek tylko spełniam ściśle”.
Dlaczego: Skruchy w tekście nie ma. Poprawę wspomina jedynie Kleant w finale – jako życzenie, nie jako fakt.
Świętoszek, tak jak Skąpiec, jest napisany prozą
„Świętoszek” to „Komedia w pięciu aktach wierszem”. Prozą pisany jest „Skąpiec”.
Dlaczego: Podobny układ (pięć aktów, ojciec wybiera córce męża) nie przesądza o formie. Sprawdź podtytuł, zanim odpowiesz.
Świętoszka grano bez przeszkód od 1664 roku
Po przedstawieniu w Wersalu 12 maja 1664 r. publicznego grania komedii zakazano. Zakazano też wersji z 1667 r. Zgodę król wydał dopiero 5 lutego 1669 r.
Dlaczego: Zgoda przyszła dopiero w 1669 r. Wcześniej Molière pisał w obronie komedii trzy podania do króla.
XVII wiek, więc komedia nie ma nic wspólnego z klasycyzmem
Molière tworzył w XVII w., a jego komedie omawia się w szkole przy epoce baroku (tak klasyfikują „Świętoszka” Wolne Lektury). Sama komedia realizuje jednak zasady klasycyzmu: pięć aktów, jedno miejsce akcji, zdarzenia jednego dnia.
Dlaczego: Sam wiek to za mało. Pełna odpowiedź łączy datę z prądem: XVII stulecie i zasady klasycyzmu francuskiego.
Strategia
Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.
Te pytania są realnymi pytaniami z bazy dla tematu „Świętoszek” – tak wyglądają w aplikacji, te same komponenty co w quizie.
Wybierz wszystkie poprawne
Do wyboru:
Molièr — „Świętoszek” (Akt V, scena I – Kleant do Orgona) Z jednej ostateczności zaraz wpadasz w drugą. … Za to, że jeden oszust nikczemnie cię zmami, To już wszyscy pobożni mają być łotrami? … Umiej rozróżnić pozór od prawdziwej cnoty … A jeśli w ostateczność masz już wpadać stale, To lepiej wierzyć w ludzi, niż nie wierzyć wcale.
✅ Wymagania
📊 Kryteria oceny (CKE)
📝 Limit: co najmniej 400 słów
To dokładnie te same komponenty co w quizie, pokazane przed udzieleniem odpowiedzi. W aplikacji pytania pojawiają się jedno po drugim, a poprawną odpowiedź z wyjaśnieniem widzisz zaraz po wysłaniu swojej.
Jak zacząć
Po założeniu konta wchodzisz w Quiz i w kreatorze sesji wskazujesz „Świętoszek”. Cztery kroki:
Po zalogowaniu w górnym menu klikasz Quiz. Trafiasz na ekran konfiguracji sesji.
Wybierasz 📚 Język polski — kreator pokazuje wtedy epoki, lektury i działy z polskiego.
Wskazujesz „Świętoszek” – od tej chwili losowane są tylko pytania z tego tematu. Możesz też wybrać całą epokę Oświecenie — wtedy quiz losuje z epoki i wszystkich jej lektur. Pominięcie tego kroku = pytania z całego polskiego.
Obok w kreatorze: 💰 Skąpiec · ⛪ Kazania sejmowe · 👤 Lalka
Wybierasz poziom matury (podstawowa / rozszerzona / oba), kategorię pytań (np. testy i quizy, pisanie, praca z tekstem) i liczbę pytań (5–30). Klikasz „Rozpocznij” – quiz dobiera pytania do lekturę „Świętoszek” adaptacyjnie.
Już rozwiązujesz quiz, ale chcesz tylko pytań z „Świętoszek”? Otwierasz panel Filtruj nad pytaniem – wybierasz temat, ewentualnie typ i trudność. Kolejne pytanie losuje się już z zawężonej puli. Twój postęp i streak są zachowane – nie zaczynasz od zera.
Najszybsza droga
Załóż konto i uruchom quiz ze „Świętoszka” — pierwsze pytanie w minutę.
Znajomość treści utworu, postaci, problematyki i pojęć potrzebnych do interpretacji. O tym, do których lektur można odwołać się w wypracowaniu, decyduje lista wydrukowana w arkuszu egzaminacyjnym.
Zamknięte i otwarte: wybór odpowiedzi, wielokrotny wybór, dopasowanie, luki w tekście, pytania otwarte i tematy wypracowań. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte i wypracowania ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło. W wypracowaniu maturalnym odwołanie do lektury musi być poprawne rzeczowo, dlatego warto znać utwór dokładnie.
Test obejmuje jedną lekturę i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie podstawowym to 60 punktów: 10 za test „Język polski w użyciu”, 15 za test historycznoliteracki i 35 za wypracowanie (Informator CKE).
Te działy łączą się z tematem „Świętoszek” – przećwicz je w Quizie.
79 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).
