Sprawdzian z litosfery i geologii

Poprawna odpowiedź: A

Ciężka płyta oceaniczna zagina się i schodzi w głąb płaszcza, a w miejscu zagięcia powstaje głęboki rów, np. Rów Mariański. W strefie spreadingu dno się rozsuwa i rośnie grzbiet śródoceaniczny, a kolizja płyt kontynentalnych wypiętrza góry, jak Himalaje.

Poprawna odpowiedź: 1–D, 2–B, 3–C, 4–A

• 1. wąwóz lessowy → D. erozyjna działalność spływających wód opadowych w podatnym na rozmywanie lessie
• 2. delta rzeczna → B. akumulacja materiału niesionego przez rzekę w miejscu jej ujścia do zbiornika wodnego
• 3. wydma → C. akumulacyjna działalność wiatru przenoszącego i osadzającego ziarna piasku
• 4. jaskinia krasowa → A. rozpuszczanie skał węglanowych przez wody podziemne

Wąwozy lessowe, np. na Wyżynie Lubelskiej, rozcinają spływające wody opadowe. Delta rośnie tam, gdzie rzeka zwalnia przy ujściu i gubi niesiony materiał. Wydmy usypuje wiatr, np. na Mierzei Łebskiej. Jaskinie, jak w Tatrach i na Jurze, drąży woda z dwutlenkiem węgla rozpuszczająca wapień.

Poprawna odpowiedź: (1) diageneza; (2) metamorfizm

W diagenezie osad jest zgniatany przez nadległe warstwy i spajany spoiwem, tak powstaje np. piaskowiec z piasku. W metamorfizmie skała zmienia budowę bez topienia się: z wapienia powstaje marmur, z piaskowca kwarcyt, z granitu gnejs.

Poprawna odpowiedź: P, F, F

Magnituda w skali Richtera lub momentu sejsmicznego opisuje energię wstrząsu. Wulkany tarczowe, jak Mauna Loa, wylewają rzadką lawę bazaltową, więc mają łagodne stoki i spokojne erupcje. Hipocentrum leży w głębi Ziemi, a punkt na powierzchni nad nim to epicentrum.

Poprawna odpowiedź: D

Uskok jest młodszy od warstw, które przecina, i starszy od tych, które leżą na nim nienaruszone. Glina lodowcowa przykryła już gotowy uskok, więc powstał on wcześniej. Holocen odpada, bo glina z plejstoceńskiego lądolodu jest starsza od holocenu.