📖 Sprawdzian z lektury
„Biblia”: fakty z tekstu, które musisz mieć w głowie
Na sprawdzianie z Biblii nauczyciel pyta konkretnie: co Bóg stworzył którego dnia, z czego ulepił człowieka, dokąd poszedł Kain po zabójstwie brata, ile dni padał deszcz w czasie potopu, co Abraham złożył w ofierze zamiast Izaaka, jakie wieści przynieśli Hiobowi posłańcy i kim byli jego przyjaciele, co znaczy „marność nad marnościami”, kim jest Szulamitka, na jakiej wyspie Jan miał objawienie i co otrzymał każdy z czterech jeźdźców. Ta strona zbiera takie fakty z odesłaniem do księgi i rozdziału, krótkie cytaty sprawdzone w Biblii Tysiąclecia i pytania z naszego banku.
Jak zbudowane są fragmenty „Biblii” z listy lektur
- Fragmenty z listy lektur
- Księga Rodzaju (na sprawdzianach zwykle rozdz. 1–4, 6–9, 11 i 22), Księga Hioba, Księga Koheleta, wybrane psalmy, Pieśń nad Pieśniami, Apokalipsa św. Jana i wybrane przypowieści z Ewangelii. Pięć pierwszych należy do Starego Testamentu, przypowieści i Apokalipsa do Nowego. Na maturze ustnej są pytania jawne z Hioba, Koheleta i Apokalipsy.
- Księga Rodzaju
- Pierwsza księga Biblii, 50 rozdziałów. Są w niej dwa opisy stworzenia. W pierwszym (Rdz 1–2,3) działa „Bóg”, świat powstaje w sześć dni, a każdy dzień zamyka ta sama formuła o wieczorze i poranku. W drugim (od Rdz 2,4) działa „Pan Bóg”: ulepia człowieka z prochu, sadzi ogród w Eden, z żebra buduje niewiastę. Potem: upadek, Kain i Abel, rodowody, potop, wieża Babel i dzieje Abrahama.
- Księga Hioba
- 42 rozdziały. Rama opowieści: rozdz. 1–2 (dwie rozmowy Boga z szatanem, nieszczęścia Hioba, przyjście przyjaciół) i koniec rozdz. 42 (gniew Boga na przyjaciół, podwojony majątek). Środek to mowy: skarga Hioba (3), mowy Elifaza, Bildada i Sofara na przemian z odpowiedziami Hioba, mowa młodego Elihu (32–37) i odpowiedź Pana z wichru (38–41).
- Kohelet i Psalmy
- Kohelet (w tym wydaniu tytuł „Księga Koheleta, Eklezjastesa”) ma 12 rozdziałów. Mówi w pierwszej osobie jako syn Dawida i król w Jeruzalem, który sprawdził mądrość, bogactwo i przyjemności i wszystko uznał za marność. Księga Psalmów liczy 150 psalmów; wiele ma nagłówek, np. „Psalm. Dawidowy.” (Ps 23), „Błaganie Mojżesza, męża Bożego” (Ps 90), „Pieśń stopni” (Ps 130).
- Pieśń nad Pieśniami
- 8 rozdziałów; pierwszy werset łączy tytuł z imieniem Salomona. To wymiana wyznań miłosnych kobiety i mężczyzny; w tym wydaniu mówiący nie są podpisani, trzeba ich rozpoznać po treści. Ukochana zwraca się do „córek jerozolimskich”, ukochany nazywa ją siostrą i oblubienicą, w rozdz. 7 pada imię Szulamitka. Obrazy biorą się z przyrody: lilie, gazele, winnice, ogród.
- Apokalipsa św. Jana
- Ostatnia księga Biblii, 22 rozdziały. Narrator mówi o sobie „Ja, Jan”: widzenie miał na wyspie Patmos w dzień Pański. Kolejne wizje układają się w serie po siedem: listy do siedmiu Kościołów, siedem pieczęci, siedem trąb, siedem czasz gniewu. Księga kończy się obrazem nieba nowego i ziemi nowej.
- Przypowieści
- Krótkie opowiadania Jezusa z ukrytym pouczeniem: o siewcy (Mt 13), o talentach (Mt 25), o miłosiernym Samarytaninie (Łk 10), o zagubionej owcy, drachmie i synu marnotrawnym (Łk 15), o bogaczu i Łazarzu (Łk 16). Przypowieść o siewcy kończy się wezwaniem, by słuchał ten, kto ma uszy.
- Kontekst (spoza tekstu)
- Biblia Tysiąclecia to polski przekład katolicki z języków oryginalnych, wydany po raz pierwszy w 1965 roku, stąd nazwa (tysiąclecie chrztu Polski). Na lekcji mówi się o gatunkach: Hiob i Kohelet to księgi mądrościowe, Pieśń nad Pieśniami to liryka miłosna, Apokalipsa to apokalipsa (objawienie o końcu świata), przypowieść to parabola.
Chronologia: 20 kroków po księgach
Księgi w kolejności Biblii, rozdziały wg numeracji Biblii Tysiąclecia (Rdz — Księga Rodzaju, Hi — Hioba, Ps — Psalmy, Koh — Koheleta, Pnp — Pieśń nad Pieśniami, Mt i Łk — Ewangelie, Ap — Apokalipsa). Jeśli na sprawdzianie pada pytanie „co wydarzyło się po…”, ta lista to odpowiedź.
- 1
Rdz 1–2,3
Stworzenie w sześć dni: światłość (1), sklepienie nazwane niebem (2), ląd, morze i rośliny (3), ciała niebieskie (4), zwierzęta wodne i ptaki (5), zwierzęta lądowe i człowiek na obraz Boży, mężczyzna i niewiasta (6). Siódmego dnia Bóg odpoczął, pobłogosławił ten dzień i uczynił go świętym.
- 2
Rdz 2
Pan Bóg ulepił człowieka z prochu ziemi i tchnął w jego nozdrza tchnienie życia. Posadził ogród w Eden, a w nim drzewo życia i drzewo poznania dobra i zła; z tego drugiego zakazał jeść. Mężczyzna nadał nazwy zwierzętom. Z żebra, wyjętego we śnie, Pan Bóg zbudował niewiastę.
- 3
Rdz 3
Wąż, najbardziej przebiegły ze zwierząt lądowych, obiecuje, że ludzie będą jak Bóg. Niewiasta zrywa owoc i daje mężowi. Oboje widzą, że są nadzy, i chowają się przed Bogiem. Mężczyzna zrzuca winę na niewiastę, ona na węża. Kary: wąż ma się czołgać, kobieta rodzić w bólu, mężczyzna pracować w pocie czoła. Mężczyzna nadaje żonie imię Ewa. Bóg wygania ich z Edenu i stawia cherubów przy drodze do drzewa życia.
- 4
Rdz 4
Kain uprawia rolę, Abel jest pasterzem. Bóg wejrzał na ofiarę Abla, na ofiarę Kaina nie. Kain zabija brata na polu i odpowiada Bogu: „Czyż jestem stróżem brata mego?” Zostaje tułaczem, dostaje znamię, żeby nikt go nie zabił, i osiada w kraju Nod, na wschód od Edenu. Ewa rodzi Seta w zamian za Abla.
- 5
Rdz 6–9
Ludzie są niegodziwi, tylko Noe jest prawy. Bóg każe mu zbudować arkę i wprowadzić do niej rodzinę i zwierzęta. Deszcz pada czterdzieści dni i nocy, wody wzbierają przez sto pięćdziesiąt dni. Arka osiada na górach Ararat. Noe wypuszcza kruka, potem trzy razy gołębicę: za drugim razem wraca z listkiem oliwnym, za trzecim nie wraca. Bóg zawiera przymierze: potopu już nie będzie, znakiem jest łuk na obłokach.
- 6
Rdz 11
Ludzie mają jedną mowę. W kraju Szinear budują z cegły miasto i wieżę sięgającą nieba, żeby się nie rozproszyć. Pan pomieszał ich język i rozproszył ich po ziemi; miasto nazwano Babel.
- 7
Rdz 22
Bóg wystawia Abrahama na próbę: każe mu złożyć w ofierze jedynego syna Izaaka w kraju Moria. Trzeciego dnia Izaak niesie drwa i pyta o jagnię. Anioł Pański powstrzymuje rękę ojca, Abraham składa w ofierze barana uwikłanego rogami w zaroślach. Bóg obiecuje mu potomstwo liczne jak gwiazdy.
- 8
Hi 1–2
Hiob z ziemi Us, sprawiedliwy i bogaty, ma siedmiu synów i trzy córki. Szatan pyta, czy Hiob czci Boga za darmo. Za pierwszym razem dostaje władzę nad majątkiem: czterej posłańcy donoszą o Sabejczykach, ogniu z nieba, Chaldejczykach i wichrze, który zawalił dom na dzieci. Za drugim razem nad ciałem, ale bez prawa do życia: Hiob dostaje trąd. Żona mówi: „Złorzecz Bogu i umieraj!”. Przyjaciele siedzą z nim siedem dni i nocy w milczeniu.
- 9
Hi 3–31
Hiob przeklina dzień swoich narodzin. Elifaz z Temanu, Bildad z Szuach i Sofar z Naamy przemawiają kolejno: Bóg nie karze niewinnych, więc Hiob musiał zgrzeszyć i powinien się nawrócić. Hiob po każdej mowie broni swojej niewinności i domaga się odpowiedzi od Boga.
- 10
Hi 32–37
Elihu, syn Barakeela, Buzyta, czekał, bo był najmłodszy. Gniewa się na Hioba, że uważa się za sprawiedliwego, i na przyjaciół, że nie umieli mu odpowiedzieć.
- 11
Hi 38–42
Pan odpowiada Hiobowi z wichru pytaniami o stworzenie świata i o zwierzęta; opisuje hipopotama i krokodyla. Hiob odwołuje swoje słowa. Bóg gniewa się na Elifaza i dwóch przyjaciół, bo nie mówili o Nim prawdy jak Hiob; mają złożyć ofiarę, a Hiob ma się za nich modlić. Pan oddaje Hiobowi majątek w dwójnasób i znów siedmiu synów i trzy córki. Hiob żyje jeszcze sto czterdzieści lat.
- 12
Ps 1, 8, 23, 90, 130, 137
Psalm 1: szczęśliwy człowiek jest jak drzewo nad płynącą wodą, występni są jak plewa. Psalm 8: czym jest człowiek, że Bóg o nim pamięta, a jednak dał mu władzę nad stworzeniem. Psalm 23: Pan jako pasterz. Psalm 90: tysiąc lat to dla Boga jak dzień wczorajszy, człowiek jest jak trawa. Psalm 130: wołanie z głębokości. Psalm 137: wygnańcy nad rzekami Babilonu wspominają Syjon.
- 13
Koh 1–12
Kohelet ogłasza, że wszystko jest marnością: pokolenia przemijają, „nic zgoła nowego nie ma pod słońcem”. Jako król budował domy, sadził winnice, gromadził srebro i złoto i uznał to za „pogoń za wiatrem”. Mędrca i głupca spotyka ten sam los (2). Wszystko ma swój czas (3). Radzi jeść, pić i cieszyć się owocem pracy, bo to dar Boży. W rozdz. 12 wzywa, by pamiętać o Stwórcy w młodości, opisuje starość i śmierć, a kończy: bój się Boga i przestrzegaj Jego przykazań.
- 14
Pnp 1–8
Ukochana mówi, że jest śniada, lecz piękna, i szuka ukochanego pasterza. Dwa razy szuka go nocą po mieście (3 i 5); za drugim razem strażnicy ją biją. Ukochany opisuje ją obrazami z przyrody i nazywa ogrodem zamkniętym, ona opisuje jego. W rozdz. 7 pada imię Szulamitka. W rozdz. 8 słowa o miłości potężnej jak śmierć i winnica Salomona w Baal-Hamon.
- 15
Mt 13, Mt 25
Przypowieść o siewcy: ziarno pada na drogę, na miejsca skaliste, między ciernie i na ziemię żyzną, która daje plon stokrotny, sześćdziesięciokrotny i trzydziestokrotny. Przypowieść o talentach: słudzy dostają pięć, dwa i jeden talent; dwaj pierwsi pomnażają pieniądze, trzeci zakopuje swój w ziemi i zostaje ukarany.
- 16
Łk 10, 15, 16
Samarytanin opatruje człowieka pobitego przez zbójców, choć minęli go kapłan i lewita, i płaci gospodarzowi dwa denary. Pasterz zostawia dziewięćdziesiąt dziewięć owiec i szuka jednej. Młodszy syn trwoni majątek, pasie świnie i wraca do ojca, który urządza ucztę; starszy brat się gniewa. Bogacz w Otchłani prosi Abrahama o wysłanie Łazarza do pięciu braci i słyszy odmowę.
- 17
Ap 1–7
Jan na wyspie Patmos słyszy głos jak trąba i pisze listy do siedmiu Kościołów w Azji: Efez, Smyrna, Pergamon, Tiatyra, Sardes, Filadelfia, Laodycea. W niebie widzi tron, dwudziestu czterech Starców i cztery Zwierzęta. Baranek otwiera księgę zapieczętowaną na siedem pieczęci; po czterech pierwszych wyjeżdżają jeźdźcy na koniach białym, barwy ognia, czarnym i trupio bladym. Opieczętowanych jest sto czterdzieści cztery tysiące.
- 18
Ap 8–13
Siedmiu aniołów trąbi: spada gwiazda Piołun, z Czeluści wychodzi szarańcza. Wielki znak na niebie: Niewiasta obleczona w słońce i Smok barwy ognia o siedmiu głowach i dziesięciu rogach. Michał i jego aniołowie strącają Smoka na ziemię. Z morza wychodzi Bestia, z ziemi druga Bestia; liczba Bestii to sześćset sześćdziesiąt sześć.
- 19
Ap 14–20
Anioł ogłasza upadek wielkiego Babilonu. Siedem czasz gniewu wylanych na ziemię, morze, rzeki, słońce; królowie zbierają się w Har-Magedon. Wielka Nierządnica na Bestii szkarłatnej i jej upadek. Jeździec na białym koniu, zwany Wiernym i Prawdziwym, pokonuje Bestię. Smok zostaje związany na tysiąc lat, potem następuje sąd przed wielkim białym tronem.
- 20
Ap 21–22
Niebo nowe i ziemia nowa. Z nieba zstępuje Jeruzalem Nowe; Bóg zamieszka z ludźmi i otrze każdą łzę. Miasto ma dwanaście bram z pereł, jest z czystego złota i nie ma w nim świątyni. Rzeka wody życia i drzewo życia. Księga kończy się wołaniem: „Przyjdź, Panie Jezu!”.
Kto jest kim
| Bóg (Pan Bóg) | W Rdz 1 stwarza słowem i widzi, że stworzenie jest dobre. W Rdz 2–3 ulepia człowieka, zakazuje jednego drzewa, karze za nieposłuszeństwo, ale sporządza ludziom odzienie ze skór. W Hiobie pozwala szatanowi na próbę, a na końcu przyznaje rację Hiobowi, nie przyjaciołom. |
| Adam i Ewa | W Rdz 2–3 to „mężczyzna” i „niewiasta”; imię Ewa nadaje żonie mężczyzna po wyroku, imię Adam pada w Rdz 4 i 5. Po zjedzeniu owocu przerzucają winę: on na niewiastę, ona na węża. |
| Wąż | Najbardziej przebiegłe ze zwierząt lądowych. Pyta niewiastę, czy Bóg zakazał jeść z wszystkich drzew, i obiecuje, że ludzie poznają dobro i zło. Za karę ma się czołgać na brzuchu. |
| Kain i Abel | Synowie Ewy. Kain uprawia rolę, Abel jest pasterzem. Kain zabija brata z zazdrości o przyjętą ofiarę, zostaje tułaczem ze znamieniem i osiada w kraju Nod. Ewa rodzi potem Seta. |
| Noe | Jedyny prawy w swoim pokoleniu. Buduje arkę, ma synów Sema, Chama i Jafeta. Po potopie składa ofiarę, a Bóg zawiera z nim przymierze. Żył dziewięćset pięćdziesiąt lat. |
| Abraham i Izaak | Abraham na rozkaz Boga idzie do kraju Moria złożyć w ofierze jedynego syna. Izaak niesie drwa i pyta o jagnię. Anioł zatrzymuje ofiarę, a Abraham dostaje obietnicę potomstwa. |
| Hiob | Człowiek z ziemi Us, sprawiedliwy, prawy i bogobojny. Traci majątek, dzieci i zdrowie, ale nie złorzeczy Bogu. Potem przeklina dzień narodzin, spiera się z przyjaciółmi i żąda odpowiedzi. Po przemowie Pana odwołuje swoje słowa i odzyskuje wszystko w dwójnasób. |
| Szatan (Hi 1–2) | Staje przed Panem wśród synów Bożych. Twierdzi, że Hiob czci Boga tylko dlatego, że jest chroniony i bogaty. Dostaje władzę najpierw nad majątkiem Hioba, potem nad jego ciałem. |
| Żona Hioba | Pojawia się raz: każe mężowi złorzeczyć Bogu i umrzeć. Hiob odpowiada, że mówi jak kobieta szalona. |
| Elifaz, Bildad, Sofar | Przyjaciele Hioba z Temanu, Szuach i Naamy. Przychodzą go pocieszać, siedzą siedem dni w milczeniu, potem tłumaczą mu, że cierpienie jest karą za grzech. Bóg gniewa się na nich na końcu księgi. |
| Elihu | Najmłodszy z rozmówców, syn Barakeela, Buzyta. Zabiera głos dopiero wtedy, gdy trzej przyjaciele zamilkli; gniewa się i na Hioba, i na nich. |
| Kohelet | Mówiący w księdze; przedstawia się jako syn Dawida i król w Jeruzalem. Wszystkiego doświadczył i wszystko uznał za marność; radzi cieszyć się życiem i bać się Boga. |
| Oblubienica i oblubieniec (Pnp) | Zakochani, którzy na przemian wyznają sobie miłość. Ona jest śniada, pilnowała winnic, szuka go nocą po mieście; w rozdz. 7 nazwana Szulamitką. On jest pasterzem, porównywany do gazeli i młodego jelenia. |
| Jan (Ap) | Autor-narrator Apokalipsy; mówi o sobie jako o bracie adresatów i współuczestniku ich ucisku. Przebywał na wyspie Patmos z powodu słowa Bożego. Wszystko, co widzi, ma zapisać w księdze. Dwa razy pada do stóp anioła i słyszy, że pokłon należy się tylko Bogu. |
| Baranek | Stoi „jakby zabity”, ma siedem rogów i siedmioro oczu. Tylko on jest godzien otworzyć księgę z siedmioma pieczęciami. Na końcu Jeruzalem Nowe nazwane jest Oblubienicą, Małżonką Baranka. |
| Smok, Bestie, Niewiasta | Smok barwy ognia (Ap 12) to „Wąż starodawny”, diabeł i szatan; ściga Niewiastę obleczoną w słońce. Bestia z morza ma dziesięć rogów i siedem głów, Bestia z ziemi dwa rogi jak Baranek. Wielka Nierządnica siedzi na Bestii szkarłatnej i nosi imię Wielki Babilon. |
| Postacie przypowieści | Miłosierny Samarytanin, który pomaga pobitemu, choć kapłan i lewita go mijają. Syn marnotrawny, jego ojciec i obrażony starszy brat. Bogacz ubrany w purpurę i bisior i żebrak Łazarz u jego bramy. Siewca i trzech sług z talentami. |
Sceny, o które pytają, z cytatem z tekstu
Każdy cytat jest dosłownym fragmentem utworu (Biblia Tysiąclecia, Wydawnictwo Pallottinum). Możesz go użyć w odpowiedzi otwartej albo w rozprawce.
Rdz 1
Szósty dzień stworzenia
Po zwierzętach lądowych Bóg stwarza człowieka na swój obraz, mężczyznę i niewiastę. Błogosławi im i każe zaludnić ziemię, uczynić ją sobie poddaną i panować nad rybami, ptactwem i zwierzętami. Na koniec widzi, że wszystko, co uczynił, jest bardzo dobre.
Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz, na obraz Boży go stworzył
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytania o kolejność dni i o to, co znaczy stworzenie na obraz Boży, padają zawsze; ten werset trzeba umieć przytoczyć.
Rdz 3
Owoc i wygnanie
Wąż podważa zakaz i obiecuje, że ludzie będą znali dobro i zło jak Bóg. Po zjedzeniu owocu widzą, że są nadzy, robią przepaski i chowają się wśród drzew. Zapytani, przerzucają winę. Bóg karze węża, kobietę i mężczyznę, a potem wygania ludzi z ogrodu, by nie sięgnęli po drzewo życia.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Nauczyciel pyta, na czym polegała pokusa, jakie były kary i kto nadał imię Ewie; to tu uczniowie najczęściej mylą szczegóły.
Rdz 4
Kain i Abel
Bóg przyjmuje ofiarę Abla, a na ofiarę Kaina nie patrzy. Bóg ostrzega Kaina, że grzech czyha u wrót. Kain wywabia brata na pole i zabija go. Na pytanie o Abla odpowiada wymijająco. Za karę ziemia nie da mu plonu, a on sam będzie tułaczem; Bóg daje mu znamię, żeby nikt go nie zabił.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pierwsza zbrodnia w Biblii: pytania o jej przyczynę (zazdrość), o odpowiedź Kaina i o znaczenie znamienia.
Rdz 22
Ofiara Izaaka
Bóg każe Abrahamowi złożyć w ofierze jedynego, umiłowanego syna. Abraham wyrusza rano, bez słowa sprzeciwu. W drodze Izaak pyta, gdzie jest jagnię, a ojciec odpowiada, że Bóg je sobie upatrzy. Na górze anioł powstrzymuje nóż; na miejscu syna ginie baran. Abraham nazywa to miejsce „Pan widzi”.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Próba wiary i posłuszeństwa: nauczyciel pyta, czego dotyczyła próba i co Abraham odpowiedział synowi.
Hi 1–2
Hiob traci wszystko
Posłańcy przychodzą jeden po drugim; każdy ocalał sam, by donieść o nieszczęściu. Ostatni mówi, że wicher zawalił dom na dzieci Hioba. Hiob rozdziera szaty, goli głowę, pada na ziemię i błogosławi imię Pana. Potem, okryty trądem, odpowiada żonie, że skoro przyjmowali dobro z ręki Boga, muszą przyjąć i zło.
Nagi wyszedłem z łona matki i nagi tam wrócę. Dał Pan i zabrał Pan.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: To odpowiedź na pytanie jawne o cierpienie niezawinione: Hiob nie zgrzeszył ustami, choć stracił wszystko.
Hi 38–42
Odpowiedź z wichru
Pan nie wyjaśnia Hiobowi zakładu z szatanem. Pyta go, gdzie był, gdy zakładano ziemię, kto zamknął morze, czy zna drogi światła i ciemności, kto karmi lwiątka i kruki. Hiob przyznaje, że mówił o rzeczach, których nie rozumie, i odwołuje swoje słowa.
Dotąd Cię znałem ze słyszenia, obecnie ujrzałem Cię wzrokiem
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Nauczyciel pyta, dlaczego Bóg nie tłumaczy przyczyn cierpienia i co zmienia się w Hiobie; odpowiedź jest w jego ostatnich słowach.
Koh 3
Czas na wszystko
Kohelet zestawia pary przeciwieństw: czas rodzenia i umierania, sadzenia i wyrywania, płaczu i śmiechu, wojny i pokoju. Człowiek nie pojmie dzieł Boga od początku do końca. Najlepsze, co może zrobić, to cieszyć się i jeść, pić i zaznać szczęścia przy pracy, bo to dar Boży.
Wszystko ma swój czas, i jest wyznaczona godzina na wszystkie sprawy pod niebem
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Z tego fragmentu padają pytania o antytezę i o sens życia u Koheleta; pasuje do pytania jawnego o niestałość świata.
Pnp 8
Miłość jak śmierć
Ukochana prosi, by położył ją jak pieczęć na swoim sercu i ramieniu. Miłości nie zgaszą wielkie wody ani nie zatopią rzeki, a kto chciałby ją kupić całym majątkiem, spotka się z pogardą.
bo jak śmierć potężna jest miłość, a zazdrość jej nieprzejednana jak Szeol
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Najczęściej cytowany werset księgi: pytania o porównanie i o to, jak Pieśń nad Pieśniami rozumie miłość.
Łk 15
Syn marnotrawny
Młodszy syn bierze swoją część majątku, trwoni ją, w czasie głodu pasie świnie i chciałby jeść ich strąki. Wraca, żeby prosić o miejsce najemnika. Ojciec wybiega naprzeciw, każe dać mu najlepszą szatę, pierścień i sandały i zabić utuczone cielę. Starszy syn gniewa się, że jemu nigdy nie dano nawet koźlęcia.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytania dotyczą postawy ojca (miłosierdzie) i starszego brata; w tym samym rozdziale są przypowieści o owcy i drachmie.
Ap 21
Jeruzalem Nowe
Po wojnach, plagach i sądzie Jan widzi niebo nowe i ziemię nową. Z nieba zstępuje Miasto Święte przystrojone jak oblubienica. Zasiadający na tronie mówi, że czyni wszystko nowe. Miasto jest z czystego złota, ma dwanaście bram z pereł, nie ma w nim świątyni ani nocy.
I otrze z ich oczu wszelką łzę, a śmierci już odtąd nie będzie.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie jawne o wizję końca świata wymaga obu stron Apokalipsy: katastrof i tego zakończenia.
Liczby, które trzeba pamiętać
6 + 1 dni
Sześć dni stwarzania, każdy zamknięty formułą o wieczorze i poranku; człowiek powstaje szóstego dnia. Siódmego dnia Bóg odpoczywa i czyni go świętym (Rdz 1–2,3).
300 × 50 × 30 łokci
Wymiary arki: długość, szerokość, wysokość. Deszcz pada 40 dni i 40 nocy, wody wzbierają przez 150 dni. Noe ma wtedy sześćset lat (Rdz 6–7).
7 synów i 3 córki
Tyle dzieci ma Hiob na początku i na końcu księgi. Majątek przed próbą: 7000 owiec, 3000 wielbłądów, 500 jarzm wołów, 500 oślic; po próbie dwa razy więcej. Przyjaciele milczą przy nim siedem dni i siedem nocy.
140 lat
Tyle żył jeszcze Hiob po odzyskaniu majątku; widział potomków do czwartego pokolenia (Hi 42).
150 psalmów
Tyle liczy Księga Psalmów. Ps 90 jako jedyny z omawianych ma w nagłówku imię Mojżesza.
Siódemki w Apokalipsie
Siedem Kościołów, siedem pieczęci, siedem trąb, siedem czasz. Baranek ma siedem rogów i siedmioro oczu, Smok siedem głów i dziesięć rogów.
666 i 144 000
Liczba Bestii: sześćset sześćdziesiąt sześć (Ap 13). Opieczętowanych jest sto czterdzieści cztery tysiące, po dwanaście tysięcy z każdego pokolenia Izraela (Ap 7).
12 bram, 1000 lat
Jeruzalem Nowe ma dwanaście bram, każda z jednej perły, i mur na dwunastu warstwach fundamentu z imionami Apostołów (Ap 21). Smok zostaje związany na tysiąc lat (Ap 20).
Jak wyglądają pytania: 49 zadań z „Biblii” w banku
17 otwartych, 12 zamkniętych, 6 typu prawda/fałsz, 5 dopasowań, 4 teksty z lukami, 3 zadania do uzupełnienia i 2 rozprawki. Dwa starsze zadania sięgają poza fragmenty z listy (Mojżesz, Dawid i Goliat). Pytania losują się z tej puli, więc dwie sesje z rzędu nie są takie same. Poniżej dosłowne polecenia z banku, bez odpowiedzi.
Księga Rodzaju
Krótkie, zamknięte: dni stworzenia, kary, znaki. Na sprawdzianach klasowych to zwykle pierwsza część.
- •Którego dnia według pierwszego opisu stworzenia (Rdz 1) Bóg stworzył człowieka na swój obraz?
- •Jak według drugiego opisu stworzenia (Rdz 2) Pan Bóg uczynił pierwszego człowieka?
- •Co według Księgi Rodzaju jest znakiem przymierza, które Bóg zawarł z Noem i z każdą istotą żywą po potopie?
- •Jaką karę ponieśli budowniczowie wieży Babel?
- •Co Abraham złożył w ofierze całopalnej zamiast swojego syna Izaaka?
Hiob i Kohelet
Postacie i ich racje. Tu przydają się szczegóły z pierwszych i ostatnich rozdziałów.
- •Wyjaśnij, jaką tezę stawia szatan w rozmowie z Bogiem na początku Księgi Hioba i co ma rozstrzygnąć próba, której zostaje poddany Hiob.
- •Dlaczego w zakończeniu Księgi Hioba Bóg zapłonął gniewem na Elifaza z Temanu i jego dwóch przyjaciół?
- •Dopasuj postać z Księgi Hioba do informacji, która jej dotyczy.
- •Wyjaśnij, jak zakończenie Księgi Koheleta odpowiada na powtarzane w niej stwierdzenie, że wszystko jest marnością.
- •Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących Księgi Koheleta.
Psalmy, Pieśń nad Pieśniami, Apokalipsa
Sytuacja liryczna, obrazy i symbole. Trzeba wiedzieć, w którym rozdziale co się dzieje.
- •Jaka sytuacja liryczna została przedstawiona w psalmie rozpoczynającym się od słów „Nad rzekami Babilonu - tam myśmy siedzieli i płakali”?
- •Wyjaśnij, jak w Psalmie 90 zestawiono Boga i człowieka.
- •Pieśń nad Pieśniami jest przede wszystkim:
- •Kto w dwunastym rozdziale Apokalipsy walczy w niebie ze Smokiem?
- •Dopasuj jeźdźca z szóstego rozdziału Apokalipsy do tego, co otrzymał lub co symbolizował.
Przypowieści i interpretacja
Pytania „dlaczego” i porównania. Tu traci się najwięcej punktów, bo trzeba pokazać sens na konkretnym miejscu tekstu.
- •Na podstawie przypowieści o miłosiernym Samarytaninie (Łk 10) wyjaśnij, kim jest bliźni i dlaczego przykładem dobrego postępowania uczyniono właśnie Samarytanina.
- •Przypowieść o synu marnotrawnym z Ewangelii według św. Łukasza jest przede wszystkim opowieścią o:
- •Wyjaśnij, jaki sens ma to, że Bóg odpowiada Hiobowi z wichru serią pytań o stworzenie świata, zamiast wyjaśnić mu przyczyny cierpienia. Odwołaj się do słów Hioba z ostatniego rozdziału.
- •Na podstawie trzeciego rozdziału Księgi Rodzaju wyjaśnij, na czym polegała pokusa, której ulegli pierwsi ludzie, oraz jakie były skutki nieposłuszeństwa.
- •Porównaj biblijną opowieść o potopie (Rdz 6–9) z greckim mitem o potopie Deukaliona i Pyrry. Wskaż jedno podobieństwo i dwie różnice.
Sprawdzian z Biblii online: 5 pytań z odpowiedziami →
Rozpocznij sesję z „Biblii” → 10 pytań losowanych z banku, otwarte ocenia AI. Sesja startuje od razu.
Tematy rozprawek z „Biblii”
- Przemijanie — powód do rozpaczy czy zachęta do cieszenia się życiem? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko. W argumentacji odwołaj się do Księgi Koheleta, innego utworu literackiego oraz wybranych kontekstów. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów.
- Czy cierpienie może mieć sens? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko. W argumentacji odwołaj się do Księgi Hioba, innego utworu literackiego oraz wybranych kontekstów. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów.
Pytania jawne CKE z „Biblii” (matura ustna)
Zagadnienia z listy pytań jawnych (3); każde wymaga też wybranego kontekstu.
- Motyw cierpienia niezawinionego. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Hioba. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
- Człowiek wobec niestałości świata. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Koheleta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
- Wizja końca świata. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Apokalipsy św. Jana. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
