Test z Młodej Polski – dekadentyzm, symbolizm, impresjonizm, secesja. Schopenhauer, Nietzsche, Bergson. Tetmajer („Koniec wieku XIX”), Kasprowicz, Staff, Przybyszewski („Confiteor”). Lektury: „Wesele” Wyspiańskiego, „Chłopi” Reymonta (fragmenty), „Ludzie bezdomni” Żeromskiego (lektura uzupełniająca).
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian z Młodej Polski w wersji szkolnej →

O temacie
Pytania dotyczą siedmiu obszarów.
Pytania z bazy dla tego tematu
Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.

Jak działa quiz
W tym quizie
Quiz losuje spośród 321 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Wybierz wszystkie poprawne
Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi. Częściowe punkty za hity, kary za false-positive.
Połącz elementy w pary: termin → definicja, autor → dzieło, wzór → nazwa.
Zakres testu
16 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
Młoda Polska – okres w dziejach kultury polskiej datowany umownie na lata 1890–1918, charakteryzujący się odrzuceniem ideałów pozytywistycznych na rzecz wiary i intuicji. W części opracowań początek wyznacza rok 1891 (pierwszy tom „Poezji” Tetmajera). Nazwę spopularyzował cykl artykułów Artura Górskiego „Młoda Polska” („Życie”, 1898). Modernizm (od łac. modernus – nowy) to nazwa szerszego okresu w kulturze, którego odmianą jest Młoda Polska.
Test sprawdza, czy wiesz, skąd nazwa (łac. decadentia – schyłek, fr. décadence – chylenie się ku upadkowi) i z czego składa się ta postawa schyłku XIX w.: pesymizm, poczucie, że kultura zmierza ku końcowi, i szukanie czegoś, co wypełni pustkę. Silnie wpłynęła na nią filozofia Schopenhauera. Musisz rozpoznać manifest dekadentów – „Koniec wieku XIX” Tetmajera z II serii „Poezji” (1894) – po pierwszych słowach „Przekleństwo?… Tylko dziki, kiedy się skaleczy, złorzeczy swemu bogu, skrytemu w przestworze” albo po końcowym „Głowę zwiesił niemy”.
Test łączy pojęcie z filozofem, a filozofa z poetą. Élan vital (pęd życiowy) i intuicja jako bezpośrednie poznanie to Bergson – „Ewolucja twórcza” (1907), u nas Leśmian. Wola mocy, nadczłowiek z własną moralnością i „śmierć Boga” to Nietzsche – „Poza dobrem i złem” (1886), „Tako rzecze Zaratustra” (1883–1884), u nas Staff. Pesymizm i trzy drogi ucieczki od cierpienia – współczucie, sztuka, nirwana – to Schopenhauer i „Świat jako wola i wyobrażenie” (1819), u nas Tetmajer. Daty życia: Schopenhauer 1788–1860, Nietzsche 1844–1900, Bergson 1859–1941.
Symbolizm – kierunek w literaturze i sztuce przełomu XIX i XX w.; jego twórcy uważali, że świat realny jest tylko ułudą i można go poznać wyłącznie za pośrednictwem symboli. Impresjonizm – kierunek skupiony na próbach utrwalenia ulotnych chwil (w malarstwie polskim np. „Orka na Ukrainie” Leona Wyczółkowskiego, 1892). Naturalizm – w „Chłopach” Reymonta: człowiek zależny od natury i środowiska. Secesja – kierunek w sztuce końca XIX i początku XX w.: duża ozdobność, faliste linie, asymetryczne ujęcia, nawiązania do przyrody; w stylistyce secesyjnej tworzył głównie Wyspiański.
Stanisław Przybyszewski, „Confiteor” („Życie”, 1899) – manifest „sztuki dla sztuki”. „Sztuka nie ma żadnego celu, jest celem sama w sobie, jest absolutem, bo jest odbiciem absolutu – duszy”. Nie może służyć żadnej idei: „Sztuka tendencyjna, sztuka pouczająca, sztuka-rozrywka, sztuka-patriotyzm, sztuka mająca jakiś cel moralny lub społeczny przestaje być sztuką”. „Sztuka stoi nad życiem, wnika w istotę wszechrzeczy”. Artysta jest kapłanem sztuki pojętej jako najwyższa religia. Przybyszewski przyjechał do Krakowa w 1898 r., redagował „Życie” i przewodził krakowskiej cyganerii.
Kazimierz Przerwa-Tetmajer (1865–1940) – jeden z czołowych poetów Młodej Polski. Najważniejsze są wiersze z drugiej (1894), trzeciej (1898) i czwartej (1900) serii „Poezji”, oddające ducha dekadentyzmu i fascynację myślą Schopenhauera i Nietzschego. Autor erotyków i liryki tatrzańskiej. Utwory: „Koniec wieku XIX”, „Hymn do Nirwany”, „Evviva l'arte”, „Nie wierzę w nic”, „Lubię, kiedy kobieta”, „Widok ze Świnicy do Doliny Wierchcichej”, „Melodia mgieł nocnych”. Był pierwowzorem Poety z „Wesela”. Wybrane wiersze Tetmajera należą do lektur zakresu podstawowego.
Jan Kasprowicz (1860–1926). „Dies irae” to pierwszy utwór w cyklu hymnów „Ginącemu światu” (1902); tytuł pochodzi ze średniowiecznej sekwencji i oznacza „dzień gniewu”, czyli dzień Sądu Ostatecznego. Kontrasty, wyolbrzymienia, ekstatyczne obrazy i wyraziste kolory hymnów to cechy ekspresjonizmu – kierunku, którego nazwę ustalono później. Inne hymny: „Święty Boże, Święty Mocny”, „Salve Regina”, „Moja pieśń wieczorna”. Wcześniej: cykl sonetów „Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach” (1898). Później: „Księga ubogich” (1916) i postawa franciszkańska.
Leopold Staff (1878–1957) – nazywany „poetą trzech pokoleń”. Debiutancki tom „Sny o potędze” (1901) otwiera sonet „Kowal”, odczytywany zwykle jako polemika z dekadentyzmem; widać w nim wpływ myśli Nietzschego. Podmiot liryczny chce wykuć dla siebie serce „hartowne, mężne, serce dumne, silne”. Z czasem w poezji Staffa dochodzą do głosu inspiracje franciszkańskie i tendencje klasycyzujące – troska o harmonię i piękno. Wybrane wiersze Staffa należą do lektur zakresu podstawowego.
Stanisław Wyspiański (1869–1907) – dramaturg, poeta, malarz, grafik. „Wesele” (1901) nawiązuje do wesela Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną w Bronowicach. Akcja toczy się nocą w izbie, do której dochodzi muzyka weselna; w akcie II gościom ukazują się „osoby dramatu”: Widmo (Marysi), Stańczyk (Dziennikarzowi), Rycerz Czarny (Poecie), Hetman (Panu Młodemu), Upiór (Dziadowi), Wernyhora (Gospodarzowi). W akcie III chłopi z kosami czekają na znak, ale Gospodarz nie pamięta poleceń Wernyhory, a Jasiek wraca bez złotego rogu. „Wesele” jest lekturą obowiązkową (w całości).
Władysław Stanisław Reymont (1867–1925), Nagroda Nobla w 1924 r. za „Chłopów” (1904–1909). Powieść w czterech tomach zatytułowanych nazwami pór roku („Jesień”, „Zima”, „Wiosna”, „Lato”); życie wsi Lipce wyznaczają przyroda i kalendarz liturgiczny z obrzędami. Bohaterowie: Maciej Boryna, jego syn Antek, Jagna – córka Dominikowej, trzecia żona Boryny („Już dwie żony pochował”). Prozę Reymonta cechuje realizm z elementami naturalizmu. W podstawie programowej „Chłopi” są lekturą poznawaną we fragmentach.
Test sprawdza drogę Judyma i sens finału. Musisz znać jego drogę: po pobycie w Paryżu praca w Warszawie, potem zakład leczniczy w Cisach, w końcu kopalnie. Pamiętaj, skąd pochodzi – sam mówi: „Ojciec mój był szewcem, a w dodatku lichym szewcem na Ciepłej ulicy”. W zakończeniu odrzuca związek z Joasią Podborską, dopóki nie znikną „te podłe zmory”, a ostatni obraz to „Tuż nad jego głową stała sosna rozdarta”. Z faktów: powieść z 1899 r., lista uzupełniająca; Żeromski (1864–1925) w dwudziestoleciu był „sumieniem narodu”.
Chochoł – „słomiane straszydło”; Rachela mówi: „Zmówię chochoł, każę przyść do izb, na wesele”, a zaprasza go Pan Młody. W finale Chochoł każe Jaśkowi: „Powyjmuj im kosy z rąk”, bierze patyki „jak grajek-skrzypek” i przygrywa do tańca, powtarzając: „Miałeś, chamie, złoty róg”. Stańczyk – nadworny błazen Jagiellonów, rozmawia z Dziennikarzem. Hetman – Franciszek Ksawery Branicki, współtwórca konfederacji targowickiej. Rycerz Czarny ma cechy Zawiszy Czarnego („Grunwald, miecze, król Jagiełło!”). Upiór to Jakub Szela. Wernyhora – legendarny Kozak-wróżbita; daje złoty róg Gospodarzowi, ten przekazuje go Jaśkowi, a Jasiek gubi go, schylając się po czapkę z pawich piór.
Kraków był centrum polskiej kultury i sztuki epoki. Cyganeria (bohema) – środowisko artystyczne o niekonwencjonalnym stylu życia, gardzące obyczajowością ogółu; w Krakowie przewodził jej Przybyszewski, należał do niej m.in. Tadeusz Boy-Żeleński. Czasopisma: „Życie” (Kraków, 1897–1900) – założone przez Ludwika Szczepańskiego, od 1898 r. redagowane przez Przybyszewskiego; tu ukazały się cykl Górskiego „Młoda Polska” (1898) i „Confiteor” (1899), a szatę graficzną tworzył Wyspiański. „Chimera” (Warszawa, 1901–1907) – założona i do końca redagowana przez Zenona Przesmyckiego (Miriama).
Stanisław Wyspiański – także malarz, grafik i twórca polichromii oraz witraży w kościele Franciszkanów w Krakowie (m.in. witraż „Stań się”); charakterystyczne są jego pastele – pejzaże i portrety w duchu secesji. Jacek Malczewski – jeden z najważniejszych malarzy przełomu wieków, tworzący w nurcie symbolizmu. Leon Wyczółkowski – „Orka na Ukrainie” (1892) jako przykład impresjonizmu w malarstwie polskim. Stanisław Witkiewicz – twórca stylu zakopiańskiego.
Stanisław Brzozowski (1878–1911) – krytyk literacki, pisarz, publicysta, filozof. Najważniejsze dzieła: „Filozofia czynu” (1903), powieść „Płomienie” (1908), „Legenda Młodej Polski. Studia o strukturze duszy kulturalnej” (1910), „Idee” (1910), „Pamiętnik” (1913). Rozgłos przyniosła mu polemika z Sienkiewiczem o literaturze modernistycznej, a następnie spór z Miriamem.
Zagadnienia, które łączą utwory epoki. Artysta i sztuka – „Confiteor” (artysta-kapłan), „Evviva l'arte” Tetmajera. Kryzys wartości – „Koniec wieku XIX”, „Hymn do Nirwany”, hymny Kasprowicza. Wieś – „Wesele” (inteligenci i chłopi w bronowickiej chacie) oraz „Chłopi” (Lipce). Wybór między szczęściem osobistym a obowiązkiem – Judym w „Ludziach bezdomnych”. Niespełnione wezwanie do czynu – złoty róg i finałowy taniec w „Weselu”.
📚 Do zapamiętania
Pojęcia teoretycznoliterackie i historycznoliterackie z działu „Młoda Polska” – test sprawdza ich rozumienie w kontekście, nie samą definicję.
Na czym potykają się maturzyści
Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
„Wesele” napisał Reymont
„Wesele” (1901) napisał Stanisław Wyspiański. Reymont jest autorem „Chłopów” (1904–1909).
Dlaczego: Wyspiański to dramaturg i malarz związany z Krakowem; Reymont – prozaik, laureat Nagrody Nobla z 1924 r.
Wernyhora daje złoty róg Jaśkowi
Wernyhora daje złoty róg Gospodarzowi („Daję Waści złoty róg”); Gospodarz wręcza go Jaśkowi.
Dlaczego: Róg przechodzi przez dwie ręce, dlatego łatwo pominąć pośrednika. Akt II rozstrzyga sprawę: to Gospodarz przekazuje go Jaśkowi, z przestrogą „Nie chylaj się nigdzie po nic”.
Jasiek gubi złoty róg w tańcu
Jasiek gubi róg, gdy schyla się po czapkę z pawich piór: „Tom sie chyloł po te copke, to mi może sie odwinoł”.
Dlaczego: Chochoł podsumowuje: „Miałeś, chłopie, złoty róg, miałeś, chłopie, czapkę z piór: czapkę ze łba wicher zmiótł”, a w finale: „Miałeś, chamie, złoty róg”.
Tetmajer i Kasprowicz pisali w ten sam sposób
Tetmajer – dekadentyzm, „Koniec wieku XIX”, „Hymn do Nirwany”. Kasprowicz – hymny („Dies irae”) z cechami ekspresjonizmu, później postawa franciszkańska.
Dlaczego: U Tetmajera bohater z końca wieku „Głowę zwiesił niemy”; hymny Kasprowicza to rozbudowane, pełne kontrastów i emocji wizje katastroficzne.
„Chłopi” Reymonta są podzieleni na akty
„Chłopi” to powieść w czterech tomach nazwanych porami roku: „Jesień”, „Zima”, „Wiosna”, „Lato”. Akty ma dramat, np. „Wesele”.
Dlaczego: Wydarzenia powieści mieszczą się w cyklu roku, wyznaczanym przez przyrodę i kalendarz liturgiczny.
Jagna jest drugą żoną Boryny
Jagna jest trzecią żoną Macieja Boryny.
Dlaczego: W powieści ludzie mówią o Borynie: „Już dwie żony pochował”, a o jego zamiarach: „Taki dziad i za trzecią kobietę się bierze!”.
„Sztuka dla sztuki” to manifest Wyspiańskiego
Hasło „sztuki dla sztuki” głosił Stanisław Przybyszewski w manifeście „Confiteor” („Życie”, 1899).
Dlaczego: Wyspiański współpracował z „Życiem” jako twórca szaty graficznej; autorem manifestu jest Przybyszewski.
Reymont dostał Nobla za „Wesele”
Reymont otrzymał Nagrodę Nobla w 1924 r. za „Chłopów”. „Wesele” napisał Wyspiański (zm. 1907).
Dlaczego: To dwaj różni twórcy i dwie różne lektury: dramat i powieść.
Judym w „Ludziach bezdomnych” żeni się z Joasią
Judym rozstaje się z Joasią: „Muszę wyrzec się szczęścia. Muszę być sam jeden”.
Dlaczego: Wcześniej mówi: „Nie mogę mieć ani ojca, ani matki, ani żony, ani jednej rzeczy, którą bym przycisnął do serca z miłością, dopóki z oblicza ziemi nie znikną te podłe zmory”. Powieść zamyka obraz: „Tuż nad jego głową stała sosna rozdarta”.
Chochoł w „Weselu” symbolizuje radość weselną
Chochoł przygrywa do tańca, w którym goście nie słyszą wezwania Jaśka do broni.
Dlaczego: Taniec kojarzy się z zabawą, ale w finale nikt się nie bawi. Jasiek widzi uśpionych gości i woła: „Nic nie słysom, nic nie słysom, ino granie, ino granie, jakieś ich chyciło spanie…?!” – a oni tańczą dalej, sennie i cicho.
Schopenhauer głosił kult siły i życia
Schopenhauer to pesymizm: życiu towarzyszy cierpienie, ukojenie dają współczucie, sztuka i nirwana. Wolę mocy i nadczłowieka głosił Nietzsche.
Dlaczego: Wątki Schopenhauera widać u Tetmajera („Hymn do Nirwany”), motywy nietzscheańskie – we wczesnej poezji Staffa („Kowal”).
„Ludzie bezdomni” są lekturą obowiązkową
Według podstawy programowej (Dz.U. 2024 poz. 1019) „Ludzie bezdomni” to lektura uzupełniająca. Obowiązkowe są: „Wesele” (w całości), „Chłopi” (fragmenty) oraz wybrane wiersze Tetmajera, Staffa i Leśmiana.
Dlaczego: Z utworów Żeromskiego lekturą obowiązkową w zakresie podstawowym jest „Przedwiośnie”.
Strategia
Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.
Te pytania są realnymi pytaniami z bazy dla tematu „Młoda Polska” – tak wyglądają w aplikacji, te same komponenty co w quizie.
Wybierz wszystkie poprawne
Do wyboru:
Władysław Stanisław Reymont — „Chłopi” (Tom II, Zima, rozdział XII) Bo juścić materii nie brakowało, jeśli bowiem Antka nie zabrali, to nie on spalił, więc kto? — Nie Jagna przecież, nikt by temu wiary nie dał, nie stary; taka myśl ani postała komu w głowie! Błądzili przeto kieby po omacku nie mogąc w żaden sposób znaleźć wyjścia z męczącej zagadki… We wszystkich chałupach gadali o tym, a nikto prawdy się nie dowiedział, (…) ale natomiast wzniesła się sroga niechęć ku Jagnie i dochodziła aż do…
✅ Wymagania
📊 Kryteria oceny (CKE)
📝 Limit: co najmniej 400 słów
To dokładnie te same komponenty co w quizie, pokazane przed udzieleniem odpowiedzi. W aplikacji pytania pojawiają się jedno po drugim, a poprawną odpowiedź z wyjaśnieniem widzisz zaraz po wysłaniu swojej.
Jak zacząć
Po założeniu konta wchodzisz w Quiz i w kreatorze sesji wskazujesz „Młoda Polska”. Cztery kroki:
Po zalogowaniu w górnym menu klikasz Quiz. Trafiasz na ekran konfiguracji sesji.
Wybierasz 📚 Język polski — kreator pokazuje wtedy epoki, lektury i działy z polskiego.
Wskazujesz „Młoda Polska” – od tej chwili losowane są tylko pytania z tego tematu. Wybór epoki obejmuje też wszystkie jej lektury. Pominięcie tego kroku = pytania z całego polskiego.
Obok w kreatorze: 💒 Wesele · 🌾 Chłopi · 🏥 Ludzie bezdomni
Wybierasz poziom matury (podstawowa / rozszerzona / oba), kategorię pytań (np. testy i quizy, pisanie, praca z tekstem) i liczbę pytań (5–30). Klikasz „Rozpocznij” – quiz dobiera pytania do dział „Młoda Polska” adaptacyjnie.
Już rozwiązujesz quiz, ale chcesz tylko pytań z „Młoda Polska”? Otwierasz panel Filtruj nad pytaniem – wybierasz temat, ewentualnie typ i trudność. Kolejne pytanie losuje się już z zawężonej puli. Twój postęp i streak są zachowane – nie zaczynasz od zera.
Najszybsza droga
Załóż konto i uruchom quiz z Młodej Polski — pierwsze pytanie w minutę.
Znajomość epoki lub działu: pojęć, twórców, utworów i umiejętności potrzebnych do pracy z tekstem. Zakres odpowiada wymaganiom podstawy programowej z języka polskiego (Dz.U. 2024 poz. 1019).
Zamknięte i otwarte: wybór odpowiedzi, wielokrotny wybór, dopasowanie, luki w tekście, pytania otwarte i tematy wypracowań. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte i wypracowania ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło.
Wynik testu dotyczy tylko jednej epoki lub działu, a po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie. Pisemny egzamin na poziomie podstawowym ma 60 punktów (Informator CKE): wypracowanie – 35, test historycznoliteracki – 15, „Język polski w użyciu” – 10.
Te działy łączą się z tematem „Młoda Polska” – przećwicz je w Quizie.
321 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).