Obszerny dział o przedsiębiorstwie – w Informatorze reprezentują go zadania 28 (Business Model Canvas), 30 (spółka z o.o.) i 31 (CEIDG oraz argument/kontrargument o JDG).
Przedsiębiorstwa klasyfikujemy według wielkości (mikro do 9 pracowników, małe do 49, średnie do 249, duże), własności (prywatne, państwowe, komunalne, spółdzielcze), branży (produkcja, handel, usługi) i celu (komercyjne, społeczne, non profit).
Formy prawne:
- Jednoosobowa działalność gospodarcza: wpis do CEIDG – wniosek przez internet albo w urzędzie gminy lub miasta; pełna odpowiedzialność majątkiem osobistym, prosta księgowość
- Spółki osobowe: cywilna – umowa wspólników, nie ma osobowości prawnej; jawna, partnerska, komandytowa – rejestr KRS) i kapitałowe (kwoty według Kodeksu spółek handlowych, stan na 2026 r.: z o.o. – osobowość prawna, kapitał zakładowy min. 5 000 zł, wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki; akcyjna – min. 100 000 zł, emisja akcji, giełda; prosta spółka akcyjna – kapitał 1 zł, dla startupów
- Spółdzielnia: członkowie, zasada „jeden członek – jeden głos”
Zadanie 30 rozstrzyga: każda sp. z o.o. jest spółką kapitałową, co oznacza, że ma osobowość prawną.
Drugi filar to planowanie biznesu. Business Model Canvas to dziewięć pól: segmenty klientów, propozycja wartości, kanały, relacje z klientami, strumienie przychodów, kluczowe zasoby, kluczowe działania, kluczowi partnerzy, struktura kosztów.
Biznesplan rozwija to w dokument: streszczenie, opis firmy i produktu, analiza rynku i konkurencji, plan marketingowy, operacyjny, organizacyjny, finansowy (prognoza przychodów, kosztów, próg rentowności), analiza ryzyka.
Otoczenie bada się narzędziami: analiza makrootoczenia, często nazywana PESTLE (podstawa programowa wymienia czynniki polityczno-prawne, ekonomiczne, społeczne, technologiczne i środowiskowe), analiza mikrootoczenia – np. 5 sił Portera (rywalizacja, groźba nowych wejść, substytuty, siła dostawców, siła nabywców; modelu Portera podstawa nie wymienia z nazwy), SWOT (mocne i słabe strony wewnątrz, szanse i zagrożenia na zewnątrz).
Badania rynku (ankieta, wywiad, obserwacja, dane zastane) prowadzą do profilu klienta (persona), propozycji wartości i MVP – minimalnej wersji produktu do testu.
Trzeci filar to organizacja: funkcje zarządzania (planowanie, organizowanie, motywowanie, kontrolowanie), struktury (liniowa, funkcjonalna, macierzowa), rekrutacja i zarządzanie zasobami ludzkimi, lider a menedżer, ochrona własności intelektualnej (patent, znak towarowy, wzór przemysłowy, prawo autorskie – Urząd Patentowy RP).
Zadanie 31.2 wymaga argumentu i kontrargumentu wobec tezy „JDG to najkorzystniejsza forma dla osoby fizycznej”: prostota i niskie koszty vs odpowiedzialność całym majątkiem i trudniejszy dostęp do kapitału.
