Sprawdzian z Europy w dobie oświecenia

Poprawna odpowiedź: C

Myśliciele oświecenia wierzyli, że rozum i nauka pozwolą poprawić państwo i społeczeństwo, a każdy człowiek ma prawa z natury. Kult narodu kojarzymy z nacjonalizmem XIX w., walkę klas z marksizmem, a oparcie się na tradycji i autorytecie Kościoła to postawa, z którą oświecenie polemizowało.

Poprawna odpowiedź: 1–A, 2–C, 3–D, 4–B

• 1. Adam Smith → A. liberalizm gospodarczy, wolny rynek
• 2. Monteskiusz → C. trójpodział władzy
• 3. Rousseau → D. umowa społeczna, suwerenność ludu
• 4. Wolter → B. tolerancja religijna, wolność słowa

Smith w „Bogactwie narodów” (1776) bronił wolnej konkurencji. Monteskiusz w „O duchu praw” (1748) rozdzielił władzę na trzy. Rousseau w „Umowie społecznej” (1762) uznał lud za suwerena. Wolter walczył z fanatyzmem i domagał się swobody wyznania i wypowiedzi.

Poprawna odpowiedź: (1) Encyklopedia; (2) Wolter

Encyklopedia wychodziła od 1751 r. i mimo zakazów cenzury objęła kilkadziesiąt tomów. Pisali do niej m.in. Wolter, Rousseau i Monteskiusz. Wolter kończył listy hasłem „Écrasez l'infâme”, wymierzonym w nietolerancję i władzę Kościoła.

Poprawna odpowiedź: D, E

Fryderyk II oraz Maria Teresa i Józef II rządzili samodzielnie, ale reformowali szkoły, sądy i administrację w duchu oświecenia. Ludwik XIV to wzór klasycznego absolutyzmu z XVII w., a Filip II i Henryk VIII panowali w XVI w., zanim oświecenie się zaczęło.

Poprawna odpowiedź: B

Anglia miała węgiel i rudę żelaza, kapitał z handlu i kolonii, rynek zbytu i wolnych robotników z wsi. Tam powstały przędzarki mechaniczne, a maszyna parowa Watta napędziła fabryki. Francja i Prusy uprzemysłowiły się dopiero w XIX w.