Trzy losowe pytania z bazy — zamknięte, prawda/fałsz, dopasowanie. Obliczenia i zadania otwarte czekają po zalogowaniu.
Rynek pracy to rynek jak każdy inny: pracodawcy zgłaszają popyt na pracę, a osoby aktywne zawodowo – jej podaż; ceną jest płaca. Płaca minimalna działa jak cena minimalna z działu o mechanizmie rynkowym: chroni pracowników najniżej opłacanych, ale ustalona zbyt wysoko może zwiększać bezrobocie wśród osób o najniższych kwalifikacjach. Informator w zadaniu 22 wykorzystuje tabelę płacy minimalnej (3 490 zł, potem 3 600 zł w 2023 r.) jako kryterium obowiązku składek – pokazuje, że stawki zawsze dostajesz w materiale. Mierniki, które musisz liczyć: stopa bezrobocia (bezrobotni / aktywni zawodowo), współczynnik aktywności zawodowej (aktywni zawodowo / ludność w wieku produkcyjnym), wskaźnik zatrudnienia (pracujący / ludność w wieku produkcyjnym). Bierni zawodowo (uczniowie, emeryci, osoby niepracujące i nieposzukujące pracy) nie wchodzą do mianownika stopy bezrobocia.
Drugi filar to państwo na rynku pracy: powiatowe urzędy pracy (rejestracja, zasiłek, pośrednictwo), instrumenty aktywizacji (staże, szkolenia, dotacje na rozpoczęcie działalności, refundacja kosztów zatrudnienia, roboty publiczne), Państwowa Inspekcja Pracy jako organ kontroli. Trzeci filar to osoba na rynku pracy: planowanie kariery i cele SMART (skonkretyzowany, mierzalny, osiągalny, istotny, określony w czasie), kompetencje twarde i miękkie, metody poszukiwania pracy (portale, networking, targi, agencje), dokumenty aplikacyjne (CV chronologiczne i funkcjonalne, list motywacyjny, portfolio, klauzula RODO), metody rekrutacji (rozmowa, assessment center, testy, zadania próbne) oraz wolontariat jako źródło doświadczenia. CKE testuje to zwykle przez opis sytuacji: „oceń, czy cel jest sformułowany zgodnie z SMART” albo „wskaż błąd w CV”.
Filtruj zadania po typie (obliczenia, analiza tabeli, A-D, otwarte), trudności i pochodzeniu — wszystko widoczne przed rozpoczęciem.
Lista zgodna z podstawą programową BiZ (zakres podstawowy i rozszerzony) oraz Informatorem CKE od roku 2026/2027.
Stopa bezrobocia = bezrobotni / (bezrobotni + pracujący) · 100%. Współczynnik aktywności zawodowej = aktywni zawodowo / ludność w wieku 15–89 (lub produkcyjnym) · 100%. Wskaźnik zatrudnienia = pracujący / ludność w wieku produkcyjnym · 100%. Umiesz policzyć każdy z tabeli GUS i wskazać, że bierni zawodowo nie są bezrobotnymi.
Popyt na pracę zgłaszają pracodawcy (maleje wraz ze wzrostem płacy), podaż – pracownicy (rośnie z płacą). Płaca minimalna powyżej równowagi = nadwyżka podaży pracy (bezrobocie) w grupie najniżej opłacanych, ale ochrona przed wyzyskiem. Umiesz przedstawić argument i kontrargument wobec podwyżki płacy minimalnej.
Frykcyjne (krótkie, przy zmianie pracy – naturalne), strukturalne (niedopasowanie kwalifikacji do potrzeb – wymaga przekwalifikowania), koniunkturalne (spadek popytu w recesji), sezonowe (rolnictwo, turystyka, budownictwo), ukryte (na wsi, w firmach), długotrwałe (ponad 12 miesięcy). Umiesz dobrać narzędzie aktywizacji do rodzaju bezrobocia.
Powiatowy urząd pracy: rejestracja bezrobotnych, zasiłek (warunki: staż pracy, okres), pośrednictwo, doradztwo zawodowe. Instrumenty aktywne: staże, szkolenia i bony szkoleniowe, dotacja na rozpoczęcie działalności, refundacja składek dla pracodawcy, prace interwencyjne, roboty publiczne. Pasywne: zasiłki. Znasz różnicę i skutki obu podejść.
S – skonkretyzowany (co dokładnie), M – mierzalny (jak sprawdzę), A – osiągalny (realny przy moich zasobach), R – istotny (po co mi to), T – określony w czasie (do kiedy). „Chcę być lepszy z angielskiego” nie spełnia SMART; „Zdam certyfikat B2 do czerwca 2027, ucząc się 3 razy w tygodniu” – spełnia. Umiesz ocenić i poprawić cel.
Kompetencje twarde (język, prawo jazdy, Excel, certyfikaty) vs miękkie (komunikacja, praca w zespole, zarządzanie czasem). CV: dane, doświadczenie od najnowszego, wykształcenie, umiejętności, klauzula RODO; list motywacyjny: dopasowany do oferty, konkretne argumenty. Metody rekrutacji: selekcja CV, rozmowa kwalifikacyjna, testy, assessment center, zadanie próbne. Umiesz wskazać błędy w CV (brak dat, ogólniki, literówki) i przygotować się do rozmowy.
Portale ogłoszeniowe, strony pracodawców, agencje zatrudnienia, urzędy pracy, targi pracy, networking i polecenia, LinkedIn, aplikacje spontaniczne. Wolontariat: nieodpłatna praca na rzecz organizacji – daje doświadczenie, kompetencje miękkie i referencje; umowa z wolontariuszem, ubezpieczenie NNW. Umiesz uzasadnić wybór metody dla danej osoby.
Błędy metody i interpretacji, za które klucz CKE odejmuje punkty — i jak ich unikać.
Student dzienny bez pracy to bezrobotny, więc zwiększa stopę bezrobocia.
Osoba, która nie pracuje i NIE SZUKA pracy (student dzienny, emeryt, osoba zajmująca się domem), jest BIERNA zawodowo – nie wchodzi ani do licznika, ani do mianownika stopy bezrobocia. Bezrobotny to osoba zdolna do pracy, aktywnie jej poszukująca i gotowa ją podjąć.
Podwyżka płacy minimalnej zawsze zmniejsza bezrobocie, bo ludzie chętniej idą do pracy.
Podwyżka zwiększa PODAŻ pracy (więcej chętnych), ale zmniejsza POPYT (pracodawcy zatrudniają mniej lub automatyzują) – w grupie najniżej opłacanych może zwiększyć bezrobocie. Skutek zależy od tego, jak daleko płaca minimalna jest od równowagi.
Cel „będę pracować nad swoim angielskim” jest zgodny z metodą SMART, bo jest istotny.
Cel nie jest skonkretyzowany (jaki poziom?), mierzalny (po czym poznam?) ani określony w czasie (do kiedy?). Wersja SMART: „Do 30 czerwca 2027 zdam egzamin B2 z angielskiego, ucząc się 3 godziny tygodniowo”.
Bezrobocie strukturalne zwalczy się, obniżając stopy procentowe i pobudzając popyt.
Bezrobocie strukturalne wynika z niedopasowania kwalifikacji do potrzeb rynku (np. górnicy po zamknięciu kopalń) – potrzebne są szkolenia, przekwalifikowanie, mobilność. Pobudzanie popytu działa na bezrobocie KONIUNKTURALNE.
Spaced Repetition przypomina te pojęcia dokładnie wtedy, kiedy zaczynasz je zapominać.
Pracujący plus bezrobotni. Podstawa (mianownik) do obliczania stopy bezrobocia. Bierni zawodowo (uczniowie, emeryci, niezainteresowani pracą) nie są aktywni.
Aktywni + bierni = ludność w wieku 15 lat i więcej.
Udział bezrobotnych w liczbie aktywnych zawodowo, w procentach. Rejestrowana (z urzędów pracy) i BAEL (badanie ankietowe, metodologia MOP/Eurostat).
Informator: 866,4 / 16 987,0 · 100% ≈ 5,1%.
Udział aktywnych zawodowo (pracujący + bezrobotni) w ludności w danym wieku. Pokazuje, jaka część społeczeństwa jest na rynku pracy.
Niski w Polsce wśród kobiet 50+ i osób 60+.
Udział pracujących w ludności w wieku produkcyjnym (lub 15–64). Lepiej niż stopa bezrobocia pokazuje wykorzystanie zasobów pracy, bo uwzględnia biernych.
Cel UE: wysoki wskaźnik zatrudnienia, nie tylko niska stopa bezrobocia.
Najniższe wynagrodzenie za pełny etat ustalane rozporządzeniem Rady Ministrów (od 2024 r. dwie zmiany w roku). Cena minimalna na rynku pracy – chroni pracowników, może ograniczać zatrudnienie najmniej wykwalifikowanych.
Zadanie 22 Informatora: 3 490 zł i 3 600 zł w 2023 r. – zawsze z materiału.
Frykcyjne (przejściowe, zmiana pracy), strukturalne (niedopasowanie kwalifikacji), koniunkturalne (recesja), sezonowe (pory roku), długotrwałe (powyżej 12 miesięcy), ukryte (nierejestrowane).
Naturalna stopa bezrobocia = frykcyjne + strukturalne.
Instrumenty zwiększające zatrudnialność: staże, szkolenia, bony, dotacje na działalność, refundacje dla pracodawców, prace interwencyjne, roboty publiczne. Przeciwieństwo polityki pasywnej (zasiłki).
Realizuje powiatowy urząd pracy ze środków Funduszu Pracy.
Cel skonkretyzowany (Specific), mierzalny (Measurable), osiągalny (Achievable), istotny (Relevant) i określony w czasie (Time-bound). Standard formułowania celów kariery i projektów.
Brak M i T to najczęstszy defekt celu w zadaniach.
Twarde – mierzalne, potwierdzone certyfikatem (języki, programy, uprawnienia). Miękkie – cechy i umiejętności interpersonalne (komunikacja, współpraca, odporność na stres, kreatywność).
Pracodawcy coraz częściej rekrutują pod miękkie, szkolą twarde.
CV – zwięzły życiorys zawodowy (dane, doświadczenie, wykształcenie, umiejętności, klauzula zgody na przetwarzanie danych). List motywacyjny – argumentacja, dlaczego kandydat pasuje do TEJ oferty.
CV chronologiczne (od najnowszego) vs funkcjonalne (według kompetencji).
Dobrowolna, nieodpłatna praca na rzecz organizacji (fundacje, stowarzyszenia, instytucje publiczne) regulowana ustawą o działalności pożytku publicznego. Buduje doświadczenie, kompetencje miękkie i sieć kontaktów.
Wolontariusz ma prawo do ubezpieczenia NNW i zaświadczenia.
Trzy wzory (stopa bezrobocia, aktywność zawodowa, wskaźnik zatrudnienia) zapisz na jednej kartce z rysunkiem: ludność → aktywni (pracujący + bezrobotni) + bierni. Każde obliczenie zaczynaj od zaznaczenia, kto trafia do mianownika.
Płacę minimalną ucz się jako ceny minimalnej: narysuj popyt i podaż pracy, zaznacz płacę powyżej równowagi i nadwyżkę podaży. Do argumentu i kontrargumentu dodaj liczby z materiału (procent podwyżki, stopa bezrobocia młodych).
Do każdego rodzaju bezrobocia dopisz przykład osoby i jedno narzędzie pomocy – zadania na dobieranie sprawdzają dokładnie tę parę.
SMART sprawdzaj literą po literze i przepisuj cel w formie: „Do [data] osiągnę [mierzalny rezultat], robiąc [konkretne działanie]”. Poprawiony cel to zwykle 1–2 pkt.
Przejrzyj prawdziwe ogłoszenie o pracę i napisz do niego CV oraz trzy zdania listu motywacyjnego. Zadania „wskaż błędy w CV” lub „dobierz dokument do sytuacji” stają się wtedy oczywiste.
Pamiętaj o etyce i prawie: kłamstwo w CV, dyskryminacja w ogłoszeniu („tylko kobiety do 30 lat”), pytanie o ciążę na rozmowie – to zadania rozstrzygnij–uzasadnij z odwołaniem do Kodeksu pracy.
Każdy typ wymaga innej strategii — obliczenia punktowane są za metodę i wynik, odpowiedzi otwarte za zgodność z prawem i etyką biznesu.
Najczęstsze pytania o ten dział
Naturalne kontynuacje tematu
Pełen dostęp do zadań z tego działu (PR), obliczeń z kalkulatorem prostym ocenianych etapami jak w kluczu CKE, odpowiedzi otwartych sprawdzanych przez AI pod kątem prawa i etyki biznesu oraz Spaced Repetition pojęć i wzorów.
Od 49 zł / miesiąc. Anulujesz kiedy chcesz.
Rozpocznij ćwiczenieWybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane powiadomienia o powtórkach).