🌍 GeografiaGeografia społ.-gospodarczaPR

Gospodarka światowa i globalizacja — zadania maturalne

Mapa polityczna świata, integracja i dezintegracja, wskaźniki rozwoju (PKB na mieszkańca, HDI), globalizacja, handel międzynarodowy, organizacje międzynarodowe, gospodarka oparta na wiedzy, społeczeństwo informacyjne.

Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.

Sprawdzian z globalnej gospodarki i globalizacji z odpowiedziami →

zadań w dziale
141
zadań w dziale
umiejętności
10
umiejętności
pułapek do unikania
6
pułapek do unikania
Quiz w Matury Online — pytanie z tematu „Gospodarka światowa i globalizacja” (Geografia) po sprawdzeniu odpowiedzi, z wynikiem i wyjaśnieniem

Quiz · Gospodarka światowa i globalizacja

„Gospodarka światowa i globalizacja” w Quizie — jak ćwiczysz

141 pytań z tego działu w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.

Quiz w Matury Online — panel „Filtruj” z zaznaczonym tematem „Gospodarka światowa i globalizacja”, typy zadań i trudność 1–5, pod spodem pytanie z tego tematu
  • Filtrujesz, co chcesz ćwiczyć

    Wybierasz dział, typ zadania i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.

  • Wyjaśnienie po każdej odpowiedzi

    Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.

  • Powtórki pytań, na których się mylisz

    Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.

  • Trudność dobiera się do Ciebie

    Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.

9 typów zadań — Gospodarka światowa i globalizacja

z 19 typów w całym quizie · liczba pytań · filtr „Typ” w quizie
  • Zamknięte (A–D) 28
  • Otwarte 22
  • Wielokrotny wybór 22
  • Obliczenia 16
  • Dopasuj 15
  • Prawda/Fałsz 13
  • Tabela danych 12
  • Wykres 7
  • Uzupełnij 6

Po odpowiedzi — od razu wyjaśnienie

Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.

Wypróbuj bez logowania

Kilka pytań z bazy z działu „Gospodarka światowa i globalizacja” — kliknij odpowiedź i sprawdź.

Ćwicz dział „Gospodarka światowa i globalizacja” w Quizie → darmowe konto: 5 pytań dziennie · bez dziennego limitu od 49 zł/mies.

Dział obejmuje wymagania z zakresu podstawowego (VII, IX) i rozszerzonego (VII, IX, XX).

Trzeba umieć analizować zróżnicowanie państw według PKB na jednego mieszkańca i wskaźnika rozwoju społecznego (HDI), porównywać strukturę PKB państw o różnym poziomie rozwoju, wyjaśniać zmianę roli sektorów gospodarki, charakteryzować przejawy i skutki globalizacji, analizować strukturę i kierunki międzynarodowej wymiany towarowej oraz uzasadniać potrzebę sprawiedliwego handlu.

Do tego przyczyny i skutki integracji politycznej i gospodarczej (zwłaszcza Unia Europejska), rola organizacji międzynarodowych, wpływ dawnych systemów kolonialnych na dzisiejsze powiązania państw, współczesne konflikty zbrojne, cechy gospodarki opartej na wiedzy, znaczenie kapitału ludzkiego i społeczeństwo informacyjne. HDI pojawił się w zadaniu 28 arkusza z 2026 r.

Przed maturą

Powtórka z gospodarki światowej i globalizacji krok po kroku

  1. 1

    Odśwież pojęcia

    Zacznij od: Produkt krajowy brutto (PKB), Parytet siły nabywczej (PSN), Wskaźnik rozwoju społecznego (HDI) i 9 kolejnych pozycji.

    Pełna lista
  2. 2

    Sprawdź, co umiesz

    10 umiejętności do odhaczenia, od „Mapa polityczna świata i jej najnowsze zmiany” po „Konflikty zbrojne XXI wieku: rozmieszczenie, przyczyny i skutki”.

    Lista umiejętności
  3. 3

    Uważaj na typowe błędy

    6 pułapek, np. „HDI to inna nazwa PKB na jednego mieszkańca”. Przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.

    Typowe błędy
  4. 4

Zakres materiału

Umiejętności sprawdzane w tym dziale

Lista zgodna z wymaganiami podstawy programowej PR i Informatorem CKE.

  1. 1

    Mapa polityczna świata i jej najnowsze zmiany

    Mapa podziału politycznego służy do analizy procesów społeczno-gospodarczych: wykorzystujesz ją do analizy procesów społeczno-gospodarczych (wymaganie VII.1, zakres podstawowy). Wiele zmian na mapie Europy i Azji po 1990 r. wynikało z rozpadu państw wielonarodowych. Po rozpadzie ZSRR w 1991 r. powstało piętnaście niepodległych państw, Jugosławia rozpadała się od 1991 r., a Czechosłowacja 1 stycznia 1993 r. pokojowo podzieliła się na Czechy i Słowację. W XXI w. powstały m.in. Timor Wschodni (2002), Czarnogóra (2006, po referendum niepodległościowym, które zakończyło istnienie państwa związkowego Serbii i Czarnogóry) i Sudan Południowy (2011, po referendum). Kosowo ogłosiło niepodległość w 2008 r., ale Serbia i część państw świata jej nie uznają, dlatego przy takim przykładzie zaznaczasz, że status jest sporny (wymaganie XX.1, zakres rozszerzony).

  2. 2

    Integracja polityczna i gospodarcza, procesy dezintegracyjne

    Integracja gospodarcza przebiega etapami. W strefie wolnego handlu państwa znoszą cła między sobą. Unia celna dodaje wspólną taryfę celną wobec państw trzecich, a wspólny rynek swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i osób. Na etapie unii gospodarczej i walutowej państwa prowadzą wspólną politykę gospodarczą i mają wspólną walutę. W Unii Europejskiej działa jednolity rynek, a część państw członkowskich używa euro. Państwa integrują się, żeby powiększyć rynek zbytu dla swoich firm, obniżyć koszty handlu, przyciągnąć inwestycje i zwiększyć bezpieczeństwo; integracja polityczna wzmacnia ich pozycję w rokowaniach z innymi państwami. Do skutków należą wzrost wymiany handlowej między członkami, przepływ funduszy do regionów biedniejszych i migracje zarobkowe, a z drugiej strony utrata części samodzielności w polityce gospodarczej i silniejsza konkurencja dla lokalnych firm. Procesy dezintegracyjne pokazują ruchy separatystyczne, np. w Katalonii i Szkocji, i wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej 31 stycznia 2020 r. (wymaganie VII.2, zakres podstawowy).

  3. 3

    Organizacje międzynarodowe i funkcjonowanie Unii Europejskiej

    Rolę organizacji opisujesz przez ich zadania. Organizacja Narodów Zjednoczonych ma utrzymywać międzynarodowy pokój i bezpieczeństwo, a współpracują z nią organizacje wyspecjalizowane, np. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). Światowa Organizacja Handlu (WTO) ustala zasady handlu między członkami i rozstrzyga spory handlowe. Międzynarodowy Fundusz Walutowy udziela pożyczek państwom w kryzysie płatniczym, a Bank Światowy finansuje projekty rozwojowe w krajach słabiej rozwiniętych. NATO jest sojuszem obronnym, a OPEC zrzesza państwa eksportujące ropę naftową i uzgadnia ich politykę wydobycia (wymaganie VII.2, zakres rozszerzony). W Unii Europejskiej polityka spójności kieruje fundusze do regionów słabiej rozwiniętych, wspólna polityka rolna wspiera rolników, a w sferze środowiskowej działają m.in. sieć obszarów Natura 2000 i system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. Dyskusja o funkcjonowaniu Unii w tych sferach to wymaganie XX.3 (zakres rozszerzony); Informator CKE przypisuje mu zadanie 36, w którym kraje Unii rozpoznaje się na podstawie wskaźnika zależności energetycznej i opisów ich strategii energetycznej.

  4. 4

    Zróżnicowanie państw według PKB na mieszkańca i HDI

    PKB na jednego mieszkańca otrzymuje się, dzieląc produkt krajowy brutto przez liczbę ludności. Przy porównaniach międzynarodowych podaje się go zwykle w dolarach amerykańskich, często według parytetu siły nabywczej, który uwzględnia różnice cen między krajami. Ten wskaźnik mierzy wyłącznie poziom gospodarczy. Wskaźnik rozwoju społecznego (HDI), obliczany przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP), łączy trzy wymiary: zdrowie (oczekiwana długość życia w chwili urodzenia), wykształcenie (średnia liczba lat nauki dorosłych i oczekiwana liczba lat nauki dzieci) i poziom życia (dochód narodowy brutto na mieszkańca według parytetu siły nabywczej). Przyjmuje wartości od 0 do 1. Na mapie świata oba wskaźniki dają podobny obraz: wysokie wartości mają państwa Europy Zachodniej i Północnej, USA, Kanada, Australia, Nowa Zelandia i Japonia, najniższe państwa Afryki na południe od Sahary. Analizując mapę, zwracasz uwagę na wyjątki, np. niektóre państwa naftowe mają wysoki PKB na mieszkańca, a HDI niższy, niż wynikałoby z samego dochodu (wymaganie VII.4, zakres podstawowy).

  5. 5

    Struktura PKB i zmiana roli sektorów gospodarki

    Strukturę PKB opisujesz jako udział rolnictwa (z leśnictwem i rybactwem), przemysłu (z budownictwem) i usług w wytworzonej wartości. W krajach wysoko rozwiniętych zdecydowanie przeważają usługi, a udział rolnictwa jest bardzo mały. W krajach słabo rozwiniętych udział rolnictwa jest znacznie większy, choć usługi też mają w PKB duży udział. Wysoki udział przemysłu bywa skutkiem wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, a nie rozwiniętego przetwórstwa, dlatego przy państwach naftowych sprawdzasz, z czego ten udział wynika. Wymaganie IX.1 każe formułować twierdzenia o prawidłowościach zmiany roli sektorów wraz z rozwojem cywilizacyjnym. Typowy obraz: maleje udział rolnictwa w zatrudnieniu i PKB, udział przemysłu najpierw rośnie, a potem maleje, a udział usług rośnie. W Polsce po 1989 r. malał udział pracujących w rolnictwie i rósł udział pracujących w usługach. Strukturę PKB Polski oceniasz na tle innych krajów na podstawie danych podanych w materiale (wymagania VII.5 i IX.1, zakres podstawowy).

  6. 6

    Przejawy i skutki globalizacji

    W aspekcie gospodarczym przejawami globalizacji są działalność korporacji transnarodowych, rozproszenie produkcji jednego wyrobu po wielu krajach (globalne łańcuchy dostaw), szybki przepływ kapitału i wzrost handlu międzynarodowego. W aspekcie społecznym należą do nich migracje, upowszechnianie się wzorców kultury masowej i konsumpcji, rola języka angielskiego i internetu. W aspekcie politycznym chodzi o współpracę w organizacjach międzynarodowych i wspólne rozwiązywanie problemów, z którymi jedno państwo sobie nie poradzi, np. zmian klimatu. Skutki dla Polski podajesz na przykładach z własnych obserwacji: inwestycje zagraniczne i nowe miejsca pracy, centra usług dla firm z innych krajów, tańsze i łatwiej dostępne towary, a z drugiej strony konkurencja dla lokalnych firm, wyjazdy za granicę do pracy i zależność gospodarki od sytuacji na rynkach światowych. Informator CKE przypisuje temu wymaganiu (razem z IX.3 i z wymaganiem VII.1 zakresu rozszerzonego) zadanie 20.1 o inwestycjach Chin w krajach Afryki (wymaganie IX.2, zakres podstawowy).

Pokaż pozostałe 4
  1. 7

    Międzynarodowa wymiana towarowa i sprawiedliwy handel

    Strukturę wymiany towarowej analizujesz według grup towarów (produkty rolno-spożywcze, surowce, paliwa, wyroby przemysłowe, w tym wyroby wysokiej techniki), a kierunki według partnerów handlowych. Kraje wysoko rozwinięte eksportują głównie wyroby przetworzone, a duża część ich wymiany odbywa się między nimi i w obrębie ugrupowań regionalnych. Wiele krajów słabo rozwiniętych eksportuje kilka surowców lub płodów rolnych, więc ich dochody zależą od wahań cen na rynkach światowych. Oceniając handel zagraniczny Polski, odczytujesz z materiału udział głównych partnerów i grup towarów w eksporcie i imporcie. Sprawiedliwy handel (fair trade) ma zapewnić drobnym producentom z krajów słabo rozwiniętych, np. uprawiającym kawę, kakao czy banany, cenę pokrywającą koszty produkcji, dodatkowe środki na rozwój ich społeczności i przestrzeganie zasad pracy, w tym zakaz wyzysku dzieci; produkty spełniające te zasady mają certyfikat. Potrzebę takich zasad uzasadniasz niskimi i niestabilnymi cenami surowców i słabą pozycją drobnych producentów wobec pośredników i dużych firm (wymaganie IX.3, zakres podstawowy).

  2. 8

    Gospodarka oparta na wiedzy, kapitał ludzki i społeczeństwo informacyjne

    W gospodarce opartej na wiedzy wzrost wynika przede wszystkim z wiedzy i innowacji. Jej cechy to wysokie nakłady na badania i rozwój, duży udział przemysłu zaawansowanych technologii i usług opartych na wiedzy, współpraca uczelni z firmami, dobrze wykształceni pracownicy i rozwinięta infrastruktura informatyczna. Na innowacyjność wpływają m.in. poziom wykształcenia ludności, nakłady na badania, dostęp do kapitału, ochrona własności intelektualnej i polityka państwa (wymaganie IX.4). Kapitał ludzki, czyli wiedza, umiejętności i zdrowie ludzi, zwiększa wydajność pracy i ułatwia wprowadzanie nowych technologii; przykładem jest Korea Południowa, uboga w surowce, która rozwinęła się m.in. dzięki inwestycjom w edukację (wymaganie IX.5). Przejawami społeczeństwa informacyjnego są powszechny dostęp do internetu, usługi urzędowe i bankowe przez sieć, handel internetowy, praca i nauka zdalna. Do skutków negatywnych należą wykluczenie cyfrowe osób bez dostępu do sieci lub bez umiejętności korzystania z niej, cyberprzestępczość i dezinformacja (wymaganie IX.6). Informator CKE przypisuje wymaganiu IX.4 m.in. zadanie 32 o strukturze eksportu wybranych krajów (wymagania IX.4–IX.6, zakres podstawowy).

  3. 9

    Wpływ dawnych systemów kolonialnych na współczesne powiązania państw

    Dawne kolonie są do dziś powiązane z dawnymi metropoliami. Powiązania kulturowe widać w języku urzędowym (francuski m.in. w Senegalu i Wybrzeżu Kości Słoniowej, portugalski w Angoli, Mozambiku i Brazylii, angielski m.in. w Nigerii i Kenii), w religii szerzonej przez misjonarzy i w systemie prawa i szkolnictwa. Przykładem powiązań politycznych jest Wspólnota Narodów, w której większość członków to dawne terytoria brytyjskie. Powiązania gospodarcze to handel i inwestycje z dawną metropolią, działające w kraju firmy z jej kapitałem i wywóz surowców. Z czasów kolonialnych pochodzą też granice wytyczone przez mocarstwa bez względu na zasięg ludów, co bywa przyczyną konfliktów, i kierunki migracji, np. z Algierii do Francji. Informator CKE przypisuje temu wymaganiu zadanie 20.2 o migracji Portugalczyków do Angoli; w przykładowych rozwiązaniach pojawiają się m.in. język portugalski, chrześcijaństwo i związki społeczne wynikające z kolonialnej przeszłości (wymaganie VII.1, zakres rozszerzony).

  4. 10

    Konflikty zbrojne XXI wieku: rozmieszczenie, przyczyny i skutki

    Na mapie wskazujesz miejsca ważniejszych konfliktów zbrojnych XXI w., np. Afganistan, Irak, Syrię, Jemen i Ukrainę (wymaganie VII.3, zakres podstawowy). Wśród przyczyn konfliktów wymieniasz spory o terytorium i granice, różnice etniczne i religijne, dążenia separatystyczne, walkę o władzę i o zasoby, np. ropę naftową czy wodę, a także interwencje innych państw. Skutki porządkujesz według sfer. Zmianą granic narzuconą siłą była aneksja Krymu przez Rosję w 2014 r., której Polska i Unia Europejska nie uznają. Wojna w Syrii, która wybuchła w 2011 r., i rosyjska inwazja na Ukrainę z 24 lutego 2022 r. zmusiły miliony ludzi do ucieczki z kraju. Do skutków społecznych należą też ofiary wśród młodych mężczyzn i spadek liczby urodzeń, do gospodarczych zniszczona infrastruktura, odpływ inwestycji i spadek produkcji, a do środowiskowych zanieczyszczenie gleb i wód, pożary i pola minowe (wymaganie VII.3, zakres rozszerzony).

Typowe błędy

Pułapki, w które wpadają maturzyści

Typowe błędy w zadaniach z tego działu — i jak ich unikać.

✗ Błąd

HDI to inna nazwa PKB na jednego mieszkańca

✓ Poprawnie

HDI łączy trzy wymiary: zdrowie (oczekiwana długość życia), wykształcenie i poziom życia mierzony dochodem narodowym brutto na mieszkańca

Dlaczego: Dochód jest tylko jedną z trzech części HDI. Dlatego państwo o wysokim dochodzie na mieszkańca może mieć niższy HDI, jeśli jego mieszkańcy żyją krócej albo krócej się uczą, a państwo o niższym dochodzie może mieć HDI wyższy dzięki dobrej opiece zdrowotnej i edukacji.

✗ Błąd

Państwo o dużym PKB ma bogatych mieszkańców

✓ Poprawnie

O zamożności mieszkańców mówi PKB na jednego mieszkańca, a nie wielkość całego PKB

Dlaczego: Przykład (dane wymyślone): kraj A ma PKB 1000 mld USD i 500 mln mieszkańców, więc na mieszkańca przypada 2000 USD. Kraj B ma PKB 200 mld USD i 5 mln mieszkańców, więc na mieszkańca przypada 40 000 USD. Gospodarka A jest pięć razy większa, ale przeciętny mieszkaniec B wytwarza dwadzieścia razy więcej.

✗ Błąd

Strefa Schengen i strefa euro to to samo co Unia Europejska

✓ Poprawnie

To trzy różne obszary: Unia Europejska, strefa Schengen (bez kontroli na granicach wewnętrznych) i strefa euro (wspólna waluta)

Dlaczego: Do strefy Schengen należą państwa spoza Unii, np. Norwegia, Islandia i Szwajcaria, a Irlandia, choć jest w Unii, nie należy do Schengen. Polska jest członkiem Unii i strefy Schengen, ale jej walutą jest złoty, a nie euro.

✗ Błąd

Sprawiedliwy handel to inna nazwa wolnego handlu

✓ Poprawnie

Wolny handel polega na znoszeniu ceł i innych barier w wymianie, a sprawiedliwy handel (fair trade) to system zasad i certyfikatów, który ma zapewnić drobnym producentom godziwą cenę i warunki pracy

Dlaczego: Zniesienie ceł nie gwarantuje, że rolnik uprawiający kawę czy kakao dostanie cenę pokrywającą koszty produkcji. Sprawiedliwy handel odnosi się właśnie do tego, kto i ile zarabia w łańcuchu od producenta do klienta, a nie do wysokości ceł.

Pokaż pozostałe 2
✗ Błąd

W krajach wysoko rozwiniętych największą część PKB wytwarza przemysł

✓ Poprawnie

W krajach wysoko rozwiniętych zdecydowanie największy udział w PKB i w zatrudnieniu mają usługi

Dlaczego: Typowy obraz wraz z rozwojem: udział przemysłu najpierw rośnie, a potem maleje, a udział usług rośnie. Wysoki udział przemysłu w PKB mają za to niektóre państwa naftowe, ale wynika on głównie z wydobycia ropy i gazu, a nie z przetwórstwa.

✗ Błąd

Dodatnie saldo handlu zagranicznego zawsze świadczy o silnej gospodarce

✓ Poprawnie

Saldo to tylko różnica wartości eksportu i importu; o poziomie rozwoju świadczą struktura handlu i inne wskaźniki

Dlaczego: Słabo rozwinięty kraj, który eksportuje ropę naftową, może mieć nadwyżkę w handlu przy wysokich cenach ropy, a wysoko rozwinięty kraj może mieć deficyt, bo dużo importuje towarów konsumpcyjnych. Dlatego przy ocenie handlu patrzysz też na to, jakie towary kraj sprzedaje i kupuje.

Do zapamiętania

Definicje i pojęcia do powtórzenia

Produkt krajowy brutto (PKB)
Wartość dóbr i usług finalnych wytworzonych na terenie danego kraju w określonym czasie, zwykle w ciągu roku
PKB na jednego mieszkańca to PKB podzielony przez liczbę ludności
Parytet siły nabywczej (PSN)
Przelicznik walut uwzględniający różnice cen w poszczególnych krajach, dzięki któremu można porównać, ile dóbr i usług da się kupić za dochód w każdym z nich
Wskaźnik rozwoju społecznego (HDI)
Wskaźnik obliczany przez UNDP, łączący oczekiwaną długość życia, poziom wykształcenia i dochód narodowy brutto na mieszkańca; przyjmuje wartości od 0 do 1
Im wyższa wartość, tym wyższy poziom rozwoju społecznego
Globalizacja
Proces narastania powiązań i współzależności między państwami, gospodarkami i społeczeństwami w skali całego świata
Korporacja transnarodowa
Przedsiębiorstwo prowadzące działalność produkcyjną lub usługową w wielu państwach przez filie podporządkowane centrali w kraju macierzystym
Unia celna
Ugrupowanie państw, które znoszą cła we wzajemnym handlu i stosują wspólną taryfę celną wobec państw trzecich
Wspólny rynek
Etap integracji, na którym oprócz unii celnej obowiązuje swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i osób między państwami członkowskimi
Saldo bilansu handlowego
Różnica między wartością eksportu a wartością importu towarów danego kraju w określonym czasie
Saldo dodatnie to nadwyżka, ujemne to deficyt
Sprawiedliwy handel (fair trade)
System handlu, w którym producenci z krajów słabo rozwiniętych otrzymują cenę pokrywającą koszty produkcji i środki na rozwój swoich społeczności, przy przestrzeganiu zasad pracy i ochrony środowiska
Produkty spełniające te zasady oznacza się certyfikatem
Gospodarka oparta na wiedzy
Gospodarka, w której głównym czynnikiem rozwoju jest tworzenie, upowszechnianie i wykorzystywanie wiedzy
Kapitał ludzki
Wiedza, umiejętności i zdrowie ludzi, które wpływają na ich wydajność pracy
Społeczeństwo informacyjne
Społeczeństwo, w którym wytwarzanie, przetwarzanie i przekazywanie informacji za pomocą technik informacyjnych i komunikacyjnych jest podstawą gospodarki i życia codziennego
Jednym z jego problemów jest wykluczenie cyfrowe

Jak się uczyć

Jak skutecznie uczyć się tego działu

  1. 1

    W poleceniu „wykaż dwoma argumentami” każdy argument łączy cechę podaną w materiale ze skutkiem, o który pyta polecenie. W zadaniu 20.1 z Informatora CKE trzeba wykazać, że cechy rozwoju gospodarczego Chin przyczyniają się do ich inwestycji w krajach Afryki; jeden z przykładowych argumentów wiąże wzrost kosztów pracy w Chinach z rozwojem produkcji w krajach o niższych kosztach pracy. Za dwa poprawne argumenty są 2 punkty, za jeden 1 punkt.

  2. 2

    Gdy polecenie każe podać cechy kraju sprzyjające migracji, opisuj kraj docelowy i sięgaj do różnych sfer. W zadaniu 20.2 z Informatora CKE (migracja Portugalczyków do Angoli) 2 punkty są za trzy poprawne cechy, a 1 punkt za dwie; przykładowe rozwiązania łączą cechy gospodarcze (miejsca pracy przy wydobyciu ropy naftowej, firmy z kapitałem portugalskim) z kulturowymi (język portugalski, chrześcijaństwo).

  3. 3

    W zadaniach z tabelą struktury eksportu szukaj cech, które odróżniają kraje: udziału paliw, surowców i wyrobów wysokiej techniki, a także zmian między latami. W zadaniu 32 z Informatora CKE kraj z wysokim i rosnącym udziałem wyrobów wysokiej techniki i znikomym udziałem paliw to Irlandia, a kraj, w którym udział tych wyrobów spadł po załamaniu się sprzedaży firmy produkującej telefony komórkowe, to Finlandia. Punkt przyznaje się tylko za dwie poprawne odpowiedzi.

  4. 4

    Przy obliczaniu PKB na mieszkańca pilnuj jednostek: miliard to tysiąc milionów, więc PKB w mld USD podzielony przez liczbę ludności w mln daje wynik w tysiącach USD. Przykład (dane wymyślone): 600 mld USD : 20 mln mieszkańców = 30 tys. USD na mieszkańca.

  5. 5

    W pytaniach o skutki konfliktu zbrojnego albo globalizacji przypisuj każdy skutek do sfery, o którą pyta polecenie (granice, migracje, struktura społeczna, gospodarka, środowisko), i wiąż go z konkretnym państwem lub regionem. Ogólnik bez przykładu, np. „pogorszenie sytuacji”, nie wyjaśnia mechanizmu.

Typy zadań

Typy zadań w tym dziale

Każdy typ wymaga innej strategii rozwiązywania.

FAQ

FAQ — Gospodarka światowa i globalizacja

Ile punktów na maturze z geografii dają zadania z gospodarki światowej i globalizacji?
CKE nie podaje podziału punktów na działy. Informator CKE opisuje cały arkusz: egzamin trwa 180 minut, w arkuszu jest od 25 do 35 zadań, w tym wiązek, a za wszystkie zadania można uzyskać 60 punktów. Wiązka może zawierać od dwóch do czterech zadań występujących we wspólnym kontekście.
Czy trzeba znać na pamięć aktualne wartości PKB i HDI poszczególnych państw?
Podstawa programowa wymaga analizy zróżnicowania przestrzennego państw według tych wskaźników (wymaganie VII.4, zakres podstawowy), a nie zapamiętywania wartości. W przykładowych zadaniach Informatora CKE z tego działu dane liczbowe są podane w materiale, np. w zadaniu 32 tabela udziałów grup towarów w eksporcie wybranych krajów, a w zadaniu 36 wskaźnik zależności energetycznej krajów Unii Europejskiej. Wartości wskaźników zmieniają się z roku na rok, dlatego warto znać ogólny obraz mapy świata i rozumieć, z czego wynika, a liczby odczytywać z materiału.
Co z tego działu należy do zakresu podstawowego, a co do rozszerzonego?
Informator CKE wymienia działy VII i IX w obu zakresach, a dział XX w zakresie rozszerzonym w obszarze tematycznym o procesach i powiązaniach społeczno-gospodarczych na świecie i w Polsce. Zakres podstawowy to mapa polityczna, integracja i dezintegracja, miejsca konfliktów zbrojnych na mapie, PKB na mieszkańca i HDI, struktura PKB i zmiana roli sektorów, globalizacja, handel międzynarodowy, gospodarka oparta na wiedzy, kapitał ludzki i społeczeństwo informacyjne. Zakres rozszerzony dodaje wpływ dawnych systemów kolonialnych, rolę organizacji międzynarodowych, przyczyny i skutki konfliktów zbrojnych, najnowsze zmiany na mapie politycznej, przemiany w Europie po 1989 r., funkcjonowanie Unii Europejskiej i terroryzm.
Czym globalizacja różni się od integracji regionalnej?
Integracja regionalna to łączenie się określonych państw w ugrupowanie na podstawie umów, np. w Unię Europejską; członkowie znoszą bariery w handlu między sobą i ustalają wspólne zasady. Globalizacja jest procesem ogólnoświatowym, który nie wynika z jednej umowy: napędzają ją korporacje transnarodowe, rozwój transportu i internetu, przepływ kapitału i migracje. Integracja regionalna może przyspieszać globalizację, ale bywa też odpowiedzią na nią, gdy państwa łączą siły, by konkurować z innymi regionami świata.
Jak zrobić powtórkę z gospodarki światowej i globalizacji przed maturą?
Sprawdza się taka kolejność. 1) W poleceniu „wykaż dwoma argumentami” każdy argument łączy cechę podaną w materiale ze skutkiem, o który pyta polecenie. 2) Gdy polecenie każe podać cechy kraju sprzyjające migracji, opisuj kraj docelowy i sięgaj do różnych sfer. 3) W zadaniach z tabelą struktury eksportu szukaj cech, które odróżniają kraje: udziału paliw, surowców i wyrobów wysokiej techniki, a także zmian między latami. Na koniec sprawdź się w quizie z gospodarki światowej i globalizacji, a potem w pełnym sprawdzianie.

Powiązane działy

Naturalne kontynuacje tematu

← Wszystkie działy

Zacznij rozwiązywać zadania z gospodarki światowej i globalizacji

Pełen dostęp do 141 zadań z tego działu (PR), pracy z mapami, klimatogramami i przekrojami geologicznymi oraz oceny AI z punktacją CKE.

Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu