CKE: najczęstsze błędy na maturze z polskiego – nie tylko lektury sprawiają kłopot

CKE opublikowała sprawozdanie z wyników matury z języka polskiego w województwie małopolskim. Z dokumentu wynika, że sama znajomość lektur nie wystarcza do dobrego wyniku – najwięcej kłopotów sprawiły zadania językowe, notatka syntetyzująca i precyzyjne formułowanie odpowiedzi.

Zadania językowe: neologizm i środki stylistyczne

Jednym z najbardziej zaskakujących wniosków jest trudność zadań opartych na znajomości środków językowych. W arkuszu znalazły się dwa takie polecenia – jedno w teście „Język polski w użyciu”, drugie w teście historycznoliterackim.

W pierwszej części arkusza zdający mieli wyjaśnić, dlaczego wyraz „chmura” użyty w kontekście przechowywania informacji można uznać za neologizm znaczeniowy. Wielu maturzystów nie potrafiło odpowiedzieć, choć termin pojawia się już w szkole podstawowej. Część myliła go z przenośnią, inni próbowali tłumaczyć słowo, odwołując się do gry „Papier, kamień, nożyce”. Wystarczyło opisać proces nadawania istniejącemu wyrazowi nowego znaczenia.

Zadanie 12.2, dotyczące środków stylistycznych w wierszu Antoniego Langego, poprawnie wykonało jedynie 40% uczniów. Zamiast nazw środków wypisywali oni części mowy, zdania, nazwy przypadków albo pojęcia teoretycznoliterackie.

Notatka syntetyzująca

Kolejnym wyzwaniem była notatka syntetyzująca. Zadanie 6. wymagało porównania dwóch tekstów o tradycyjnych i cyfrowych sposobach przechowywania informacji: wskazania podobieństw i różnic między stanowiskami autorów, przy zachowaniu spójności wypowiedzi i limitu 60–90 wyrazów.

Dane pokazują postęp: w 2023 roku notatkę poprawnie napisało 39% zdających, w 2026 roku – 47%. Autorzy sprawozdania zauważyli jednak, że maturzyści często ograniczali się do streszczania tekstów zamiast porównywać stanowiska. Problemem były też spójność, poziom uogólnienia informacji i przekroczenie limitu słów.

Lektury: wiedza o fabule to za mało

W teście historycznoliterackim trudne okazały się zadania wymagające interpretacji fragmentów lektur obowiązkowych. Egzaminatorzy zauważyli, że uczniowie nie zawsze potrafili rozpoznać sens przytoczonego fragmentu ani użyć odpowiednich pojęć literackich. Nawet gdy znali utwór, odpowiedzi bywały zbyt ogólne lub nie odnosiły się wprost do pytania.

Zadanie o poglądach Cezarego Baryki z „Przedwiośnia”, w którym trzeba było wyjaśnić, z jakim stanowiskiem komunistów polemizował bohater, miało poziom wykonania 49%. Część zdających podawała odpowiedzi niezgodne z cytowanym fragmentem albo nie oddawała pełnego sensu wypowiedzi.

Ortografia i interpunkcja

Na poziomie podstawowym kryterium poprawności ortograficznej zostało wykonane na poziomie 52%, a interpunkcyjnej – 47%. Najwięcej błędów ortograficznych dotyczyło pisowni łącznej i rozdzielnej: cząstek „-bym”, „-byś” i „-by” oraz partykuły „nie” z różnymi częściami mowy. W interpunkcji egzaminatorzy odnotowali przede wszystkim pomijanie przecinków w zdaniach złożonych, m.in. przed wyrazami „że”, „który” i „aby”.

Wnioski dla przyszłych maturzystów

Sprawozdanie pokazuje, że przygotowanie do matury z polskiego to nie tylko lektury. Warto ćwiczyć terminologię językową i stylistyczną, pisanie notatki z zachowaniem limitu oraz odpowiadanie dokładnie na pytanie zawarte w poleceniu. Materiały do powtórek znajdziesz w dziale polski, a zadania z poprzednich lat – wśród arkuszy.