Stanisław Wyspiański
Test z „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego (prapremiera 1901) – dramatu w trzech aktach o weselu poety z chłopką. Zjawy aktu II, złoty róg, czapka z pawich piór, chocholi taniec, obraz inteligencji i chłopów.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian z „Wesela” w wersji szkolnej →
O temacie
„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego (prapremiera 16 marca 1901 r., Teatr Miejski w Krakowie) wyrosło z prawdziwego wydarzenia: 20 listopada 1900 r. poeta Lucjan Rydel ożenił się z Jadwigą Mikołajczykówną, a wesele odbyło się w Bronowicach pod Krakowem.
W dramacie nazwa wsi nie pada; didaskalia podają „Noc listopadowa; w chacie, w świetlicy” i „RZECZ DZIEJE SIĘ W ROKU TYSIĄC DZIEWIĘĆSETNYM”.
Test sprawdza, czy znasz tekst: kto z kim rozmawia w akcie I (Czepiec z Dziennikarzem, Radczyni z Kliminą, Poeta z Maryną i Rachelą, Gospodarz z Poetą, Pan Młody z Gospodarzem), kto zaprasza Chochoła, komu ukazują się zjawy w akcie II (Widmo – Marysi, Stańczyk – Dziennikarzowi, Rycerz – Poecie, Hetman – Panu Młodemu, Upiór – Dziadowi, Wernyhora – Gospodarzowi), jaką drogę przebywa złoty róg (Wernyhora, Gospodarz, Jasiek) i jak kończy się akt III.
Pytania dotyczą też przedmiotów o znaczeniu symbolicznym (róg, czapka z piór, sznur, podkowa, kaduceusz, chochoł), pamięci o rabacji 1846 r., obrazu inteligencji i chłopów oraz języka postaci.
Cytaty warto znać w brzmieniu z tekstu, z gwarą: „Cóz tam, panie, w polityce?”, „byle polska wieś zaciszna, byle polska wieś spokojna”, „Myśmy wszystko zapomnieli”, „Miałeś, chamie, złoty róg”.
Jak działa quiz
W tym quizie
Tematyka i typy zadań zgodne z wymaganiami CKE dla tego przedmiotu. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D. Klasyk matur — najczęstszy typ.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Połącz elementy w pary: termin → definicja, autor → dzieło, wzór → nazwa.
Ustaw w poprawnej kolejności
Ułóż etapy, daty, lub kroki w poprawnej kolejności chronologicznej / logicznej.
Zakres testu
13 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
„Wesele” napisał Stanisław Wyspiański (1869–1907). Podtytuł: „Dramat w trzech aktach”. Prapremiera odbyła się 16 marca 1901 r. w Teatrze Miejskim w Krakowie. Geneza: ślub poety Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną i wesele w Bronowicach pod Krakowem 20 listopada 1900 r. Czas akcji to rok 1900, nie 1901 – didaskalia: „RZECZ DZIEJE SIĘ W ROKU TYSIĄC DZIEWIĘĆSETNYM”. Miejsce: izba w chacie Gospodarza, do którego Wernyhora zwraca się „panie Włodzimierzu”; akcja trwa od wieczora do świtu.
Akt I: przez izbę przechodzą weselnicy i rozmawiają parami – chłopi z gośćmi z miasta, panny z poetami, Ksiądz z Żydem i Czepcem. Akt kończy się zaproszeniem Chochoła przez Pana Młodego i Pannę Młodą („Skoro północ zacznie bić, do nas tu na izbę przydź”). Akt II: północ, Chochoł i sześć zjaw; Wernyhora daje Gospodarzowi złoty róg (sc. XXIV), a Gospodarz jeszcze w tym samym akcie oddaje go Jaśkowi (sc. XXVI). Akt III: świt; Czepiec budzi Gospodarza, który nie pamięta polecenia, chłopi przychodzą z kosami, wszyscy nasłuchują tętentu, wraca Jasiek bez rogu, Chochoł gra do tańca.
Z tekstu: Pan Młody to poeta z miasta („od miesiąca chodzę boso”), Panna Młoda mówi gwarą, Gospodarz mieszka na wsi od lat („Już lat dziesięć pośród siedzę”), Poeta jest jego bratem, Jasiek to „pierwszy drużba”, Rachel jest córką Żyda, karczmarza, Dziad pamięta rzeź („Nawet była krew, rzezańce”). Pierwowzory, znane spoza tekstu: Pan Młody – Lucjan Rydel, Panna Młoda – Jadwiga Mikołajczykówna, Gospodarz – malarz Włodzimierz Tetmajer, Gospodyni – Anna, siostra Jadwigi i żona Tetmajera, Poeta – Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Dziennikarz – Rudolf Starzewski z „Czasu”, Rachel – córka bronowickiego karczmarza Singera, Czepiec – Błażej Czepiec, pisarz gminny w Bronowicach.
Chochoł przychodzi, gdy bije północ, i zapowiada: „Co się w duszy komu gra, co kto w swoich widzi snach”; w izbie jest tylko Isia, która go wygania. Kolejne spotkania: Marysia – Widmo, jej zmarły narzeczony (sc. V); Dziennikarz – Stańczyk, który daje mu „kaduceus polski” (sc. VII); Poeta – Rycerz (sc. IX); Pan Młody – Hetman, nazywany przez chór „hetmanie Branecki” (sc. XI–XII); Dziad – Upiór: „ja Szela!!” (sc. XV); Gospodarz – Wernyhora ze złotym rogiem (sc. XXIV). Poza tekstem: Stańczyk był nadwornym błaznem Jagiellonów, Rycerz to Zawisza Czarny, Hetman – Franciszek Ksawery Branicki, Upiór – Jakub Szela, Widmo – malarz Ludwik de Laveaux, Wernyhora – legendarny kozacki wieszcz.
Złoty róg: „Daję Waści złoty róg” – mówi Wernyhora; Gospodarz oddaje go Jaśkowi i każe wrócić, „nim trzeci pieje kur”. Czapka z pawich piór: Jasiek wraca po nią już w akcie II („Moja copka z pawim piórem”), a potem schyla się po nią w drodze i gubi róg. Sznur: „ostał mi sie ino sznur”. Złota podkowa: znalazł ją Staszek („Została zguba u proga”); Gospodyni mówi „Scęście swoje sie szanuje!”, Gospodarz – „Rzuć do skrzyni!”. Nikt nie chowa jej w stajni i nie robi tego Jasiek. Chochoł: krzak róży owinięty słomą („Patrz pan różę na ogrodzie owitą w chochoł ze słomy”), nie snop i nie kukła. Utarte odczytania: róg – szansa na wspólny czyn, czapka – rzecz błaha, dla której ją stracono, chocholi taniec – uśpienie i niemoc.
Akt I, sc. I: Czepiec – „Cóz tam, panie, w polityce? Chińcyki trzymają się mocno!?”, Dziennikarz – „byle polska wieś zaciszna, byle polska wieś spokojna”. Akt I, sc. XII: Pan Młody o żonie – „jak lalkę dobytą z pudełek w Sukiennicach, w gabilotce”; ona na to, że buty ją cisną, on: „Tańcuj boso”. Akt I, sc. XXIV: Gospodarz – „chłop potęgą jest i basta”. Akt I, sc. XXX: Pan Młody – „Myśmy wszystko zapomnieli; mego dziadka piłą rżnęli”. Akt II, sc. XXIV: Wernyhora – „Waść masz porozsełać wici, lud zgromadzić przed kaplicą”. Akt III, sc. XVI: Panna Młoda – „A kaz tyz ta Polska, a kaz ta?”, Poeta – „A to Polska właśnie”. Akt III, sc. XXXVII: Chochoł – „Miałeś, chamie, złoty róg”.
Chłopomania (ludomania), czyli powierzchowna fascynacja wsią: Pan Młody chodzi boso i ogląda żonę jak lalkę z Sukiennic. Zbywanie chłopa: Dziennikarz na pytanie o politykę odpowiada „Ale tu wieś spokojna”, a Czepiec mu wytyka: „Pon się boją we wsi ruchu”. Słowa zamiast czynu: Poeta opowiada o dramacie, który mu się „snuje”, a rano słyszy od Czepca: „Kręć pon ino próżne żarny, poezyje, wirse, książki”. Znudzenie: Nos – „Wszystko nudzi, wszystko mi się przykrzy już”. Zmarnowane polecenie: Gospodarz oddaje róg Jaśkowi, żona mówi mu „Połóżże sie, boś pijany”, a o świcie przypomina sobie tylko: „coś tu było”. Sam Gospodarz ocenia gości z miasta: „lalki, szopka, podłe maski, farbowany fałsz, obrazki” (akt II, sc. XXX).
Czepiec chce rozmawiać o polityce, pamięta o Głowackim i zapewnia: „ino kto by nos chcioł użyć — kosy wissom nad boiskiem”. W akcie III to on budzi Gospodarza („Cóz to pon śpią, trzeba wstać”) i mówi, że czeka „ze dwiedzieście” ludzi „z kosom, cepem, żelaziwem”. Ale ten sam Czepiec przyznaje: „my się rwiemy ino do jakiej bijacki”, a Ksiądz wypomina mu „bitki, zwady, kłótnie”. Jasiek, któremu powierzono róg, gubi go przez czapkę. Dziad pamięta rok 1846, a Upiór-Szela nazywa go bratem. W finale chłopi oddają kosy i tańczą razem z panami.
Rabacja galicyjska 1846 r. – krwawe wystąpienie chłopów przeciw szlachcie, któremu przewodził Jakub Szela. W dramacie mówią o niej Dziad („splamiła krew sukmany”), Gospodarz („taki rok czterdziesty szósty”) i Pan Młody („mego dziadka piłą rżnęli… Myśmy wszystko zapomnieli”). W akcie II Upiór oznajmia Dziadowi: „bo byłem ich ojcom kat, a dzisiaj ja jestem swat!!” i prosi o kubeł wody, żeby zmyć krew. Targowica (1792) – konfederacja magnacka pod patronatem Katarzyny II; jej współtwórca Franciszek Ksawery Branicki ukazuje się Panu Młodemu jako Hetman, a chór woła: „braliśta pieniążek moskieski”.
Scena ze zjawami przypomina „Dziady” Mickiewicza, ale u Wyspiańskiego duchy pokazują to, „co się w duszy komu gra”. Od romantyzmu poeta uchodził za duchowego przywódcę narodu; w „Weselu” Poeta jest wzywany przez Rycerza („nędzarzu, na koń, na koń”), lecz pod przyłbicą widzi „Śmierć — — — Noc!”. Wernyhora, postać z legendy, obiecuje, że na głos rogu „spotężni się Duch” – róg jednak ginie. Zamiast pobudki rozlega się muzyka Chochoła.
Mit zgody stanów: ślub pana z chłopką nie znosi obcości – Radczyni mówi Kliminie „Wyście sobie, a my sobie. Każden sobie rzepkę skrobie”. Mit chłopa-Piasta: Gospodarz widzi w chłopie „bardzo wiele, wiele z Piasta”, Poeta nazywa to złudzeniem wyobraźni („w oczach naszych chłop urasta do potęgi króla Piasta”). Mit wielkich przodków: Stańczyk, Rycerz i Hetman nie pocieszają, tylko oskarżają tych, którym się ukazują. Mit cudownego wybawienia: wszyscy czekają na Wernyhorę, a przychodzi Jasiek bez rogu.
Spis osób ma dwie części: „Osoby” (weselnicy) i „Osoby dramatu” (Chochoł, Widmo, Stańczyk, Hetman, Rycerz Czarny, Upiór, Wernyhora). Znaczenie symboliczne mają przedmioty (róg, czapka z piór, sznur, podkowa, kaduceusz) i sceny (odebranie kos, taniec przy muzyce Chochoła). Także wystrój izby opisany w didaskaliach: fotografia Matejkowskiego „Wernyhory”, odbicie Matejkowskich „Racławic”, złożone w krzyż szable, obrazy Matki Boskiej Ostrobramskiej i Częstochowskiej, a za oknem „krzew otulony w słomę”.
Chłopi mówią gwarą – w tekście jest „Cóz”, nie „Cóż”, „Chińcyki”, „duza”, „ino”, „chcom”, „pon”. Goście z miasta mówią polszczyzną literacką. Nieporozumienie słychać w rozmowie Radczyni z Kliminą: „Czyście sobie już posiali?” – „Tym ta casem sie nie siwo” (akt I, sc. VII). Czepiec mówi wprost, że panowie nie chcą rozumieć: „Pon ino widzisz pchły, pchły, świecidła, rosę, ćmy, a nie chcesz znać, co som my” (akt III, sc. XIX).
📖 Do zapamiętania
Postacie, motywy, cytaty i konteksty z „Wesela”, o które najczęściej pytają testy maturalne z języka polskiego.
Na czym potykają się maturzyści
Quiz pokazuje, gdzie najczęściej leci punktacja – sprawdź, czy nie wpadasz w te same pułapki.
Wesele napisał Reymont lub Przybyszewski
„Wesele” napisał Stanisław Wyspiański (prapremiera 1901).
Dlaczego: Wszyscy trzej tworzyli w Młodej Polsce, ale Reymont jest autorem powieści „Chłopi”. „Wesele” to dramat Wyspiańskiego.
Stańczyk ukazuje się Poecie
Stańczyk ukazuje się Dziennikarzowi i daje mu kaduceusz.
Dlaczego: Pary z aktu II: Widmo – Marysia, Stańczyk – Dziennikarz, Rycerz – Poeta, Hetman – Pan Młody, Upiór – Dziad, Wernyhora – Gospodarz. Stańczyk mówi: „masz tu kaduceus polski, mąć nim wodę, mąć”.
Złoty róg gubi Gospodarz
Złoty róg gubi Jasiek – schylił się po czapkę z pawich piór i róg mu się odwinął.
Dlaczego: Gospodarz oddaje róg Jaśkowi jeszcze w akcie II (sc. XXVI) i ostrzega: „Nie chylaj się nigdzie po nic”. W akcie III Jasiek przyznaje: „Tom sie chyloł po te copke, to mi może sie odwinoł”.
Gospodarz zasypia z rogiem w ręku
Gospodarz najpierw oddaje róg Jaśkowi, dopiero potem zasypia i zapomina o poleceniu.
Dlaczego: Kolejność: Wernyhora (akt II, sc. XXIV), przekazanie rogu Jaśkowi (sc. XXVI), Gospodyni: „Połóżże sie, boś pijany” (sc. XXIX), a w akcie III Czepiec szarpie śpiącego: „Cóz to pon śpią, trzeba wstać”.
Chochoł to kukła ze słomy na polu lub snop zboża
Chochoł to krzak róży owinięty słomą na zimę.
Dlaczego: Rachel mówi: „Patrz pan różę na ogrodzie owitą w chochoł ze słomy”. Chochoł o sobie: „zaś bym zwiądł, róży krzak”.
Chochoła wpuszcza do izby Isia
Chochoła zapraszają Pan Młody i Panna Młoda za namową Poety; Isia go wygania.
Dlaczego: Poeta: „Zaprośże tego chochoła” (akt I, sc. XXXVIII). Isia w akcie II, sc. III: „Huś ha, na pole, głupi śmieciu, chochole!”.
Chocholi taniec to ludowa tradycja weselna z Bronowic
Chocholi taniec to scena symboliczna: uśpienie i niemoc zamiast czynu.
Dlaczego: Chochoł każe Jaśkowi: „Powyjmuj im kosy z rąk”, gra i zapowiada: „będą tańczyć cały rok”.
„byle polska wieś spokojna” to szczera troska Dziennikarza o wieś
Dziennikarz zbywa w ten sposób Czepca, który chce rozmawiać o polityce.
Dlaczego: Odpowiedź Czepca pokazuje, jak on to rozumie: „Pon się boją we wsi ruchu” (akt I, sc. I).
„Miałeś, chamie, złoty róg” mówi Jasiek
To słowa Chochoła, skierowane do Jaśka.
Dlaczego: Najpierw Chochoł mówi „Miałeś, chłopie, złoty róg” (akt III, sc. XXXV), a w ostatniej scenie, grając: „Miałeś, chamie, złoty róg”.
„Myśmy wszystko zapomnieli” pada podczas chocholego tańca
To słowa Pana Młodego z rozmowy z Gospodarzem o rabacji (akt I, sc. XXX).
Dlaczego: Pan Młody: „Myśmy wszystko zapomnieli; mego dziadka piłą rżnęli”. Gospodarz powtarza to zdanie, mówiąc o swoim ojcu.
Widmo to duch ojca Marysi
Widmo to zmarły narzeczony Marysi.
Dlaczego: Marysia: „Bywałeś mój narzeczony, przyrzekałeś mi” (akt II, sc. V). Pierwowzorem Widma był malarz Ludwik de Laveaux, narzeczony Marii Mikołajczykówny, zmarły młodo.
Upiór (Szela) ukazuje się Czepcowi
Upiór (Jakub Szela) ukazuje się Dziadowi.
Dlaczego: Upiór: „boś brat — drżyj! ja Szela!! Przyszedłem tu do Wesela, bo byłem ich ojcom kat, a dzisiaj ja jestem swat!!” (akt II, sc. XV).
Akcja Wesela rozgrywa się w 1901 roku
Akcja rozgrywa się w 1900 r.; rok 1901 to data prapremiery.
Dlaczego: Didaskalia: „RZECZ DZIEJE SIĘ W ROKU TYSIĄC DZIEWIĘĆSETNYM”. Wesele Rydla – 20 listopada 1900 r., prapremiera dramatu – 16 marca 1901 r.
Chłopomania to program polityczny chłopów
Chłopomania (ludomania) to powierzchowna fascynacja inteligencji wsią i folklorem.
Dlaczego: Pojęcie dotyczy inteligencji, nie chłopów. W dramacie widać ją u Pana Młodego: „od miesiąca chodzę boso”.
Strategia
Kolejność kroków, która działa zarówno w quizie, jak i na prawdziwej maturze.
Jak zacząć
Po założeniu konta wchodzisz w Quiz i w kreatorze sesji wskazujesz „Wesele”. Cztery kroki:
Po zalogowaniu w górnym menu klikasz Quiz. Trafiasz na ekran konfiguracji sesji.
Wybierasz 📚 Język polski — kreator pokazuje wtedy epoki, lektury i działy z polskiego.
Wskazujesz „Wesele” – od tej chwili losowane są tylko pytania z tego tematu. Możesz też wybrać całą epokę Młoda Polska — wtedy quiz losuje z epoki i wszystkich jej lektur. Pominięcie tego kroku = pytania z całego polskiego.
Obok w kreatorze: 🌸 Młoda Polska · 🌾 Chłopi · 🏥 Ludzie bezdomni
Wybierasz poziom matury (podstawowa / rozszerzona / oba), kategorię pytań (np. testy i quizy, pisanie, praca z tekstem) i liczbę pytań (5–30). Klikasz „Rozpocznij” – quiz dobiera pytania do lekturę „Wesele” adaptacyjnie.
Już rozwiązujesz quiz, ale chcesz tylko pytań z „Wesele”? Otwierasz panel Filtruj nad pytaniem – wybierasz temat, ewentualnie typ i trudność. Kolejne pytanie losuje się już z zawężonej puli. Twój postęp i streak są zachowane – nie zaczynasz od zera.
Najszybsza droga
Załóż konto i uruchom quiz z „Wesela” — pierwsze pytanie w minutę.
Znajomość treści utworu, postaci, problematyki i pojęć potrzebnych do interpretacji. „Wesele” jest lekturą obowiązkową w zakresie podstawowym, poznawaną w całości (podstawa programowa, Dz.U. 2024 poz. 1019).
Zamknięte i otwarte: wybór odpowiedzi, wielokrotny wybór, dopasowanie, luki w tekście, pytania otwarte i tematy wypracowań. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte i wypracowania ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło. W wypracowaniu maturalnym odwołanie do lektury musi być poprawne rzeczowo, dlatego warto znać utwór dokładnie.
Test obejmuje jedną lekturę i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie podstawowym to 60 punktów: 10 za test „Język polski w użyciu”, 15 za test historycznoliteracki i 35 za wypracowanie (Informator CKE).
Te działy łączą się z tematem „Wesele” – przećwicz je w Quizie.
95 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).
