Stefan Żeromski
Test z „Ludzi bezdomnych” Stefana Żeromskiego (powieść ukończona w 1899 r., wydana w 1900 r.). Pytania dotyczą Tomasza Judyma i jego pochodzenia, sceny w Luwrze, odczytu u Czerniszów, pracy w Cisach i sporu z Węglichowskim i Krzywosądem, dziennika Joanny Podborskiej, Korzeckiego, ostatniego rozdziału z rozdartą sosną oraz budowy i stylu powieści.
Lektura uzupełniająca — nie jest obowiązkowa na maturze
W wypracowaniu nie zastąpi lektury obowiązkowej, ale możesz ją omówić jako drugi utwór literacki.
Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 42; Informator CKE (PP), s. 31.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian z „Ludzi bezdomnych” w wersji szkolnej →

O temacie
„Ludzie bezdomni” to powieść Stefana Żeromskiego w dwóch tomach; pod tekstem autor dopisał: „Zakopane. Jesień 1899 r.”, a książka wyszła w 1900 r. Test sprawdza znajomość treści w kolejności, w jakiej układa ją powieść.
Paryż: Judym, lekarz pracujący w klinikach paryskich, poznaje w Luwrze przed Wenus z Milo panią Niewadzką, Natalię i Wandę Orszeńskie oraz Joannę Podborską; mówi im: „Ojciec mój był szewcem, a w dodatku lichym szewcem na Ciepłej ulicy”. O „Rybaku” Puvis de Chavannes'a rozmawiają następnego dnia, w drodze do Wersalu — Judym widział go w Galerii Luksemburskiej.
Warszawa: rodzinne strony przy Ciepłej i Krochmalnej, fabryka cygar, stalownia, opowieść o dzieciństwie u ciotki, odczyt u doktorostwa Czerniszów z opisem Château-Rouge i tezą „Lekarz dzisiejszy — to lekarz ludzi bogatych”, odpowiedzi Kaleckiego i Płowicza, nocna rozmowa z Chmielnickim („Medycyna — to fach”), nieudana praktyka.
Cisy: zakład leczniczy z dyrektorem Węglichowskim i administratorem Krzywosądem, szpital Judyma, pomoc M. Lesa, malaria w czworakach, projekt przebudowy stawów, miłość do Joanny, kłótnia o szlam zrzucany do rzeki („Higiena jest, ale dla ludzi bogatych”) i rozwiązanie umowy. W tym samym czasie: dziennik Joanny („Zwierzenia”), wyjazd Wiktora do Szwajcarii i podróż jego żony.
Zagłębie: inżynier Korzecki, kopalnia, posada lekarza fabrycznego, samobójstwo Korzeckiego (rozdział „Dajmonion”), przyjazd Joasi i rozstanie: „Nie mogę mieć ani ojca, ani matki, ani żony, ani jednej rzeczy, którą bym przycisnął do serca z miłością, dopóki z oblicza ziemi nie znikną te podłe zmory”.
Ostatni obraz to sosna rozdarta przez zawalisko kopalni, a ostatnie zdania — pytania: „Nie wiedział tylko, kto płacze..?”, „Czy Joasia? — Czy grobowe lochy kopalni płaczą?”, „Czy sosna rozdarta?”. Część pytań dotyczy formy: luźnej kompozycji, narracji prowadzonej z perspektywy Judyma, dziennika w pierwszej osobie, opisów przyrody i symboli.
Pytania z bazy dla tego tematu
Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.

Jak działa quiz
W tym quizie
Quiz losuje spośród 121 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.
Wybierz wszystkie poprawne
Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi. Częściowe punkty za hity, kary za false-positive.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
✅ Wymagania
Dłuższa wypowiedź pisemna. AI ocenia kompozycję, język, treść.
Zakres testu
10 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
Pytania o to, skąd pochodzi Judym i jak sam o tym mówi: „Ojciec mój był szewcem, a w dodatku lichym szewcem na Ciepłej ulicy”. Trzeba wiedzieć, że wychowała go ciotka, która opłaciła mu szkołę, ale traktowała jak służącego („Ona mię w świat wepchnęła, ale też com ja z jej powodu przeżył!”), że skończył medycynę w Warszawie i pracował w klinikach paryskich, że brat Wiktor jest robotnikiem stalowni, a bratowa pracuje w fabryce cygar. Z ostatniego rozdziału: „Ja jestem z motłochu, z ostatniej hołoty” oraz „Muszę to oddać, com wziął. Ten dług przeklęty…”.
Pierwszy rozdział, „Wenus z Milo”. Judym odpoczywa w Luwrze przed posągiem Afrodyty i tam poznaje panią Niewadzką, Natalię i Wandę Orszeńskie oraz Joannę Podborską. „Rybaka” w Luwrze nikt nie ogląda: Joanna pyta o niego następnego dnia, w tramwaju do Wersalu, a Judym odpowiada: „widziałem ten obraz Puvis de Chavannes'a w Galerii Luksemburskiej” i wspomina postać z obrazu — „antropoid z przedmieścia wielkiej stolicy”. Poza powieścią: obraz Pierre'a Puvis de Chavannes'a „Ubogi rybak” pochodzi z 1881 r.
Rozdział „Mrzonki”. Judym czyta odczyt na zebraniu lekarzy u doktorostwa Czerniszów. Château-Rouge to część odczytu, nie osobna scena: „spędziłem w tej norze jedną całą dobę”. Teza: „Lekarz dzisiejszy — to lekarz ludzi bogatych”. Doktor Kalecki odpowiada, że to „nie są rzeczy lekarza”, w odpowiedzi doktora Płowicza padają słowa „pretensja dzika”. Doktor Chmielnicki zapewnia potem: „Szczerze dziś współczułem koledze…”, ale powtarza: „Medycyna — to fach” i kwituje wizję Judyma słowem „Mrzonki…”. To on później proponuje Judymowi posadę w Cisach.
Joanna jest nauczycielką Natalii i Wandy Orszeńskich. Rozdział „Zwierzenia” to jej dziennik w pierwszej osobie, z datami od 17 października do 10 czerwca, pisany w Warszawie. Z dziennika: Kielce i ciotka Ludwika, rodzinne Głogi, wujostwo w Mękarzycach, brat Henryk w Zurychu, brat Wacław na dalekiej północy i zapis „Wacław umarł.”, uwagi o położeniu guwernantki i rozmowa, którą Joanna nazywa: „opłakana kwestia kobieca”, zdanie „Nazywa się: doktor Judym.”. W ostatnim rozdziale Joanna mówi: „Ach, ja już tak dawno straciłam gniazdo rodzinne!” i „Ja cię nie wstrzymam…”.
Zakład leczniczy w Cisach: dyrektor Węglichowski, administrator Krzywosąd Chobrzański, udziałowiec Leszczykowski („M. Les”) z Konstantynopola, który z „cichej kasy” funduje ulepszenia. Judym prowadzi szpital. Dzieci z czworaków chorują na malarię; Judym wiąże to z sadzawkami i stawami, dyrektor odpowiada, że „to nie jest wcale ani febra, ani tym mniej — malaria”. W rozdziale „Szewska pasja” Krzywosąd każe zrzucać szlam do rzeki. Judym mówi: „Higiena jest, ale dla ludzi bogatych”, a potem: „Ja nic na to, stary ośle!”. Odepchnięty administrator „zleciał z grobli, runął w szlam i zanurzył się w rzadkie bagno”. Wieczorem przychodzi list rozwiązujący umowę. Pierwowzorem Cisów był Nałęczów.
Inżynier Korzecki zna Judyma z Paryża i Szwajcarii; po wyjeździe z Cisów Judym spotyka go na dworcu i jedzie z nim do Zagłębia. Korzecki mówi o walce ze śmiercią: „Wówczas mam pavor nocturnus, jak małe dziecko”. W rozdziale „Dajmonion” przysyła Judymowi przepisany fragment „Apologii Sokratesa” Platona, zakończony słowami: „ów Dajmonion, ów głos wieszczy nie stawił mi nigdzie oporu”, i odbiera sobie życie. W ostatnim rozdziale Judym mówi Joasi: „wolałbym umrzeć, jak Korzecki”.
Pięć symboli wymienianych przy tej powieści i ich miejsce w tekście. Wenus z Milo — posąg w Luwrze, „jasny i dobry symbol życia”. „Rybak” Puvis de Chavannes'a — obraz wspominany w drodze do Wersalu, „przerażający produkt ludzkości”. Kwiat tuberozy — myśl Judyma o Karbowskim: kwiat „jest bezużyteczny i szkodliwy”, a nikt by go nie deptał. Krzyk pawia — noc we dworze w rozdziale „Pielgrzym”. Rozdarta sosna — drzewo na brzegu zawaliska: „Tak ją dzieje kopalni rozdarły na dwoje”. Zakończenie to trzy pytania: „Nie wiedział tylko, kto płacze..?”, „Czy Joasia? — Czy grobowe lochy kopalni płaczą?”, „Czy sosna rozdarta?”.
Pytania o sposób pisania. Opisy przyrody zgodne z nastrojem bohatera: jesienny park w rozdziale „Smutek” („barwy trupie, zgniłe, czerwonorude”, refren „Smutek, smutek…”) i wiosenna burza w rozdziale „Przyjdź”. Naturalistyczne obrazy pracy i nędzy: fabryka cygar, stalownia, sutereny, chałupy robotników cynkowni. Mowa pozornie zależna w partiach Judyma. Różne formy wypowiedzi: dziennik Joanny, odczyt, listy. Styl pisarza bywa nazywany „żeromszczyzną”.
Kogo dotyczy tytuł. Bywalcy Château-Rouge, z których „ani jeden nie posiada własnego mieszkania”; mieszkańcy suteren przy Ciepłej i Krochmalnej, czworaków pod Cisami i robotniczych chałup w Zagłębiu („Z tymi z budów!”). Joanna, która mówi: „moje życie tułacze ma się już skończyć”. Wiktor, który wyjeżdża do Szwajcarii i myśli o Ameryce. Leszczykowski w Konstantynopolu. Judym, który rezygnuje z domu sam: „Nie mogę mieć ani ojca, ani matki, ani żony, ani jednej rzeczy, którą bym przycisnął do serca z miłością, dopóki z oblicza ziemi nie znikną te podłe zmory”.
Fakty o budowie utworu. Dopisek pod tekstem: „Zakopane. Jesień 1899 r.”; wydanie w 1900 r. Dwa tomy: pierwszy od rozdziału „Wenus z Milo” do dziennika „Zwierzenia”, drugi od rozdziału „Poczciwe prowincjonalne idee” do rozdziału „Rozdarta sosna”. Kompozycja luźna, rozdziały z własnymi tytułami. Narracja trzecioosobowa, przeważnie z perspektywy Judyma; pierwszoosobowa w dzienniku Joanny; rozdział „W drodze” pokazuje podróż Judymowej. Zakończenie otwarte. Opracowania szkolne wskazują w powieści naturalizm, symbolizm, impresjonizm i liryzm opisów.
📖 Do zapamiętania
Postacie, motywy, cytaty i konteksty z „Ludzi bezdomnych”, o które pytają zadania w quizie.
Na czym potykają się maturzyści
Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Pisanie, że Judym ogląda w Luwrze dwa dzieła: Wenus z Milo i „Ubogiego rybaka”
W Luwrze Judym siedzi przed Wenus z Milo. O „Rybaka” panna Podborska pyta go dopiero następnego dnia, w tramwaju do Wersalu, a on odpowiada: „widziałem ten obraz Puvis de Chavannes'a w Galerii Luksemburskiej” — i przypomina go sobie z pamięci.
Dlaczego: Dwa dzieła sztuki łatwo w pamięci umieścić w jednej sali. Tymczasem obraz Judym tylko wspomina, a w powieści nazywa się on po prostu „Rybak”.
Opisywanie nocy w Château-Rouge jako osobnej sceny rozgrywającej się w Paryżu
Château-Rouge pojawia się dopiero w Warszawie, w odczycie Judyma (rozdział „Mrzonki”): „spędziłem w tej norze jedną całą dobę”. Czytelnik zna to miejsce tylko z jego relacji.
Dlaczego: Jeśli w teście padnie pytanie o rolę tego opisu, odpowiedz: Judym używa go jako dowodu w swoim wystąpieniu, a nie przeżywa go na oczach czytelnika.
Twierdzenie, że doktor Chmielnicki jako jedyny poparł Judyma, a słowo „mrzonki” padło z ust Płowicza
Chmielnicki mówi po odczycie: „Szczerze dziś współczułem koledze…”, ale Judym widział jego ironiczne miny. To Chmielnicki powtarza: „Medycyna — to fach” i odpowiada: „Mrzonki…”. Później jednak to on proponuje Judymowi posadę w Cisach.
Dlaczego: Głosy po odczycie łatwo przypisać nie temu lekarzowi. Ani Płowicz („pretensja dzika”), ani Kalecki („nie są rzeczy lekarza”) nie mówi o mrzonkach.
Pisanie, że Judym wrzucił Krzywosąda do stawu pełnego wody albo do bagna nad rzeką
Staw był spuszczony do szlamowania. Krzywosąd stał na grobli tyłem do stawu; odepchnięty przez Judyma „zleciał z grobli, runął w szlam i zanurzył się w rzadkie bagno”.
Dlaczego: Spuszczona woda to sedno sporu: chodziło o muł ze dna, który spływał do rzeki – a z niej piły okoliczne wsie. Finał: Węglichowski pisze list i kończy współpracę z Judymem.
Twierdzenie, że sosnę z ostatniego rozdziału rozdarł piorun
Sosnę rozdarło zawalisko kopalni: ziemia nad dawnymi chodnikami zapadła się i ściągnęła w dół jeden korzeń. „Tak ją dzieje kopalni rozdarły na dwoje”.
Dlaczego: Piorun brzmi naturalnie, ale zmienia sens symbolu. Sosnę rozdziera kopalnia – świat, przy którym Judym zostaje na końcu.
Cytowanie zakończenia jako jednego zdania w rodzaju „Kto płacze? Czy to Joasia? Czy kopalnia? Czy może ta sosna rozdarta?”
W tekście są trzy osobne zdania: „Nie wiedział tylko, kto płacze..?”, „Czy Joasia? — Czy grobowe lochy kopalni płaczą?”, „Czy sosna rozdarta?”.
Dlaczego: W teście liczy się dokładne brzmienie. Słowa „Nie wiedział tylko…” wypowiada narrator, nie Judym, a płaczą „grobowe lochy kopalni” – samo „kopalnia” to już przeróbka.
Skracanie słów Judyma do „Nie mogę mieć ani ojca, ani matki, ani żony, dopóki trwa nędza najuboższych”
Pełne zdanie: „Nie mogę mieć ani ojca, ani matki, ani żony, ani jednej rzeczy, którą bym przycisnął do serca z miłością, dopóki z oblicza ziemi nie znikną te podłe zmory”.
Dlaczego: To dopisek, którego Żeromski nie użył. U niego są „te podłe zmory”; myśl o spłacie długu wyraża inne zdanie Judyma: „Muszę to oddać, com wziął”.
Pisanie, że Judym poznał Korzeckiego w Zagłębiu, a ten zostawił przy sobie kartkę pożegnalną
Znali się z Paryża i ze Szwajcarii; po wyjeździe z Cisów Judym spotyka go na dworcu. Cytat z „Apologii Sokratesa” Korzecki wysyła Judymowi przez posłańca przed śmiercią.
Dlaczego: Kartka nie zostaje przy zmarłym. Korzecki ją wysyła, Judym odczytuje ją jako wezwanie, a gdy dociera na miejsce, jest już po wszystkim.
Twierdzenie, że „Zwierzenia” to dziennik pisany przez Joannę w Cisach
Dziennik (17 października – 10 czerwca) Joanna pisze w Warszawie, gdzie utrzymuje się z lekcji; ostatnie zapiski powstają w rodzinnych stronach, między innymi w Mękarzycach.
Dlaczego: Nie przenoś miejsc z głównej akcji do dziennika. W „Zwierzeniach” Cisy to tylko miejsce, do którego pani Niewadzka zaprasza ją na wakacje – i Joanna odmawia.
Nazywanie Judyma bohaterem pozytywistycznym bez zastrzeżeń
Program Judyma (higiena, szpital, lekarz jako społecznik) przypomina pracę u podstaw, ale powieść powstała w 1899 r. i należy do Młodej Polski: ma luźną kompozycję, symbole, liryczne opisy przyrody i otwarte zakończenie.
Dlaczego: Społecznikowski program myli, bo brzmi jak praca u podstaw. W teście o epoce rozstrzygają rok 1899 i budowa powieści.
Strategia
Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.
Te pytania są realnymi pytaniami z bazy dla tematu „Ludzie bezdomni” – tak wyglądają w aplikacji, te same komponenty co w quizie.
Wybierz wszystkie poprawne
Do wyboru:
Odpowiedz na pytania dotyczące rozdziału „Zwierzenia”:
✅ Wymagania
📊 Kryteria oceny (CKE)
📝 Limit: co najmniej 400 słów
To dokładnie te same komponenty co w quizie, pokazane przed udzieleniem odpowiedzi. W aplikacji pytania pojawiają się jedno po drugim, a poprawną odpowiedź z wyjaśnieniem widzisz zaraz po wysłaniu swojej.
Jak zacząć
Po założeniu konta wchodzisz w Quiz i w kreatorze sesji wskazujesz „Ludzie bezdomni”. Cztery kroki:
Po zalogowaniu w górnym menu klikasz Quiz. Trafiasz na ekran konfiguracji sesji.
Wybierasz 📚 Język polski — kreator pokazuje wtedy epoki, lektury i działy z polskiego.
Wskazujesz „Ludzie bezdomni” – od tej chwili losowane są tylko pytania z tego tematu. Możesz też wybrać całą epokę Młoda Polska — wtedy quiz losuje z epoki i wszystkich jej lektur. Pominięcie tego kroku = pytania z całego polskiego.
Obok w kreatorze: 🌸 Młoda Polska · 🏪 Lalka · 💒 Wesele
Wybierasz poziom matury (podstawowa / rozszerzona / oba), kategorię pytań (np. testy i quizy, pisanie, praca z tekstem) i liczbę pytań (5–30). Klikasz „Rozpocznij” – quiz dobiera pytania do lekturę „Ludzie bezdomni” adaptacyjnie.
Już rozwiązujesz quiz, ale chcesz tylko pytań z „Ludzie bezdomni”? Otwierasz panel Filtruj nad pytaniem – wybierasz temat, ewentualnie typ i trudność. Kolejne pytanie losuje się już z zawężonej puli. Twój postęp i streak są zachowane – nie zaczynasz od zera.
Najszybsza droga
Załóż konto i uruchom quiz z „Ludzi bezdomnych” — pierwsze pytanie w minutę.
Znajomość treści utworu, postaci, problematyki i pojęć potrzebnych do interpretacji. „Ludzie bezdomni” jest w podstawie programowej wśród przykładowych lektur uzupełniających (Dz.U. 2024 poz. 1019).
Zamknięte i otwarte: wybór odpowiedzi, wielokrotny wybór, dopasowanie, luki w tekście, pytania otwarte i tematy wypracowań. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte i wypracowania ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło. W wypracowaniu maturalnym odwołanie do lektury musi być poprawne rzeczowo, dlatego warto znać utwór dokładnie.
Test obejmuje jedną lekturę i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie podstawowym to 60 punktów: 10 za test „Język polski w użyciu”, 15 za test historycznoliteracki i 35 za wypracowanie (Informator CKE).
Te działy łączą się z tematem „Ludzie bezdomni” – przećwicz je w Quizie.
121 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).