Cyprian Kamil Norwid
Wiersze Cypriana Kamila Norwida na maturze: „Moja piosnka [II]”, „Bema pamięci żałobny-rapsod” i „Fortepian Szopena”. Zadania sprawdzają obraz ojczyzny, symbolikę, nawiązania do tradycji i język poety.
Lektura obowiązkowa (poziom podstawowy i rozszerzony)
Obowiązkowe są wybrane wiersze Norwida; na poziomie rozszerzonym dodatkowo „Fortepian Szopena”.
Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 41.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.
Sprawdzian z wierszy Norwida z odpowiedziami →

Quiz · Wiersze Norwida
51 pytań z tej lektury w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.

Wybierasz epokę albo lekturę, typ zadania i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.
Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.
Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.
Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.
Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.
Kilka pytań z bazy z lektury „Wiersze Norwida” — kliknij odpowiedź i sprawdź.
Wprowadzenie
Norwid wyjechał z kraju w 1842 r. i większość życia spędził na emigracji. Za jego życia drukiem ukazała się tylko część utworów, a szersze uznanie przyszło po śmierci poety; o spóźnionej sławie wielkich ludzi mówi zresztą jego wiersz „Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie”.
W naszym zestawie są dwa wiersze z zakresu podstawowego: „Moja piosnka [II]”, czyli wyznanie tęsknoty za krajem, w którym szanuje się chleb i mówi prawdę, oraz „Bema pamięci żałobny-rapsod”, wizja pogrzebu generała, który zamienia się w pochód budzący narody. „Fortepian Szopena” podstawa wymienia osobno, w zakresie rozszerzonym.
Test historycznoliteracki nie sprawdza znajomości treści wierszy Norwida (Informator CKE, s. 14), może natomiast zawierać jego utwór jako tekst do analizy. W wypracowaniu na obu poziomach wiersz może być drugim utworem albo kontekstem (Informator PP, s. 14; Informator PR, s. 12).
Zadania w naszej bazie dotyczą obrazu ojczyzny, motta i scen rapsodu, neologizmów i efektów brzmieniowych.
Przed maturą
8 umiejętności do odhaczenia, od „„Moja piosnka [II]”: kraj szacunku” po „„Fortepian Szopena” (zakres rozszerzony)”.
Lista umiejętności5 pułapek, np. „Refren „Tęskno mi, Panie” jest zwrotem do jakiegoś pana”. Przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Typowe błędyZadania z bazy mają wyjaśnienie po każdej odpowiedzi.
Zakres materiału
Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019, s. 41) wymienia w zakresie podstawowym „wybrane wiersze” Cypriana Kamila Norwida, a w rozszerzonym dodatkowo „Fortepian Szopena”. Cytaty sprawdzone z tekstem w wydaniu Wolnych Lektur.
Trzy pierwsze strofy zaczynają się tak samo: „Do kraju tego, gdzie…”. Ta anafora prowadzi przez trzy obyczaje: podnoszenie z ziemi kruszyny chleba „przez uszanowanie / Dla darów nieba”, szacunek dla bocianiego gniazda na gruszy i powitanie „Bądź pochwalony!”. Każdy z nich wyraża szacunek dla Boga, przyrody i drugiego człowieka.
Każda strofa kończy się wersem „Tęskno mi, Panie.”. Adresatem jest Bóg, więc wiersz ma charakter modlitwy. Refren powtarza się niezmiennie, ale przedmiot tęsknoty w kolejnych strofach się zmienia.
W drugiej połowie wiersza podmiot tęskni do rzeczy, o której nie wie, gdzie mieszka, do ludzi, którzy mają „tak za tak, nie za nie”, czyli mówią prawdę bez niedomówień (nawiązanie do Ewangelii), i do miejsca, gdzie ktoś stoi po jego stronie (ostatnia strofa kończy się słowami „Przyjaźni mojej!”). Wyrazy „beztęsknoty” i „bezmyślenia”, utworzone z przedrostkiem bez-, uchodzą za neologizmy Norwida i tworzą paradoks: podmiot tęskni do stanu, w którym nie musiałby tęsknić (jedno z możliwych odczytań).
Utwór poprzedza łacińskie motto z Hannibala, który mówi, że dochował przysięgi danej ojcu. Motto bywa czytane jako wskazówka do postaci Józefa Bema: wierność raz złożonej przysiędze, jak u Hannibala, odnosi się do jego wierności sprawie wolności. Pierwszy wers zwraca się do zmarłego słowem „cieniu” i pyta, czemu odjeżdża z rękami skrzyżowanymi na pancerzu.
W kondukcie idą panny żałobne, które zbierają łzy w konchy i tłuką gliniane naczynia, chłopcy biją w topory i tarcze, nad orszakiem wieją proporce i wielka chorągiew, obok koń i sokół. Norwid stylizuje pogrzeb Bema na uroczystość rycerską z elementami dawnych obrzędów (m.in. konchy, gliniane naczynia, topory, proporce), przez co staje się on wizją ponadczasową; wskazanie konkretnych tradycji (antycznej, słowiańskiej) to odczytanie interpretatora.
Od strofy V orszak przestaje być konduktem żałobnym. Gdy dojdzie do grobu, którego „ludzkość nie znajdzie sposobu” przekroczyć, spina konia włócznią i rusza dalej, budząc uśpione miasta, „Aż się mury Jerycha porozwalają jak kłody”. Utwór kończy się rzędem kropek i powtórzonym słowem „Dalej”. Zakończenie zostaje otwarte, a pamięć o zmarłym zamienia się w wezwanie do czynu.
Norwid buduje nastrój dźwiękiem: powtórzenie „Wieją, wieją proporce”, „klekot” pękających naczyń, gwizd w „szczerby toporów”, trąby „we łkaniu”. Długie wersy nadają tekstowi rytm powolnego pochodu. W zadaniach trzeba podać przykłady takich efektów i określić ich funkcję.
Podmiot wspomina wizytę u umierającego kompozytora, a jego muzykę nazywa doskonałością, w której była Polska „przemienionych kołodziejów”. Druga część przenosi się do Warszawy: ulicami pędzą „Kaukaskie” konie, gmach płonie, kolby pchają wdowy pod ścianę, a fortepian Szopena spada na bruk. Wiersz kończy się wołaniem „Ciesz się, późny wnuku!” i wersem o ideale, który „sięgnął bruku”; ten finał czyta się dwojako: jako gorzkie wołanie do potomnych, że ideał został poniżony i zniszczony („sięgnął bruku”), albo jako zapowiedź, że zniszczenie fortepianu nie unicestwia wartości, które symbolizuje, bo ideał wchodzi w codzienność. Badacze spierają się, czy wołanie „Ciesz się, późny wnuku!” jest ironiczne.
Typowe błędy
Rozróżnienia, na których łatwo stracić punkt, i sposób, żeby ich nie pomylić.
Refren „Tęskno mi, Panie” jest zwrotem do jakiegoś pana
Adresatem jest Bóg; wiersz ma charakter modlitwy
Dlaczego: Od rozpoznania adresata zależy odczytanie całego utworu, a pytanie o niego pojawia się w bazie osobno.
„Moja piosnka [II]” to tęsknota za krajobrazem
Podmiot tęskni do obyczajów i wartości: szacunku, prawdomówności, przyjaźni
Dlaczego: W wierszu nie ma opisu przyrody dla niej samej; nawet bocianie gniazdo pojawia się jako przykład obyczaju.
Norwid napisał jedną „Moją piosnkę”
Są dwa wiersze o tym tytule: [I] zaczyna się od słów „Źle, źle zawsze i wszędzie”, [II] od „Do kraju tego…”
Dlaczego: Pomylenie wierszy prowadzi do odpowiedzi o zupełnie innym temacie.
Rapsod opisuje prawdziwy pogrzeb Bema
To wizja poetycka, stylizowana na obrzęd z wielu epok
Dlaczego: Pytania o tradycje, z których czerpie Norwid, zakładają, że opis jest literacką kreacją, a nie relacją.
„Fortepian Szopena” obowiązuje na poziomie podstawowym
Podstawa wymienia go w zakresie rozszerzonym
Dlaczego: Na poziomie podstawowym obowiązują „wybrane wiersze” Norwida bez tytułów.
Do zapamiętania
Bez znajomości tych pojęć nie ma o czym mówić.
Przykłady z bazy
Poniżej 5 prawdziwych zadań z bazy — każde innego typu.
Według podmiotu przeszłość to dzień dzisiejszy, tylko położony nieco dalej.
P FPodmiot przedstawia przeszłość jako krainę, w której ludzie nigdy nie bywali.
P FPrzeszłość zostaje porównana do wsi, którą zostawia się za kołami wozu.
P FJak się uczyć
Kroki w kolejności, w jakiej naprawdę warto je wykonać.
Przeczytaj „Moją piosnkę [II]” i wypisz trzy obyczaje z pierwszych strof, a przy każdym wartość, którą wyraża.
Ustal, jak zmienia się przedmiot tęsknoty od pierwszej do ostatniej strofy, i zapisz to w czterech krótkich punktach.
W rapsodzie zaznacz elementy z różnych tradycji pogrzebowych i miejsce, w którym kondukt zamienia się w pochód.
Przygotuj wyjaśnienie motta z Hannibala w dwóch zdaniach: co mówi i co mówi o Bemie.
Rozwiąż zadania z bazy; jeśli piszesz poziom rozszerzony, dołóż analizę finału „Fortepianu Szopena”.
Lektury do porównania
W wypracowaniu i na maturze ustnej odwołujesz się do kilku tekstów naraz. Te lektury mają wspólny motyw albo problem, a każda ma własną stronę z zadaniami.
FAQ
Wiedza z działu „Wiersze Norwida” przyda Ci się też tutaj:
51 zadań z tego działu w quizie z wyjaśnieniami, powtórkami i oceną AI. Subskrypcja odblokowuje cały katalog i pozostałe przedmioty — anulujesz, kiedy chcesz.
Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).