Test maturalny z szybkości reakcji, stałej równowagi i reguły Le Chateliera – quiz adaptacyjny z natychmiastowym feedbackiem AI. Jeden z najobszerniejszych działów na maturze – obowiązkowy do solidnej oceny.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian z kinetyki i równowagi chemicznej w wersji szkolnej →
O temacie
Szybkość reakcji:
Równanie kinetyczne: v = k · cAm · cBn, gdzie m, n to rzędy reakcji względem A, B (wyznaczane doświadczalnie, nie z współczynników stechiometrycznych!). Rząd ogólny = m + n. Wyznaczanie m, n: metoda izolacji – w 2 doświadczeniach zmieniamy cA przy stałym cB; jeśli v rośnie 2× przy 2× cA, to m=1; jeśli 4× → m=2; jeśli bez zmian → m=0.
Równowaga chemiczna: stała Kc = [produkty]prod / [substraty]subst (wykładniki = współczynniki stechiometryczne). Dla aA + bB ⇌ cC + dD: Kc = [C]c·[D]d / ([A]a·[B]b). Kp (z ciśnień parcjalnych) dla reakcji gazowych. W heterogenicznych (ciało stałe + gaz) nie wpisujemy stałych ani cieczy. Reguła le Chateliera-brauna: układ przeciwdziała zmianom.
Wzrost stężenia substratu → równowaga w prawo. Wzrost temperatury → w stronę endo (ΔH > 0). Wzrost ciśnienia → w stronę mniejszej liczby moli gazów. Dodanie katalizatora → zwiększa szybkość obu kierunków, nie zmienia położenia równowagi.
Energetyka: I zasada termodynamiki, ΔH (entalpia, exo<0, endo>0), prawo Hessa (ΔH zależy tylko od stanu początkowego i końcowego), obliczanie ΔH reakcji z ΔH tworzenia substratów i produktów. Sesja: 15 pytań w 30 min – pokrywa 4 typy obliczeniowe + interpretacja reguły Le Chateliera.
Jak działa quiz
W tym quizie
Tematyka i typy zadań zgodne z wymaganiami CKE dla tego przedmiotu. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D. Klasyk matur — najczęstszy typ.
AI akceptuje synonimy i drobne literówki
Wpisz brakujący wzór, datę, nazwę. AI akceptuje synonimy i drobne literówki.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Wybierz wszystkie poprawne
Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi. Częściowe punkty za hity, kary za false-positive.
Zakres testu
5 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
Stężenie: więcej cząsteczek → więcej zderzeń → szybciej. v rośnie zgodnie z równaniem kinetycznym. Temperatura – reguła van't Hoffa: vT+10 / vT = γ (gdzie γ = 2-4). Wzrost o 30°C zwiększa v γ³ razy (np. 27× dla γ=3). Powód: więcej cząsteczek ma energię ≥ Ea (Maxwell-Boltzmann). Katalizator: obniża Ea (np. z 200 do 100 kJ/mol). Nie zmienia ΔH, nie zmienia położenia równowagi. Powierzchnia: większa powierzchnia kontaktu → szybciej (sproszkowane vs bryła). Quiz „Zadanie problemowe” – obliczanie v(T+30) z v(T) i γ.
v = k · cAm · cBn. m, n wyznaczane doświadczalnie (nie ze stechiometrii!). Metoda izolacji – porównaj 2 doświadczenia gdzie zmieniono tylko jeden reagent. Jeśli cA wzrosło 2× a v wzrosło 2× → m=1 (rząd I względem A). Jeśli cA 2×, v 4× → m=2. Jeśli cA 2×, v 8× → m=3. Jeśli cA 2×, v bez zmian → m=0 (rząd zerowy). Suma m+n = rząd ogólny reakcji. Jednostki k zależą od rzędu: rząd 1 – s⁻¹, rząd 2 – dm³/(mol·s), rząd 3 – dm⁶/(mol²·s). Quiz „Obliczenia” – tabela 3-4 doświadczeń, AI wyznacza rzędy i k.
Dla aA + bB ⇌ cC + dD: Kc = [C]c · [D]d / ([A]a · [B]b). Stężenia w równowadze. Kp dla gazów: zastąp [X] przez pX. Związek Kp = Kc · (RT)Δn, gdzie Δn = (c+d) - (a+b). Dla heterogenicznych (gaz + ciało stałe): nie wpisujemy stałych i cieczy. Np. CaCO₃(s) ⇌ CaO(s) + CO₂(g): Kc = [CO₂]. K > 1 → równowaga przesunięta na prawo (więcej produktów). K < 1 → na lewo. Algorytm ice (Initial, Change, Equilibrium): tabela z wartościami początkowymi, zmianami i równowagowymi. Z bilansu csubst = cinit - x; cprod = x (lub krotności). Wyznacz x z równania K = [prod]/[subst]. Quiz „Zadanie problemowe”.
Układ przeciwdziała zmianom. Wzrost stężenia substratu → równowaga w prawo (zużycie substratu, tworzy więcej produktów). Usunięcie produktu → w prawo. Wzrost temperatury → w stronę reakcji endotermicznej (pochłania ciepło). Dla 2NO₂ ⇌ N₂O₄ (ΔH < 0, exo w prawo) wzrost T przesuwa w lewo (endo to rozkład N₂O₄). Wzrost ciśnienia → w stronę mniejszej liczby moli gazów. Dla N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃ (4 mole → 2 mole) wzrost p przesuwa w prawo. Katalizator: nie zmienia położenia równowagi (tylko skraca czas dojścia). Dodanie gazu obojętnego przy stałej V: bez wpływu. Quiz „Oceń i uzasadnij”.
I zasada termodynamiki: ΔU = Q + W. Entalpia H = U + pV; ΔH = Qp (ciepło przy stałym p). Egzotermiczne: ΔH < 0 (oddają ciepło: spalanie, neutralizacja). Endotermiczne: ΔH > 0 (pochłaniają: rozkład, parowanie). Prawo Hessa: ΔH reakcji zależy tylko od stanu początkowego i końcowego, nie od drogi reakcji. Zastosowanie: ΔHr = Σn·ΔHtworzenia(produktów) - Σn·ΔHtworzenia(substratów). Energie wiązań: ΔHr ≈ Σ(wiązania zerwane) - Σ(wiązania utworzone). Użyteczne problemy: cykl Borna-Habera, ΔH spalania (zawsze < 0 dla CₙHₘ). Quiz „Zadanie problemowe”.
🧪 Do zapamiętania
Wzory chemiczne, typy reakcji i kluczowe stałe z działu „Kinetyka i równowaga chemiczna”. Test sprawdza, czy znasz je bez tablic.
Na czym potykają się maturzyści
Quiz pokazuje, gdzie najczęściej leci punktacja – sprawdź, czy nie wpadasz w te same pułapki.
Dla reakcji aA + bB → cC + dD równanie kinetyczne to v = k·cAa · cBb.
Rzędy m, n w v = k·cAm · cBn wyznacza się doświadczalnie, nie ze stechiometrii.
Dlaczego: Stechiometria mówi o stosunkach molowych w równaniu, nie o mechanizmie reakcji. Rzędy m, n znajdujemy z eksperymentu (metoda izolacji). Tylko dla reakcji elementarnych (1-etapowych) rzędy = współczynniki.
Dodanie katalizatora przesuwa równowagę w stronę produktów.
Katalizator nie zmienia położenia równowagi – zwiększa szybkość obu kierunków równo.
Dlaczego: Katalizator obniża Ea dla obu kierunków, więc oba zachodzą szybciej. Stosunek vw prawo / vw lewo (= K) pozostaje bez zmian. Tylko czas dojścia do równowagi się skraca.
Wzrost temperatury zawsze przesuwa równowagę w prawo.
Wzrost temperatury przesuwa równowagę w stronę reakcji endotermicznej (ΔH > 0).
Dlaczego: Dla 2NO₂ ⇌ N₂O₄ (ΔH = -57 kJ, exo w prawo) wzrost T przesuwa w lewo (endo to rozkład). Dla N₂ + O₂ ⇌ 2NO (ΔH = +180 kJ, endo w prawo) wzrost T przesuwa w prawo. Klucz: znak ΔH. Quiz „Oceń i uzasadnij”.
Dla heterogenicznej równowagi CaCO₃(s) ⇌ CaO(s) + CO₂(g) wyrażenie to Kc = [CaO][CO₂]/[CaCO₃].
Kc = [CO₂] (CaCO₃ i CaO – ciała stałe – nie wpisujemy).
Dlaczego: W heterogenicznych równowagach do Kc wpisujemy tylko gazy i substancje rozpuszczone. Ciał stałych i czystych cieczy nie wpisujemy – ich 'aktywności' są stałe i wbudowane w K.
Reakcja egzotermiczna ma ΔH > 0.
Reakcja egzotermiczna ma ΔH < 0 (oddaje ciepło, energia ucieka z układu).
Dlaczego: Egzotermiczne = exo (wyciek) ciepła → ΔH < 0 (energia układu maleje). Endotermiczne = endo (pochłanianie) → ΔH > 0. Klasyczna pułapka znaków.
v reakcji po wzroście T o 30°C wzrasta 3× (przy γ = 3).
v reakcji po wzroście T o 30°C wzrasta 27× (γ3 = 3³ = 27).
Dlaczego: Reguła van't Hoffa: każde 10°C → ×γ. Wzrost o 30°C → ×γ³. Dla γ=3 → 27×. Klasyczna pułapka 'liniowego' myślenia.
Strategia
Kolejność kroków, która działa zarówno w quizie, jak i na prawdziwej maturze.
Zadania z działu „Kinetyka i równowaga chemiczna” w zakresie wymagań podstawy programowej dla szkoły ponadpodstawowej (Dz.U. 2024 poz. 1019).
Zamknięte i otwarte, tak jak w arkuszu. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło.
Test obejmuje jeden dział i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie rozszerzonym trwa 180 minut i jest za 60 punktów (Informator CKE).
Te działy łączą się z tematem „Kinetyka i równowaga chemiczna” – przećwicz je w Quizie.
116 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).
