Juliusz Słowacki
Test z „Kordiana” Juliusza Słowackiego – dramatu romantycznego napisanego w 1833 r. w Genewie i wydanego anonimowo w Paryżu w 1834 r. Pytania dotyczą Przygotowania, Prologu i trzech aktów: opowieści Grzegorza, podróży Kordiana i monologu na Mont Blanc, zebrania spiskowych, Strachu i Imaginacji, rozmowy z Doktorem oraz zakończenia na Placu Marsowym.
Lektura obowiązkowa tylko na poziomie rozszerzonym
Egzamin ustny i test historycznoliteracki na poziomie podstawowym nie sprawdzają jej znajomości, ale w wypracowaniu na poziomie podstawowym możesz się na nią powołać jako na lekturę obowiązkową.
Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 40; Informator CKE (PP), s. 9–11.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian z „Kordiana” w wersji szkolnej →
O temacie
„Kordian” Juliusza Słowackiego (1809–1849) powstał w 1833 r. w Genewie, a ukazał się anonimowo w Paryżu w 1834 r. Pełny tytuł: „Kordian. Część pierwsza trylogii. Spisek koronacyjny”. Dramat jest napisany wierszem i składa się z Przygotowania, Prologu oraz trzech aktów. Do testu przydaje się dokładna znajomość treści.
Przygotowanie: noc 31 grudnia 1799 r., chata Twardowskiego w Karpatach, diabli stwarzają w kotle przyszłych przywódców narodu (objaśnienia wskazują Chłopickiego, Czartoryskiego, Skrzyneckiego, Niemcewicza, Lelewela i Krukowieckiego). Prolog: trzy Osoby.
Akt I: piętnastoletni Kordian, trzy opowieści Grzegorza (Janek, bitwa w Egipcie, Kazimierz), rozmowa z Laurą, strzał samobójczy poza sceną. Akt II (rok 1828): James Park w Londynie, Dover i „Król Lear”, Wioletta, audiencja u Papieża, Mont Blanc i słowa „Polska Winkelriedem narodów!”.
Akt III: koronacja cara, zebranie w lochu kościoła św. Jana, głosowanie (pięć kul za śmiercią cara, stu pięćdziesięciu przeciw), samotna wyprawa Kordiana, Strach i Imaginacja, omdlenie u drzwi sypialni, szpital wariatów i Doktor, skok przez bagnety na Placu Saskim, kłótnia cara z Wielkim Księciem Konstantym, ułaskawienie wiezione przez adiutanta i ostatnie zdanie: „Oficer go nie widzi… rękę podniósł w górę.” Zagadnienia interpretacyjne: przemiana bohatera, sens hasła o Winkelriedzie i jego związek z mesjanizmem „Dziadów” cz. III, ocena przywódców powstania listopadowego, spór o królobójstwo, przyczyny klęski Kordiana, rozmowa z Doktorem o granicy między poświęceniem a obłędem, cechy dramatu romantycznego i otwarte zakończenie.
Pytania z bazy dla tego tematu
Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.
Jak działa quiz
W tym quizie
Quiz losuje spośród 80 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Wybierz wszystkie poprawne
Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi. Częściowe punkty za hity, kary za false-positive.
Połącz elementy w pary: termin → definicja, autor → dzieło, wzór → nazwa.
Zakres testu
14 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
Trzeba umieć przypisać cechy i wydarzenia do aktów. Akt I: piętnastolatek bez celu („Mogłem być czymś… będę niczem…”), nieszczęśliwie zakochany, sięga po pistolet. Akt II: wędrowiec, który traci złudzenia i na Mont Blanc znajduje ideę poświęcenia. Akt III: podchorąży i spiskowiec; idzie sam zabić cara, lecz pada zemdlony u drzwi sypialni. O jego dalszym losie dramat milczy.
Monolog kończy akt II. Kolejność myśli: poczucie wielkości („Jam jest posąg człowieka na posągu świata”), pytania o własną moc, zwątpienie, rachunek z podróży, wreszcie hasło „Polska Winkelriedem narodów!”. Winkelried to szwajcarski bohater spod Sempach (1386), który przyjął na siebie włócznie wrogów. Hasło zestawia się z mesjanizmem „Dziadów” cz. III: u Słowackiego ofiara łączy się z walką.
Kolejność części: Przygotowanie, Prolog, akt I (trzy sceny), akt II („Rok 1828. Wędrowiec”, pięć miejsc bez numerów scen), akt III („Spisek koronacyjny”, dziewięć scen i „Scena ostatnia”). Warto umieć przyporządkować miejsca: chata Twardowskiego – Przygotowanie, Dover i Mont Blanc – akt II, loch kościoła św. Jana, Plac Saski i Plac Marsowy – akt III.
Czas: noc 31 grudnia 1799 r.; miejsce: chata Twardowskiego w górach Karpackich. Szatan i diabli tworzą w kotle sześć postaci i dwa tłumy. Aluzje do rozpoznania: „od słowa ludu, / Kmieciów” – Chłopicki, „imieniem Czarta” – Czartoryski, „do skrzyni” – Skrzynecki, „Poeta — rycerz — starzec — nic” – Niemcewicz, pytanie o króla – Lelewel, „to zdrajca!” – Krukowiecki.
Pierwsza Osoba prosi o sen dla ludu i przedstawia się jako „duch Apokalipsy”. Druga wyśmiewa jej zapał i nazywa ją wygnańcem, a jej miecz – słowami „sztylet słowa”. Trzecia spędza obie „ze scenicznych progów” i zapowiada, że wskrzesi lud z prochu – wprowadza właściwy dramat.
Trzy opowieści Grzegorza w kolejności: bajka o Janku, który umiał «Psom szyć buty» i zrobił karierę; bitwa w Egipcie pod wodzą Napoleona; Kazimierz – jeniec z 1812 r., który ginie w Wołdze razem z tatarskim pułkownikiem. Scena II to rozmowa z Laurą w ogrodzie, scena III – Laura nocą i okrzyk Grzegorza: „panicz się zastrzelił!…”. Strzał nie jest pokazany na scenie.
Kolejność miejsc: James Park w Londynie (Dozorca, płatne krzesła, dłużnik-bankrut), Dover (lektura „Króla Leara”), willa włoska (Wioletta i próba z klejnotami oraz złotymi podkowami), Watykan (Papież, papuga, „Niech się Polaki modlą, czczą cara i wierzą…”), Mont Blanc. Kordian podsumowuje: „Gorzkie pocałowania kobiety — kupiłem… / Wiara dziecinna padła na papieskich progach…”.
Po koronacji spiskowi zbierają się w lochu kościoła św. Jana; hasło brzmi „Winkelried”. Prezes i Ksiądz są przeciw zabiciu cara, Podchorąży – za. Głosuje się kulami (śmierć) i groszami (uniewinnienie): pada pięć kul, stu pięćdziesięciu jest przeciw. Podchorąży zrywa maskę – to Kordian – i ogłasza, że ma tej nocy wartę w zamku.
W drodze do sypialni cara Kordianowi towarzyszą „Obie Władze”: Imaginacja („ja mówię oczyma”) i Strach („mówię biciem serca”). Podsuwają mu wizje węży, krwi na koronie, pochodu umarłych. Z sypialni wychodzi Diabeł. Na dźwięk dzwonu Kordian pada bez czucia u drzwi; car każe go rozstrzelać, jeśli nie oszalał.
Doktor to ta sama postać, która wychodziła z sypialni cara; Kordian nazywa go szatanem. Przywołuje dwóch obłąkanych: jeden uważa się za krzyż Chrystusa, drugi podtrzymuje niebo. Pyta: „A cóż wiesz, że nie jesteś jak ci obłąkani?” i dodaje: „Ty chciałeś zabić widmo, poświęcić się za nic.” Scenę przerywa wejście Wielkiego Księcia.
Plac Saski: Kordian skacze konno przez piramidę z bagnetów, Wielki Książę ręczy za jego życie, car zarządza sąd wojenny. Więzienie: rozmowa z Księdzem i Grzegorzem, wyrok – rozstrzelanie. Zamek: po kłótni z bratem car podpisuje ułaskawienie. Plac Marsowy: „Stój! Adiutant jedzie!”, lecz „Oficer go nie widzi… rękę podniósł w górę.”
Do porównania: sposób ukazania przemiany bohatera (napis w celi Konrada – trzy akty drogi Kordiana), rodzaj działania (Improwizacja – próba zamachu), obraz Polski (Widzenie Księdza Piotra – hasło o Winkelriedzie) i zakończenie. Kordian i Konrad to różne postaci z utworów dwóch autorów.
Brak jedności czasu i miejsca (od 1799 r. po koronację; Karpaty, wieś, Londyn, Dover, Włochy, Watykan, Mont Blanc, Warszawa), postaci fantastyczne obok historycznych, partie liryczne i opowiadania wplecione w dramat, sceny zbiorowe, satyra obok patosu, otwarte zakończenie. Utwór jest pisany wierszem.
Laura (akt I) traktuje Kordiana pobłażliwie i nie rozumie jego uczucia; po jego odejściu obawia się, że zabiła go „płochym szyderstwem”. Wioletta (akt II), „młoda i piękna Włoszka”, zapewnia o miłości, ale próba z utraconymi klejnotami pokazuje jej interesowność: „Przegrałeś moje serce razem z klejnotami!!”.
📖 Do zapamiętania
Postacie, motywy, cytaty i konteksty z „Kordiana”, o które pytają zadania w quizie.
Na czym potykają się maturzyści
Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Przygotowanie rozgrywa się na Łysej Górze
Didaskalium wskazuje inne miejsce: „Chata sławnego niegdyś czarnoksiężnika Twardowskiego w górach Karpackich”. Łysa Góra pada tylko w kwestii Szatana („Goście sproszeni zlecą się na Łysą Górę.”). Czas: noc 31 grudnia 1799 r.
Dlaczego: Łysa Góra pada w kwestii Szatana i zostaje w pamięci. Miejsce sceny podaje jednak didaskalium na jej początku.
W Przygotowaniu padają nazwiska przywódców powstania
Nazwisk w tekście nie ma. Są ukryte w aluzjach: „od słowa ludu, / Kmieciów, czyli nędznych chłopów” (Chłopicki), „imieniem Czarta” (Czartoryski), „do skrzyni” (Skrzynecki), „wyleci jak kruk” (Krukowiecki). Postaci stwarzają w kotle Szatan i diabli, a rozpoznanie pochodzi z objaśnień do wydania.
Dlaczego: Rozpoznanie postaci pochodzi z objaśnień do wydania, a nie z tekstu. Kto zaznacza, że nazwiska padają, myli streszczenie z utworem.
Kordian w akcie I czyta „Cierpienia młodego Wertera”
W tekście aktu I nie ma takiej lektury. Kordian rozmyśla o czyimś samobójstwie („Zabił się — młody…”) i słucha opowieści Grzegorza. Książkę czyta dopiero w akcie II – jest to „Król Lear” Szekspira, w Dover.
Dlaczego: To dopowiedzenie z porównania z bohaterem Goethego. Jedyna lektura Kordiana w tekście to „Król Lear” w akcie II.
Kula przeszła przez kapelusz i Kordian wyszedł bez szwanku
Strzał pada poza sceną. W ogrodzie Kordian przykłada broń do czoła i odchodzi: „Nie… nie w tym ogrodzie.” Potem Grzegorz woła: „panicz się zastrzelił!…”. Że Kordian został ranny i przeżył, wynika z późniejszych słów: „Pierwszy wzrok ludzi czoło samobójcy bada…” oraz ze wspomnienia Grzegorza o krwi na wrzosach.
Dlaczego: Strzału nie widać na scenie, a akt kończy okrzyk Grzegorza. Każdy szczegół samego strzału jest więc dopowiedzeniem spoza tekstu.
Trzecia opowieść Grzegorza mówi o konspiratorze, który ginie samotnie w więzieniu
Kazimierz to jeniec z 1812 r. Gdy Rosjanie chcą wcielić Polaków do swoich pułków, a potem mordują opornych, porywa tatarskiego pułkownika i rzuca się z nim do Wołgi. Dwie pozostałe opowieści to bajka o Janku, który umiał «Psom szyć buty», i wspomnienie bitwy w Egipcie.
Dlaczego: Nie wystarczy wiedzieć, że to trzecia opowieść Grzegorza. Przed testem zapamiętaj, kim był Kazimierz, gdzie zginął i w jaki sposób.
Wioletta porzuca Kordiana, gdy kończą mu się pieniądze
To Kordian wystawia ją na próbę, udając bankruta. Wioletta rozpacza po klejnotach („Przegrałeś moje serce razem z klejnotami!!”), jedzie z nim ze względu na złote podkowy konia, a gdy ich brak – przeklina go i odbiega drogą. Kordian odjeżdża sam.
Dlaczego: Inicjatywa należy do Kordiana: to on udaje bankruta. Wersja o porzuceniu odwraca role w tej scenie.
Papież w dramacie nosi imię Grzegorza XVI
Postać jest oznaczona tylko jako „Papież”. Akcja aktu II toczy się w 1828 r. Objaśnienia do wydania łączą jego słowa „Na pobitych Polaków pierwszy klątwę rzucę” z encykliką Grzegorza XVI „Cum primum” z 1832 r.
Dlaczego: Encyklikę przywołują objaśnienia do wydania; w samej scenie postać nie ma imienia.
Spiskowi popierają zamach, a Kordian losuje, kto go wykona
Odbywa się głosowanie: kula oznacza śmierć cara, grosz – uniewinnienie. Prezes ogłasza: „tylko pięć głosów za zbrodnią”, „Stu pięćdziesięciu przeciw zbrodni głosowało…”. Kordian zrywa maskę i postanawia działać sam, bo ma tej nocy wartę w zamku.
Dlaczego: Od wyniku głosowania zależą kolejne sceny: to przez niego Kordian rusza na zamek sam. Losowania w tekście nie ma.
Kordiana zatrzymują straże przed sypialnią cara
Nikt go nie zatrzymuje. Kordian sam jest wartownikiem. Pokonują go wizje podsuwane przez Imaginację i Strach; na dźwięk dzwonu „pada bez czucia krzyżem na bagnecie u drzwi sypialnego cara pokoju”. Znajduje go car.
Dlaczego: Kordiana pokonują strach i wyobraźnia. Odpowiedź o strażach przenosi przyczynę klęski na zewnątrz i zmienia sens sceny.
Doktor pokazuje wariatów, którzy uważają się za Napoleona i Chrystusa
Pierwszy obłąkany uważa się za krzyż: „Ja byłem krzyżem w Chrystusa męce”. Drugi podtrzymuje ręką niebo: „Zasłaniam ludy przed nieba potopem…”. Doktor nazywa obu poświęcającymi się za lud i pyta Kordiana: „A cóż wiesz, że nie jesteś jak ci obłąkani?”.
Dlaczego: „Napoleon” sugeruje manię wielkości, a obaj obłąkani przedrzeźniają poświęcenie za innych. Od tego zależy sens pytania Doktora.
Kordian zostaje powieszony na szafocie
Wyrok brzmi: „Na rozstrzelanie…”. W scenie ostatniej Kordian stoi przed plutonem żołnierzy na Placu Marsowym. Nadjeżdża adiutant z ułaskawieniem, lecz ostatnie zdanie dramatu brzmi: „Oficer go nie widzi… rękę podniósł w górę.” Los bohatera pozostaje nieznany.
Dlaczego: Tekst nie mówi, czy Kordian zginął, czy ocalał. W teście każda odpowiedź rozstrzygająca jego los jest błędna.
Ułaskawienie jest własnym gestem łaski cara
Car chce śmierci Kordiana („I właśnie / Dlatego zginie”). Ułaskawienie wymusza Wielki Książę Konstanty, który wcześniej zaręczył za życie Kordiana po skoku przez bagnety. Car podpisuje je dopiero po kłótni, gdy brat oddaje mu szpadę.
Dlaczego: Kto pominie kłótnię braci w scenie IX, przypisze ułaskawienie carowi. Adiutanta wysyła Wielki Książę.
„Kordian” jest napisany prozą poetycką
Dramat jest napisany wierszem – rymowanym, o różnej długości wersów. Prozą są tylko didaskalia.
Dlaczego: Pomyłka bierze się z didaskaliów, które są prozą. Kwestie postaci to rymowany wiersz.
Imię Kordian to dokładny anagram imienia Konrad
Imiona brzmią podobnie, ale „Kordian” ma siedem liter, a „Konrad” sześć – nie jest to więc ścisły anagram. Imię bohatera oznacza serce (łac. „cor”). Kordian i Konrad z „Dziadów” cz. III to dwie różne postaci z utworów dwóch autorów.
Dlaczego: Zanim zaznaczysz „anagram”, policz litery: siedem i sześć. Podobne brzmienie to też powód, dla którego myli się obu bohaterów.
Strategia
Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.
Te pytania są realnymi pytaniami z bazy dla tematu „Kordian” – tak wyglądają w aplikacji, te same komponenty co w quizie.
Wybierz wszystkie poprawne
Do wyboru:
Juliusz Słowacki — „Kordian” (Akt III, sc. V, droga do sypialni cara) IMAGINACJA: Słuchaj! ja mówię oczyma. / STRACH: Słuchaj! mówię biciem serca. / KORDIAN: Nikogo nié ma, / Ktoś gada… / STRACH: Przekonaj się! wpatrzaj się w ściany. / Ściana gadem się rusza… przebrzydła… / Każdy wąż złota ogniem nalany, / Pierścieniami rozwija się z muru.
✅ Wymagania
📊 Kryteria oceny (CKE)
📝 Limit: co najmniej 400 słów
To dokładnie te same komponenty co w quizie, pokazane przed udzieleniem odpowiedzi. W aplikacji pytania pojawiają się jedno po drugim, a poprawną odpowiedź z wyjaśnieniem widzisz zaraz po wysłaniu swojej.
Jak zacząć
Po założeniu konta wchodzisz w Quiz i w kreatorze sesji wskazujesz „Kordian”. Cztery kroki:
Po zalogowaniu w górnym menu klikasz Quiz. Trafiasz na ekran konfiguracji sesji.
Wybierasz 📚 Język polski — kreator pokazuje wtedy epoki, lektury i działy z polskiego.
Wskazujesz „Kordian” – od tej chwili losowane są tylko pytania z tego tematu. Możesz też wybrać całą epokę Romantyzm — wtedy quiz losuje z epoki i wszystkich jej lektur. Pominięcie tego kroku = pytania z całego polskiego.
Obok w kreatorze: ⛓️ Dziady cz. III · 🌙 Ballady i romanse · ⚔️ Nie-Boska komedia
Wybierasz poziom matury (podstawowa / rozszerzona / oba), kategorię pytań (np. testy i quizy, pisanie, praca z tekstem) i liczbę pytań (5–30). Klikasz „Rozpocznij” – quiz dobiera pytania do lekturę „Kordian” adaptacyjnie.
Już rozwiązujesz quiz, ale chcesz tylko pytań z „Kordian”? Otwierasz panel Filtruj nad pytaniem – wybierasz temat, ewentualnie typ i trudność. Kolejne pytanie losuje się już z zawężonej puli. Twój postęp i streak są zachowane – nie zaczynasz od zera.
Najszybsza droga
Załóż konto i uruchom quiz z „Kordiana” — pierwsze pytanie w minutę.
Znajomość treści utworu, postaci, problematyki i pojęć potrzebnych do interpretacji. „Kordian” jest lekturą obowiązkową w zakresie rozszerzonym (podstawa programowa, Dz.U. 2024 poz. 1019).
Zamknięte i otwarte: wybór odpowiedzi, wielokrotny wybór, dopasowanie, luki w tekście, pytania otwarte i tematy wypracowań. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte i wypracowania ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło. W wypracowaniu maturalnym odwołanie do lektury musi być poprawne rzeczowo, dlatego warto znać utwór dokładnie.
Test obejmuje jedną lekturę i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie podstawowym to 60 punktów: 10 za test „Język polski w użyciu”, 15 za test historycznoliteracki i 35 za wypracowanie (Informator CKE).
Te działy łączą się z tematem „Kordian” – przećwicz je w Quizie.
80 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).
