CKE odpowiada polonistom: zasady oceniania matury z polskiego w 2026 r. się nie zmieniły

Dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej dr hab. Robert Zakrzewski odpowiedział na list otwarty nauczycieli języka polskiego, którzy po maturze 2026 zarzucili komisji niejasne i zmieniane po egzaminie kryteria oceniania wypracowań. Pismo nosi datę 22 października 2026 r. i odnosi się po kolei do wszystkich zarzutów: oceniania wypracowań na obu poziomach, braku próbnej matury rozszerzonej z polskiego, odpowiedzi na wnioski o weryfikację sumy punktów i rozstrzygnięć Kolegium Arbitrażu Egzaminacyjnego.

Co zarzucali poloniści

W liście z 31 sierpnia 2026 r. nauczyciele napisali, że kryteria są często interpretowane w bardzo subiektywny sposób. Ich zdaniem istotne dla punktacji objaśnienia sposobu stosowania kryteriów oceny wypracowań są przedstawiane dopiero po przeprowadzeniu egzaminu podczas szkoleń egzaminatorów poprzedzających sprawdzanie prac.

Najwięcej emocji wzbudziło pojęcie „struktury utworu” w kryterium kompetencji literackich i kulturowych (KLiK) na poziomie rozszerzonym. Poloniści pytali też o temat z poziomu podstawowego „Wpływ pracy na człowieka i na otaczającą go rzeczywistość”, przy którym – jak twierdzą – uczniowie korzystający z dawnych materiałów komisji mogli tracić punkty.

Stanowisko CKE: wypracowanie bez nowych zasad

Według dyrektora CKE w sesji 2026 nie zmieniono sposobu stosowania zasad oceniania wypracowania maturalnego z języka polskiego na poziomie podstawowym oraz na poziomie rozszerzonym.

O temacie o pracy CKE pisze, że w maju 2026 r. uszczegółowienia do tematu „Wpływ pracy na człowieka i na otaczającą go rzeczywistość” zostały ustalone adekwatnie do sposobu sformułowania tematu. Spójnik „i” oznaczał dwa aspekty – wpływ pracy na człowieka i na jego otoczenie – dlatego pełna funkcjonalność utworu literackiego wymagała odniesienia się do każdego z tych aspektów.

W sprawie poziomu rozszerzonego dyrektor podkreśla, że wymóg odniesienia się w wypracowaniu maturalnym na poziomie rozszerzonym do struktury utworu miał równie istotne znaczenie od momentu opublikowania Informatora PR. Przez strukturę utworu komisja rozumie m.in. kreacja świata przedstawionego (fabuły, bohaterów, akcji, wątków, motywów), kreacja narracji, sytuacji lirycznej, toposy, aluzje literackie, konwencje.

Dłuższe zasady oceniania poziomu rozszerzonego CKE tłumaczy dodaniem przypomnienia o zmianach pisowni polskiej wprowadzonych przez Radę Języka Polskiego od 1 stycznia 2026 r. W latach 2026–2030 poprawna jest zarówno pisownia obowiązująca do 31 grudnia 2025 r., jak i pisownia zgodna z zasadami wprowadzonymi od 1 stycznia 2026 r. Więcej o samych zmianach: nowe zasady pisowni na maturze.

Komisja odpiera też zarzut o kompozycji: maksymalna liczba punktów możliwych do uzyskania w kryterium 3a (Struktura wypowiedzi) wynosi trzy, a kryterium to dotyczy kompozycji wypracowania zdającego, nie dzieła. Bez zmian zostały również zasady oceniania notatki syntetyzującej w kryterium Treść.

Dlaczego nie było próbnej matury z polskiego rozszerzonego

CKE przypomina, że ustawa nie nakłada na CKE obowiązku corocznego przygotowywania arkuszy do przeprowadzenia egzaminów próbnych w szkołach. Arkusze próbne na poziomie rozszerzonym komisja przygotowała jedynie w zakresie przedmiotów, z których egzamin zmieniał się co do sposobu zaznaczania przez zdających odpowiedzi na karcie rozwiązań zadań zamkniętych, a w arkuszu maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym nie ma zadań zamkniętych. Szkołom, które zgłosiły taką potrzebę, udostępniono arkusze egzaminacyjne wykorzystywane w poprzednich latach w terminie dodatkowym.

Odwołania i Kolegium Arbitrażu Egzaminacyjnego

Poloniści skarżyli się na ironiczny i protekcjonalny ton części odpowiedzi na wnioski o weryfikację. Dyrektor dziękuje za zgłoszenie kwestii słownictwa wartościującego negatywnie i zapewnia: „szczegółowo zbadam sytuację i wdrożę stosowne działania”.

Wobec zastrzeżeń do rozstrzygnięć arbitrów pismo przypomina, że na listę arbitrów KAE nie może zostać wpisana osoba będąca pracownikiem CKE albo okręgowych komisji egzaminacyjnych. Dyrektor zapowiada, że zbada sprawę oraz wdroży działania zgodne z przepisami prawa w zakresie funkcjonowania tego podmiotu.

Co z tego wynika dla rocznika 2027

Najważniejsze zdanie pisma dla przygotowań brzmi: Informatory o egzaminach są aktualne. Na poziomie rozszerzonym nie wystarczy więc omówić problematyki lektury. Trzeba pokazać, jak problem z tematu buduje konkretny element utworu: bohater, narracja, motyw, sytuacja liryczna albo konwencja. Na poziomie podstawowym warto przy każdym temacie sprawdzić, z ilu członów się składa, i odnieść każdy przywołany utwór do każdego z nich. Ćwiczyć można na zadaniach z języka polskiego.