Sprawdzian z pedosfery i biosfery

Poprawna odpowiedź: D

Rędziny tworzą się na skałach węglanowych: wapieniach, dolomitach, marglach i gipsach. Są płytkie i kamieniste, ale bogate w wapń, więc bywają żyzne, np. w okolicach Chełma. Na lessach powstają czarnoziemy i gleby płowe, na piaskach gleby bielicowe.

Poprawna odpowiedź: (1) A; (2) B; (3) C

Kolejność od góry: ściółka (O), poziom próchniczny (A), w glebach przemywanych jasny poziom wymywania (E), poziom wzbogacenia (B), do którego trafiają wymyte związki, i na dole skała macierzysta (C). Litery pomagają czytać rysunki profili na maturze.

Poprawna odpowiedź: 1–D, 2–B, 3–C, 4–A

• 1. Erozja wodna gleby → D. Spływ powierzchniowy wody opadowej po stromych, odlesionych stokach
• 2. Zasolenie gleby → B. Nadmierne nawadnianie pól uprawnych w warunkach silnego parowania, bez odpowiedniego drenażu
• 3. Zakwaszenie gleby → C. Nadmierne stosowanie nawozów mineralnych oraz opady kwaśnych deszczów
• 4. Pustynnienie → A. Nadmierny wypas zwierząt i wylesianie na obszarach o niskich i zmiennych opadach

Woda zmywa glebę tam, gdzie stok jest stromy i nie trzymają go korzenie. Przy nawadnianiu w gorącym klimacie woda paruje, a sole zostają w glebie. Kwaśne deszcze i nawozy azotowe obniżają pH. Pustynnienie zaczyna się od zniszczenia okrywy roślinnej przez wypas i wycinkę na suchych obszarach, np. w Sahelu.

Poprawna odpowiedź: P, P, F

Na pustyni brakuje roślin, więc nie ma z czego tworzyć próchnicy. W lesie równikowym materia rozkłada się szybko, a ulewy wymywają składniki, stąd ubogie lateryty. Zdanie o tundrze jest fałszywe: jest tam zimno, rozkład idzie bardzo wolno, a pod spodem zalega wieczna zmarzlina.

Poprawna odpowiedź: B, D

Czarnoziemy (np. okolice Hrubieszowa i Sandomierza) i mady w dolinach rzek i na Żuławach mają dużo próchnicy i składników mineralnych. Bielice na piaskach są kwaśne i ubogie, litosole to płytkie gleby skaliste w górach, a gleb tundrowych w Polsce nie ma.