Sprawdzian z hydrosfery

Poprawna odpowiedź: B

W środkowym i dolnym biegu rzeka podcina zewnętrzne brzegi zakoli, a na wewnętrznych odkłada materiał, więc meandry coraz bardziej się wyginają. W końcu przy wezbraniu przerywa wąską szyję zakola i płynie na skróty, a odcięty łuk zostaje jako starorzecze.

Poprawna odpowiedź: (1) parowanie; (2) infiltracja

Parowanie, głównie z oceanów, dostarcza atmosferze pary wodnej, z której powstają chmury i opady. Infiltracja zasila wody podziemne. Jej wielkość zależy od przepuszczalności podłoża, nachylenia terenu i roślinności, a w miastach maleje przez beton i asfalt.

Poprawna odpowiedź: F, F, P, F

Wody gruntowe gromadzą się w skałach przepuszczalnych nad pierwszą warstwą nieprzepuszczalną. Warstwa wodonośna musi więc przepuszczać wodę. Intensywny pobór obniża zwierciadło wody i tworzy lej depresji. Wody artezyjskie leżą głębiej, między dwiema warstwami nieprzepuszczalnymi, pod ciśnieniem.

Poprawna odpowiedź: 1–D, 2–A, 3–B, 4–C

• 1. jezioro rynnowe → D. erozyjna i akumulacyjna działalność lądolodu w wąskiej, wydłużonej rynnie glacjalnej
• 2. jezioro krasowe → A. rozpuszczanie skał węglanowych przez wody podziemne i zapadanie się stropu jaskini
• 3. jezioro typu maar → B. wybuch gazów wulkanicznych tworzący krater, który wypełnia się wodą
• 4. jezioro morenowe (zaporowe) → C. spiętrzenie wód przez wał moreny czołowej pozostawionej przez lądolód

Jeziora rynnowe, jak Hańcza czy Gopło, są długie, wąskie i głębokie. Krasowe powstają w zapadliskach w wapieniach i gipsach. Maar to krater po pojedynczej eksplozji, np. w Eifel w Niemczech. Jezioro morenowe zaporowe gromadzi wodę za wałem moreny, która działa jak tama.

Poprawna odpowiedź: C

Nazwa mówi o przyczynie: „termo” to temperatura, „halinowa” to zasolenie. Na północnym Atlantyku i wokół Antarktydy woda oziębia się i staje się słona, więc tonie i płynie przy dnie, a jej miejsce zajmuje cieplejsza woda powierzchniowa z tropików. Coriolis tylko odchyla prądy, a nie je napędza.