Pierwsza część arkusza maturalnego z polskiego (PP): 2 teksty nieliterackie + 5–7 zadań, max 10 pkt. Czytanie ze zrozumieniem, funkcje wypowiedzi, notatka syntetyzująca 60–90 wyrazów.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.
Sprawdzian z języka w użyciu (język polski) z odpowiedziami →
Quiz · Język w użyciu
375 pytań z tego działu w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.
Wybierasz epokę albo lekturę, typ zadania i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.
Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.
Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.
Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.
Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.
Kilka pytań z bazy z działu „Język w użyciu” — kliknij odpowiedź i sprawdź.
Wprowadzenie
Sekcja „Język w użyciu” to obowiązkowy i mocno punktowany blok otwierający egzamin maturalny z języka polskiego na PP (formuła 2023 i nowsza).
Zdający dostaje dwa teksty nieliterackie (publicystyczne, popularnonaukowe, eseistyczne) na pokrewny temat oraz 5–7 zadań — łącznie max 10 pkt. Bloki kompetencji według wymagań CKE:
Złota zasada arkusza: „Odpowiadaj tylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami”.
Przed maturą
Zacznij od: Notatka syntetyzująca, Synteza, Funkcja informatywna i 23 kolejnych pozycji.
Pełna lista12 umiejętności do odhaczenia, od „Czytanie ze zrozumieniem 2 tekstów nieliterackich” po „Implikacja i presupozycja (PR)”.
Lista umiejętności12 pułapek, np. „Cytuję fragment tekstu jako odpowiedź na zadanie otwarte”. Przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Typowe błędyNajpierw krótki quiz, potem pełny sprawdzian z całego zakresu.
Zakres materiału
12 kluczowych umiejętności — do przećwiczenia na zadaniach z bazy.
Praca z dwoma tekstami publicystycznymi, popularnonaukowymi lub eseistycznymi na pokrewny temat (np. dwa teksty o muzeach narracyjnych, dwa o AI, dwa o czytelnictwie). Czytaj oba teksty przed zadaniami. Podkreślaj: tezy autorów, kluczowe argumenty, opinie kontra fakty. Odróżniaj informacje jawne (wprost napisane) od ukrytych (wynikających z kontekstu, presupozycji).
Rozpoznawanie głównej myśli vs informacji drugorzędnych. Wyciąganie wniosków na podstawie przesłanek w tekście (nie własnej wiedzy z lekcji!). Zasada: odpowiadaj tylko na podstawie tekstów, własnymi słowami. Sam cytat nie jest odpowiedzią własnymi słowami, chyba że polecenie wymaga cytatu.
W zadaniach typu 'Czy z obu tekstów wynika ta sama ocena/teza?' koniecznie: 1) rozstrzygnij (tak/nie), 2) uzasadnij odnosząc się do obu tekstów. Tylko jeden tekst = 1 pkt zamiast 2. Wskaż konkretne elementy: punkty wspólne, punkty rozbieżne, różne aspekty zagadnienia. Brak rozstrzygnięcia = 0 pkt.
Informatywna/poznawcza (przekaz informacji, fakty, definicje), ekspresywna (emocje nadawcy — 'mój ulubiony', 'niestety', wykrzyknienia, 1. os.), impresywna (wpływ na odbiorcę — rozkaźniki, apele, perswazja, 'pamiętaj', 'warto'), poetycka/estetyczna (nacisk na formę — środki stylistyczne, metafory, rytm), fatyczna (podtrzymywanie kontaktu — 'cześć', 'rozumiesz?', zwroty grzecznościowe), metajęzykowa (mówienie o samym języku, definiowanie terminów). W bazie często „Dopasuj” z fragmentami.
Wypowiedź 60–90 wyrazów na temat z polecenia, oparta na obu tekstach. Punktacja: 3 pkt treść (A. stanowisko każdego autora, B. zestawienie stanowisk, C. spójność, D. długość 60–90 wyrazów) + 1 pkt poprawność językowa/ortograficzna/interpunkcyjna (max 2 błędy = 1 pkt, 3+ = 0). Uwaga: notatka to synteza, nie streszczenie — musi zestawić, porównać, pokazać wspólne/rozbieżne punkty obu autorów. Jeden tekst = max 1 pkt z treści.
Szablon, który działa pewnie: 1) Zdanie wstępne — wspólny temat obu tekstów ('Oba teksty podejmują problem X'). 2) Stanowisko autora 1 (z nazwiskiem lub peryfrazą, na poziomie uogólnienia, nie cytuj). 3) Stanowisko autora 2. 4) Zestawienie — w czym się zgadzają, w czym różnią ('Autorów łączy/różni…'). 5) Ewentualne podsumowanie. Liczenie wyrazów: każde słowo oddzielone spacją = 1 wyraz (skróty typu 'np.' liczone osobno). Twarda granica 60–90.
Rozpoznawanie: metafora (przenośnia — 'okowy muzeum'), epitet ('biały śnieg'), porównanie ('jak'), hiperbola (przesada), ironia, neologizmy ('lajkowanie', 'mailowanie'), kolokwializmy (potoczne), archaizmy, frazeologizmy ('hiobowe wieści', 'puszka Pandory'), stylizacje (gwarowa, archaizująca, biblijna, urzędowa). Pytanie typowe: 'Jaki środek zastosował autor i w jakiej funkcji?'
Publicystyczny (prasa, opinia, perswazja, retoryka), naukowy (terminologia, obiektywizm, definicje, przypisy), popularnonaukowy (uproszczona wiedza, język obrazowy), urzędowy (oficjalny, formalny, szablonowy), artystyczny (literatura piękna), potoczny (codzienny). Rozpoznawanie po: słownictwie, składni, środkach, adresacie.
Kohezja = spójność formalna (zaimki, spójniki, powtórzenia, wyrażenia odsyłające 'to', 'taki', 'owy'). Koherencja = spójność znaczeniowa (logika treści, hierarchia akapitów). Akapit = wyodrębniona graficznie część tekstu z jedną myślą główną. Wskaźniki spójności: 'po pierwsze', 'z drugiej strony', 'podsumowując', 'zatem', 'jednak', 'natomiast'.
Każda odpowiedź w zadaniu „Otwarte” musi mieć: 1) Rozstrzygnięcie ('tak/nie', 'taka sama/inna'), 2) Uzasadnienie odwołujące się do tekstu (nie własnej wiedzy!). Struktura: 'Tak/Nie, ponieważ autor 1 stwierdza, że X, a autor 2 wskazuje, że Y'. Brak rozstrzygnięcia = 0 pkt nawet przy świetnym uzasadnieniu.
Znajomość znaczeń typowych frazeologizmów (biblijne: 'hiobowe wieści', 'judaszowy pocałunek'; mitologiczne: 'puszka Pandory', 'pięta Achillesa', 'syzyfowa praca', 'koń trojański'). Błędy językowe: pleonazm ('cofać się do tyłu'), tautologia, kontaminacje frazeologiczne ('odnieść porażkę' zamiast 'ponieść'), barbaryzmy.
Implikacja = wniosek logiczny z wypowiedzi ('Jan przestał palić' → implikuje, że Jan obecnie nie pali). Presupozycja = założenie ukryte, którego prawdziwość zakłada nadawca ('Kiedy znów odwiedzisz Pawła?' presuponuje, że już go odwiedzałeś). Klucz do zadań 'Co wynika z tekstu?' — szukaj niejawnych treści.
Typowe błędy
Rozróżnienia, na których łatwo stracić punkt, i sposób, żeby ich nie pomylić.
Cytuję fragment tekstu jako odpowiedź na zadanie otwarte
Parafrazuję myśl autora własnymi słowami, ewentualnie krótki cytat wbudowany w zdanie
Dlaczego: Polecenie do tej części arkusza brzmi: „Odpowiadaj tylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami – chyba że w zadaniu polecono inaczej” (Informator CKE). Polecenie sekcji zawsze brzmi: 'Odpowiadaj […] własnymi słowami – chyba że w zadaniu polecono inaczej'. Najczęstsza strata punktów w tej sekcji.
W zadaniu 'Czy z obu tekstów wynika to samo?' uzasadniam tylko jednym tekstem
Rozstrzygam (tak/nie) + odnoszę się do obu tekstów z konkretnymi argumentami
Dlaczego: Zasada oceniania zadania 0–2 pkt: 2 pkt = rozstrzygnięcie + uzasadnienie z obu tekstów. 1 pkt = tylko jeden tekst. Pomijając drugi tekst tracisz połowę punktów. To najczęstsza pułapka w zadaniach porównawczych.
Notatka syntetyzująca ma 95 wyrazów — drobne przekroczenie
Notatka musi mieścić się w 60–90 wyrazach. 91 wyrazów = utrata punktu w kryterium D
Dlaczego: Kryterium D (długość) działa surowo. Jeśli notatka spełnia A, B, C na 3 pkt ale przekracza limit — dostajesz tylko 2 pkt. Liczbę wyrazów warto wpisać w nawiasie kwadratowym na końcu i kontrolować w trakcie pisania.
Notatka syntetyzująca streszcza po kolei tekst 1 i tekst 2
Notatka zestawia stanowiska autorów — wspólne tezy, różnice, różne aspekty zagadnienia
Dlaczego: Synteza ≠ streszczenie. Kryterium B wymaga 'zestawienia stanowisk obu autorów, wskazania punktów wspólnych/rozbieżnych albo różnorodności aspektów'. Notatka która tylko streszcza dwa teksty po kolei dostaje max 1 pkt z treści.
Funkcja ekspresywna i impresywna to to samo (obie dotyczą emocji)
Ekspresywna = emocje nadawcy ('cieszę się', 'niestety'). Impresywna = wpływ na odbiorcę (rozkaźniki, apele, perswazja)
Dlaczego: Klasyczna pułapka maturalna. Ekspresywna: 'Mój ulubiony przykład to…' (autor wyraża upodobanie — kierunek wewnątrz). Impresywna: 'Warto pamiętać o…' (autor wpływa na czytelnika — kierunek na zewnątrz). Test sprawdza kierunek funkcji: od/do kogo.
W zadaniu otwartym piszę długą, rozwiniętą odpowiedź z własnymi przykładami z literatury
Odpowiadam zwięźle, tylko na podstawie tekstu, dokładnie tyle ile poproszono
Dlaczego: Polecenie sekcji: 'Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono. Odpowiadaj tylko na podstawie tekstów'. Odpowiedzi nadmiernie rozbudowane, włączające własną wiedzę spoza tekstu = ryzyko oceny jako 'odpowiedź niejasna, nieprecyzyjna' = 0 pkt.
W zadaniu z kilkoma odpowiedziami daję 1 poprawną i 1 błędną
Jeśli nie jestem pewien — wybieram tylko jedną odpowiedź, w którą wierzę najbardziej
Dlaczego: Polecenie do tej części arkusza mówi: „Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono” (Informator CKE). Lepiej zostawić puste niż 'ubezpieczać się' dwiema odpowiedziami.
Notatka ma 3 błędy ortograficzne, ale treść jest super (3 pkt)
Maksymalnie 2 błędy (językowe + ortograficzne + interpunkcyjne razem). Sprawdzam dwukrotnie
Dlaczego: Punkt za poprawność: 1 pkt = max 2 błędy. 3+ błędów = 0 pkt. Niezależnie czy to przecinek, literówka, czy zła forma. To 25% punktów za notatkę. Stracony przecinek = realna utrata punktu.
W zadaniu 'oceń prawdziwość' jedno P i jedno F dało 'połowę punktu'
Zadanie 0–1 z dwoma stwierdzeniami: oba poprawne = 1 pkt. Jedno błędne = 0 pkt
Dlaczego: Zasada: 'odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi' = 0 pkt. Nie ma częściowych punktów w zadaniach P/F. Sprawdź dwukrotnie oba stwierdzenia.
Funkcja poetycka pojawia się tylko w wierszach i literaturze pięknej
Funkcja poetycka = nacisk na formę wypowiedzi (środki, rytm, gra słów) — może być w reklamie, slogancie, eseju, tytule
Dlaczego: Slogany typu 'Coca-Cola — orzeźwienie dla każdego' są w dużej mierze poetyckie (rytm, aliteracja), choć cel jest komercyjny. Tytuły publicystyczne też często bawią się formą. Funkcja poetycka nie = poezja jako gatunek.
Pisząc notatkę nie zaznaczam, który autor co mówi (piszę 'autorzy twierdzą…')
W notatce muszą być stanowiska obu autorów, identyfikowalne (nazwiska lub peryfraza 'autor pierwszego tekstu')
Dlaczego: Kryterium A: 'stanowisko każdego autora względem zagadnienia'. Jeśli notatka mówi tylko 'autorzy twierdzą, że…' bez rozróżnienia stanowisk, sprawdzający nie wie, czy zsyntetyzowałeś dwa teksty czy jeden. To utrata kluczowego kryterium.
Implikacja i presupozycja to to samo — obie dotyczą ukrytych treści
Implikacja = wniosek logiczny wynikający z wypowiedzi. Presupozycja = założenie poprzedzające wypowiedź
Dlaczego: 'Adam przestał pić' implikuje (wnioskujemy), że Adam teraz nie pije, ale presuponuje (zakłada wcześniej), że Adam dawniej pił. Test maturalny pyta zwykle o presupozycję ('Co zakłada autor?', 'Co wynika z tekstu?').
Do zapamiętania
Bez znajomości tych pojęć nie ma o czym mówić.
Przykłady z bazy
Pełen zbiór zadań tego działu dostępny na platformie po założeniu konta.
Baza zadań z działu „Język w użyciu” jest aktywnie rozbudowywana. Zaloguj się, aby przeglądać aktualną kolekcję.
Przejdź do platformy →Jak się uczyć
Kroki w kolejności, w jakiej naprawdę warto je wykonać.
Przeczytaj oba teksty uważnie przed zadaniami — to inwestycja, która zwraca się czterokrotnie. Podkreślaj tezy autorów, kluczowe argumenty, słowa-klucze. Bez tego nie odpowiesz poprawnie na zadania porównawcze (0–2 pkt każde).
Zasada własnych słów — polecenie z arkusza brzmi 'odpowiadaj własnymi słowami'. Odpowiadaj własnymi słowami, chyba że polecenie wymaga cytatu. Parafrazuj myśl autora, zachowując sens, używając swojej składni.
Dla zadań 0–2 pkt: zawsze odnoś się do obu tekstów. Schemat: rozstrzygnięcie (tak/nie) + uzasadnienie z tekstu 1 + uzasadnienie z tekstu 2. Pominięcie jednego tekstu = 1 pkt zamiast 2.
Notatka syntetyzująca — szablon: zdanie 1 (wspólny temat), zdania 2–3 (stanowisko autora 1 + autora 2 z nazwiskami), zdania 4–5 (zestawienie — co wspólne, co różne). 60–90 wyrazów. Na koniec policz wyrazy i zapisz liczbę w nawiasie.
Funkcje wypowiedzi — naucz się wykładników: ekspresywna ('mój', 'moim zdaniem', wykrzyknienia, 1. os.), impresywna (tryb rozkazujący, 'warto', 'powinniśmy', pytania retoryczne), informatywna (fakty, statystyki, definicje), poetycka (środki stylistyczne, rytm), fatyczna (zwroty grzecznościowe), metajęzykowa (definicje terminów).
Kontrola poprawności w notatce — sprawdź wszystko dwukrotnie: ortografia, interpunkcja, formy fleksyjne, składnia. Limit 2 błędy = jeszcze 1 pkt. 3 błędy = już 0 pkt za poprawność. To 25% notatki.
Rytm pracy: 5 min czytanie tekstów → 10 min zadania krótkie → 15–20 min notatka syntetyzująca → 5 min sprawdzanie. Notatkę pisz na brudno, potem przepisuj na czysto z kontrolą wyrazów.
Nie ufaj pamięci 'świetnie pamiętam co tam było' — wracaj do tekstu i sprawdzaj. Sekcja Język w użyciu testuje pracę z tekstem, nie zapamiętane fragmenty.
Rozpoznawaj typy poleceń: 'Czy z obu tekstów wynika to samo?' → porównawcze (0–2, oba teksty). 'Wskaż funkcję' → „Dopasuj” (0–1). 'Uzasadnij na podstawie tekstu 2' → odniesienie tylko do 1 tekstu (0–1). 'Napisz notatkę' → 60–90 wyrazów (0–4). Każdy typ ma własne kryteria.
Jeśli nie jesteś pewien — odpowiedz najbardziej prawdopodobnie, ale wybierz jedną opcję. Polecenie do tej części arkusza mówi: „Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono” (Informator CKE). Lepiej strzelać 50/50 niż dawać dwie naraz.
FAQ
Wiedza z działu „Język w użyciu” przyda Ci się też tutaj:
375 zadań z tego działu w quizie z wyjaśnieniami, powtórkami i oceną AI. Subskrypcja odblokowuje cały katalog i pozostałe przedmioty — anulujesz, kiedy chcesz.
Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).
