Sprawdzian z oświecenia łączy zwykle teorię epoki z lekturami. Z teorii trzeba znać trzy nurty, czyli klasycyzm, sentymentalizm i rokoko, a także racjonalizm, empiryzm i rolę czasów stanisławowskich: Szkoły Rycerskiej, Komisji Edukacji Narodowej, „Monitora” i obiadów czwartkowych. Z lektur najczęściej wracają satyry i bajki Krasickiego oraz „Powrót posła” Niemcewicza, a obok nich komedie Moliera, które omawia się przy klasycyzmie.
Nauczyciel lubi pytać, kogo i za co ośmiesza autor: szulera, marnotrawcę, pijaka, modną żonę, Starostę broniącego liberum veto. Druga typowa grupa pytań dotyczy budowy komedii i rodzajów komizmu. Poniżej jest pięć pytań z różnych lektur, od łatwych do najtrudniejszego. Pełny sprawdzian z 15 pytań losuje się z banku pytań do oświecenia i jego lektur, więc za każdym razem sprawdza trochę inny fragment epoki.