Zygmunt Krasiński
Test z „Nie-Boskiej komedii” Zygmunta Krasińskiego sprawdza, czy pamiętasz, kto co mówi i robi – Mąż, Żona, Orcio, Dziewica, Pankracy, Leonard – oraz czy umiesz opowiedzieć rozmowę wodzów, losy zamku Świętej Trójcy i finał ze słowami „Galilaee, vicisti!”.
Lektura uzupełniająca — nie jest obowiązkowa na maturze
Do 2028 r. możesz się na nią powołać w wypracowaniu jako na lekturę obowiązkową — jest na liście z podstawy programowej z 2018 r., którą CKE uwzględnia w latach 2025–2028. Od 2029 r. w wypracowaniu może być już tylko drugim utworem.
Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 42; Informator CKE (PP), s. 10–12.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian z „Nie-Boskiej komedii” w wersji szkolnej →
O temacie
„Nie-Boska komedia” Zygmunta Krasińskiego (1812–1859) ma cztery części pisane prozą. Części I–II to dramat rodzinny: Mąż porzuca Żonę dla widma Dziewicy, Żona umiera w domu obłąkanych, a ich syn Orcio – poeta – traci wzrok. Części III–IV to dramat społeczny: hrabia Henryk ogląda obóz rewolucji, rozmawia z jej wodzem Pankracym, a potem dowodzi obroną zamku Świętej Trójcy.
Giną obaj: Henryk skacze w przepaść, Pankracy umiera po wizji postaci wspartej na krzyżu.
Test sprawdza znajomość wydarzeń i ich kolejności, postaci (także drugiego planu: Leonard, Przechrzta, Bianchetti, Ojciec Chrzestny, Jakub, Herman), cytatów z osobą mówiącą („Czuję, że powinienem cię kochać.”, „Dramat układasz.”, „Trza być Bogiem lub nicością.”, „Galilaee, vicisti!”), budowy dramatu oraz podstawowych faktów o jego powstaniu.
Pytania z bazy dla tego tematu
Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.
Jak działa quiz
W tym quizie
Quiz losuje spośród 81 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Wybierz wszystkie poprawne
Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi. Częściowe punkty za hity, kary za false-positive.
Typ zadania w tym banku.
Zakres testu
15 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
Pytania o bohatera, który w didaskaliach nazywa się „Mąż”, a przez inne postacie jest nazywany hrabią Henrykiem. Trzeba znać jego drogę: ślub i przysięga, pójście za Dziewicą, powrót i śmierć żony, wychowanie Orcia, obóz rewolucji, dowództwo w zamku Świętej Trójcy, skok w przepaść. Cytaty: „Czuję, że powinienem cię kochać.”, „Trza być Bogiem lub nicością.”, „Poezjo, bądź mi przeklęta, jako ja sam będę na wieki!”. Wyrok duchów w lochach: „potępion jesteś — potępion na wieki”.
Scena w salonie: przy fortepianie siedzi Żona, nie Mąż. Po słowach „Czuję, że powinienem cię kochać.” odpowiada: „Dobiłeś mnie tym jednym: «powinienem».” Na chrzcie błogosławi syna i dodaje: „Przeklinam cię, jeśli nie będziesz poetą.” Trafia do domu obłąkanych i umiera przy mężu („Dobrze mi, bo umieram przy tobie.”). Orcio (Jerzy Stanisław) słyszy głos matki, w wieku czternastu lat traci wzrok – Lekarz nazywa chorobę amaurosis – i mówi, że widzi „oczyma duszy”.
Wódz rewolucji, którego tłum słucha jak „wielkiego rozumu — nie serca”. Obiecuje „chleb i zarobek”, ale o zwolennikach mówi „servile imitatorum pecus”. W monologu w namiocie zwraca się do własnej myśli: „a sama błąkasz się i nie wiesz, czym jesteś”. Henryk nazywa go „mieszczański synu”. Po zwycięstwie każe stracić arystokratów, planuje zagospodarowanie kraju i umiera po wizji ze słowami „Galilaee, vicisti!”.
Dziewica to widmo wysłane przez Chór Złych Duchów: „cieniu nałożnicy, umarłej wczoraj”. Żona od razu widzi w niej trupa, Mąż – dopiero nad przepaścią, gdy kwiaty pełzają „jak żmije”, a „kości nagie wyzierają z łona”. Ratuje go Anioł Stróż: „Wracaj do domu i nie grzesz więcej.” Złe duchy wysyłają też sławę (orzeł) i obraz Edenu; w części II pojawiają się Mefisto i Orzeł.
Rozmowa odbywa się w części III w domu Henryka, wśród portretów przodków – nie w zamku Świętej Trójcy. Pankracy przychodzi, by Henryka „poznać” i „ocalić”: proponuje mu zachowanie imienia i dóbr („ostatnim hrabią na tych równinach”). Wypomina zbrodnie przodków („Ów, starosta, baby strzelał po drzewach i Żydów piekł żywcem.”). Henryk odpowiada krzyżem widzianym „w starym, starym Rzymie” i zarzutem, że chodzi tylko „o zmianę plemienia”. Rozstają się bez zgody: „Dwa orły z nas — ale gniazdo twoje strzaskane piorunem.”
Mąż w przebraniu, prowadzony przez Przechrztę, ogląda obóz: taniec wokół szubienicy, klub Lokajów („Jużem ubił mojego dawnego pana.”), chór Rzeźników („Nam jedno: czy bydło, czy panów rznąć.”), Bianchettiego, umierającego Rzemieślnika, Chór Chłopów. Na ruinach kościoła Leonard odprawia „obrzędy nowej wiary” i daje Hermanowi „święcenie zbójeckie”: „olej, sztylet i truciznę”. Skargi ludu na głód i pańszczyznę brzmią w tych scenach wprost.
Pankracy na baszcie widzi postać: „Jak słup śnieżnej jasności, stoi ponad przepaściami — oburącz wspart na krzyżu, jak na szabli mściciel.” Leonard widzi tylko chmurę. Pankracy nie ślepnie – prosi: „Daj mi choć odrobinę ciemności!” Umiera ze słowami „Galilaee, vicisti!” (Galilejczyku, zwyciężyłeś), przypisywanymi cesarzowi Julianowi Apostacie. Zakończenie nazywa się prowidencjalnym: o dziejach rozstrzyga Opatrzność, a giną obaj wodzowie.
Wstęp do części I mówi do poety: „Przez ciebie płynie strumień piękności, ale ty nie jesteś pięknością.” Błogosławiony jest ten, kto „będzie kochał ludzi”. Głos skądsiś (część I) i Głos w powietrzu (część III) mówią Mężowi to samo: „Dramat układasz.” W części II Głos skądsiś mówi: „Twój syn poetą — czegóż żądasz więcej?” Przed skokiem w przepaść Henryk przeklina poezję.
Tytuł nawiązuje do „Boskiej komedii” Dantego; „nie-boska” znaczy ludzka. Roboczy tytuł: „Mąż”. Dwa motta – podpisane „Bezimienny” oraz z „Hamleta” („To be, or not to be, that is the question”) – i dedykacja „Poświęcone Marii”. Dramat powstał w 1833 r., wyszedł anonimowo w Paryżu w 1835 r.
Cztery części (nie akty), każda z wstępem prozą poetycką. Tekst jest pisany prozą, z kilkoma wstawkami wierszowanymi. Części I–II to dramat rodzinny, III–IV – społeczny. Między częścią I a II mija dziesięć lat. Występują postacie fantastyczne (Anioł Stróż, Chór Złych Duchów, Dziewica, Mefisto, Orzeł) i zbiorowe (chóry).
Zamek Świętej Trójcy to w dramacie ostatnia twierdza arystokracji („w tym zamku, ostatnim państwie naszym”). Arcybiskup mianuje Henryka wodzem; arystokraci chcą się poddać i wydać go Pankracemu, a on wypomina im winy („A ty czemu uciskałeś poddanych?”). W lochach duchy dawnych więźniów sądzą Henryka. Oblężenie trwa dwa miesiące. Nazwa pochodzi od twierdzy na Podolu zbudowanej z rozkazu Jana III Sobieskiego.
Przechrzta to Żyd, który przyjął chrzest. Chór Przechrztów w szałasie zapowiada, że po rewolucji obróci się przeciw rewolucjonistom („a my ich potem zabijem, powiesim”). Sam Przechrzta jest posłańcem Pankracego i przewodnikiem Henryka po obozie. Obraz żydowskiego spisku jest stereotypem antysemickim – tak też objaśniają go przypisy Wolnych Lektur; w odpowiedzi trzeba go nazwać i ocenić.
Wstęp do części II opisuje dziecko, które nie bawi się jak inne. Orcio przerabia modlitwę, słyszy matkę, traci wzrok i mówi: „Kiedy spuszczę powieki, więcej widzę niż z otwartymi oczyma.” W części IV prowadzi ojca do lochów, gdzie w oskarżonym rozpoznaje jego samego („To drugi ty jesteś”). Ginie od kuli na okopach; głos w górze woła: „do mnie, synu mój!”
Leonard – młody „prorok natchnięty Wolności”, do końca przy Pankracym. Bianchetti – generał, „kondotier ludów”. Ojciec Chrzestny – w części IV poseł Pankracego, stracony razem z arystokratami. Filozof – głosi odrodzenie ludzkości „przez krew i zniszczenie form starych”. Jakub – sługa Henryka („Tak mi Panie Boże dopomóż!”), który umierając, przeklina upór pana. Herman – syn filozofa, przyjmuje święcenie od Leonarda.
Oba dramaty mają dumnego bohatera-poetę oraz sceny z aniołami i złymi duchami. Konrad mówi: „Daj mi rząd dusz!” i cierpi za naród; Henryk zostaje potępiony za to, że nic nie kochał „prócz siebie i myśli twych”. „Dziady cz. III” zapowiadają wybawcę narodu, a „Nie-Boska komedia” nie wymienia żadnego narodu i kończy się wizją Chrystusa. To zestawienie interpretacyjne – tekst Krasińskiego nie odwołuje się do „Dziadów”.
📖 Do zapamiętania
Postacie, motywy, cytaty i konteksty z „Nie-Boskiej komedii”, o które pytają zadania w quizie.
Na czym potykają się maturzyści
Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
„Nie-Boska komedia” jest pisana wierszem
Dramat jest pisany prozą; wierszem są tylko krótkie wstawki – pieśń Żony w domu obłąkanych i słowa matki powtarzane przez Orcia.
Dlaczego: To częsty błąd, bo dramat romantyczny kojarzy się z wierszem. Tu wierszem są tylko dwie krótkie wstawki.
Dramat ma pięć aktów
Utwór składa się z czterech części; każdą otwiera wstęp prozą poetycką.
Dlaczego: Łatwo przenieść na ten utwór układ znany z dramatu klasycznego. Krasiński dzieli go jednak na części.
W scenie „powinienem cię kochać” Mąż gra na fortepianie
Przy fortepianie siedzi Żona („gra i przerywa”), Mąż jest „rozciągnięty na krześle, z twarzą ukrytą w dłoniach”.
Dlaczego: Role w tej scenie łatwo zamienić. Rozstrzygają didaskalia części I: gra Żona, a Mąż ukrywa twarz w dłoniach.
Maria przeklina syna na łożu śmierci w domu obłąkanych
Słowa „Przeklinam cię, jeśli nie będziesz poetą.” padają wcześniej, na chrzcie. W domu obłąkanych Żona tylko o tym opowiada: „błogosławiłam, dodałam przeklęstwo”.
Dlaczego: W obu scenach chodzi o poezję, dlatego łatwo je pomieszać. Przekleństwo pada na chrzcie, a w domu obłąkanych Żona tylko je wspomina.
Henryk dowiaduje się o śmierci żony po fakcie
Żona umiera przy nim: „Dobrze mi, bo umieram przy tobie.” Po fakcie dowiaduje się tylko, że odwieziono ją do domu wariatów.
Dlaczego: Łatwo pomylić dwie wieści. Po fakcie Henryk słyszy tylko o tym, że żonę odwieziono do domu wariatów; przy jej śmierci jest obecny.
Dziewica to kobieta, w której Mąż się zakochał
To „Duch zły pod postacią dziewicy”, wysłany przez Chór Złych Duchów: „cieniu nałożnicy, umarłej wczoraj”. Nad przepaścią widać „kości nagie”.
Dlaczego: Łatwo wziąć tę scenę za zdradę z inną kobietą. Tymczasem Żona od początku widzi w Dziewicy widmo.
Henryk rozmawia z Pankracym w okopach Świętej Trójcy, w części IV
Rozmowa odbywa się w części III, w komnacie domu Henryka, zanim wyruszył do zamku. Pankracy żegna się: „Do widzenia na okopach Świętej Trójcy.”
Dlaczego: Myli pożegnanie Pankracego, w którym padają okopy. Cała rozmowa ma przecież odwieść Henryka od wyprawy do zamku.
„Błąkasz się i nie wiesz, czym jesteś” mówi Pankracy do Henryka
To zdanie z monologu w namiocie: Pankracy mówi do własnej myśli („a sama błąkasz się i nie wiesz, czym jesteś”) i zaraz dodaje: „Nie, nie, nie — ty jesteś wielką!”
Dlaczego: Łatwo skleić dwie kolejne sceny części III. Te słowa Pankracy kieruje do własnej myśli, jeszcze przed spotkaniem z Henrykiem.
Pankracy w finale traci wzrok
Jest odwrotnie: nie może przestać widzieć. Woła „Widzę wciąż!” i „Daj mi choć odrobinę ciemności!”.
Dlaczego: Wołanie o ciemność łatwo odczytać jako utratę wzroku. Pankracy cierpi jednak dlatego, że widzi bez przerwy.
„Dramat układasz” pada w częściach I i II
W części I mówi to Głos skądsiś, w części III – Głos w powietrzu. W części II Głos skądsiś mówi co innego: „Twój syn poetą — czegóż żądasz więcej?”
Dlaczego: Łatwo założyć, że Głos za każdym razem mówi to samo. W części II słychać jednak inną kwestię – o synu-poecie.
Jakub do końca błogosławi swojego pana
Jakub wiernie służy, ale umierając, mówi: „Niech ci czart odpłaci w piekle upór twój i męki moje.”
Dlaczego: Myli jego stała formuła, która brzmi jak przysięga wierności. Umierający Jakub przeklina jednak upór pana.
Orcio to zdrobnienie imienia Henryk
Syn nazywa się Jerzy Stanisław – tak zwraca się do niego Ojciec Beniamin na chrzcie, a ojciec przed śmiercią woła: „O Jerzy — Jerzy!”
Dlaczego: Imię Henryk nosi ojciec.
Henryk jest po prostu pozytywnym obrońcą starego świata
Dotrzymuje słowa i ginie na murach, ale utwór go obciąża: sam mówi, że zniszczył wszystko, czego dotknął, a głosy w lochach potępiają go za to, że nic nie kochał „prócz siebie i myśli twych”.
Dlaczego: Ocena Henryka nie może się opierać tylko na jego odwadze i na słowach Pankracego. Głosy w lochach i przekleństwo poezji wydają surowszy wyrok.
Krasiński przedstawia lud wyłącznie jako motłoch bez racji
W części III lud sam mówi o swoich krzywdach: „Wróć mi wszystkie dni pańszczyzny.”, „Przeklęstwo kupcom, dyrektorom fabryki”. Pankracy wylicza zbrodnie przodków Henryka, a Henryk w części IV sam wypomina arystokratom ucisk poddanych.
Dlaczego: Pogarda Henryka łatwo przesłania resztę. W części III lud sam wylicza swoje krzywdy i tekst pozwala mu mówić.
Strategia
Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.
Te pytania są realnymi pytaniami z bazy dla tematu „Nie-Boska komedia” – tak wyglądają w aplikacji, te same komponenty co w quizie.
Wybierz wszystkie poprawne
Do wyboru:
Zygmunt Krasiński — „Nie-Boska komedia” (Część IV, finał dramatu) Jak słup śnieżnej jasności, stoi ponad przepaściami — oburącz wspart na krzyżu, jak na szabli mściciel. — Ze splecionych piorunów korona cierniowa. [...] Galilaee, vicisti!
✅ Wymagania
📊 Kryteria oceny (CKE)
📝 Limit: co najmniej 400 słów
To dokładnie te same komponenty co w quizie, pokazane przed udzieleniem odpowiedzi. W aplikacji pytania pojawiają się jedno po drugim, a poprawną odpowiedź z wyjaśnieniem widzisz zaraz po wysłaniu swojej.
Jak zacząć
Po założeniu konta wchodzisz w Quiz i w kreatorze sesji wskazujesz „Nie-Boska komedia”. Cztery kroki:
Po zalogowaniu w górnym menu klikasz Quiz. Trafiasz na ekran konfiguracji sesji.
Wybierasz 📚 Język polski — kreator pokazuje wtedy epoki, lektury i działy z polskiego.
Wskazujesz „Nie-Boska komedia” – od tej chwili losowane są tylko pytania z tego tematu. Możesz też wybrać całą epokę Romantyzm — wtedy quiz losuje z epoki i wszystkich jej lektur. Pominięcie tego kroku = pytania z całego polskiego.
Obok w kreatorze: ⛓️ Dziady cz. III · 🗡️ Konrad Wallenrod · ⛪ Kazania sejmowe
Wybierasz poziom matury (podstawowa / rozszerzona / oba), kategorię pytań (np. testy i quizy, pisanie, praca z tekstem) i liczbę pytań (5–30). Klikasz „Rozpocznij” – quiz dobiera pytania do lekturę „Nie-Boska komedia” adaptacyjnie.
Już rozwiązujesz quiz, ale chcesz tylko pytań z „Nie-Boska komedia”? Otwierasz panel Filtruj nad pytaniem – wybierasz temat, ewentualnie typ i trudność. Kolejne pytanie losuje się już z zawężonej puli. Twój postęp i streak są zachowane – nie zaczynasz od zera.
Najszybsza droga
Załóż konto i uruchom quiz z „Nie-Boskiej komedii” — pierwsze pytanie w minutę.
Znajomość treści utworu, postaci, problematyki i pojęć potrzebnych do interpretacji. „Nie-Boska komedia” jest w podstawie programowej wśród przykładowych lektur uzupełniających (Dz.U. 2024 poz. 1019).
Zamknięte i otwarte: wybór odpowiedzi, wielokrotny wybór, dopasowanie, luki w tekście, pytania otwarte i tematy wypracowań. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte i wypracowania ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło. W wypracowaniu maturalnym odwołanie do lektury musi być poprawne rzeczowo, dlatego warto znać utwór dokładnie.
Test obejmuje jedną lekturę i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie podstawowym to 60 punktów: 10 za test „Język polski w użyciu”, 15 za test historycznoliteracki i 35 za wypracowanie (Informator CKE).
Te działy łączą się z tematem „Nie-Boska komedia” – przećwicz je w Quizie.
81 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).
