📖 Lektura📚 Pozytywizm

Ojciec Goriot — zadania maturalne

Honoré de Balzac

„Ojciec Goriot” Honoré de Balzaka to powieść o paryskim pensjonacie, w którym stary ojciec oddaje wszystko córkom, a młody student uczy się, jak zdobyć miejsce w wielkim świecie. Zadania sprawdzają postacie, przebieg zdarzeń, rolę pieniądza, realistyczny opis i finał na cmentarzu.

Lektura obowiązkowa tylko na poziomie rozszerzonym

Obowiązkowa jest jedna realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska do wyboru: „Ojciec Goriot” Balzaka, „Klub Pickwicka” Dickensa, „Martwe dusze” Gogola albo „Pani Bovary” Flauberta. Egzamin ustny i test historycznoliteracki na poziomie podstawowym nie sprawdzają jej znajomości, ale w wypracowaniu na poziomie podstawowym możesz się na nią powołać jako na lekturę obowiązkową.

Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 40; Informator CKE (PP), s. 9–11.

Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.

Sprawdzian z „Ojca Goriot” z odpowiedziami →

zadań w katalogu
49
zadań w katalogu
typów zadań
8
typów zadań
Quiz w Matury Online — pytanie z tematu „Ojciec Goriot” (Język polski) po sprawdzeniu odpowiedzi, z wynikiem i wyjaśnieniem

Quiz · Ojciec Goriot

„Ojciec Goriot” w Quizie — jak ćwiczysz

49 pytań z tej lektury w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.

Quiz w Matury Online — panel „Filtruj” z zaznaczonym tematem „Ojciec Goriot”, typy zadań i trudność 1–5, pod spodem pytanie z tego tematu
  • Filtrujesz, co chcesz ćwiczyć

    Wybierasz epokę albo lekturę, typ zadania i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.

  • Wyjaśnienie po każdej odpowiedzi

    Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.

  • Powtórki pytań, na których się mylisz

    Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.

  • Trudność dobiera się do Ciebie

    Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.

8 typów zadań — Ojciec Goriot

z 19 typów w całym quizie · liczba pytań · filtr „Typ” w quizie
  • Zamknięte (A–D) 16
  • Otwarte 11
  • Prawda/Fałsz 7
  • Dopasuj 6
  • Luki w tekście 3
  • Uzupełnij 3
  • Wielokrotny wybór 2
  • Wypracowanie 1

Po odpowiedzi — od razu wyjaśnienie

Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.

Wypróbuj bez logowania

Kilka pytań z bazy z lektury „Ojciec Goriot” — kliknij odpowiedź i sprawdź.

Ćwicz lekturę „Ojciec Goriot” w Quizie → darmowe konto: 5 pytań dziennie · bez dziennego limitu od 49 zł/mies.

Wprowadzenie

Ojciec Goriot na maturze

W podstawie programowej powieść stoi w jednym punkcie z „Klubem Pickwicka” Dickensa, „Martwymi duszami” Gogola i „Panią Bovary” Flauberta: obowiązuje jedna z nich (s. 40). Tę samą listę zawiera Informator CKE dla poziomu rozszerzonego (s. 9), więc jeśli w szkole czytaliście właśnie „Ojca Goriot”, możesz na nim oprzeć wypracowanie.

Dotyczy go zasada błędu kardynalnego (s. 18): powieść czyta się w całości, a pomylenie losów bohaterów, np. córek Goriota, może przekreślić pracę. Przywołanie fabuły w formie streszczenia nie jest argumentem (s. 15), dlatego warto mieć przygotowane interpretacje konkretnych scen. Akcja zaczyna się w 1819 r. w Paryżu, a tekst w Wolnych Lekturach kończy dopisek „we wrześniu 1834”.

Powieść należy do cyklu „Komedia ludzka”, a narrator zapewnia czytelnika po angielsku: „All is true”. Balzac napisał ją w latach 30. XIX w. we Francji, jeszcze w epoce romantyzmu; w szkole omawia się ją razem z realizmem, który w Polsce rozwinął się w pozytywizmie.

Zadania w naszej bazie dotyczą mieszkańców pensjonatu pani Vauquer, córek Goriota, nauk, jakie Rastignac dostaje od pani de Beauséant i od Vautrina, zdemaskowania Vautrina, śmierci i pogrzebu Goriota.

Przed maturą

Powtórka z „Ojca Goriot” krok po kroku

  1. 1

    Odśwież pojęcia

    Zacznij od: Realizm, „Komedia ludzka”, Narrator wszechwiedzący i 5 kolejnych pozycji.

    Pełna lista
  2. 2

    Sprawdź, co umiesz

    8 umiejętności do odhaczenia, od „Pensjonat pani Vauquer” po „Pieniądz jako miara ludzi”.

    Lista umiejętności
  3. 3

    Uważaj na typowe błędy

    5 pułapek, np. „Rastignac jest synem Goriota”. Przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.

    Typowe błędy
  4. 4

    Sprawdź się

    Zadania z bazy mają wyjaśnienie po każdej odpowiedzi.

Zakres materiału

Ojciec Goriot — co musisz umieć

Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019, s. 40) wymaga w zakresie rozszerzonym jednej realistycznej lub naturalistycznej powieści europejskiej; „Ojciec Goriot” Balzaka jest jedną z czterech do wyboru. Cytaty pochodzą z przekładu Amelii Bortnowskiej z 1881 r. (Wolne Lektury); szkolne wydanie może mieć inny przekład i inne brzmienie zdań.

  1. 1

    Pensjonat pani Vauquer

    Gospoda stoi przy ulicy Neuve-Sainte-Geneviève, między Dzielnicą Łacińską a przedmieściem Saint-Marceau. Narrator opisuje ją bardzo dokładnie: wytarte meble, ceratę na stole, zapach, który nazywa „wonią gospody”. Wygląd właścicielki pasuje do domu, a dom do niej. Ten opis jest typowym materiałem zadań o realizmie: otoczenie mówi o ludziach, zanim się odezwą.

  2. 2

    Mieszkańcy gospody

    W pensjonacie mieszkają: pani Couture z Wiktoryną Taillefer, córką bogacza, który się jej wyrzekł; stary Poiret; Vautrin, mężczyzna około czterdziestki w ciemnej peruce; panna Michonneau; ojciec Goriot, były fabrykant makaronu; Eugeniusz de Rastignac, student prawa spod Angoulême. Na obiady przychodzi m.in. Horacy Bianchon, student medycyny i przyjaciel Rastignaca.

  3. 3

    Ojciec, który oddaje wszystko

    Goriot zamieszkał w pensjonacie jako zamożny człowiek, a z czasem przenosił się do coraz tańszych pokoi, aż na trzecie piętro. Pieniądze oddaje córkom: Anastazji, żonie hrabiego de Restaud, i Delfinie, żonie barona de Nucingen. Rastignac widzi przez dziurkę od klucza, jak Goriot nocą zgniata srebrne naczynia, żeby je sprzedać. Córki wstydzą się ojca, a on cieszy się, gdy może je zobaczyć z daleka, na Polach Elizejskich.

  4. 4

    Lekcja pani de Beauséant

    Kuzynka Rastignaca, wicehrabina de Beauséant, wprowadza go do wyższych sfer i udziela mu rady, jak w nich wygrać: „Kto bije bez litości, tego wszyscy się boją”. Ludzie mają być dla niego jak konie pocztowe, które mogą paść na każdej stacji, byle on dotarł do celu. Sama zostaje porzucona przez markiza d'Adjuda, który żeni się z panną de Rochefide, i opuszcza Paryż. Jej los można odczytać jako dowód, że w tym świecie przegrywa ten, kto kocha naprawdę.

  5. 5

    Propozycja Vautrina

    Vautrin proponuje Rastignacowi szybki majątek: student ma zdobyć Wiktorynę Taillefer, a Vautrin postara się, żeby jej brat zginął w pojedynku i siostra odziedziczyła fortunę. Za „nastręczenie” miliona posagu żąda dwustu tysięcy franków. Brat Wiktoryny rzeczywiście ginie w pojedynku. Vautrin zostaje jednak zdemaskowany jako zbiegły galernik Jakub Collin, zwany Trompe-la-Mort; policji pomaga panna Michonneau.

  6. 6

    Śmierć i pogrzeb Goriota

    Goriot umiera w pensjonacie pod opieką dwóch studentów. Delfina nie przychodzi, a Anastazja zjawia się, gdy ojciec jest już nieprzytomny. Chwytając za włosy pochylonych nad nim Rastignaca i Bianchona, Goriot woła „Ach! Moje anioły!”, a narrator mówi, że „mylił się po raz ostatni”. Pogrzeb urządzają studenci (krótka modlitwa jest opłacona „za pieniądze studenta”), a za karawanem jadą tylko dwa puste powozy z herbami zięciów.

Pokaż pozostałe 2
  1. 7

    Finał: „Teraz my się spróbujemy!”

    Po pogrzebie na cmentarzu Père-Lachaise Rastignac patrzy na Paryż, na dzielnicę, w której żyje wykwintne towarzystwo, i rzuca wyzwanie: „Teraz my się spróbujemy!”. Zaraz potem idzie na obiad do Delfiny. Zakończenie można czytać jako koniec jego młodzieńczej naiwności: student przyjmuje reguły świata, który przed chwilą pochował Goriota.

  2. 8

    Pieniądz jako miara ludzi

    Prawie każda relacja w powieści ma swoją cenę: czynsz w pensjonacie, posag Wiktoryny, długi Anastazji, utrzymanie studenta przysyłane przez rodzinę. Vautrin mówi otwarcie, że w Paryżu sukces zależy od pieniędzy i bezwzględności. W zadaniach otwartych trzeba podać przykłady takich zależności i powiedzieć, co z nich wynika dla obrazu społeczeństwa.

Typowe błędy

Tu łatwo stracić punkty

Rozróżnienia, na których łatwo stracić punkt, i sposób, żeby ich nie pomylić.

✗ Błąd

Rastignac jest synem Goriota

✓ Poprawnie

Rastignac to student z prowincji, sąsiad Goriota z pensjonatu; zbliża się do niego przez Delfinę

Dlaczego: Pokrewieństwa w tej powieści są ważne: Anastazja i Delfina to córki Goriota, a pani de Beauséant to kuzynka Rastignaca. Pomylenie ich to błąd dotyczący losów głównych bohaterów.

✗ Błąd

Córki czuwają przy umierającym ojcu

✓ Poprawnie

Delfina nie przychodzi, Anastazja zjawia się, gdy Goriot jest nieprzytomny; przy ojcu są dwaj studenci

Dlaczego: Na tej różnicy opiera się tragizm finału. Ostatnie słowa Goriota są skierowane do Rastignaca i Bianchona, których wziął za córki.

✗ Błąd

Rastignac żeni się z Wiktoryną Taillefer i dostaje jej majątek

✓ Poprawnie

Rastignac nie wiąże się z Wiktoryną; zostaje z Delfiną de Nucingen

Dlaczego: Plan Vautrina upada wraz z jego aresztowaniem. Pytania o Vautrina sprawdzają, czy odróżniasz jego propozycję od tego, co faktycznie się dzieje.

✗ Błąd

Vautrin to były kupiec, za którego się podaje

✓ Poprawnie

Vautrin to zbiegły galernik Jakub Collin, zwany Trompe-la-Mort

Dlaczego: W pensjonacie uchodzi za byłego kupca. Prawdę ujawnia policja, której pomaga panna Michonneau.

Pokaż pozostałe 1
✗ Błąd

Okrzyk Rastignaca na cmentarzu brzmi w każdym wydaniu tak samo

✓ Poprawnie

U Bortnowskiej Rastignac woła „Teraz my się spróbujemy!”, w innych przekładach to zdanie brzmi inaczej

Dlaczego: Jeśli czytałeś inne wydanie, cytuj własny przekład albo opisz scenę bez cytatu: student na cmentarzu rzuca wyzwanie Paryżowi.

Do zapamiętania

Pojęcia i terminy do powtórzenia

Bez znajomości tych pojęć nie ma o czym mówić.

Realizm
Kierunek, który przedstawia świat wiarygodnie, z dokładnym opisem otoczenia i społeczeństwa
„Komedia ludzka”
Cykl powieści Balzaka, do którego należy „Ojciec Goriot”
Narrator wszechwiedzący
Narrator, który zna myśli postaci i komentuje zdarzenia, np. zapewnia, że „All is true”
Pensjonat pani Vauquer
Tania gospoda w Paryżu, w której mieszkają Goriot, Rastignac i Vautrin
Awans społeczny
Droga Rastignaca z prowincji do salonów, temat jego rozmów z panią de Beauséant i Vautrinem
Trompe-la-Mort
Przezwisko Vautrina, czyli Jakuba Collina, w świecie przestępczym
Miłość ojcowska
Uczucie Goriota do córek, posunięte do całkowitego poświęcenia
Père-Lachaise
Cmentarz, na którym pochowano Goriota i na którym Rastignac rzuca wyzwanie Paryżowi

Przykłady z bazy

Zobacz, jak wyglądają zadania z działu „Ojciec Goriot”

Poniżej 6 prawdziwych zadań z bazy — każde innego typu.

🎩 Ojciec Goriot ◉ Zamknięte (A–D) ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe Autorskie · PP 1 pkt

Kim jest Wiktoryna Taillefer?

A córką bogacza, której ojciec jej nie uznaje
B młodszą siostrą Eugeniusza spod Angoulême
C pokojówką baronowej de Nucingen
D wychowanicą wicehrabiny de Beauséant
🎩 Ojciec Goriot ⚖ Prawda/Fałsz ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie Autorskie · PP 3 pkt

Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących Delfiny de Nucingen.

Delfina dała Eugeniuszowi sto franków i poprosiła, by zagrał za nie w ruletę.

P F

Delfina wybrała dla Eugeniusza mieszkanie przy ulicy du Helder.

P F

Delfina przyszła na pogrzeb ojca i stała nad jego grobem.

P F
🎩 Ojciec Goriot ⇄ Dopasuj ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie Autorskie · PP 4 pkt

Dopasuj miejsce do wydarzenia, które się w nim rozgrywa.

cmentarz Père-Lachaise
→
Palais-Royal
→
Ogród Botaniczny
→
ulica d'Artois
→
Do wyboru: pogrzeb Goriota i wyzwanie rzucone Paryżowirozmowa panny Michonneau i Poireta z agentemgra w ruletę za pieniądze Delfinymieszkanie wybrane dla Eugeniusza przez Delfinę
🎩 Ojciec Goriot ⎽ Luki w tekście ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe 🤖 Ocena AI Autorskie · PP 2 pkt
Goriot nie mógł swobodnie bywać u córek, więc w pogodne dni chodził na (1), by zobaczyć je w przejeżdżających powozach. Na piersi nosił medalion, na którym wyryto imiona Anastazja i (2).
🎩 Ojciec Goriot ✎ Otwarte ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie 🤖 Ocena AI Autorskie · PP 2 pkt

Narrator „Ojca Goriot” zapewnia czytelnika (po angielsku: All is true), że opowiadana historia jest prawdziwa. Wskaż dwie cechy powieści realistycznej widoczne w utworze i każdą poprzyj przykładem.

🎩 Ojciec Goriot 📄 Wypracowanie ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie Autorskie · PP 10 pkt

Czy bezgraniczna miłość rodzicielska może stać się przyczyną klęski? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do „Ojca Goriot” Honoré de Balzaka. W pracy wykorzystaj wybrany kontekst. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów.

Jak się uczyć

Strategia opanowania działu

Kroki w kolejności, w jakiej naprawdę warto je wykonać.

  1. 1

    Narysuj mapę postaci: Goriot, jego dwie córki i ich mężowie, Rastignac z panią de Beauséant, mieszkańcy pensjonatu. Większość zadań zamkniętych sprawdza właśnie te powiązania.

  2. 2

    Zapisz trzech „nauczycieli” Rastignaca (pani de Beauséant, Vautrin, Goriot) i do każdego jedną radę albo przykład, którego mu udziela.

  3. 3

    Przeczytaj jeszcze raz trzy sceny: opis pensjonatu, śmierć Goriota i ostatnią stronę powieści. Z nich pochodzi materiał do zadań otwartych.

  4. 4

    Przygotuj dwa argumenty do wypracowania, np. o miłości rodzicielskiej, która niszczy kochającego, i o pieniądzu jako mierze wartości człowieka.

  5. 5

    Po zadaniach z bazy sprawdź, czy nie mylisz Anastazji z Delfiną. Na pomyłkach w losach bohaterów najłatwiej stracić punkty.

Lektury do porównania

Z czym porównać tę lekturę

W wypracowaniu i na maturze ustnej odwołujesz się do kilku tekstów naraz. Te lektury mają wspólny motyw albo problem, a każda ma własną stronę z zadaniami.

FAQ

FAQ — Ojciec Goriot

Czy „Ojciec Goriot” jest lekturą obowiązkową?
Na poziomie rozszerzonym obowiązuje jedna z czterech powieści: „Ojciec Goriot”, „Klub Pickwicka”, „Martwe dusze” albo „Pani Bovary” (Dz.U. 2024 poz. 1019, s. 40). Wybór należy do szkoły. Na poziomie podstawowym możesz się na nią powołać w wypracowaniu jako na lekturę obowiązkową (Informator CKE, PP, s. 10).
Który przekład czytać?
W Wolnych Lekturach jest przekład Amelii Bortnowskiej z 1881 r. i z niego pochodzą cytaty na tej stronie. Istnieje też przekład Tadeusza Boya-Żeleńskiego, w którym te same zdania brzmią inaczej; szkolne wydanie może być w którymś z nich. Fabuła i postacie są te same.
Do jakich tematów wypracowania pasuje „Ojciec Goriot”?
Do tematów o relacjach rodziców i dzieci, o poświęceniu i niewdzięczności, o pieniądzu i awansie społecznym, o wielkim mieście, o dojrzewaniu i utracie złudzeń. Powieść dobrze zestawia się z „Lalką” (majątek i pochodzenie) i ze „Skąpcem” (rodzice i dzieci, pieniądz).
Czy powieść przyda się na maturze ustnej?
Na liście zadań jawnych nie ma pytań o „Ojca Goriot”, ale powieść może być kontekstem. Pasuje do zagadnień „Jaką rolę w relacjach międzyludzkich odgrywają majątek i pochodzenie?” (do „Lalki”), „Przyczyny nieporozumień między rodzicami a dziećmi” i „Czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym?” (do „Skąpca”) i „Ile człowiek jest gotów poświęcić dla innych?” (do „Zbrodni i kary”).
Jak zrobić powtórkę z „Ojca Goriot” przed maturą?
Sprawdza się taka kolejność. 1) Narysuj mapę postaci: Goriot, jego dwie córki i ich mężowie, Rastignac z panią de Beauséant, mieszkańcy pensjonatu. 2) Zapisz trzech „nauczycieli” Rastignaca (pani de Beauséant, Vautrin, Goriot) i do każdego jedną radę albo przykład, którego mu udziela. 3) Przeczytaj jeszcze raz trzy sceny: opis pensjonatu, śmierć Goriota i ostatnią stronę powieści. Na koniec rozwiąż pełny sprawdzian z „Ojca Goriot”.

Powiązane działy

Wiedza z działu „Ojciec Goriot” przyda Ci się też tutaj:

← Wróć do wszystkich epok języka polskiego

Ojciec Goriot do matury 2027

49 zadań z tego działu w quizie z wyjaśnieniami, powtórkami i oceną AI. Subskrypcja odblokowuje cały katalog i pozostałe przedmioty — anulujesz, kiedy chcesz.

Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu