Sprawdzian z pochodnych tlenowych

Poprawna odpowiedź: (1) drugorzędowym

Rzędowość alkoholu to liczba atomów węgla związanych z węglem, który niesie grupę $-\mathrm{OH}$. Dwa takie atomy oznaczają alkohol drugorzędowy, np. propan-2-ol. Przy utlenianiu daje on keton, a alkohol pierwszorzędowy aldehyd.

Poprawna odpowiedź: 1–D, 2–C, 3–A, 4–B

• 1. alkohol → D. $-\mathrm{OH}$ (przy nasyconym atomie węgla)
• 2. aldehyd → C. $-\mathrm{CHO}$
• 3. keton → A. grupa $\mathrm{C}=\mathrm{O}$ połączona z dwoma atomami węgla
• 4. kwas karboksylowy → B. $-\mathrm{COOH}$

Alkohole mają grupę hydroksylową, aldehydy grupę $-\mathrm{CHO}$ na końcu łańcucha, a ketony grupę karbonylową wewnątrz łańcucha, bez wodoru przy węglu karbonylowym. Grupa karboksylowa $-\mathrm{COOH}$ łączy karbonyl z hydroksylem i wyznacza kwasy karboksylowe.

Poprawna odpowiedź: F, P, P, P

Alkohole z grupami $-\mathrm{OH}$ przy sąsiednich atomach węgla, jak glikol i glicerol, roztwarzają $\mathrm{Cu}(\mathrm{OH}){}_2$ i dają szafirowy roztwór, więc pierwsze zdanie jest fałszywe. Glikol obniża temperaturę krzepnięcia wody, stąd płyny do chłodnic. Glicerol połączony estrowo z trzema resztami kwasów tłuszczowych to tłuszcz.

Poprawna odpowiedź: B, C, D

Najprostszy aldehyd to metanal, a najprostszy keton to propanon, bo w ketonie węgiel karbonylowy musi mieć dwóch sąsiadów węglowych. Aldehydy redukują odczynniki Tollensa i Fehlinga, ketony nie. Utlenianie aldehydu daje kwas karboksylowy, a nie keton.

Poprawna odpowiedź: C

W fenolu grupa $-\mathrm{OH}$ jest związana z pierścieniem, który stabilizuje anion fenolanowy, dlatego fenol jest słabym kwasem: $\mathrm{C}{}_6\mathrm{H}{}_5\mathrm{OH}+\mathrm{NaOH}\to \mathrm{C}{}_6\mathrm{H}{}_5\mathrm{ONa}+\mathrm{H}{}_2\mathrm{O}$. Etanol z wodorotlenkiem sodu nie reaguje. Z sodem reagują oba związki, a fenol nie ma rzędowości, bo nie jest alkoholem.