Quiz adaptacyjny 📖 Lektura 📚 Średniowiecze

Test maturalny:  Pieśń o Rolandzie

Anonim

Test z „Pieśni o Rolandzie” (przekład Tadeusza Boya-Żeleńskiego) sprawdza, czy pamiętasz przebieg poematu – od rady, na której Ganelon zostaje posłem, przez róg i Ronsewal, po sąd w Akwizgranie – i czy odróżniasz legendę od tego, co zaszło w 778 roku.

Lektura obowiązkowa (poziom podstawowy i rozszerzony)

Obowiązkowa we fragmentach.

Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 40.

Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.

Sprawdzian z „Pieśni o Rolandzie” w wersji szkolnej →

Pytania w bazie
80
pytań w bazie
Typy pytań w temacie
9
typów pytań
Quiz z „Pieśni o Rolandzie” w Matury Online — pytanie z tematu „Pieśń o Rolandzie” po sprawdzeniu odpowiedzi, z wynikiem i wyjaśnieniem

O temacie

Pieśń o Rolandzie — najważniejsze fakty

„Pieśń o Rolandzie” to chanson de geste (pieśń o czynach), powstała prawdopodobnie pod koniec XI wieku; najdawniejsza wersja to rękopis oksfordzki z około 1170 roku (Encyklopedia PWN), zakończony zdaniem: „Tu kończy się pieśń, którą Turold spisał…”. Test opiera się na przekładzie prozą Tadeusza Boya-Żeleńskiego i sprawdza przede wszystkim znajomość tekstu.

Co warto powtórzyć przed testem:

  1. 1Początek: siedem lat wojny Karola w Hiszpanii, opór Saragossy, fałszywe poselstwo Marsyla i rada Blankandryna.
  2. 2Wybór posła: Roland wskazuje ojczyma Ganelona, ten wyzywa Rolanda, Oliwiera i parów.
  3. 3Zdrada: zmowa z Blankandrynem, przysięga na relikwie miecza Murgleja, wyznaczenie Rolanda do tylnej straży.
  4. 4Dwie rozmowy o rogu: w pierwszej Roland odmawia („Postradałbym w słodkiej Francji moje imię”), w drugiej Oliwier wypomina mu, że „miara warta jest więcej niż zarozumienie”.
  5. 5Bitwa w Ronsewal: obietnica Turpina, śmierć Oliwiera i Turpina, Marsyl bez prawej pięści.
  6. 6Durendal: relikwie w gałce, dziesięć uderzeń w skałę.
  7. 7Śmierć Rolanda: głowa obrócona ku poganom, rękawica ofiarowana Bogu, Cherubin, święty Michał i święty Gabriel.
  8. 8Odwet Karola: zatrzymane słońce, Ebro, pojedynek z emirem Baligantem, zdobycie Saragossy.
  9. 9Akwizgran: śmierć Ody, obrona Ganelona, sprzeciw Tiery'ego, pojedynek z Pinabelem, cztery konie, chrzest Bramimondy, wezwanie Gabriela i słowa cesarza: „Boże (powiada) ileż męki w mym życiu!”.
  10. 10Sny Karola i aniołowie.
  11. 11Saraceni w poemacie: przypisany im kult Mahometa, Apollina i Terwagana oraz pochwały dzielności przeciwnika.
  12. 12Forma: strofy nierównej długości, asonans zamiast rymu, powtórzenia, zwroty do słuchaczy.
  13. 13Historia i legenda: 15 sierpnia 778 roku, górale z Pirenejów, kronikarz Eginhard.
  14. 14Przedmowa tłumacza: spojrzenie „oczami… miasta Galne”.

Pytania mają różne formy: zamknięte, otwarte, dopasowania, wielokrotnego wyboru, luki w tekście, praca z tekstem i tematy wypracowań.

Pytania z bazy dla tego tematu

⚔️ Wypróbuj pytania z tematu „Pieśń o Rolandzie”

Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.

Quiz w Matury Online — panel „Filtruj” z zaznaczonym tematem „Pieśń o Rolandzie” i pytaniem z tego tematu

Jak działa quiz

Quiz z „Pieśni o Rolandzie” — krok po kroku

  • 1Filtr tematu. W kreatorze sesji wybierasz „Pieśń o Rolandzie”, poziom (podstawa / rozszerzenie) i liczbę pytań — losują się tylko pytania z tego tematu. W trakcie sesji panel „Filtruj” zawęża jeszcze typ zadania i trudność 1–5.
  • 2Wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Klikasz „Sprawdź odpowiedź” i od razu widzisz, czy dobrze, oraz dlaczego. Odpowiedzi otwarte ocenia AI według kryteriów CKE.
  • 3Trudność i powtórki. Quiz dobiera pytania do Twojego poziomu (celuje w ok. 70% trafień), a te, z którymi miałeś kłopot, wracają jako powtórki — po dniu, po tygodniu, potem coraz rzadziej.
  • Zamknięte (A–D)34
  • Otwarte17
  • Wielokrotny wybór11
  • Luki w tekście5
  • Dopasuj4
  • Wypracowanie3
  • Prawda/Fałsz3
  • Uzupełnij2
  • Praca z tekstem1
Rozpocznij quiz

W tym quizie

Typy pytań w teście z „Pieśni o Rolandzie”

Quiz losuje spośród 80 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.

Rozkład typów pytań w banku

80 pytań · 9 typów
◉ 43%
✎ 21%
☑ 14%
Zamknięte (A–D)34 (43%)
Otwarte17 (21%)
Wielokrotny wybór11 (14%)
Luki w tekście5 (6%)
Dopasuj4 (5%)
Wypracowanie3 (4%)
Prawda/Fałsz3 (4%)
Uzupełnij2 (3%)
Praca z tekstem1 (1%)

Najważniejsze typy w tym temacie

top 4 z 9 · tak jak w Quizie
matury-online.pl/dashboard

Jak umiera król Marsyl?

AGinie z ręki Karola w pojedynku pod murami Saragossy, przebity cesarskim mieczem
BTopi się w Ebrze podczas ucieczki przed Frankami razem z resztką pogańskiego wojska
CZabijają go właśni poddani, którzy obwiniają go o klęskę i śmierć emira Baliganta
DSłysząc od Bramimondy o klęsce emira, obraca się do ściany, płacze i umiera z boleści
◉Typ 01

Zamknięte (A–D)

Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.

📚Wszystkie przedmioty
34 pytań · 43% banku
matury-online.pl/dashboard🤖 AI

W jaki sposób utwór przedstawia Saracenów? Czy obraz wroga jest obiektywny?

2/2
🤖 Ocena AI · 30 s · CKE-style
„Pełne wskazanie wymaganych elementów odpowiedzi.”
+20 XP
✎Typ 02AI ocenia

Otwarte

Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.

📚Wszystkie przedmioty
17 pytań · 21% banku
matury-online.pl/dashboard

Które dary Marsyl obiecuje przesłać Karolowi Wielkiemu jako znak pokoju?

Wybierz wszystkie poprawne

Niedźwiedzie, lwy, charty i siedemset wielbłądów
Flota stu okrętów wojennych
Czterysta mułów objuczonych złotem i srebrem
Sto arabskich rumaków bojowych
☑Typ 03

Wielokrotny wybór

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi. Częściowe punkty za hity, kary za false-positive.

📚Wszystkie przedmioty
11 pytań · 14% banku
matury-online.pl/dashboard
📝
Luki w tekście
Format z arkusza CKE
•Typ 04

Luki w tekście

Typ zadania w tym banku.

5 pytań · 6% banku
Pozostałe typy w tym banku (5)
⇄Dopasuj· 4📄Wypracowanie· 3⚖Prawda/Fałsz· 3⎵Uzupełnij· 2◫Praca z tekstem· 1

Zakres testu

„Pieśń o Rolandzie” – co sprawdza test?

14 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.

1

Fabuła — od poselstwa Marsyla do wąwozów Ronsewal

Sprawdź, czy znasz kolejność zdarzeń. Siedem lat wojny Karola w Hiszpanii; opiera się tylko Saragossa króla Marsyla. Blankandryn doradza fałszywe poselstwo: siedemset wielbłądów, tysiąc sokołów, czterysta mułów ze złotem i srebrem, zakładnicy i obietnica chrztu w Akwizgranie. Na radzie Roland jest za wojną (Marsyl ściął już posłów Bazana i Bazylego), Ganelon i Naim za pokojem. Posła wskazuje Roland: „Niech to będzie Ganelon, mój ojczym”. Ganelon wyzywa Rolanda, Oliwiera i parów, a już w drodze do Saragossy zmawia się z Blankandrynem. U Marsyla przysięga zdradę na relikwie miecza Murgleja i bierze dary. Po powrocie to on wyznacza Rolanda do tylnej straży. Roland zatrzymuje dwadzieścia tysięcy rycerzy; Marsyl zbiera czterysta tysięcy.

2

Postaci — kto jest kim

Najczęstsze pomyłki dotyczą pokrewieństw i imion. Roland jest siostrzeńcem Karola i pasierbem Ganelona; Ganelon — mężem siostry Karola. Oda to siostra Oliwiera, której Roland przysiągł małżeństwo. Turpin jest arcybiskupem rejmskim i walczy z mieczem w ręku. Marsyl to król Saragossy, Bramimonda — jego żona (po chrzcie Julianna), Blankandryn — doradca, Baligant — emir z Babilonu, który przybywa Marsylowi na pomoc i ginie z ręki Karola. Elrot, siostrzeniec Marsyla, ginie pierwszy — z ręki Rolanda. Pinabel z sorenckiego zamku walczy za Ganelona, Tiery, brat Żofra — przeciw niemu. Miecze: Durendal (Roland), Hauteclaire (Oliwier), Radosny (Karol), Murglej (Ganelon), Almas (Turpin), Szacowny (Baligant). Zdanie narratora do zapamiętania: „Roland jest mężny, a Oliwier roztropny”.

3

Spór o róg — dwie sceny, nie jedna

W poemacie są dwie rozmowy o rogu. W pierwszej (strofy LXXXIII–LXXXV) Oliwier trzy razy prosi, Roland trzy razy odmawia: „Chybabym oszalał. Postradałbym w słodkiej Francji moje imię”. W drugiej (CXXVIII–CXXXV), gdy zostało sześćdziesięciu rycerzy, to Roland chce trąbić, a Oliwier uważa to za hańbę i wypomina mu: „dzielność a szaleństwo to są dwie różne rzeczy, a miara warta jest więcej niż zarozumienie”. Spór rozstrzyga Turpin: róg ich nie ocali, ale Karol wróci, pomści i pochowa poległych. Roland dmie, aż pęka mu skroń; róg słychać „na trzydzieści dobrych mil”. Ganelon przekonuje cesarza, że to zabawa, diuk Naim — że Roland wzywa pomocy. Karol każe uwięzić Ganelona i zawraca.

4

Bitwa w Ronsewal — opisy walk i powtórzenia

Do zapamiętania: obietnica Turpina przed bitwą („Jeśli pomrzecie, będą z was święte męczenniki, będziecie mieli miejsca na najwyższym piętrze raju”), okrzyk Franków „Montjoie!”, pierwsze pojedynki (Roland zabija Elrota, Oliwier — Falzarona), stały schemat opisu ciosu (tarcza, pancerz, ciało, zrzucenie z konia). Powtórzenia: trzy prośby o róg, trzy pytania Marsyla o wiek Karola, trzy strofy pożegnania z mieczem. Zwrot do słuchaczy: „Gdybyście mogli widzieć, jak on wali trupa na trupa”. Losy bohaterów: Marsyl traci prawą pięść i ucieka; Oliwiera przebija od tyłu Marganis; Oliwier z zamglonymi oczami tnie Rolanda w hełm i prosi o przebaczenie; Turpin umiera, idąc po wodę dla Rolanda.

5

Durendal — miecz z relikwiami

Roland uderza mieczem w skałę („Wali w nią dziesięć razy”), ale stal się nie szczerbi. W złotej gałce Durendala są relikwie: „ząb świętego Piotra, krew świętego Bazylego i włosy wielebnego świętego Denisa, strzęp szaty Najświętszej Panny”. Dlatego miecz nie może wpaść w ręce pogan: „Nie godzi się, by poganie cię posiedli”. Saracena, który chciał zabrać miecz, Roland zabija rogiem, nie mieczem. Pożegnanie z Durendalem zajmuje trzy strofy. Miecz Karola, Radosny, ma w gałce ostrze włóczni, którą zraniono Chrystusa; emir Baligant nazywa swój miecz Szacownym i robi z tej nazwy okrzyk bitewny.

6

Śmierć Rolanda — kolejność zdarzeń

Kolejność (strofy CLXVIII–CLXXVI): wzgórek i omdlenie pod drzewem — Saracen zabity rogiem — próba złamania miecza — Roland kładzie się na murawie z mieczem i rogiem pod sobą i obraca głowę ku poganom, aby mówiono, że „umarł jako zwycięzca i jako zacny hrabia” — bije się w piersi, wyznaje grzechy — wyciąga rękawicę: „Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął ją z jego dłoni” — Cherubin, święty Michał i święty Gabriel: „Niosą duszę hrabiego do raju”. Roland nie ginie od ciosu wroga; skroń pękła mu od dęcia w róg. Rękawica jest w poemacie znakiem zobowiązania wobec pana, stąd odczytanie gestu jako oddania się Bogu. Według zpe.gov.pl scena jest wzorem śmierci chrześcijańskiego rycerza; w omówieniach szkolnych pada tu pojęcie ars moriendi.

7

Ganelon — zdrada i sąd w Akwizgranie

Ganelon broni się, że działał jawnie: wyzwał Rolanda przy cesarzu, więc „Pomściłem się, ale to nie była zdrada”. Przeciw niemu świadczą przysięga na relikwie Murgleja i dary wzięte od pogan. Baronowie, w obawie przed Pinabelem, proszą o uniewinnienie; Karol odpowiada: „Jesteście zdrajcy”. Tiery wskazuje, że krzywdząc Rolanda, Ganelon uderzył w cesarza: „Roland był w twojej służbie: to powinno było starczyć mu za bezpieczeństwo”. Pojedynek Tiery'ego z Pinabelem uznaje się za wyrok Boga („Bóg sprawił cud!”). Trzydziestu krewnych, którzy ręczyli za Ganelona, zostaje powieszonych; jego samego rozrywają cztery konie: „Umarł Ganelon śmiercią, która przystała jawnemu zdrajcy”.

8

Karol Wielki — władca, sędzia, człowiek w żałobie

Karol w poemacie to cesarz o białej brodzie, wuj Rolanda. Bóg daje mu sny, anioła-rozmówcę i cud zatrzymanego słońca; święty Gabriel ratuje go w pojedynku z Baligantem. Jednocześnie Karol płacze, szarpie brodę i mdleje nad ciałem siostrzeńca. Serca Rolanda, Oliwiera i Turpina każe złożyć w jedwabne całuny i w trumnie z białego marmuru, ciała chowa w Blaye, w Saint-Romain. Zdobywa Saragossę, sądzi Ganelona, każe ochrzcić Bramimondę. W ostatniej strofie Gabriel wzywa go na pomoc królowi Wiwianowi w Imfie, a cesarz skarży się: „Boże (powiada) ileż męki w mym życiu!”.

9

Sny, aniołowie i cud ze słońcem

Cztery sny Karola: złamana przez Ganelona bukowa włócznia; niedźwiedź, lampart i chart w Akwizgranie; burza, potwory i lew; trzydzieści niedźwiedzi i chart. Dwa pierwsze poprzedzają Ronsewal, dwa następne — bitwę z Baligantem i sąd. Cud: na modlitwę Karola „słońce zatrzymuje się nieruchomo”, a uciekający poganie toną w Ebro. Aniołowie: Cherubin, święty Michał i święty Gabriel zabierają duszę Rolanda; Gabriel czuwa nad snem cesarza, wspiera go w pojedynku i w finale wzywa na nową wyprawę. Do tego relikwie w mieczach i rozgrzeszenie udzielone przez Turpina.

10

Saraceni w poemacie

Poemat przypisuje Saracenom kult Mahometa, Apollina i Terwagana, z posągami, które po klęsce sami niszczą — to nie jest obraz islamu, religii jednego Boga. O kraju Szernubla z Munigru mówi się, że „słońce, powiadają, nie świeci”. Narrator umie jednak docenić przeciwnika: emir z Balagieru to „prawdziwy baron, gdyby był chrześcijaninem”. Saraceni mają własnych dwunastu parów. Po zdobyciu Saragossy mieszkańców chrzci się pod groźbą śmierci; inaczej jest z Bramimondą — „król chce, aby się nawróciła z miłości”, i zostaje ona chrześcijanką „przez szczere poznanie świętej wiary”.

11

Forma i powstanie utworu

Gatunek: chanson de geste (pieśń o czynach). Datowanie: prawdopodobnie koniec XI wieku (Encyklopedia PWN); według przedmowy Boya między 1066 a 1096 rokiem. Najdawniejsza wersja: rękopis oksfordzki z około 1170 roku, w dialekcie anglo-normandzkim, 4002 wersy (PWN). Ostatnie zdanie: „Tu kończy się pieśń, którą Turold spisał…” — autor czy kopista, nie wiadomo. Wiersz oryginału: strofy nierównej długości (laisses), dziesięciozgłoskowiec, asonans zamiast rymu. Przekład Boya-Żeleńskiego jest prozą, według wydania Józefa Bédiera; przedmowa nosi datę: grudzień 1931. Poematy recytowali wędrowni rybałci.

12

Obyczaj feudalny w poemacie

Więź wasala i pana: „Dla swego pana trzeba ścierpieć wszelką niedolę”. Znaki zobowiązań: laska i rękawica dla posła, łuk dla dowódcy tylnej straży, rękawica podawana królowi przed pojedynkiem — i rękawica, którą umierający Roland ofiaruje Bogu. Odpowiedzialność rodu: trzydziestu krewnych ręczy za Ganelona i ginie z nim. Pojedynek sądowy jako wyrok Boga. Rada baronów przed decyzją cesarza. Dwunastu parów, wśród nich Roland, Oliwier, Geryn i Gerier. Troska o pamięć: walczyć tak, „iżby nas nie pohańbiono w pieśni”.

13

Historia a legenda — rok 778

Według przedmowy Boya-Żeleńskiego: 15 sierpnia 778 roku tylną straż wracającego z Hiszpanii Karola wybili w Pirenejach „gaskońscy czy baskijscy górale, zwabieni nadzieją łupu”. Źródło: Eginhard, „Żywot Karola Wielkiego” — „In quo praelio Hruolandus, Britannici limitis praefectus, interficitur”. Legenda zamieniła górali na Saracenów (wątek najazdu z 793 roku), dodała zdrajcę Ganelona, karę i zwycięski odwet, a napastników pomnożyła do czterystu tysięcy. Boy pisze, że poemat przekształcił epizod, „antycypując niejako późniejsze wojny krzyżowe”.

14

Przedmowa Boya-Żeleńskiego — oczami miasta Galne

Przedmowa tłumacza z grudnia 1931 roku powstała „tuż po wielkiej wojnie, w epoce instynktownego czy świadomego pacyfizmu”. Boy zatrzymuje się przy zdaniu o zniszczonym mieście („od tego dnia stało sto lat pustką”) i pisze: „dzisiejszy człowiek patrzy na czyny chrobrego Rolanda oczami… miasta Galne”. Chwali epickie powtórzenia i „miękkość i tkliwość rycerzy wobec towarzyszów broni”. Zestawianie poematu z „Iliadą” ocenia sceptycznie: „Sądzę, że takie zestawienia raczej szkodzą niż pomagają”.

📖 Do zapamiętania

Co warto wiedzieć przed testem – „Pieśń o Rolandzie”

Postacie, motywy, cytaty i konteksty z „Pieśni o Rolandzie”, o które pytają zadania w quizie.

Pieśń o Rolandzie
Najsłynniejszy i jeden z najstarszych francuskich eposów rycerskich, prawdopodobnie z końca XI w. (PWN)
Chanson de geste
Pieśń o czynach — francuski średniowieczny poemat o czynach rycerskich
Turold
Imię z ostatniego zdania rękopisu oksfordzkiego; nie wiadomo, czy autor, czy kopista
Rękopis oksfordzki
Najdawniejsza zachowana wersja, ok. 1170 r., dialekt anglo-normandzki, 4002 wersy (PWN)
Przekład Boya-Żeleńskiego
Przekład prozą według wydania Józefa Bédiera; przedmowa datowana: grudzień 1931
Roland
Hrabia, siostrzeniec Karola, pasierb Ganelona, dowódca tylnej straży
Durendal
Miecz Rolanda; w gałce ząb św. Piotra, krew św. Bazylego, włosy św. Denisa, strzęp szaty Najświętszej Panny
Róg Rolanda (olifant)
Roland dmie w niego za późno, aż pęka mu skroń; w przekładzie Boya nazywany po prostu rogiem
Oliwier
Towarzysz Rolanda, brat Ody; narrator nazywa go roztropnym
Hauteclaire
Miecz Oliwiera
Karol Wielki
Cesarz, wuj Rolanda; ma sny od aniołów, mści siostrzeńca i sądzi Ganelona
Radosny
Miecz Karola; w gałce ostrze włóczni, którą zraniono Chrystusa
Ganelon
Mąż siostry Karola, ojczym Rolanda; zdrajca rozerwany czterema końmi
Murglej
Miecz Ganelona; na jego relikwie Ganelon przysięga zdradę
Turpin
Arcybiskup rejmski; rozgrzesza rycerzy, walczy, umiera, idąc po wodę dla Rolanda
Naim
Diuk, doradca Karola; rozpoznaje w głosie rogu wołanie o pomoc
Oda
Siostra Oliwiera, której Roland przysiągł małżeństwo; pada martwa u stóp Karola
Marsyl
Król Saragossy; Roland odcina mu prawą pięść, umiera po klęsce Baliganta
Blankandryn
Doradca Marsyla, pomysłodawca fałszywego poselstwa; zmawia się z Ganelonem
Baligant
Emir z Babilonu, wezwany przez Marsyla; ginie w pojedynku z Karolem
Szacowny
Miecz Baliganta i okrzyk bitewny jego wojska
Bramimonda
Żona Marsyla, branka Karola; ochrzczona w Akwizgranie imieniem Julianna
Elrot
Siostrzeniec Marsyla; ginie pierwszy, z ręki Rolanda
Pinabel
Krewny Ganelona z sorenckiego zamku; ginie w pojedynku sądowym
Tiery
Brat Żofra; jako jedyny żąda kary dla Ganelona i zwycięża Pinabela
Dwunastu parów
Najbliżsi towarzysze Karola, wśród nich Roland, Oliwier, Geryn i Gerier
Ronsewal
Wąwozy w Pirenejach (franc. Roncevaux), miejsce bitwy tylnej straży
Saragossa
Miasto Marsyla, jedyne niezdobyte po siedmiu latach wojny; zajęte po zwycięstwie nad Baligantem
Akwizgran
Stolica Karola; tu umiera Oda i odbywa się sąd nad Ganelonem
Blaye
Miejsce pochówku Rolanda, Oliwiera i Turpina (Saint-Romain)
Montjoie
Okrzyk bitewny Franków
Mahomet, Apollin, Terwagan
Bóstwa, których kult poemat przypisuje Saracenom
Eginhard
Kronikarz, autor „Żywota Karola Wielkiego”; wspomina o śmierci Rolanda
15 sierpnia 778
Data napadu górali na tylną straż Karola w Pirenejach (według przedmowy Boya)
Laisse
Strofa nierównej długości, z jednym asonansem
Asonans
Współbrzmienie samogłosek zamiast pełnego rymu
Powtórzenia epickie
Ta sama scena opowiedziana w kolejnych strofach z niewielkimi zmianami, np. trzy prośby o róg
Pojedynek sądowy
Walka, której wynik uznaje się za wyrok Boga; tak rozstrzyga się sprawa Ganelona
Wasal i pan
Więź wierności i służby; Tiery powołuje się na nią, oskarżając Ganelona
Rękawica
Znak zobowiązania; umierający Roland ofiaruje ją Bogu, bierze ją święty Gabriel
Ars moriendi
Łac. sztuka umierania; w omówieniach szkolnych tak określa się wzorcową śmierć Rolanda
Miasto Galne
Zniszczone przez Rolanda miasto ze strofy LIII; punkt wyjścia refleksji Boya w przedmowie

Na czym potykają się maturzyści

Typowe błędy w teście z „Pieśni o Rolandzie”

Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.

❌ Błąd

Pieśń o Rolandzie wiernie oddaje wydarzenia z 778 roku

✅ Poprawnie

Poemat przetworzył historię. Według przedmowy Boya-Żeleńskiego tylną straż Karola wybili w Pirenejach gaskońscy czy baskijscy górale, zwabieni nadzieją łupu; legenda zrobiła z nich Saracenów i dała zdarzeniu charakter walki o wiarę.

Dlaczego: Kronika Eginharda notuje tylko śmierć Rolanda, naczelnika marchii bretońskiej. Zdrajca Ganelon, kara na winnych i odwet Karola przyszły z legendy.

❌ Błąd

Oliwier mówi o dzielności i szaleństwie, gdy prosi Rolanda o zadęcie w róg

✅ Poprawnie

Te słowa padają dopiero w drugiej rozmowie (strofa CXXXI), kiedy bitwa jest przegrana i to Roland chce trąbić, a Oliwier się sprzeciwia.

Dlaczego: Pilnuj kolejności. W strofach LXXXIII–LXXXV prośba i odmowa powtarzają się po trzy razy, bez wyrzutów. Zarzut, że dzielność to nie szaleństwo, pada później, a spór rozstrzyga arcybiskup Turpin.

❌ Błąd

Ganelon zdradza w tajemnicy i nikt nie zna jego zamiarów

✅ Poprawnie

Ganelon grozi Rolandowi otwarcie, na radzie, i wyzywa jego, Oliwiera i dwunastu parów w obecności cesarza. Na sądzie z tej jawności czyni swoją obronę.

Dlaczego: Jawność gróźb to linia obrony Ganelona („Pomściłem się, ale to nie była zdrada”). Nie myl jej z oceną utworu: wziął dary od pogan i zgubił dwadzieścia tysięcy rycerzy cesarza.

❌ Błąd

Sąd nad Ganelonem to formalność — baronowie od razu go skazują

✅ Poprawnie

Baronowie, w obawie przed Pinabelem, proszą Karola, by Ganelona uniewinnił. Sprzeciwia się tylko Tiery i dopiero jego zwycięstwo w pojedynku przesądza o wyroku.

Dlaczego: Wyrok rozstrzyga pojedynek, nie głos baronów. Tiery dowodzi, że cios w Rolanda był winą wobec cesarza. Po jego zwycięstwie Ganelona rozrywają konie, a trzydziestu poręczycieli zawisa.

❌ Błąd

Roland ginie od ciosu Saracena

✅ Poprawnie

Rolanda nie pokonuje żaden przeciwnik. Skroń pęka mu od dęcia w róg; umiera na wzgórku, już po ucieczce pogan.

Dlaczego: Przyczynę podaje tekst: „od tego dęcia w róg skroń mu pękła”. Poganie uciekają przed trąbami Karola, zanim Roland umrze, i sami przyznają, że nikt go nie pokona.

❌ Błąd

Roland zabija mieczem Saracena, który chciał mu odebrać Durendal

✅ Poprawnie

Roland zabija go rogiem. Dopiero potem próbuje złamać miecz o skałę.

Dlaczego: Zapamiętaj kolejność: najpierw cios rogiem w hełm Saracena, który udawał martwego (róg przy tym pęka), dopiero potem uderzenia mieczem w skałę.

❌ Błąd

Turpin należy do dwunastu parów i ginie w walce

✅ Poprawnie

Arcybiskup Turpin jest wymieniany osobno, obok parów. Ciężko ranny, umiera, gdy idzie po wodę dla zemdlonego Rolanda.

Dlaczego: Karol pyta o arcybiskupa osobno, nie razem z parami. Przeszyty czterema włóczniami Turpin umiera w drodze do strumienia, z rogiem w ręku, a nie w starciu.

❌ Błąd

Serca Rolanda, Oliwiera i Turpina pochowano w Blaye

✅ Poprawnie

Serca Karol każe złożyć w jedwabne całuny i w trumnie z białego marmuru jeszcze na polu bitwy; ciała trzech rycerzy wiezie do Blaye i składa w Saint-Romain.

Dlaczego: Pochówki opisują dwie strofy. W CCXIII serca zostają na polu bitwy. W CCLXVII ciała jadą do Blaye, a róg cesarz zostawia po drodze w Bordeaux.

❌ Błąd

Oda umiera po egzekucji Ganelona

✅ Poprawnie

Oda umiera zaraz po powrocie Karola do Akwizgranu, jeszcze przed sądem.

Dlaczego: Oda pada martwa, gdy Karol w miejsce Rolanda proponuje jej swojego syna Ludwika. Sąd nad Ganelonem rusza dopiero po jej śmierci.

❌ Błąd

Bramimonda zostaje ochrzczona siłą razem z mieszkańcami Saragossy

✅ Poprawnie

Mieszkańców Saragossy chrzci się pod groźbą śmierci, ale królowej to nie dotyczy: „król chce, aby się nawróciła z miłości”. Chrzest przyjmuje w Akwizgranie, po sądzie, i dostaje imię Julianna.

Dlaczego: Przymus dotyczy mieszkańców Saragossy, nie królowej. W strofie CCXC Karol mówi biskupom, że branka sama prosi o chrzest.

❌ Błąd

„Szacowny” to okrzyk bojowy wszystkich pogan w Ronsewal

✅ Poprawnie

„Szacowny” to nazwa miecza emira Baliganta i okrzyk jego wojska — pojawia się dopiero w drugiej części poematu, w bitwie Karola z emirem.

Dlaczego: Nie myl dwóch mieczy. Od Radosnego, miecza Karola, narrator wywodzi okrzyk Franków „Montjoie!”. Szacowny to imię, które Baligant nadaje swojemu mieczowi, gdy słyszy o mieczu cesarza.

❌ Błąd

Pieśń o Rolandzie jest w oryginale rymowana

✅ Poprawnie

Oryginał ma asonans, nie rym; strofy (laisses) są nierównej długości, a wers to dziesięciozgłoskowiec. Polski przekład Boya-Żeleńskiego jest prozą.

Dlaczego: Rym przyszedł dopiero w późniejszych wersjach. Encyklopedia PWN nazywa ten wers 10-zgłoskowcem asonansowym.

❌ Błąd

Wiadomo, że autorem poematu jest Turold

✅ Poprawnie

Rękopis oksfordzki kończy się zdaniem, w którym pada to imię, ale nie wiadomo, czy to autor, czy kopista.

Dlaczego: Imię pada tylko w zdaniu „Tu kończy się pieśń, którą Turold spisał…”. Ani Boy, ani Wolne Lektury nie uznają go za pewnego autora.

❌ Błąd

Boy-Żeleński w przedmowie zachwyca się poematem jako pochwałą wojny

✅ Poprawnie

Boy czyta poemat po I wojnie światowej i zwraca uwagę na los zniszczonego miasta Galne, a nie na chwałę zwycięzców.

Dlaczego: Boy patrzy na poemat oczami zniszczonego miasta. Podziwia co innego: kunszt powtórzeń i czułość rycerzy wobec towarzyszy broni.

Strategia

„Pieśń o Rolandzie” – jak rozwiązywać test

Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.

  1. 1 Zacznij od ram: chanson de geste, prawdopodobnie koniec XI wieku, rękopis oksfordzki, imię Turold w ostatnim zdaniu, przekład prozą Tadeusza Boya-Żeleńskiego.
  2. 2 Powtórz kolejność zdarzeń od poselstwa Marsyla do wezwania Gabriela; zwróć uwagę, że Oda umiera przed sądem, a Bramimonda przyjmuje chrzest po nim.
  3. 3 Jeśli w teście mylisz rozmowy o rogu, zapamiętaj zamianę ról: za pierwszym razem Roland odmawia, za drugim sam chce trąbić.
  4. 4 Pokrewieństwa i miecze sprawdzaj parami: Roland — Durendal, Oliwier — Hauteclaire, Karol — Radosny, Ganelon — Murglej, Turpin — Almas, Baligant — Szacowny.
  5. 5 Śmierć Rolanda: skroń pęknięta od dęcia w róg, Saracen zabity rogiem, dziesięć uderzeń w skałę, głowa ku poganom, rękawica, Cherubin, święty Michał i święty Gabriel.
  6. 6 Sąd: obrona Ganelona („Pomściłem się, ale to nie była zdrada”), prośba baronów o uniewinnienie, sprzeciw Tiery'ego, pojedynek z Pinabelem, cztery konie, trzydziestu powieszonych krewnych.
  7. 7 Cztery sny Karola i cud ze słońcem — umiej powiedzieć, co je poprzedza i co po nich następuje.
  8. 8 Historia i legenda: 15 sierpnia 778, górale z Pirenejów, Eginhard; Saraceni i Ganelon to wkład legendy.
  9. 9 Forma oryginału: laisses, dziesięciozgłoskowiec, asonans zamiast rymu; powtórzenia epickie i zwroty do słuchaczy.
  10. 10 Przed testem przypomnij sobie, jak Boy czyta poemat w przedmowie: z perspektywy zniszczonego Galne i z dystansem do porównań z „Iliadą”.

Egzamin ustny

Zadania jawne CKE: Pieśń o Rolandzie

Zadanie z listy jawnych zadań do części ustnej w latach 2026–2028 przy pozycji: „Pieśń o Rolandzie” (fragmenty). Pierwsze zadanie w zestawie, który losujesz na egzaminie, pochodzi z tej listy.

  1. 1

    Średniowieczny wzorzec rycerza. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów „Pieśni o Rolandzie”. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

    Omówienie: teza, sceny, kryteria komisji i typowe błędy

Źródło: Zadania jawne CKE na egzamin ustny 2026–2028 (komunikat dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 r.). Treść zadań przepisana dosłownie. Wszystkie pytania: matura ustna z polskiego – pytania jawne.

🖼️ Tak to wygląda

Przykładowe pytania z „Pieśni o Rolandzie”

Te pytania są realnymi pytaniami z bazy dla tematu „Pieśń o Rolandzie” – tak wyglądają w aplikacji, te same komponenty co w quizie.

🅰️ Zamknięte (A–D) 1 pkt

Jak umiera król Marsyl?

A Ginie z ręki Karola w pojedynku pod murami Saragossy, przebity cesarskim mieczem
B Topi się w Ebrze podczas ucieczki przed Frankami razem z resztką pogańskiego wojska
C Zabijają go właśni poddani, którzy obwiniają go o klęskę i śmierć emira Baliganta
D Słysząc od Bramimondy o klęsce emira, obraca się do ściany, płacze i umiera z boleści
✅ Wielokrotny wybór 2 pkt 📖 Pieśń o Rolandzie

Które dary Marsyl obiecuje przesłać Karolowi Wielkiemu jako znak pokoju?

Wybierz wszystkie poprawne

Niedźwiedzie, lwy, charty i siedemset wielbłądów
Flota stu okrętów wojennych
Czterysta mułów objuczonych złotem i srebrem
Sto arabskich rumaków bojowych
✍️ Otwarte (AI ocenia) 2 pkt

W jaki sposób utwór przedstawia Saracenów? Czy obraz wroga jest obiektywny?

Napisz odpowiedź…
🔗 Dopasuj 5 pkt

Dopasuj nazwę do tego, czym jest w utworze.

Wejlantyf →
Tensendur →
Barbamusz →
Almas →
Maltet →

Do wyboru:

miecz arcybiskupa Turpinawłócznia Baligantakoń Rolandakoń Karola Wielkiegokoń Klimboryna
✏️ Luki w tekście 3 pkt

Uzupełnij słowa Rolanda o relikwiach w gałce Durendala. W każdą lukę wpisz jeden wyraz.

W złotej gałce Durendala są: ząb świętego , krew świętego Bazylego, włosy świętego i strzęp szaty Najświętszej .
📑 Praca z tekstem 2 pkt 📖 „Pieśń o Rolandzie”

Opisz scenę pojednania i rozstania Rolanda z Oliwierem. Dlaczego jest to szczególnie wzruszający moment?

a Co Oliwier robi Rolandowi w wyniku utraty wzroku? 1 pkt
Twoja odpowiedź…
b Jak reaguje Roland? 1 pkt
Twoja odpowiedź…
📝 Wypracowanie (esej) 35 pkt 📖 „Pieśń o Rolandzie”

Scena śmierci Rolanda jako wzorzec ars moriendi. Porównaj ją z innym literackim obrazem śmierci i oceń, jak epoka kształtuje sposób przedstawiania umierania.

✅ Wymagania

  • • Minimum 400 słów
  • • Szczegółowa analiza sceny śmierci Rolanda z cytatami/odwołaniami
  • • Porównanie z co najmniej jednym innym utworem
  • • Odwołanie do kontekstu epoki (teocentryzm, ideał rycerski)
  • • Poprawna struktura rozprawki

📊 Kryteria oceny (CKE)

  • • Wymogi formalne — 1 pkt
  • • Kompetencje literackie — 16 pkt
  • • Kompozycja — 7 pkt
  • • Styl i język — 11 pkt

📝 Limit: co najmniej 400 słów

Napisz wypracowanie…

To dokładnie te same komponenty co w quizie, pokazane przed udzieleniem odpowiedzi. W aplikacji pytania pojawiają się jedno po drugim, a poprawną odpowiedź z wyjaśnieniem widzisz zaraz po wysłaniu swojej.

Jak zacząć

Jak uruchomić test z „Pieśni o Rolandzie”

Po założeniu konta wchodzisz w Quiz i w kreatorze sesji wskazujesz „Pieśń o Rolandzie”. Cztery kroki:

  1. 1

    Wejdź w „Quiz”

    Po zalogowaniu w górnym menu klikasz Quiz. Trafiasz na ekran konfiguracji sesji.

  2. 2

    Sekcja 1 – wybierz przedmiot

    Wybierasz 📚 Język polski — kreator pokazuje wtedy epoki, lektury i działy z polskiego.

  3. 3

    Sekcja 2 – wybierz temat (opcjonalnie)

    Wskazujesz „Pieśń o Rolandzie” – od tej chwili losowane są tylko pytania z tego tematu. Możesz też wybrać całą epokę Średniowiecze — wtedy quiz losuje z epoki i wszystkich jej lektur. Pominięcie tego kroku = pytania z całego polskiego.

    Obok w kreatorze: ⛪ Średniowiecze · 🕊️ Bogurodzica · 📜 Legenda o św. Aleksym

  4. 4

    Dostosuj sesję i wystartuj

    Wybierasz poziom matury (podstawowa / rozszerzona / oba), kategorię pytań (np. testy i quizy, pisanie, praca z tekstem) i liczbę pytań (5–30). Klikasz „Rozpocznij” – quiz dobiera pytania do lekturę „Pieśń o Rolandzie” adaptacyjnie.

  5. ⚡

    Bonus: zawęź temat w trakcie sesji

    Już rozwiązujesz quiz, ale chcesz tylko pytań z „Pieśń o Rolandzie”? Otwierasz panel Filtruj nad pytaniem – wybierasz temat, ewentualnie typ i trudność. Kolejne pytanie losuje się już z zawężonej puli. Twój postęp i streak są zachowane – nie zaczynasz od zera.

Najszybsza droga

Załóż konto i uruchom quiz z „Pieśni o Rolandzie” — pierwsze pytanie w minutę.

Rozpocznij quiz →

Pytania o test z „Pieśni o Rolandzie”

Co sprawdza test z „Pieśni o Rolandzie”?

Znajomość treści utworu, postaci, problematyki i pojęć potrzebnych do interpretacji. „Pieśń o Rolandzie” jest lekturą obowiązkową w zakresie podstawowym, poznawaną we fragmentach lub w wyborze (podstawa programowa, Dz.U. 2024 poz. 1019).

Jakie rodzaje pytań są w teście?

Zamknięte i otwarte: wybór odpowiedzi, wielokrotny wybór, dopasowanie, luki w tekście, pytania otwarte i tematy wypracowań. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.

Jak oceniane są odpowiedzi otwarte?

Odpowiedzi otwarte i wypracowania ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło. W wypracowaniu maturalnym odwołanie do lektury musi być poprawne rzeczowo, dlatego warto znać utwór dokładnie.

Czym test różni się od arkusza maturalnego?

Test obejmuje jedną lekturę i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie podstawowym to 60 punktów: 10 za test „Język polski w użyciu”, 15 za test historycznoliteracki i 35 za wypracowanie (Informator CKE).

Powiązane tematy

Te działy łączą się z tematem „Pieśń o Rolandzie” – przećwicz je w Quizie.

Sprawdź się w quizie z „Pieśni o Rolandzie”

80 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.