Sprawozdanie CKE z matury z biologii 2026: nisza ekologiczna i terapia CAR-T najtrudniejsze

Centralna Komisja Egzaminacyjna opublikowała 25 września 2026 r. sprawozdanie z majowej matury z biologii na poziomie rozszerzonym. Dokument pokazuje, które zadania sprawiły maturzystom najwięcej kłopotu i czego komisja oczekuje w odpowiedziach. Dla rocznika 2027 to jedna z najbardziej konkretnych wskazówek, jak ćwiczyć przed majem.

Jak wyglądał arkusz

Arkusz egzaminacyjny z biologii na poziomie rozszerzonym zawierał 23 zadania, na które składało się 56 poleceń. Wśród nich było 18 zadań szczegółowych zamkniętych (32 %) i 38 zadań szczegółowych otwartych krótkiej odpowiedzi (68 %). Za rozwiązanie zadań zdający mogli łącznie uzyskać 60 pkt.

Egzamin pisało 67 312 tegorocznych absolwentów rozwiązujących arkusz standardowy. Z egzaminu zwolniono 64 osoby − laureatów i finalistów Olimpiady Biologicznej.

Średni wynik i różnice między szkołami

Średni wynik egzaminu maturalnego z biologii wyniósł 41 %, przy czym zadania zamknięte okazały się łatwiejsze od zadań otwartych. Średni poziom wykonania zadań zamkniętych wyniósł 56 %, a otwartych – 42 %.

Wyraźna jest różnica między typami szkół: zdający z liceów ogólnokształcących uzyskali średnio 43 %, a z techników 23 %.

Najtrudniejsze zadania

Najtrudniejsze okazało się zadanie 23.2. o poziomie wykonania 6 %, a najłatwiejsze było zadanie 12.1. o poziomie wykonania 80 %. W zadaniu 23.2. trzeba było ocenić stwierdzenie, że podstawowa nisza ekologiczna krewetki piaskowej to zachodnie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, i uzasadnić ocenę definicją niszy. Komisja wyjaśnia, że nisza podstawowa opisuje zakres warunków środowiskowych umożliwiających funkcjonowanie gatunku, natomiast zasięg geograficzny – przestrzeń, gdzie gatunek występuje. Kto pomylił te dwa pojęcia, tracił punkt.

Zadanie 14.3. było jednym z najtrudniejszych zadań w arkuszu – poziom jego wykonania wyniósł 11 %. Dotyczyło terapii CAR-T: należało wyjaśnić, dlaczego modyfikacja limfocytów T retrowirusem daje więcej receptora CAR niż elektroporacja z mRNA, odwołując się do mechanizmów ekspresji informacji genetycznej.

Do bardzo trudnych należały też zadania sprawdzające myślenie naukowe. W zadaniu 6.2. o poziomie wykonania 16 % trzeba było uzasadnić, dlaczego do oszacowania bilansu węgla w roślinach mierzy się suchą, a nie świeżą masę – bo zawartość wody w materiale roślinnym jest zmienna.

Co CKE radzi na przyszłość

We wnioskach komisja podkreśla, że w wielu zadaniach trudność nie polegała na całkowitym braku wiedzy biologicznej. W rozwiązaniach często pojawiały się poprawne informacje, właściwe terminy lub trafnie rozpoznane elementy materiału źródłowego, które jednak nie zostały wykorzystane w sposób prowadzący do rozwiązania problemu. Powtarzającym się problemem było konstruowanie niepełnych zależności przyczynowo-skutkowych – zwłaszcza w poleceniach z czasownikami „wyjaśnij”, „wykaż” i „uzasadnij”.

Sprawozdanie wskazuje też kłopoty z odróżnianiem opisu wyników, wniosku i wyjaśnienia oraz z wnioskami wykraczającymi poza przedstawione dane. Wśród pojęć, które sprawiały trudność w zadaniach trudnych i bardzo trudnych, komisja wymienia niszę ekologiczną, podziały komórkowe i ekspresję informacji genetycznej.

Jak wykorzystać to w przygotowaniach do matury 2027

Z rekomendacji wynika kilka praktycznych nawyków:

• w odpowiedziach na „wyjaśnij” prowadź tok myślenia od przesłanki, przez mechanizm, do skutku – same poprawne pojęcia nie wystarczą;
• przy zadaniach z doświadczeniami pytaj, co kontroluje dany element procedury i czego dane nie rozstrzygają;
• porównuj pojęcia bliskie znaczeniowo, np. nisza ekologiczna i zasięg występowania gatunku;
• na koniec sprawdź, czy wniosek rzeczywiście wynika z podanych przesłanek i czy odpowiada dokładnie na polecenie.

Zadania z ekologii, genetyki i doświadczeń biologicznych w formie maturalnej przećwiczysz w dziale biologia – z wyjaśnieniami do każdej odpowiedzi.