Sprawdzian z kwasów karboksylowych i estrów

Poprawna odpowiedź: 1–A, 2–D, 3–B, 4–C

• 1. $\mathrm{HCOOH}$ → A. kwas mrówkowy
• 2. $\mathrm{CH}{}_3\mathrm{COOH}$ → D. kwas octowy
• 3. $\mathrm{C}{}_{15}\mathrm{H}{}_{31}\mathrm{COOH}$ → B. kwas palmitynowy
• 4. $\mathrm{C}{}_{17}\mathrm{H}{}_{35}\mathrm{COOH}$ → C. kwas stearynowy

Kwas mrówkowy (metanowy) ma jeden atom węgla, octowy (etanowy) dwa. Palmitynowy ma 16 atomów węgla: 15 w reszcie i jeden w grupie $-\mathrm{COOH}$. Stearynowy ma ich 18. Oba wyższe kwasy są nasycone, bo reszta spełnia wzór $\mathrm{C}{}_n\mathrm{H}{}_{2n+1}$.

Poprawna odpowiedź: (1) propanian butylu; (2) hydroliza

Nazwa estru zaczyna się od reszty kwasu (propanian), a kończy na grupie z alkoholu (butyl), stąd propanian butylu $\mathrm{C}{}_2\mathrm{H}{}_5\mathrm{COOC}{}_4\mathrm{H}{}_9$. Estryfikacja jest odwracalna, a reakcja odwrotna z udziałem wody to hydroliza estru.

Poprawna odpowiedź: F, F, P, P

W twardej wodzie aniony mydła tworzą z jonami wapnia i magnezu nierozpuszczalny osad, więc mydło słabiej myje (fałsz). Ester glicerolu z kwasem tłuszczowym to tłuszcz, a mydło to sól takiego kwasu (fałsz). Sole wapniowe detergentów się nie strącają (prawda). Mydła sodowe są stałe, potasowe miękkie (prawda).

Poprawna odpowiedź: A, B, D, E

Kwasy karboksylowe zachowują się jak typowe kwasy: z magnezem czy cynkiem dają sól i wodór, a z zasadami sól i wodę. Z alkoholami tworzą estry. Dwie grupy $-\mathrm{COOH}$ łączą się dwoma wiązaniami wodorowymi w dimer. Fałszywe jest zdanie o mocy: to kwasy słabe, np. dla kwasu octowego $K_a\approx 1,8\cdot 10^{-5}$.

Poprawna odpowiedź: C

Zachodzi reakcja $\mathrm{CH}{}_3\mathrm{COOC}{}_2\mathrm{H}{}_5+\mathrm{NaOH}\to \mathrm{CH}{}_3\mathrm{COONa}+\mathrm{C}{}_2\mathrm{H}{}_5\mathrm{OH}$. Kwas octowy nie zostaje w roztworze, bo od razu reaguje z zasadą i powstaje sól. Anion octanowy nie tworzy już estru z alkoholem, dlatego hydroliza zasadowa biegnie do końca. Tak samo zmydla się tłuszcze.