🧬 BiologiaRóżnorodność organizmówPoziom rozszerzony

Botanika — zadania maturalne

Grupy roślin i ich cechy, tkanki i organy, gospodarka wodna, odżywianie mineralne, fotosynteza na poziomie rośliny, rozmnażanie, wzrost i rozwój, reakcje na bodźce.

Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.

zadań w dziale
100
zadań w dziale
umiejętności
8
umiejętności
pułapek do unikania
6
pułapek do unikania

Quiz · Botanika

„Botanika” w Quizie — jak ćwiczysz

100 pytań z tego działu w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.

Quiz w Matury Online — panel „Filtruj”: Biologia, wybór tematu, typu zadania i trudności 1–5 z liczbą pytań przy każdej opcji
Quiz w aplikacji Matury Online — Biologia: pytanie i wyjaśnienie po odpowiedzi
  • Filtrujesz, co chcesz ćwiczyć

    Wybierasz dział, typ zadania i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.

  • Wyjaśnienie po każdej odpowiedzi

    Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.

  • Powtórki pytań, na których się mylisz

    Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.

  • Trudność dobiera się do Ciebie

    Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.

9 typów zadań — Botanika

z 19 typów w całym quizie · liczba pytań · filtr „Typ” w quizie
  • Zamknięte (A–D) 25
  • Otwarte 22
  • Wykres 11
  • Obliczenia 10
  • Tabela danych 9
  • Uzupełnij 7
  • Dopasuj 6
  • Wielokrotny wybór 6
  • Prawda/Fałsz 4

Po odpowiedzi — od razu wyjaśnienie

Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.

Quiz w Matury Online — Biologia: zaznaczona odpowiedź, poprawna odpowiedź na zielono i wyjaśnienie pod pytaniem

Wypróbuj bez logowania

Kilka pytań z bazy z działu „Botanika” — kliknij odpowiedź i sprawdź.

Ćwicz dział „Botanika” w Quizie → darmowe konto: 5 pytań dziennie · bez dziennego limitu od 49 zł/mies.

Botanika na maturze to dział IX podstawy programowej, „Różnorodność roślin”, podzielony na siedem części: rośliny pierwotnie wodne (zielenice i krasnorosty), rośliny lądowe i wtórnie wodne (mchy, widłakowe, skrzypowe, paprociowe, nasienne; tkanki i organy), gospodarka wodna i odżywianie mineralne, odżywianie się roślin, rozmnażanie i rozprzestrzenianie się, wzrost i rozwój, reakcja na bodźce.

Wiele wymagań zaczyna się od słów „planuje i przeprowadza doświadczenie”: wpływ czynników zewnętrznych na transpirację, wpływ temperatury i natężenia światła na intensywność fotosyntezy, warunki kiełkowania nasion, rola liścieni, różnice geotropizmu korzenia i pędu. Dlatego zadania z roślin często dotyczą projektu doświadczenia albo odczytania wykresu.

W Informatorze CKE przykładem jest wiązka o barwieniu ścian komórkowych roślin safraniną i zielenią świetlistą (zadanie 7).

Przed maturą

Powtórka z botaniki krok po kroku

  1. 1

    Odśwież pojęcia

    Zacznij od: Gametofit, Sporofit, Drewno i 9 kolejnych pozycji.

    Pełna lista
  2. 2

    Sprawdź, co umiesz

    8 umiejętności do odhaczenia, od „Grupy roślin i ich rozpoznawanie” po „Reakcje na bodźce”.

    Lista umiejętności
  3. 3

    Uważaj na typowe błędy

    6 pułapek, np. „U wszystkich roślin lądowych dominuje sporofit”. Przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.

    Typowe błędy
  4. 4

    Sprawdź się

    Zadania z bazy mają wyjaśnienie po każdej odpowiedzi.

Zakres materiału

Umiejętności sprawdzane w tym dziale

Wymagania szczegółowe podstawy programowej, zakres rozszerzony: dział IX „Różnorodność roślin”, części 1–7 (Dz.U. 2024 poz. 1019).

  1. 1

    Grupy roślin i ich rozpoznawanie

    Zielenice i krasnorosty; cechy mchów, widłakowych, skrzypowych, paprociowych i nasiennych na przykładzie rodzimych gatunków oraz identyfikacja organizmu na podstawie tych cech (IX.1, IX.2.2).

  2. 2

    Tkanki i organy roślinne

    Rozpoznawanie tkanek na preparacie, schemacie, mikrofotografii i z opisu; związek budowy tkanek i organów wegetatywnych (pierwotnej i wtórnej) z funkcją; modyfikacje organów jako adaptacje (IX.2.3–7).

  3. 3

    Gospodarka wodna

    Mechanizmy pobierania i transportu wody i soli mineralnych, otwieranie i zamykanie szparek, wpływ temperatury, światła, wilgotności i ruchów powietrza na bilans wodny, susza fizjologiczna (IX.3.1–5).

  4. 4

    Odżywianie mineralne

    Dostępne dla roślin formy azotu i siarki; znaczenie N, S, Mg, K, P (IX.3.6–7).

  5. 5

    Fotosynteza na poziomie rośliny

    Drogi substratów i produktów fotosyntezy, adaptacje do wymiany gazowej, wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych na fotosyntezę, udział bakterii i grzybów w pozyskiwaniu pokarmu (IX.4).

  6. 6

    Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się

    Przemiana pokoleń mchów, paprociowych, widłakowych, skrzypowych, nagonasiennych i okrytonasiennych na schematach; budowa kwiatu a sposób zapylania; zapłodnienie, nasiona i owoce; budowa owocu a rozsiewanie (IX.5).

Pokaż pozostałe 2
  1. 7

    Wzrost i rozwój

    Budowa nasienia bielmowego, czynniki wpływające na kiełkowanie, rola liścieni, rola auksyn i etylenu (IX.6).

  2. 8

    Reakcje na bodźce

    Nastie i tropizmy jako reakcje na światło, temperaturę, grawitację, bodźce mechaniczne i chemiczne; rola auksyn w ruchach wzrostowych (IX.7).

Typowe błędy

Pułapki, w które wpadają maturzyści

Rozróżnienia, na których łatwo stracić punkt, i sposób, żeby ich nie pomylić.

✗ Błąd

U wszystkich roślin lądowych dominuje sporofit

✓ Poprawnie

U mchów pokoleniem dominującym jest gametofit; u paprociowych, widłakowych, skrzypowych i nasiennych dominuje sporofit

Dlaczego: Przemianę pokoleń analizuje się na schemacie. Pierwszy krok to ustalenie, które pokolenie jest haploidalne i które dominuje w danej grupie.

✗ Błąd

Drewno i łyko przewodzą te same substancje, tylko w przeciwnych kierunkach

✓ Poprawnie

Drewno przewodzi wodę z solami mineralnymi od korzeni, łyko przewodzi produkty fotosyntezy do miejsc, w których są zużywane lub magazynowane

Dlaczego: Wymagania mówią osobno o drogach substratów fotosyntezy i osobno o drogach jej produktów, więc w odpowiedzi trzeba nazwać i tkankę, i transportowaną substancję.

✗ Błąd

Susza fizjologiczna oznacza brak wody w glebie

✓ Poprawnie

W czasie suszy fizjologicznej woda jest w podłożu, ale roślina nie może jej pobrać, np. przy niskiej temperaturze gleby lub jej zasoleniu

Dlaczego: To odróżnia suszę fizjologiczną od glebowej. Bez tego rozróżnienia nie da się wyjaśnić jej wpływu na bilans wodny rośliny.

✗ Błąd

Tropizm i nastia to dwie nazwy tego samego ruchu

✓ Poprawnie

W tropizmie kierunek ruchu zależy od kierunku działania bodźca, w nastii jest od niego niezależny

Dlaczego: Wyginanie się pędu w stronę światła to fototropizm. Zamykanie się kwiatów przy spadku temperatury to nastia, bo kierunek ruchu wyznacza budowa organu.

Pokaż pozostałe 2
✗ Błąd

Owoce wytwarzają wszystkie rośliny nasienne

✓ Poprawnie

Nasiona wytwarzają nagonasienne i okrytonasienne, owoce tylko okrytonasienne

Dlaczego: Podstawa programowa mówi o powstawaniu nasion u roślin nasiennych i owoców u okrytonasiennych. Pomylenie tych grup dyskwalifikuje odpowiedź o rozprzestrzenianiu się roślin.

✗ Błąd

Szparki otwierają się, gdy komórki szparkowe tracą wodę

✓ Poprawnie

Szparki otwierają się, gdy do komórek szparkowych napływa woda i rośnie ich turgor; utrata wody powoduje zamknięcie szparek

Dlaczego: Wymaganie dotyczy związku zmian potencjału osmotycznego i potencjału wody z ruchami szparek, więc odpowiedź musi prowadzić od zmiany stężenia do przepływu wody i zmiany turgoru.

Do zapamiętania

Pojęcia do powtórzenia z botaniki

Gametofit
Pokolenie haploidalne wytwarzające gamety
Sporofit
Pokolenie diploidalne wytwarzające zarodniki
Drewno
Tkanka przewodząca wodę i sole mineralne
Łyko
Tkanka przewodząca produkty fotosyntezy
Transpiracja
Parowanie wody z nadziemnych części rośliny
Potencjał wody
Wielkość wyznaczająca kierunek przepływu wody
Susza fizjologiczna
Woda jest w podłożu, ale roślina jej nie pobiera
Auksyny
Hormony wzrostu i ruchów wzrostowych
Etylen
Gazowy hormon roślinny
Tropizm
Ruch zależny od kierunku bodźca
Nastia
Ruch niezależny od kierunku bodźca
Nasienie bielmowe
Nasienie z tkanką zapasową poza zarodkiem

Jak się uczyć

Jak skutecznie uczyć się tego działu

  1. 1

    Ucz się grup roślin na schematach przemiany pokoleń: przy każdym etapie zapisz, czy jest haploidalny, czy diploidalny.

  2. 2

    Tkanki powtarzaj parami budowa–funkcja i ćwicz rozpoznawanie ich na mikrofotografiach.

  3. 3

    Wypisz doświadczenia wymienione w podstawie programowej (transpiracja, fotosynteza, kiełkowanie, liścienie, geotropizm) i do każdego ułóż problem badawczy, hipotezę, próbę kontrolną i badawczą.

  4. 4

    Gospodarkę wodną opanuj jako ciąg przyczyn i skutków: od pobrania wody przez korzeń, przez transport w drewnie, do transpiracji i ruchów szparek.

  5. 5

    Rozwiąż zadania z wykresami, bo w tym dziale często trzeba odczytać zależność intensywności procesu od czynnika zewnętrznego.

Typy zadań

Typy zadań w tym dziale

Każdy typ wymaga innej strategii rozwiązywania.

FAQ

FAQ — Botanika

Co obejmuje botanika na maturze z biologii?
Dział IX „Różnorodność roślin” podstawy programowej w zakresie rozszerzonym (Dz.U. 2024 poz. 1019): rośliny pierwotnie wodne, rośliny lądowe i wtórnie wodne, gospodarkę wodną i odżywianie mineralne, odżywianie się roślin, rozmnażanie i rozprzestrzenianie się, wzrost i rozwój oraz reakcje na bodźce.
Jakie doświadczenia z roślin mogą pojawić się w zadaniach?
Podstawa programowa wymienia: identyfikację tkanki przewodzącej wodę, wpływ czynników zewnętrznych na intensywność transpiracji, wpływ temperatury i natężenia światła na intensywność fotosyntezy, wpływ wody, temperatury i światła na kiełkowanie nasion, rolę liścieni we wzroście siewki oraz różnice geotropizmu korzenia i pędu.
Ile punktów na maturze jest za botanikę?
CKE nie podaje podziału punktów na działy. Arkusz ma od 44 do 56 zadań za łącznie 60 punktów i trwa 180 minut. Zadania o roślinach mogą być samodzielne albo wchodzić w skład wiązki ze wspólnym materiałem źródłowym.
Jak CKE ocenia odpowiedzi w zadaniach otwartych z roślin?
Zgodnie z zasadami z Informatora: odpowiedzi nieprecyzyjne lub niejednoznaczne uznaje się za błędne, a jeśli obok poprawnej odpowiedzi zdający poda błędną, nie otrzymuje punktów. W zadaniach o doświadczeniach problem badawczy, hipoteza i wniosek muszą odnosić się do doświadczenia opisanego w zadaniu.
Jak zrobić powtórkę z botaniki przed maturą?
Sprawdza się taka kolejność. 1) Ucz się grup roślin na schematach przemiany pokoleń: przy każdym etapie zapisz, czy jest haploidalny, czy diploidalny. 2) Tkanki powtarzaj parami budowa–funkcja i ćwicz rozpoznawanie ich na mikrofotografiach. 3) Wypisz doświadczenia wymienione w podstawie programowej (transpiracja, fotosynteza, kiełkowanie, liścienie, geotropizm) i do każdego ułóż problem badawczy, hipotezę, próbę kontrolną i badawczą.

Powiązane działy

Naturalne kontynuacje tematu

← Wszystkie działy

Zacznij rozwiązywać zadania z botaniki

Pełen dostęp do 100 zadań z tego działu i oceny AI z punktacją CKE — w quizie z wyjaśnieniami i powtórkami. Anulujesz, kiedy chcesz.

Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu