Test maturalny:  Współczesność

Literatura wojny i okupacji

Okres wymieniony w podstawie programowej po dwudziestoleciu

Literatura lat 1945–1989

Krajowa i emigracyjna — podział z podstawy programowej

Pokolenie Kolumbów

Generacja urodzonych ok. 1920 r.; nazwa z powieści Bratnego (1957)

Krzysztof Kamil Baczyński

1921–1944 — poeta pokolenia wojennego, poległ w powstaniu warszawskim

Tadeusz Różewicz

1921–2014 — „Ocalony” z tomu „Niepokój” (1947)

Tadeusz Borowski

1922–1951 — „Proszę państwa do gazu”, Auschwitz

Zofia Nałkowska

„Medaliony” — „Ludzie ludziom zgotowali ten los”

Gustaw Herling-Grudziński

„Inny świat” — sowiecki łagier w Jercewie

Hanna Krall

„Zdążyć przed Panem Bogiem” — rozmowa z Markiem Edelmanem

Marek Edelman

Zastępca komendanta powstania w getcie warszawskim, po wojnie lekarz

Albert Camus

1913–1960, Nobel 1957 — „Dżuma” (1947)

Doktor Rieux

Lekarz z Oranu; pod koniec wyznaje, że jest autorem kroniki

Tarrou

Bohater „Dżumy” — twórca formacji sanitarnych

Ojciec Paneloux

Jezuita z „Dżumy” — autor dwóch kazań

Teatr absurdu

Nurt w dramacie XX w. — Beckett, Ionesco; łączony z nim Mrożek

Sławomir Mrożek

1930–2013 — „Tango” (1964), „Policja”, „Słoń”

Artur

Bohater „Tanga” — żąda „porządku świata”

Edek

Bohater „Tanga” — zabija Artura i przejmuje władzę w domu

Czesław Miłosz

1911–2004, Nobel 1980 — poeta, autor „Zniewolonego umysłu”

Żagary

Wileńska grupa poetycka współtworzona przez Miłosza

„Zniewolony umysł”

Zbiór esejów Miłosza z 1953 r.

Wisława Szymborska

1923–2012, Nobel 1996 — „ironiczna precyzja”

Zbigniew Herbert

1924–1998 — tom „Pan Cogito” (1974)

Pan Cogito

Bohater wierszy Herberta; imię od Kartezjańskiego „cogito”

„Przesłanie Pana Cogito”

Wiersz Herberta — „idź wyprostowany wśród tych co na kolanach”

Olga Tokarczuk

Nobel za 2018 — „Profesor Andrews w Warszawie”, „Bieguni”

Poezja lingwistyczna

Białoszewski, Karpowicz, Wirpsza — wypróbowywanie możliwości języka

Miron Białoszewski

Poeta i autor „Pamiętnika z powstania warszawskiego”

Socrealizm

W Polsce umownie od zjazdu szczecińskiego (1949) do 1956 r.

Intertekstualność

Nawiązania do innych tekstów kultury

Łagier

Sowiecki obóz pracy — „Inny świat”

1. 1 1) Przed testem weź listę lektur i przy każdej zapisz okres: wojna i okupacja, lata 1945–1989 (kraj albo emigracja) lub po 1989 r.
2. 2 2) Jeśli w teście mylisz obozy, zapytaj, czyje zbrodnie opisuje autor. Niemieckie – Nałkowska i Borowski. Sowieckie – „Inny świat”. Krall pisze o getcie warszawskim i powstaniu z 1943 r.
3. 3 3) Sprawdź, czy po fragmencie odróżnisz dwóch poetów z rocznika 1921: wizje i metafory wskazują na Baczyńskiego, krótkie, nagie zdania bez ozdób – na Różewicza.
4. 4 4) Pytanie kontrolne do dramatu Mrożka: kto się buntuje, kto żąda zasad i kto na końcu rządzi? Odpowiedź: rodzice, Artur, Edek.
5. 5 5) Zrób oś czasu polskich Nobli literackich: 1905 Sienkiewicz, 1924 Reymont, 1980 Miłosz, 1996 Szymborska, Tokarczuk za rok 2018.
6. 6 6) Z powieści Camusa sprawdź się na sześciu nazwiskach: Cottard, Rambert, Grand, Paneloux, Tarrou, Rieux – czy umiesz o każdym powiedzieć jedno zdanie? Znaj też ostatnią myśl książki: „bakcyl dżumy nigdy nie umiera”.
7. 7 7) Herbert: tom „Pan Cogito” (1974) i „Przesłanie Pana Cogito”. Białoszewski: poezja lingwistyczna i „Pamiętnik z powstania warszawskiego”.
8. 8 8) Sprawdź status lektur: „Medaliony” (jedno opowiadanie), „Kartoteka”, „Czekając na Godota”, „Prawiek i inne czasy” i „Bieguni” są na liście uzupełniającej.

To dokładnie te same komponenty co w quizie, pokazane przed udzieleniem odpowiedzi. W aplikacji pytania pojawiają się jedno po drugim, a poprawną odpowiedź z wyjaśnieniem widzisz zaraz po wysłaniu swojej.

Powiązane tematy

Te działy łączą się z tematem „Współczesność” – przećwicz je w Quizie.