Test maturalny ze społeczeństwa obywatelskiego: pojęcie i polskie tradycje, organizacje pozarządowe, stowarzyszenia, fundacje i organizacje pożytku publicznego, spółdzielnie, związki zawodowe – zakres działu VI podstawy programowej.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp do wszystkich przedmiotów od 49 zł/mies.
Sprawdzian ze społeczeństwa obywatelskiego w wersji szkolnej →

O temacie
Test online z działu „Społeczeństwo obywatelskie” obejmuje wymagania podstawy programowej (Dz.U. 2024 poz. 1019, dział VI): czym jest społeczeństwo obywatelskie i jakie są polskie tradycje w tym zakresie (dziedzictwo I Rzeczypospolitej i ruchu organicznikowskiego w XIX w.); współczesne przykłady jego funkcjonowania w Polsce; kierunki i formy aktywności organizacji pozarządowych; status prawny i tryb rejestracji stowarzyszeń, fundacji i organizacji pożytku publicznego; projekt działań społecznych na rzecz wspólnoty lokalnej; specyfikę spółdzielczości i rodzaje spółdzielni; cele i działania związków zawodowych oraz innych organizacji reprezentujących interesy grup społeczno-zawodowych.
Przepisy podajemy z numerem artykułu ustawy. Test obejmuje jeden dział; po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a odpowiedzi otwarte ocenia AI.
Pytania z bazy dla tego tematu
Prawdziwe pytania z bazy — kliknij odpowiedź i sprawdź. Po jednym z każdego dostępnego typu (do 6 zakładek). Tak samo wyglądają pytania w Quizie w aplikacji, gdzie odpowiedzi otwarte ocenia AI.

Jak działa quiz
W tym quizie
Quiz losuje spośród 109 pytań w bazie. Każdy typ pokazujemy tak, jak wygląda w Quizie.
Wybierz jedną z 4 odpowiedzi A/B/C/D.
Odpowiedz pełnym zdaniem. AI ocenia w 30 s z komentarzem CKE.
Połącz elementy w pary: termin → definicja, autor → dzieło, wzór → nazwa.
Wybierz wszystkie poprawne
Zaznacz wszystkie poprawne odpowiedzi. Częściowe punkty za hity, kary za false-positive.
Zakres testu
6 kluczowych umiejętności – każdą przećwiczysz na pytaniach w Quizie.
Społeczeństwo obywatelskie to obywatele, którzy z własnej woli organizują się i działają w sprawach publicznych niezależnie od instytucji państwa. Podstawa wymaga scharakteryzowania polskich tradycji: dziedzictwa I Rzeczypospolitej oraz ruchu organicznikowskiego w XIX w. Konstytucja zapewnia wolność tworzenia i działania związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych rolników, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji (art. 12).
Według ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie organizacjami pozarządowymi są podmioty, które nie należą do sektora finansów publicznych i nie działają w celu osiągnięcia zysku, w tym fundacje i stowarzyszenia (art. 3 ust. 2). Działalność pożytku publicznego to działalność społecznie użyteczna prowadzona w sferze zadań publicznych określonych w ustawie (art. 3 ust. 1).
Stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych (art. 2 Prawa o stowarzyszeniach). Zakłada je co najmniej siedem osób, które uchwalają statut (art. 9); osobowość prawną uzyskuje po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego (art. 17). Stowarzyszenie zwykłe to forma uproszczona, bez osobowości prawnej (art. 40). Fundację ustanawia fundator dla realizacji celów społecznie lub gospodarczo użytecznych (art. 1 ustawy o fundacjach), oświadczeniem w formie aktu notarialnego albo w testamencie, wskazując cel i majątek (art. 3); osobowość prawną uzyskuje z chwilą wpisu do KRS (art. 7).
To status, który może uzyskać organizacja pozarządowa spełniająca wymagania z art. 20 ustawy, jeżeli prowadzi działalność pożytku publicznego nieprzerwanie przez co najmniej 2 lata (art. 22 ust. 1). Status uzyskuje się z chwilą wpisania do KRS informacji o spełnieniu wymagań (art. 22 ust. 2). Podatnik podatku dochodowego od osób fizycznych może przekazać wybranej organizacji pożytku publicznego 1,5% podatku (art. 27).
Spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób, o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, które w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą (art. 1 Prawa spółdzielczego). Założycieli nie może być mniej niż dziesięciu, gdy są osobami fizycznymi, i trzech, gdy są osobami prawnymi (art. 6 § 2). Podstawa wymaga znajomości rodzajów spółdzielni działających w Polsce.
Związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych (art. 1 ustawy o związkach zawodowych). Powstaje z mocy uchwały co najmniej 10 uprawnionych osób (art. 12). Konstytucja zapewnia wolność zrzeszania się w związkach, prawo do rokowań i zawierania układów zbiorowych pracy oraz prawo do organizowania strajków w granicach określonych w ustawie (art. 59).
⚖️ Do zapamiętania
Pojęcia ustrojowe, prawne i społeczne z działu „Społeczeństwo obywatelskie” – test wymaga ich rozumienia, a nie samego rozpoznawania.
Na czym potykają się maturzyści
Sprawdź, czy nie wpadasz w te pułapki – przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Fundacja, tak jak stowarzyszenie, ma członków.
Stowarzyszenie jest zrzeszeniem osób (co najmniej siedmiu założycieli – art. 9 Prawa o stowarzyszeniach). Fundację ustanawia fundator, który wskazuje cel i przeznacza na niego majątek (art. 3 ustawy o fundacjach).
Dlaczego: To podstawowa różnica w statusie prawnym, o którą pyta wymaganie VI.4.
Organizacja pożytku publicznego to trzecia forma prawna obok stowarzyszenia i fundacji.
To status, który uzyskuje istniejąca już organizacja pozarządowa, np. stowarzyszenie albo fundacja, po spełnieniu wymagań ustawy i wpisie informacji do KRS (art. 20 i 22).
Dlaczego: Organizacja z tym statusem nadal jest stowarzyszeniem albo fundacją.
Organizacji pożytku publicznego można przekazać 1% podatku.
Obecnie jest to 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych (art. 27 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie).
Dlaczego: Starsze materiały podają 1%.
Stowarzyszenie zwykłe ma osobowość prawną.
Stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia i nie ma osobowości prawnej, choć może we własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać zobowiązania (art. 40 ust. 1 i 1a Prawa o stowarzyszeniach).
Dlaczego: Osobowość prawną ma stowarzyszenie wpisane do KRS (art. 17).
Strategia
Kolejność kroków przy rozwiązywaniu – w quizie i na maturze.
Zadania z działu „Społeczeństwo obywatelskie” w zakresie wymagań podstawy programowej dla szkoły ponadpodstawowej (Dz.U. 2024 poz. 1019).
Zamknięte i otwarte, tak jak w arkuszu. Rozkład typów w tym teście widać wyżej na stronie i pochodzi z bazy pytań.
Odpowiedzi otwarte ocenia AI, a po ocenie widzisz komentarz z tym, czego w odpowiedzi zabrakło.
Test obejmuje jeden dział i podaje wyjaśnienie po każdej odpowiedzi. Arkusz na poziomie rozszerzonym trwa 180 minut i jest za 50 punktów (Informator CKE).
Te działy łączą się z tematem „Społeczeństwo obywatelskie” – przećwicz je w Quizie.
109 pytań w bazie, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi, ocena AI odpowiedzi otwartych, trudność dopasowana do Ciebie i powtórki tego, co sprawiło Ci kłopot. Pełny dostęp do wszystkich przedmiotów — 49 zł/mies.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).