Sprawdzian z prawa (WOS)

Poprawna odpowiedź: (1) ograniczoną

Kodeks cywilny dzieli ludzi na trzy grupy: do 13 lat brak zdolności do czynności prawnych, od 13 do 18 lat zdolność ograniczona, od 18 lat pełna. Nastolatek może sam robić drobne zakupy, ale na poważniejsze umowy potrzebuje zgody rodzica.

Poprawna odpowiedź: C

Domniemanie niewinności zapisano w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. In dubio pro reo to pokrewna, ale inna reguła: wątpliwości, których nie da się usunąć, rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Nullum crimen sine lege zakazuje karania za czyn, który nie był przestępstwem w chwili popełnienia.

Poprawna odpowiedź: 1–B, 2–D, 3–C, 4–A

• 1. Trybunał Konstytucyjny → B. orzeka o zgodności aktów normatywnych z Konstytucją RP
• 2. Sąd Najwyższy → D. sprawuje nadzór judykacyjny nad sądami powszechnymi i wojskowymi
• 3. Rzecznik Praw Obywatelskich → C. stoi na straży praw i wolności obywateli w stosunku do organów władzy publicznej
• 4. Naczelny Sąd Administracyjny → A. kontroluje legalność decyzji organów administracji publicznej

TK ocenia przepisy, a nie konkretne sprawy ludzi (art. 188 Konstytucji). SN rozpatruje m.in. kasacje i czuwa nad jednolitością orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych. RPO interweniuje, gdy władza narusza prawa obywatela (art. 208). Sądy administracyjne z NSA na czele kontrolują decyzje urzędów.

Poprawna odpowiedź:

1. Postępowanie przygotowawcze (śledztwo lub dochodzenie) prowadzone przez prokuraturę lub policję
2. Wniesienie aktu oskarżenia do sądu
3. Rozprawa sądowa z przeprowadzeniem dowodów
4. Wydanie wyroku przez sąd I instancji
5. Możliwość wniesienia apelacji do sądu II instancji

Najpierw organy ścigania zbierają dowody w śledztwie albo dochodzeniu. Gdy uznają, że są podstawy, prokurator wnosi akt oskarżenia. Sąd przeprowadza rozprawę, potem wydaje wyrok, a strona niezadowolona może złożyć apelację do sądu wyższej instancji.

Poprawna odpowiedź: A, B, C

Prawa drugiej generacji wymagają od państwa działania: szkół, szpitali, polityki rynku pracy. Zapisano je m.in. w Międzynarodowym Pakcie Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych z 1966 r. Wolność słowa i zakaz tortur to prawa pierwszej generacji: państwo ma przede wszystkim nie ingerować.