Quiz adaptacyjny 📖 Lektura 📚 Renesans

Test maturalny:  Kazania sejmowe

Piotr Skarga

Test sprawdza, czy znasz układ „Kazań sejmowych” Piotra Skargi (1597): ile jest kazań i ile chorób, gdzie pojawiają się matka, okręt i ciało, co Skarga mówi o wolnościach, monarchii i złych prawach oraz czyje są słowa, że „nierządem stoi Polska”.

Lektura uzupełniająca — nie jest obowiązkowa na maturze

Na liście uzupełniającej jest „wybrane kazanie” Skargi. Do 2028 r. możesz się na nią powołać w wypracowaniu jako na lekturę obowiązkową — jest na liście z podstawy programowej z 2018 r., którą CKE uwzględnia w latach 2025–2028. Od 2029 r. w wypracowaniu może być już tylko drugim utworem.

Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 42; Informator CKE (PP), s. 10–12.

Rozpocznij quiz z „Kazań sejmowych” → Zadania z tego tematu w katalogu →

Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.

Sprawdzian z „Kazań sejmowych” w wersji szkolnej →

Pytania w bazie
79
pytań w bazie
Typy pytań w temacie
9
typów pytań
Quiz z „Kazań sejmowych” w Matury Online — pytanie z tematu „Kazania sejmowe” po sprawdzeniu odpowiedzi, z wynikiem i wyjaśnieniem

O temacie

Kazania sejmowe — najważniejsze fakty

Test z „Kazań sejmowych” sprawdza przede wszystkim, czy umiesz przypisać treść do właściwego kazania. Podstawy: autor to Piotr Skarga (1536–1612), jezuita i kaznodzieja królewski Zygmunta III Wazy. Zbiór wyszedł drukiem w 1597 r. w „Kazaniach na niedziele i święta całego roku” i był przeznaczony do czytania, a nie wygłoszony na sejmie (zpe.gov.pl).

Kazań jest osiem, chorób Rzeczypospolitej sześć: pierwsze kazanie dotyczy mądrości, a religii poświęcone są dwa, czwarte i piąte. Pamiętaj, gdzie są obrazy: matka i tonący okręt w Kazaniu wtórym, ciało i muzyka w trzecim, pięć palców w czwartym. Szóste broni monarchii opartej na prawie i odróżnia trzy dobre wolności od czwartej, piekielnej.

Siódme wylicza złe prawa – statut z 1563 r., konfederację z 1573 r. i prawo utrudniające pojmanie zabójców – i kończy się maksymą „Złe prawo gorsze jest niżli tyran nasroższy”. Ósme zawiera katalog grzechów jawnych, znaki czterech proroków, trzy rodzaje Bożych pogróżek i zdanie o rysujących się murach; słowa „nierządem stoi Polska” mówią w nim słuchacze, nie Skarga.

Osobne pytania dotyczą środków perswazji, stosunku autora do innowierców i recepcji: kazania zaczęto cenić po rozbiorach, a Matejko namalował „Kazanie Skargi” (1864).

Pytania z bazy dla tego tematu

📖 Wypróbuj pytania z tematu „Kazania sejmowe”

Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.
Quiz w Matury Online — panel „Filtruj” z zaznaczonym tematem „Kazania sejmowe” i pytaniem z tego tematu

Jak działa quiz

Quiz z „Kazań sejmowych” — krok po kroku

  • 1Filtr tematu. W kreatorze sesji wybierasz „Kazania sejmowe”, poziom (podstawa / rozszerzenie) i liczbę pytań — losują się tylko pytania z tego tematu. W trakcie sesji panel „Filtruj” zawęża jeszcze typ zadania i trudność 1–5.
  • 2Wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Klikasz „Sprawdź odpowiedź” i od razu widzisz, czy dobrze, oraz dlaczego. Odpowiedzi otwarte ocenia AI według kryteriów CKE.
  • 3Trudność i powtórki. Quiz dobiera pytania do Twojego poziomu (celuje w ok. 70% trafień), a te, z którymi miałeś kłopot, wracają jako powtórki — po dniu, po tygodniu, potem coraz rzadziej.
  • Zamknięte (A–D)28
  • Otwarte23
  • Wielokrotny wybór9
  • Luki w tekście4
  • Dopasuj4
  • Wypracowanie3
  • Prawda/Fałsz3
  • Praca z tekstem3
  • Uzupełnij2
Rozpocznij quiz

W tym quizie

Typy pytań w teście z „Kazań sejmowych”

Quiz losuje spośród 79 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.

Rozkład typów pytań w banku

79 pytań · 9 typów
◉ 35%
✎ 29%
☑ 11%
Zamknięte (A–D)28 (35%)
Otwarte23 (29%)
Wielokrotny wybór9 (11%)
Luki w tekście4 (5%)
Dopasuj4 (5%)
Wypracowanie3 (4%)
Prawda/Fałsz3 (4%)
Praca z tekstem3 (4%)
Uzupełnij2 (3%)

Najważniejsze typy w tym temacie

top 4 z 9 · tak jak w Quizie
matury-online.pl/dashboard

Jaki przykład cesarza Maurycjusza przytacza Skarga w Kazaniu VII?

AMaurycjusz na prośbę papieża spalił złe prawa i odtąd szczęśliwie panował aż do spokojnej śmierci w otoczeniu rodziny
BMaurycjusz zginął w bitwie z Persami, bo nie słuchał biskupów, którzy odradzali mu wyprawę na Wschód i łupienie kościołów
CMaurycjusz jako pierwszy spisał prawa rzymskie na dwunastu tablicach, za co Skarga stawia go królom polskim za wzór prawodawcy
DUpominany przez papieża Grzegorza Wielkiego nie odwołał złych praw, wybrał karę na tym świecie i zginął z rodziną z ręki żołnierza Fokasa
◉Typ 01

Zamknięte (A–D)

Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.

📚Wszystkie przedmioty
28 pytań · 35% banku
matury-online.pl/dashboard🤖 AI

Co Skarga krytykuje w szlacheckim pojmowaniu „złotej wolności”?

1/1
🤖 Ocena AI · 30 s · CKE-style
„Pełne wskazanie wymaganych elementów odpowiedzi.”
+10 XP
✎Typ 02AI ocenia

Otwarte

Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.

📚Wszystkie przedmioty
23 pytań · 29% banku
matury-online.pl/dashboard

Które z poniższych porównań „Kazań sejmowych” z innymi dziełami literatury polskiej i światowej są uzasadnione merytorycznie?

Wybierz wszystkie poprawne

Skarga i Modrzewski w „O poprawie Rzeczypospolitej” diagnozują choroby państwa, ale to Skarga jest bardziej tolerancyjny religijnie
Zarówno Skarga, jak i Kochanowski w „Odprawie posłów greckich” ostrzegają, że prywata i niezgoda prowadzą do upadku państwa
Kazania Skargi i późniejsza literatura mesjanistyczna romantyków łączy ton prorocki i wizja upadku narodu jako kary Bożej
Skarga i Rej w „Żywocie człowieka poczciwego” stawiają identyczne postulaty polityczne i religijne
☑Typ 03

Wielokrotny wybór

Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi. Częściowe punkty za hity, kary za false-positive.

📚Wszystkie przedmioty
9 pytań · 11% banku
matury-online.pl/dashboard
📝
Luki w tekście
Format z arkusza CKE
•Typ 04

Luki w tekście

Typ zadania w tym banku.

4 pytań · 5% banku
Pozostałe typy w tym banku (5)
⇄Dopasuj· 4📄Wypracowanie· 3⚖Prawda/Fałsz· 3◫Praca z tekstem· 3⎵Uzupełnij· 2

Zakres testu

„Kazania sejmowe” – co sprawdza test?

15 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.

1

Autor i okoliczności powstania

Test sprawdza fakty o powstaniu zbioru. Piotr Skarga (1536–1612) był jezuitą od 1569 r., pierwszym rektorem Akademii Wileńskiej i kaznodzieją królewskim Zygmunta III Wazy; „Żywoty świętych” wydał w 1579 r. „Kazania sejmowe” wyszły drukiem w 1597 r. w zbiorze „Kazania na niedziele i święta całego roku”. Skarga nie był posłem i kazań na sejmie nie wygłosił – od razu przeznaczył je do czytania (zpe.gov.pl). Mylić może forma tekstu: kaznodzieja mówi do senatorów i posłów tak, jakby stał przed nimi.

2

Budowa zbioru — osiem kazań

Tu test sprawdza, czy nie mylisz liczby kazań z liczbą chorób. Kazań jest osiem: I – mądrość potrzebna radzącym, II – miłość ojczyzny i pierwsza choroba, III – niezgoda domowa, IV i V – religia (piąte nie otwiera nowej choroby), VI – monarchia i osłabienie władzy królewskiej, VII – prawa niesprawiedliwe, VIII – grzechy jawne. Każde kazanie otwiera cytat z Pisma Świętego, a zamyka modlitwa.

3

Sześć chorób Rzeczypospolitej

Musisz umieć wyliczyć choroby w kolejności z Kazania wtórego: nieżyczliwość ku Rzeczypospolitej i chciwość, niezgoda, naruszenie religii katolickiej, osłabienie władzy królewskiej, prawa niesprawiedliwe, grzechy jawne. Skarga mówi o nich jak lekarz o chorej matce. Sprawdź też, czy pamiętasz zagrożenie z zewnątrz – w Kazaniu pierwszym ostrzega, że „turecka moc i szabla na głowy wasze następuje” – i dlaczego najpierw leczy się choroby domowe: chory, który nie stoi na nogach, nie obroni się.

4

Ojczyzna jako matka — Kazanie wtóre

Liczy się, czy łączysz obraz matki z Kazaniem wtórym i wiesz, co z niego wynika. Ojczyzna dała synom wiarę katolicką, majestat królewski, złotą wolność, dostatki, pokój i sławę wojenną. Zarzut Skargi: dzieci żyją w zbytku, a „Sama tylo matka mało ma”. Zapamiętaj pytanie „A która jest pierwsza i zasłużeńsza matka jako ojczyzna” oraz przykłady miłości ojczyzny – biblijne (np. Mojżesz, Dawid, Judyt) i pogańskie (Kodrus, Decjusze, Regulus).

5

Ojczyzna jako tonący okręt — Kazanie wtóre

Test sprawdza, czy rozumiesz sens porównania, a nie tylko je pamiętasz. W Kazaniu wtórym głupiec na tonącym okręcie pilnuje swoich tłomoczków i skrzynek i ginie razem z nimi; kto je porzuci i ratuje statek, ocala siebie i majątek. Wniosek: troska tylko o własny pożytek szkodzi samemu sobie, bo „Ten namilszy okręt ojczyzny naszej wszytkich nas niesie”. Obraz okrętu-państwa znali już Horacy i Cyceron (zpe.gov.pl).

6

Ciało, muzyka, pięć palców — obrazy jedności i hierarchii

Łatwo przypisać obraz do złego kazania. Ciało z wielu członków i muzyka wielu głosów – Kazanie trzecie; tam też pada zdanie „Także musi być nierówność w Rzeczypospolitej”. Pięć palców jednej ręki, czyli pięć stanów, i pytanie o szósty palec, którym są ewangelicy – Kazanie czwarte. Serce (religia i duchowni) i głowa (król) – Kazanie szóste. Góry i rzeki, czyli rządzący i poddani – Kazanie wtóre.

7

Cztery wolności — Kazanie szóste

Musisz umieć wymienić wszystkie cztery wolności i wskazać, którą Skarga odrzuca. Dobre są trzy: nie służyć grzechowi, nie służyć obcym panom i pogańskim królom oraz „nie mieć tyrana” – tę nazywa złotą. Czwarta, piekielna, to życie bez prawa i posłuszeństwa: „Djabelska wolność jest: bez prawa, bez urzędu żyć, na zwierzchność nie dbać”. Ironiczne „O piękna wolności…” pochodzi z Kazania pierwszego, nie szóstego. Skarga krytykuje więc nadużycie wolności, a nie wolność szlachecką.

8

Monarchia i krytyka koła poselskiego — Kazanie szóste

Test sprawdza, czy widzisz obie strony stanowiska Skargi. Rząd jednego uważa za najlepszy: w ciele rządzi jedna głowa, monarchia naśladuje rządy Boga, Bóg dał Izraelowi królów, monarchie trwały najdłużej. Zarazem nie chce władzy bezprawnej, jak „u Turków, Tatar i Moskwy”, lecz takiej, „która prawy sprawiedliwemi i radą mądrą podparta jest”. Władzę króla osłabiają według niego swawola poddanych, rozproszenie dochodów królewskich i koło poselskie, które zamienia monarchię w „dymokracyą”. Przykład Wenecji odrzuca: co działa w jednym mieście, nie uda się w rozległym państwie.

9

Niesprawiedliwe prawa — Kazanie siódme

Tu liczą się konkrety. Skarga wskazuje trzy złe prawa: statut z 1563 r. (wyroki sądów duchownych bez świeckiej egzekucji), konfederację z 1573 r., czyli prawo „jeszcze daleko gorsze”, oraz prawo, które nie pozwala pojmać złoczyńcy przed wyrokiem sejmu. Zapamiętaj maksymę „Złe prawo gorsze jest niżli tyran nasroższy” i jej uzasadnienie: tyran może się zmienić albo umrzeć, a złe prawo trwa. Skarga radzi też nie mnożyć praw, tylko dbać o ich egzekucję.

10

Grzechy jawne i krzywda poddanych — Kazanie ósme

Sprawdzisz tu, czy umiesz umieścić fragment o chłopach we właściwym miejscu – to Kazanie ósme i katalog grzechów jawnych. Należą do niego m.in. bluźnierstwo i herezje, łupienie kościołów, bezkarne mężobójstwa, ucisk poddanych, lichwa, zbytki i peculatus, czyli okradanie skarbu. Zapamiętaj dwa zdania: „Jako ziarna pod młyńskim kamieniem, tak ci kmiotkowie pod pany swemi!” oraz „Wszytka Rzeczpospolita uboga, domy tylo pojedynkowe bogate”. Uwaga przy interpretacji: Skarga potępia krzywdę i bezkarność panów, ale nierówność stanów uważa za konieczną (Kazanie trzecie).

11

Prorocy i trzy rodzaje pogróżek — Kazanie ósme

Test sprawdza, czy rozumiesz tryb przypuszczający w zakończeniu Kazania ósmego. Skarga mówi, co by zrobił, gdyby był Izajaszem, Jeremiaszem, Ezechielem albo Jonaszem, ale zaznacza: „Jać objawienia osobliwego od Pana Boga o was i o zgubie waszej nie mam: ale poselstwo do was mam od Pana Boga”. Musisz też znać trzy rodzaje Bożych pogróżek: odwracane pokutą (Niniwa, Ezechiasz), spełniane na potomstwie (potop, niewola babilońska) i nieodwołalne (faraon). Skarga nie wie, która spotka słuchaczy, i życzy im pierwszej.

12

Zdanie o murach i o nierządzie

Najważniejsze pytanie brzmi: kto mówi słowa o nierządzie? W Kazaniu ósmym Skarga pisze: „Ustawicznie się mury Rzeczypospolitej waszej rysują, a wy mówicie: Nic, nic, nierządem stoi Polska!”. To uspokajająca odpowiedź słuchaczy, którą kaznodzieja odrzuca. Obraz pękającego muru ma źródło biblijne, a motyw rysujących się murów królestwa pojawia się już w Kazaniu czwartym, przy naruszeniu religii.

13

Środki perswazji

Musisz umieć nazwać środek i podać przykład. Apostrofy do słuchaczy („O wielmożni Panowie! O ziemscy bogowie!”) i do ojczyzny. Pytania retoryczne („Jakoż głowa mocna być ma?”), wykrzyknienia, ironia („O piękna wolności…”). Rozbudowane porównania: matka, okręt, ciało, muzyka, palce, lekarz. Wyliczenia, zwłaszcza w Kazaniu ósmym. Antytezy: dawniej – teraz, wolność dobra – piekielna. Argumenty z Pisma Świętego i z historii.

14

Skarga wobec innowierców

Test sprawdza, czy oddzielasz stanowisko wyznaniowe Skargi od jego diagnoz politycznych. Religii poświęca dwa kazania (czwarte i piąte), twierdzi, że „religia i kapłaństwo fundamentem jest królestw”, a różnowierstwo uważa za główną przyczynę niezgody. Ewangelików porównuje do szóstego palca, konfederację z 1573 r. zalicza do złych praw, a w Kazaniu piątym podaje przykład Węgier, którym herezja miała odebrać powodzenie. To głos jednej strony ówczesnego sporu religijnego.

15

Recepcja

Test pyta tu o losy utworu po wydaniu. Jeśli pamiętasz tylko obraz Matejki („Kazanie Skargi”, 1864), dopisz resztę: współcześni zbioru nie docenili, po rozbiorach jego ostrzeżenia czytano jako zapowiedź upadku państwa, a kult Skargi szerzył Mickiewicz w prelekcjach paryskich. W XX wieku zauważano w kazaniach i wartości literackie, i nietolerancję religijną (zpe.gov.pl).

📖 Do zapamiętania

Co warto wiedzieć przed testem – „Kazania sejmowe”

Postacie, motywy, cytaty i konteksty z „Kazań sejmowych”, o które pytają zadania w quizie.

Kazania sejmowe
Zbiór ośmiu kazań Piotra Skargi wydany drukiem w 1597 r.
Piotr Skarga
Jezuita (1536–1612), kaznodzieja królewski Zygmunta III Wazy
Zygmunt III Waza
Król Polski w latach 1587–1632; Skarga był jego kaznodzieją
Kazania na niedziele i święta całego roku
Zbiór z 1597 r., którego częścią były „Kazania sejmowe”
Akademia Wileńska
Uczelnia jezuicka; Skarga był jej pierwszym rektorem od 1579 r.
Sześć chorób Rzeczypospolitej
Nieżyczliwość ku ojczyźnie, niezgoda, naruszenie religii katolickiej, osłabienie władzy królewskiej, niesprawiedliwe prawa, grzechy jawne
Pierwsza choroba
Nieżyczliwość ku Rzeczypospolitej i „chciwość domowego łakomstwa” – Kazanie wtóre
Druga choroba
Niezgoda domowa – Kazanie trzecie
Trzecia choroba
Naruszenie religii katolickiej – Kazania czwarte i piąte
Czwarta choroba
Osłabienie władzy królewskiej – Kazanie szóste
Piąta choroba
Prawa niesprawiedliwe – Kazanie siódme
Szósta choroba
Grzechy jawne i ich bezkarność – Kazanie ósme
Mądrość ziemska
W Kazaniu pierwszym: mądrość „ziemską, bydlęcą i djabelską” Skarga przeciwstawia mądrości od Boga
Ojczyzna-matka
Kazanie wtóre: ojczyzna urodziła, wychowała, nadała i wyniosła swoje dzieci
Ojczyzna-okręt
Kazanie wtóre: kto na tonącym okręcie pilnuje własnych skrzynek, gubi siebie
Rzeczpospolita jako ciało
Różne członki, jedna głowa (król); w Kazaniu szóstym religia jest sercem
Porównanie z muzyką
Kazanie trzecie: różne głosy muszą się trzymać taktu, który daje jeden kantor
Pięć stanów
Kazanie czwarte: duchowny, senatorski, żołnierski, miejski i oracki, czyli kmiecy – jak pięć palców ręki
Szósty palec
Kazanie czwarte: tak Skarga nazywa ewangelików, dla których nie widzi miejsca wśród stanów
Trzy dobre wolności
Kazanie szóste: nie służyć grzechowi, nie służyć obcym panom, nie mieć tyrana
Czwarta wolność
Kazanie szóste: piekielna wolność „synów bez jarzma” – życie bez prawa i zwierzchności
Synowie Beliala
Biblijne określenie użyte w Kazaniach pierwszym i szóstym wobec tych, którzy nie uznają żadnej władzy
Dymokracja
W Kazaniu szóstym: rządy ludu przez posłów; Skarga uznaje je za najgorszy ustrój
Koło poselskie
Izba poselska sejmu; w Kazaniu szóstym krytykowana za kłótnie, stratę czasu i przejmowanie władzy króla
Absolutum dominium
W Kazaniu szóstym: władza nikomu niepodległa, dobra tylko u Boga; w Kazaniu ósmym: samowola szlachty wobec poddanych
Statut z 1563 r.
Kazanie siódme: prawo, które odebrało wyrokom sądów duchownych świecką egzekucję
Konfederacja z 1573 r.
Konfederacja warszawska; w Kazaniu siódmym nazwana prawem „jeszcze daleko gorsze” niż statut z 1563 r.
Złe prawo a tyran
Kazanie siódme: tyran może się zmienić lub umrzeć, złe prawo trwa
Peculatus
Kazanie ósme: kradzież dóbr pospolitych, czyli okradanie skarbu
Kmiotkowie
Chłopi; w Kazaniu ósmym porównani do ziaren pod młyńskim kamieniem
Izajasz, Jeremiasz, Ezechiel, Jonasz
Prorocy, których znaki Skarga przywołuje w Kazaniu ósmym w zdaniach „Bych był…”
Trzy rodzaje pogróżek
Kazanie ósme: odwracalne przez pokutę, spełniające się na potomstwie, nieodwołalne
Niniwa
Miasto, które po przestrodze Jonasza pokutowało – przykład pogróżki odwróconej
Zdanie o murach
Kazanie ósme: mury Rzeczypospolitej się rysują, a słuchacze mówią, że Polska stoi nierządem
Kapistran
Przywołany w Kazaniu piątym w przykładzie o zwycięstwie Węgrów nad Turkami
Regulus
Rzymianin podany w Kazaniu wtórym jako przykład poświęcenia dla ojczyzny
Neemiasz i Zorobabel
Biblijne przykłady miłości ojczyzny z Kazania wtórego
Kazanie Skargi
Obraz Jana Matejki z 1864 r.
Apostrofa
Bezpośredni zwrot do adresata, np. „O namilsza matko”
Pytanie retoryczne
Pytanie, które nie wymaga odpowiedzi, np. „Jakoż głowa mocna być ma?”

Na czym potykają się maturzyści

Typowe błędy w teście z „Kazań sejmowych”

Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.

❌ Błąd

Skarga wygłosił te kazania na sejmie w 1597 r.

✅ Poprawnie

Kazania nie zostały wygłoszone na sejmie. Ukazały się drukiem w 1597 r. jako część zbioru „Kazania na niedziele i święta całego roku” i były przeznaczone do czytania.

Dlaczego: Łatwo się pomylić, bo Skarga pisze tak, jakby mówił do posłów. Nie był jednak posłem, a zbiór od razu przeznaczył do czytania (zpe.gov.pl).

❌ Błąd

Kazań jest sześć — po jednym na każdą chorobę

✅ Poprawnie

Kazań jest osiem, chorób sześć. Pierwsze kazanie mówi o mądrości, drugie o pierwszej chorobie, trzecie o drugiej, czwarte i piąte o trzeciej, szóste o czwartej, siódme o piątej, ósme o szóstej.

Dlaczego: Pierwsze kazanie mówi o mądrości, a religia zajmuje aż dwa. Dlatego kazań jest osiem, a chorób sześć.

❌ Błąd

Kazanie piąte dotyczy osłabienia władzy królewskiej

✅ Poprawnie

Kazanie piąte nadal dotyczy religii – dowodzi, że wiara katolicka państwa zachowuje, a herezja je obala. O monarchii i osłabieniu władzy królewskiej (czwarta choroba) mówi Kazanie szóste.

Dlaczego: Piąte kazanie dalej mówi o religii. Monarchii i czwartej chorobie poświęcone jest dopiero szóste.

❌ Błąd

Skarga potępia wolność szlachecką w całości

✅ Poprawnie

Skarga wymienia trzy wolności dobre (od grzechu, od obcych panów, od tyrana) i odrzuca tylko czwartą – życie bez prawa i posłuszeństwa.

Dlaczego: Skarga odrzuca tylko jedną z czterech wolności – piekielną, czyli życie bez prawa. Złota wolność jest dla niego darem ojczyzny (Kazanie wtóre).

❌ Błąd

Skarga chce dla króla władzy nieograniczonej

✅ Poprawnie

Skarga broni monarchii, ale ograniczonej prawem i radą; władzę nikomu niepodległą uznaje za dobrą tylko u Boga.

Dlaczego: Monarchię Skarga chwali tylko taką, która stoi na prawie i radzie. Władzę bez żadnych granic przyznaje jedynie Bogu.

❌ Błąd

Fragment o ucisku chłopów pochodzi z kazania o niesprawiedliwych prawach

✅ Poprawnie

Słowa o poddanych uciśnionych pod „absolutum dominium” szlachty padają w Kazaniu ósmym, w katalogu grzechów jawnych.

Dlaczego: Kazanie siódme omawia trzy konkretne prawa, a nie położenie chłopów. Ucisk poddanych należy do katalogu grzechów w Kazaniu ósmym. Mylić może wyrażenie absolutum dominium, które w Kazaniu szóstym dotyczy władzy monarchy.

❌ Błąd

Skarga domaga się zrównania stanów

✅ Poprawnie

Skarga potępia krzywdę chłopów i bezkarność panów, ale hierarchię stanów uważa za konieczną.

Dlaczego: Krytyka krzywdy poddanych nie oznacza żądania równości. Skarga potępia bezkarność pana, który może chłopa złupić i zabić, ale w Kazaniu trzecim pisze: „Także musi być nierówność w Rzeczypospolitej”.

❌ Błąd

Zdanie o Polsce, która stoi nierządem, wyraża pogląd Skargi

✅ Poprawnie

To słowa, które Skarga przypisuje słuchaczom („a wy mówicie”) i które odrzuca jako złudne uspokojenie.

Dlaczego: Słowa o nierządzie należą do słuchaczy – Skarga przytacza je po „a wy mówicie” i od razu odpowiada ostrzeżeniem, że Rzeczpospolita upadnie, gdy nikt się tego nie spodziewa.

❌ Błąd

Skarga ogłasza się prorokiem, który zna przyszłość Polski

✅ Poprawnie

Skarga mówi w trybie przypuszczającym („Bych był Izajaszem…”) i wprost zaznacza, że osobnego objawienia nie ma – ma napominać i ostrzegać.

Dlaczego: Skarga mówi „Bych był Izajaszem…”, czyli w trybie przypuszczającym, i zaprzecza, że ma osobne objawienie. Przychodzi z poselstwem, żeby ostrzec.

❌ Błąd

Kazania zapowiadają upadek państwa jako przesądzony

✅ Poprawnie

Skarga rozróżnia trzy rodzaje Bożych pogróżek i nie rozstrzyga, która dotyczy Polski; życzy słuchaczom tej, którą odwraca pokuta.

Dlaczego: Skarga zostawia sprawę otwartą: nie wie, który z trzech rodzajów pogróżek spotka słuchaczy, i życzy im tego, który odwraca pokuta. Zbiór kończy wezwanie do pokuty.

❌ Błąd

Konfederację warszawską Skarga zalicza do dobrych praw

✅ Poprawnie

W Kazaniu siódmym konfederacja z 1573 r. jest przykładem prawa niesprawiedliwego – gorszego niż statut z 1563 r.

Dlaczego: Dla Skargi konfederacja z 1573 r. to prawo złe, „jeszcze daleko gorsze” niż statut z 1563 r. Test pyta o poglądy autora, a te wynikają z jego stanowiska w sporze wyznaniowym.

Strategia

„Kazania sejmowe” – jak rozwiązywać test

Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.

  1. 1 Przed testem sprawdź, czy bez notatek powiesz: kto napisał zbiór, kiedy wyszedł drukiem, w jakim większym zbiorze i dlaczego nie był wygłoszony na sejmie.
  2. 2 Pytanie kontrolne: o czym jest każde z ośmiu kazań? Jeśli mylisz piąte z szóstym, zapamiętaj, że religia zajmuje dwa kazania (IV i V), a monarchia jest w VI.
  3. 3 Wylicz sześć chorób z pamięci i porównaj z Kazaniem wtórym. Jeśli zamieniasz kolejność, ucz się parami: ojczyzna i niezgoda, religia i król, prawa i grzechy.
  4. 4 Ułóż obrazy według kazań i sprawdź się: co jest w II (matka, okręt, góry), co w III (ciało, muzyka), co w IV (palce), a co w VI (serce i głowa)?
  5. 5 Jeśli w teście mylisz wolność dobrą z piekielną, wróć do Kazania szóstego: trzy wolności są dobre, czwarta to życie bez prawa i posłuszeństwa.
  6. 6 Monarchia według Skargi: rząd jednego, ale oparty na prawie i radzie; krytyka koła poselskiego i rządów ludu, które Skarga nazywa „dymokracyą”.
  7. 7 Przy Kazaniu siódmym sprawdź, czy pamiętasz trzy prawa z datami (1563, 1573) i maksymę o złym prawie i tyranie.
  8. 8 Kazanie ósme: katalog grzechów jawnych, słowa o poddanych pod „absolutum dominium” szlachty, znaki Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela i Jonasza, trzy rodzaje pogróżek.
  9. 9 Zdanie o murach i nierządzie: słowa „nierządem stoi Polska” Skarga przypisuje słuchaczom i odrzuca.
  10. 10 Typowe pomyłki: liczba kazań a liczba chorób, temat Kazania piątego, przypisywanie Skardze poglądu o nierządzie, mylenie krytyki swawoli z odrzuceniem wolności.
🖼️ Tak to wygląda

Przykładowe pytania z „Kazań sejmowych”

Te pytania są realnymi pytaniami z bazy dla tematu „Kazania sejmowe” – tak wyglądają w aplikacji, te same komponenty co w quizie.

🅰️ Zamknięte (A–D) 1 pkt

Jaki przykład cesarza Maurycjusza przytacza Skarga w Kazaniu VII?

A Maurycjusz na prośbę papieża spalił złe prawa i odtąd szczęśliwie panował aż do spokojnej śmierci w otoczeniu rodziny
B Maurycjusz zginął w bitwie z Persami, bo nie słuchał biskupów, którzy odradzali mu wyprawę na Wschód i łupienie kościołów
C Maurycjusz jako pierwszy spisał prawa rzymskie na dwunastu tablicach, za co Skarga stawia go królom polskim za wzór prawodawcy
D Upominany przez papieża Grzegorza Wielkiego nie odwołał złych praw, wybrał karę na tym świecie i zginął z rodziną z ręki żołnierza Fokasa
✅ Wielokrotny wybór 2 pkt 📖 Kazania sejmowe

Które z poniższych porównań „Kazań sejmowych” z innymi dziełami literatury polskiej i światowej są uzasadnione merytorycznie?

Wybierz wszystkie poprawne

Skarga i Modrzewski w „O poprawie Rzeczypospolitej” diagnozują choroby państwa, ale to Skarga jest bardziej tolerancyjny religijnie
Zarówno Skarga, jak i Kochanowski w „Odprawie posłów greckich” ostrzegają, że prywata i niezgoda prowadzą do upadku państwa
Kazania Skargi i późniejsza literatura mesjanistyczna romantyków łączy ton prorocki i wizja upadku narodu jako kary Bożej
Skarga i Rej w „Żywocie człowieka poczciwego” stawiają identyczne postulaty polityczne i religijne
✍️ Otwarte (AI ocenia) 1 pkt

Co Skarga krytykuje w szlacheckim pojmowaniu „złotej wolności”?

Napisz odpowiedź…
🔗 Dopasuj 4 pkt

Kazanie VII dzieli prawa na cztery rodzaje. Dopasuj rodzaj prawa do opisu Skargi.

prawo przyrodzone →
prawa Boskie pisane →
prawa kościelne →
prawa królewskie i Rzeczypospolitej →

Do wyboru:

ludzie stawiają je dla porządku, sprawiedliwości i karności poddanychwznowione na tablicach przez Mojżesza i doskonalej dane przez ChrystusaBóg napisał je palcem na sercach; rodzi się z nim każdy rozumny człowiekstanowią je duchowni, zwłaszcza na koncyliach i biskupi Rzymu
✏️ Luki w tekście 3 pkt

Uzupełnij tekst o Kazaniu VII jednym wyrazem w każdą lukę.

Skarga twierdzi, że prawo jest w Rzeczypospolitej tym, czym u łódki , a u wozu . Przytacza też zdanie, że lepiej być miastu bez niż bez praw.
📑 Praca z tekstem 5 pkt 📖 „Kazania sejmowe”

Piotr Skarga — „Kazania sejmowe” (Kazanie VIII) Ustawicznie się mury Rzeczypospolitej waszej rysują, a wy mówicie: Nic, nic, nierządem stoi Polska! Lecz gdy się nie spodziejecie, upadnie i was wszytkich potłucze!

a Zinterpretuj metaforę „rysujących się murów” i powiedzenie „nierządem stoi Polska”. Jak Skarga polemizuje z tą postawą? 3 pkt
Twoja odpowiedź…
b Oceń, czy ta polemika Skargi jest aktualna jako komentarz do polskiej mentalności politycznej. Odwołaj się do historii lub współczesności. 2 pkt
Twoja odpowiedź…
📝 Wypracowanie (esej) 35 pkt 📖 „Kazania sejmowe”

Czy „Kazania sejmowe” Piotra Skargi to dzieło uniwersalne, czy wyłącznie dokument epoki? Napisz rozprawkę, rozważając obie interpretacje.

✅ Wymagania

  • • Minimum 400 słów
  • • Odwołanie do co najmniej trzech kazań z konkretnymi przykładami
  • • Kontekst literacki lub historyczny (np. rozbiory, współczesna publicystyka, inne dzieła o upadku państw)
  • • Poprawna argumentacja

📊 Kryteria oceny (CKE)

  • • Wymogi formalne — 1 pkt
  • • Kompetencje literackie — 16 pkt
  • • Kompozycja — 7 pkt
  • • Styl i język — 11 pkt

📝 Limit: co najmniej 400 słów

Napisz wypracowanie…

To dokładnie te same komponenty co w quizie, pokazane przed udzieleniem odpowiedzi. W aplikacji pytania pojawiają się jedno po drugim, a poprawną odpowiedź z wyjaśnieniem widzisz zaraz po wysłaniu swojej.

Jak zacząć

Jak uruchomić test z „Kazań sejmowych”

Po założeniu konta wchodzisz w Quiz i w kreatorze sesji wskazujesz „Kazania sejmowe”. Cztery kroki:

  1. 1

    Wejdź w „Quiz”

    Po zalogowaniu w górnym menu klikasz Quiz. Trafiasz na ekran konfiguracji sesji.

  2. 2

    Sekcja 1 – wybierz przedmiot

    Wybierasz 📚 Język polski — kreator pokazuje wtedy epoki, lektury i działy z polskiego.

  3. 3

    Sekcja 2 – wybierz temat (opcjonalnie)

    Wskazujesz „Kazania sejmowe” – od tej chwili losowane są tylko pytania z tego tematu. Możesz też wybrać całą epokę Renesans — wtedy quiz losuje z epoki i wszystkich jej lektur. Pominięcie tego kroku = pytania z całego polskiego.

    Obok w kreatorze: 📜 Renesans · 📖 Kazania sejmowe · 🏛️ Odprawa posłów greckich

  4. 4

    Dostosuj sesję i wystartuj

    Wybierasz poziom matury (podstawowa / rozszerzona / oba), kategorię pytań (np. testy i quizy, pisanie, praca z tekstem) i liczbę pytań (5–30). Klikasz „Rozpocznij” – quiz dobiera pytania do lekturę „Kazania sejmowe” adaptacyjnie.

  5. ⚡

    Bonus: zawęź temat w trakcie sesji

    Już rozwiązujesz quiz, ale chcesz tylko pytań z „Kazania sejmowe”? Otwierasz panel Filtruj nad pytaniem – wybierasz temat, ewentualnie typ i trudność. Kolejne pytanie losuje się już z zawężonej puli. Twój postęp i streak są zachowane – nie zaczynasz od zera.

Najszybsza droga

Załóż konto i uruchom quiz z „Kazań sejmowych” — pierwsze pytanie w minutę.

Rozpocznij quiz →

Pytania o test z „Kazań sejmowych”

Co sprawdza test z „Kazań sejmowych”?

Znajomość treści utworu, postaci, problematyki i pojęć potrzebnych do interpretacji. „Kazania sejmowe” jest w podstawie programowej wśród przykładowych lektur uzupełniających (Dz.U. 2024 poz. 1019).

Jakie rodzaje pytań są w teście?

Zamknięte i otwarte: wybór odpowiedzi, wielokrotny wybór, dopasowanie, luki w tekście, pytania otwarte i tematy wypracowań. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.

Jak oceniane są odpowiedzi otwarte?

Odpowiedzi otwarte i wypracowania ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło. W wypracowaniu maturalnym odwołanie do lektury musi być poprawne rzeczowo, dlatego warto znać utwór dokładnie.

Czym test różni się od arkusza maturalnego?

Test obejmuje jedną lekturę i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie podstawowym to 60 punktów: 10 za test „Język polski w użyciu”, 15 za test historycznoliteracki i 35 za wypracowanie (Informator CKE).

Powiązane tematy

Te działy łączą się z tematem „Kazania sejmowe” – przećwicz je w Quizie.

Renesans Quiz → Kazania sejmowe Quiz → Odprawa posłów greckich Quiz → Fraszki Quiz → Pieśni Quiz →

Sprawdź się w quizie z „Kazań sejmowych”

79 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.

Rozpocznij quiz → Wszystkie testy z języka polskiego