Honoré de Balzac
„Ojciec Goriot” Honoré de Balzaka to powieść o paryskim pensjonacie, w którym stary ojciec oddaje wszystko córkom, a młody student uczy się, jak zdobyć miejsce w wielkim świecie. Zadania sprawdzają postacie, przebieg zdarzeń, rolę pieniądza, realistyczny opis i finał na cmentarzu.
Lektura obowiązkowa tylko na poziomie rozszerzonym
Obowiązkowa jest jedna realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska do wyboru: „Ojciec Goriot” Balzaka, „Klub Pickwicka” Dickensa, „Martwe dusze” Gogola albo „Pani Bovary” Flauberta. Egzamin ustny i test historycznoliteracki na poziomie podstawowym nie sprawdzają jej znajomości, ale w wypracowaniu na poziomie podstawowym możesz się na nią powołać jako na lekturę obowiązkową.
Źródło: Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019), s. 40; Informator CKE (PP), s. 9–11.
Konto zakładasz w minutę · pełny dostęp od 49 zł/mies.
Sprawdzian z „Ojca Goriot” z odpowiedziami →

Quiz · Ojciec Goriot
49 pytań z tej lektury w jednym miejscu. Wybierasz je filtrem, po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a quiz sam dobiera trudność i wraca do Twoich błędów.

Wybierasz epokę albo lekturę, typ zadania i trudność 1–5. Przy każdej opcji widzisz, ile pytań zostaje w puli.
Od razu wiesz, czy dobrze — i dlaczego. Zadania otwarte ocenia AI według zasad oceniania CKE, z punktacją częściową.
Pytanie z błędem wraca po kilku dniach z plakietką „Powtórka”. Powtórki zajmują najwyżej 30% sesji; wyłączasz je jednym przełącznikiem.
Quiz liczy Twój poziom z ostatnich odpowiedzi i podsuwa pytania, przy których trafiasz ok. 70% — nie za łatwe, nie za trudne.
Zaznaczasz odpowiedź, klikasz „Sprawdź” i widzisz, która była poprawna i dlaczego. Możesz też odsłonić odpowiedź bez rozwiązywania albo pominąć pytanie.
Kilka pytań z bazy z lektury „Ojciec Goriot” — kliknij odpowiedź i sprawdź.
Wprowadzenie
W podstawie programowej powieść stoi w jednym punkcie z „Klubem Pickwicka” Dickensa, „Martwymi duszami” Gogola i „Panią Bovary” Flauberta: obowiązuje jedna z nich (s. 40). Tę samą listę zawiera Informator CKE dla poziomu rozszerzonego (s. 9), więc jeśli w szkole czytaliście właśnie „Ojca Goriot”, możesz na nim oprzeć wypracowanie.
Dotyczy go zasada błędu kardynalnego (s. 18): powieść czyta się w całości, a pomylenie losów bohaterów, np. córek Goriota, może przekreślić pracę. Przywołanie fabuły w formie streszczenia nie jest argumentem (s. 15), dlatego warto mieć przygotowane interpretacje konkretnych scen. Akcja zaczyna się w 1819 r. w Paryżu, a tekst w Wolnych Lekturach kończy dopisek „we wrześniu 1834”.
Powieść należy do cyklu „Komedia ludzka”, a narrator zapewnia czytelnika po angielsku: „All is true”. Balzac napisał ją w latach 30. XIX w. we Francji, jeszcze w epoce romantyzmu; w szkole omawia się ją razem z realizmem, który w Polsce rozwinął się w pozytywizmie.
Zadania w naszej bazie dotyczą mieszkańców pensjonatu pani Vauquer, córek Goriota, nauk, jakie Rastignac dostaje od pani de Beauséant i od Vautrina, zdemaskowania Vautrina, śmierci i pogrzebu Goriota.
Przed maturą
Zacznij od: Realizm, „Komedia ludzka”, Narrator wszechwiedzący i 5 kolejnych pozycji.
Pełna lista8 umiejętności do odhaczenia, od „Pensjonat pani Vauquer” po „Pieniądz jako miara ludzi”.
Lista umiejętności5 pułapek, np. „Rastignac jest synem Goriota”. Przy każdej jest poprawna wersja i wyjaśnienie.
Typowe błędyZadania z bazy mają wyjaśnienie po każdej odpowiedzi.
Zakres materiału
Podstawa programowa (Dz.U. 2024 poz. 1019, s. 40) wymaga w zakresie rozszerzonym jednej realistycznej lub naturalistycznej powieści europejskiej; „Ojciec Goriot” Balzaka jest jedną z czterech do wyboru. Cytaty pochodzą z przekładu Amelii Bortnowskiej z 1881 r. (Wolne Lektury); szkolne wydanie może mieć inny przekład i inne brzmienie zdań.
Gospoda stoi przy ulicy Neuve-Sainte-Geneviève, między Dzielnicą Łacińską a przedmieściem Saint-Marceau. Narrator opisuje ją bardzo dokładnie: wytarte meble, ceratę na stole, zapach, który nazywa „wonią gospody”. Wygląd właścicielki pasuje do domu, a dom do niej. Ten opis jest typowym materiałem zadań o realizmie: otoczenie mówi o ludziach, zanim się odezwą.
W pensjonacie mieszkają: pani Couture z Wiktoryną Taillefer, córką bogacza, który się jej wyrzekł; stary Poiret; Vautrin, mężczyzna około czterdziestki w ciemnej peruce; panna Michonneau; ojciec Goriot, były fabrykant makaronu; Eugeniusz de Rastignac, student prawa spod Angoulême. Na obiady przychodzi m.in. Horacy Bianchon, student medycyny i przyjaciel Rastignaca.
Goriot zamieszkał w pensjonacie jako zamożny człowiek, a z czasem przenosił się do coraz tańszych pokoi, aż na trzecie piętro. Pieniądze oddaje córkom: Anastazji, żonie hrabiego de Restaud, i Delfinie, żonie barona de Nucingen. Rastignac widzi przez dziurkę od klucza, jak Goriot nocą zgniata srebrne naczynia, żeby je sprzedać. Córki wstydzą się ojca, a on cieszy się, gdy może je zobaczyć z daleka, na Polach Elizejskich.
Kuzynka Rastignaca, wicehrabina de Beauséant, wprowadza go do wyższych sfer i udziela mu rady, jak w nich wygrać: „Kto bije bez litości, tego wszyscy się boją”. Ludzie mają być dla niego jak konie pocztowe, które mogą paść na każdej stacji, byle on dotarł do celu. Sama zostaje porzucona przez markiza d'Adjuda, który żeni się z panną de Rochefide, i opuszcza Paryż. Jej los można odczytać jako dowód, że w tym świecie przegrywa ten, kto kocha naprawdę.
Vautrin proponuje Rastignacowi szybki majątek: student ma zdobyć Wiktorynę Taillefer, a Vautrin postara się, żeby jej brat zginął w pojedynku i siostra odziedziczyła fortunę. Za „nastręczenie” miliona posagu żąda dwustu tysięcy franków. Brat Wiktoryny rzeczywiście ginie w pojedynku. Vautrin zostaje jednak zdemaskowany jako zbiegły galernik Jakub Collin, zwany Trompe-la-Mort; policji pomaga panna Michonneau.
Goriot umiera w pensjonacie pod opieką dwóch studentów. Delfina nie przychodzi, a Anastazja zjawia się, gdy ojciec jest już nieprzytomny. Chwytając za włosy pochylonych nad nim Rastignaca i Bianchona, Goriot woła „Ach! Moje anioły!”, a narrator mówi, że „mylił się po raz ostatni”. Pogrzeb urządzają studenci (krótka modlitwa jest opłacona „za pieniądze studenta”), a za karawanem jadą tylko dwa puste powozy z herbami zięciów.
Po pogrzebie na cmentarzu Père-Lachaise Rastignac patrzy na Paryż, na dzielnicę, w której żyje wykwintne towarzystwo, i rzuca wyzwanie: „Teraz my się spróbujemy!”. Zaraz potem idzie na obiad do Delfiny. Zakończenie można czytać jako koniec jego młodzieńczej naiwności: student przyjmuje reguły świata, który przed chwilą pochował Goriota.
Prawie każda relacja w powieści ma swoją cenę: czynsz w pensjonacie, posag Wiktoryny, długi Anastazji, utrzymanie studenta przysyłane przez rodzinę. Vautrin mówi otwarcie, że w Paryżu sukces zależy od pieniędzy i bezwzględności. W zadaniach otwartych trzeba podać przykłady takich zależności i powiedzieć, co z nich wynika dla obrazu społeczeństwa.
Typowe błędy
Rozróżnienia, na których łatwo stracić punkt, i sposób, żeby ich nie pomylić.
Rastignac jest synem Goriota
Rastignac to student z prowincji, sąsiad Goriota z pensjonatu; zbliża się do niego przez Delfinę
Dlaczego: Pokrewieństwa w tej powieści są ważne: Anastazja i Delfina to córki Goriota, a pani de Beauséant to kuzynka Rastignaca. Pomylenie ich to błąd dotyczący losów głównych bohaterów.
Córki czuwają przy umierającym ojcu
Delfina nie przychodzi, Anastazja zjawia się, gdy Goriot jest nieprzytomny; przy ojcu są dwaj studenci
Dlaczego: Na tej różnicy opiera się tragizm finału. Ostatnie słowa Goriota są skierowane do Rastignaca i Bianchona, których wziął za córki.
Rastignac żeni się z Wiktoryną Taillefer i dostaje jej majątek
Rastignac nie wiąże się z Wiktoryną; zostaje z Delfiną de Nucingen
Dlaczego: Plan Vautrina upada wraz z jego aresztowaniem. Pytania o Vautrina sprawdzają, czy odróżniasz jego propozycję od tego, co faktycznie się dzieje.
Vautrin to były kupiec, za którego się podaje
Vautrin to zbiegły galernik Jakub Collin, zwany Trompe-la-Mort
Dlaczego: W pensjonacie uchodzi za byłego kupca. Prawdę ujawnia policja, której pomaga panna Michonneau.
Okrzyk Rastignaca na cmentarzu brzmi w każdym wydaniu tak samo
U Bortnowskiej Rastignac woła „Teraz my się spróbujemy!”, w innych przekładach to zdanie brzmi inaczej
Dlaczego: Jeśli czytałeś inne wydanie, cytuj własny przekład albo opisz scenę bez cytatu: student na cmentarzu rzuca wyzwanie Paryżowi.
Do zapamiętania
Bez znajomości tych pojęć nie ma o czym mówić.
Przykłady z bazy
Poniżej 6 prawdziwych zadań z bazy — każde innego typu.
Delfina dała Eugeniuszowi sto franków i poprosiła, by zagrał za nie w ruletę.
P FDelfina wybrała dla Eugeniusza mieszkanie przy ulicy du Helder.
P FDelfina przyszła na pogrzeb ojca i stała nad jego grobem.
P FJak się uczyć
Kroki w kolejności, w jakiej naprawdę warto je wykonać.
Narysuj mapę postaci: Goriot, jego dwie córki i ich mężowie, Rastignac z panią de Beauséant, mieszkańcy pensjonatu. Większość zadań zamkniętych sprawdza właśnie te powiązania.
Zapisz trzech „nauczycieli” Rastignaca (pani de Beauséant, Vautrin, Goriot) i do każdego jedną radę albo przykład, którego mu udziela.
Przeczytaj jeszcze raz trzy sceny: opis pensjonatu, śmierć Goriota i ostatnią stronę powieści. Z nich pochodzi materiał do zadań otwartych.
Przygotuj dwa argumenty do wypracowania, np. o miłości rodzicielskiej, która niszczy kochającego, i o pieniądzu jako mierze wartości człowieka.
Po zadaniach z bazy sprawdź, czy nie mylisz Anastazji z Delfiną. Na pomyłkach w losach bohaterów najłatwiej stracić punkty.
Lektury do porównania
W wypracowaniu i na maturze ustnej odwołujesz się do kilku tekstów naraz. Te lektury mają wspólny motyw albo problem, a każda ma własną stronę z zadaniami.
FAQ
Wiedza z działu „Ojciec Goriot” przyda Ci się też tutaj:
49 zadań z tego działu w quizie z wyjaśnieniami, powtórkami i oceną AI. Subskrypcja odblokowuje cały katalog i pozostałe przedmioty — anulujesz, kiedy chcesz.
Pełny dostęp od 49 zł/mies. · jednorazowo 59 zł na 30 dni (BLIK / Przelewy24 / Google Pay / Apple Pay / Revolut / Karta) · subskrypcję anulujesz w 1 kliknięciu
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).