Homer
„Iliada” — Homer, starożytność. Zadania maturalne z tej lektury: pytania zamknięte, otwarte, dopasowania i tematy wypracowań.
Zadania sprawdzają znajomość treści „Iliada”: przebieg wydarzeń, postacie, najważniejsze sceny i problematykę utworu, a także umiejętność odwołania się do lektury w wypracowaniu.
Trzy losowe pytania z naszej bazy dla tego tematu — kliknij i sprawdź.
Na sprawdzianie z „Iliady” nauczyciel pyta konkretnie: dlaczego Feb zesłał na Greków zarazę, o co pokłócili się Achilles i Agamemnon, kto powstrzymał Achillesa przed dobyciem miecza, o co Tetyda prosiła Zeusa, kto poszedł w poselstwie do Achillesa i czym odpowiedział, dlaczego Patrokl włożył zbroję przyjaciela i kto zadał mu ciosy, co przedstawia tarcza wykuta przez Hefajsta, w czyjej postaci Pallada zwiodła Hektora, w które miejsce Achilles go trafił i jak Pryjam odzyskał ciało syna. Ta strona zbiera takie fakty z odesłaniem do numeru księgi, cytaty sprawdzone w przekładzie Dmochowskiego i pytania z naszego banku, którymi możesz się przetestować.
Numer księgi I–XXIV wg wydania Wolnych Lektur w przekładzie Franciszka Ksawerego Dmochowskiego; księgi z bitwami bez zwrotów akcji są połączone. Jeśli na sprawdzianie pada pytanie „co wydarzyło się po…”, ta lista to odpowiedź.
Kapłan Chryzes prosi Greków o wydanie córki za okup. Agamemnon przepędza go z obelgą. Na prośbę kapłana Feb przez dziewięć dni zsyła na obóz zarazę; dziesiątego dnia Achilles zwołuje zgromadzenie, a wieszczek Kalchas wyjawia przyczynę.
Agamemnon zgadza się oddać Chryzeidę, ale zapowiada, że w zamian weźmie Bryzeidę, brankę Achillesa. Achilles dobywa miecza; Pallada, widoczna tylko dla niego, chwyta go z tyłu za włosy i każe poprzestać na słowach. Achilles przysięga na berło, że Grecy będą go wzywać na próżno, i rzuca berło na ziemię. Nestor bezskutecznie próbuje ich pogodzić.
Odyseusz odwozi Chryzeidę do ojca. Woźni zabierają Bryzeidę; Achilles każe Patroklowi ją wydać. Tetyda wysłuchuje syna, a po dwunastu dniach, gdy Zeus wraca od Etiopów, prosi go, by wspierał Trojan, dopóki Grecy nie uczczą Achillesa. Zeus kiwa głową na znak zgody; Hera robi mu wyrzuty.
Zeus zsyła Agamemnonowi zwodniczy Sen z obietnicą szybkiego zdobycia Troi. Na zgromadzeniu Tersytes lży króla, Odyseusz go gromi. Następuje wyliczenie wodzów i okrętów obu stron.
Parys proponuje pojedynek z Menelajem o Helenę i skarby. Helena na murach przy Bramie Skajskiej wskazuje Pryjamowi Agamemnona, Odyseusza, Ajasa i Idomeneusa; na próżno szuka braci Kastora i Polideuka. Menelaj ciągnie Parysa za hełm, ale Kiprys przecina rzemień i unosi Parysa w mgle.
Pandar strzałą rani Menelaja i zrywa rozejm. Pallada odchyla strzałę, więc rana nie jest groźna. W bitwie wyróżnia się Diomedes: rani nawet Kiprydę.
Diomedes i Glauk rozpoznają dawną gościnną przyjaźń rodów i zamiast walczyć, wymieniają się zbrojami. Hektor idzie do Troi: każe matce modlić się do Pallady, gani Parysa, a przy Bramie Skajskiej żegna się z Andromachą i synem.
Hektor staje do pojedynku z Ajasem; noc przerywa walkę, a rywale wymieniają dary (miecz za pas). Zeus zakazuje bogom pomagać stronom, waży losy na złotej szali i daje przewagę Trojanom, którzy nocują na równinie przy ogniskach.
Agamemnon przyznaje się do błędu i obiecuje ogromne dary. Nestor wybiera posłów: Fojniksa, Odyseusza i Ajasa. Achilles przyjmuje ich uprzejmie, ale odrzuca dary i zapowiada odpłynięcie. Fojniks zostaje u niego na noc.
Nocna wyprawa Odyseusza i Diomedesa na zwiady. Chwytają trojańskiego szpiega Dolona, wypytują go, a potem zabijają.
Ranni zostają m.in. Agamemnon i Odyseusz. Trojanie przełamują mur wokół obozu i docierają do okrętów. Hera usypia Zeusa z pomocą boga Snu, co na chwilę pozwala Grekom odeprzeć atak; po przebudzeniu Zeus znów wspiera Hektora.
Gdy płonie pierwszy okręt, Patrokl w zbroi Achillesa prowadzi Myrmidonów do boju. Zabija Sarpedona, wodza Lików, choć Zeus waha się, czy go nie ocalić, i wbrew zakazowi naciera na mury. Feb uderza go w plecy i zrywa z niego zbroję, Euforb rani go z tyłu, Hektor dobija dzidą.
Całodzienna walka o ciało Patrokla. Hektor zdziera zbroję Achillesa i sam ją wkłada. Menelaj i Ajasy osłaniają zwłoki, a Antyloch zostaje wysłany do Achillesa z wieścią.
Achilles dowiaduje się o śmierci Patrokla od Antylocha. Tetyda przestrzega, że po śmierci Hektora szybko zginie on sam; Achilles wybiera zemstę. Bez zbroi staje przy rowie i krzykiem odstrasza Trojan. Hefajst wykuwa nową zbroję i tarczę.
Achilles godzi się z Agamemnonem, który zrzuca winę na zaślepienie zesłane przez bogów; oddaje Bryzeidę i dary. Bryzeida opłakuje Patrokla. Koń Ksant przemawia ludzkim głosem (dar Hery) i zapowiada Achillesowi bliską śmierć.
Bogowie wchodzą do bitwy po obu stronach. Achilles zabija Trojan w nurtach Skamandra, bierze żywcem dwunastu młodzieńców na ofiarę dla Patrokla i walczy z samą rzeką, którą Hefajst poskramia ogniem.
Hektor zostaje sam przed Bramą Skajską, głuchy na prośby rodziców. Ucieka przed Achillesem trzy razy wokół murów; za czwartym Zeus waży losy na złotej szali i szala Hektora opada. Pallada w postaci Deifoba nakłania go do walki. Achilles trafia go w odsłoniętą część gardła, a potem wlecze ciało za rydwanem.
Cień Patrokla we śnie prosi Achillesa o pogrzeb. Na stosie Achilles zabija dwunastu Trojan. Potem wyprawia igrzyska pogrzebowe: wyścig wozów, walki i zawody z nagrodami.
Achilles włóczy ciało Hektora wokół grobu Patrokla; Feb chroni je przed rozkładem. Zeus przez Irydę każe Pryjamowi jechać z okupem. Hermes prowadzi starca przez obóz. Pryjam całuje ręce Achillesa, obaj płaczą; Achilles oddaje ciało i przyrzeka rozejm.
Nad ciałem Hektora lamentują Andromacha, Hekuba i Helena. Trojanie przez dziewięć dni zwożą drewno, dziesiątego palą stos, kości składają w złotej puszce okrytej purpurą i sypią grobowiec. Epos kończy się ucztą pogrzebową.
| Achilles (Pelid) | Syn Peleja i morskiej bogini Tetydy, wódz Myrmidonów z Ftyi. Po odebraniu Bryzeidy wycofuje się z walki; po śmierci Patrokla wraca, zabija Hektora i znieważa jego ciało. W ks. XXIV oddaje je Pryjamowi. |
|---|---|
| Agamemnon (Atryd) | Król Myken, naczelny wódz Greków, brat Menelaja. Zabiera Achillesowi brankę, żeby pokazać, że jest mocniejszy. W ks. IX i XIX przyznaje się do błędu i oferuje dary. |
| Patrokl | Syn Menojtiosa, najbliższy przyjaciel Achillesa. Prosi o jego zbroję, by Trojanie wzięli go za Achillesa. Ginie w ks. XVI od ciosów Feba, Euforba i Hektora. |
| Hektor | Syn Pryjama i Hekuby, główny obrońca Troi, mąż Andromachy. Zabija Patrokla i zabiera zbroję Achillesa. Ginie z ręki Achillesa pod murami miasta. |
| Andromacha | Żona Hektora, córka Etijona, króla Teb. Achilles zabił jej ojca i siedmiu braci; dlatego Hektor jest dla niej całą rodziną. O śmierci męża dowiaduje się przy krosnach. |
| Astianaks | Mały syn Hektora i Andromachy. Ojciec nazywał go Skamandriem, inni Astianaktem, bo Hektor bronił miasta. Boi się błyszczącego hełmu z pióropuszem. |
| Pryjam | Stary król Troi, syn Laomedona. Na murach nie obwinia Heleny, tylko bogów. Po śmierci Hektora sam jedzie nocą do namiotu Achillesa z okupem. |
| Hekuba (Hekabe) | Żona Pryjama, matka Hektora. W ks. XXII błaga syna, by schronił się w mieście; w ks. XXIV lamentuje nad jego ciałem. |
| Helena | Żona Menelaja uprowadzona przez Parysa. Na murach wskazuje Pryjamowi greckich wodzów. W lamencie mówi, że jest w Troi dwudziesty rok i że Hektor zawsze jej bronił. |
| Parys | Syn Pryjama, porywacz Heleny. Przegrywa pojedynek z Menelajem i zostaje uratowany przez Kiprydę. Konający Hektor przepowiada, że to Parys zabije Achillesa przy Bramie Skajskiej. |
| Menelaj | Król Sparty, mąż Heleny, młodszy z Atrydów. Pokonuje Parysa w pojedynku (ks. III), zostaje zraniony strzałą Pandara (ks. IV), broni ciała Patrokla (ks. XVII). |
| Odyseusz (Odys) | Król Itaki, mistrz rad i mowy. Odwozi Chryzeidę, gromi Tersytesa, przewodzi poselstwu do Achillesa, idzie z Diomedesem na nocne zwiady. |
| Nestor | Sędziwy władca Pylos, najstarszy z wodzów. W ks. I próbuje pogodzić Achillesa z Agamemnonem, w ks. IX wybiera posłów. Jego syn Antyloch przynosi Achillesowi wieść o śmierci Patrokla. |
| Ajas | Syn Telamona, olbrzym górujący nad Grekami głową i barkami. Walczy z Hektorem w pojedynku (ks. VII), należy do poselstwa (ks. IX), osłania okręty i ciało Patrokla. |
| Fojniks | Stary wychowawca Achillesa, któremu Pelej powierzył syna. W ks. IX przypomina, jak karmił go w dzieciństwie, i opowiada o Prośbach, córkach Zeusa. Zostaje u Achillesa na noc. |
| Kalchas | Wieszczek Greków, syn Testora. Po zapewnieniu ochrony przez Achillesa wyjawia, że zaraza jest karą za zniewagę kapłana Chryzesa. |
| Chryzes i Chryzeida | Kapłan Feba i jego córka, branka Agamemnona. Odrzucenie okupu wywołuje gniew Feba i cały spór. |
| Bryzeida | Branka Achillesa, przyznana mu przez wojsko. Agamemnon ją zabiera, w ks. XIX oddaje. Płacze nad ciałem Patrokla, który był dla niej dobry. |
| Diomedes (Tydejd) | Syn Tydeusza, jeden z najdzielniejszych Greków. Rani Kiprydę, zawiera przyjaźń z Glaukiem, z Odyseuszem chwyta Dolona. |
| Automedon | Woźnica Achillesa. Uchodzi końmi spod ciosu Hektora po śmierci Patrokla; w ks. XXIV pomaga przy przyjęciu Pryjama. |
| Tetyda (Tetys) | Bogini morska, matka Achillesa. Prosi Zeusa o klęski Greków, ostrzega syna przed śmiercią po zabiciu Hektora, przynosi zbroję od Hefajsta. |
| Zeus (Kronid) | Władca bogów. Obiecuje Tetydzie pomoc dla Trojan, waży losy na złotej szali, a w ks. XXIV nakazuje Achillesowi oddać ciało Hektora. |
| Hera i Pallada (Atena) | Boginie sprzyjające Grekom. Hera wysyła Palladę, by powstrzymała Achillesa w ks. I; Pallada zwodzi Hektora w postaci Deifoba w ks. XXII. |
| Feb (Apollo) | Syn Zeusa i Latony, opiekun Troi. Zsyła zarazę na prośbę Chryzesa, uderza Patrokla, a w ks. XXIV oskarża bogów, że pozwalają bezcześcić ciało Hektora. |
| Hefajst i Hermes | Hefajst wykuwa Achillesowi nową zbroję i tarczę. Hermes prowadzi Pryjama nocą przez obóz Greków do namiotu Achillesa. |
Każdy cytat jest dosłownym fragmentem utworu (wydanie Wolnych Lektur, przekład Franciszka Ksawerego Dmochowskiego). Możesz go użyć w odpowiedzi otwartej albo w rozprawce.
Kalchas wyjawia, że Feb karze Greków za zniewagę kapłana. Agamemnon zgadza się oddać Chryzeidę, ale żąda nagrody na jej miejsce. Achilles wypomina mu chciwość i to, że sam dźwiga ciężar wojny. Agamemnon odpowiada groźbą.
Bryzeidę ci wezmę z pięknymi jagody, Byś znał, żem jest mocniejszy.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytanie o przyczynę gniewu Achillesa i o to, kto zaczął spór, to pierwsze pytanie z „Iliady”.
Achilles dobywa miecza, ale Pallada, wysłana przez Herę, chwyta go za włosy i każe poprzestać na słowach. Achilles słucha bogini, a potem przysięga na berło, że Grecy będą go wzywać na próżno, gdy Hektor zacznie ich zabijać. Rzuca berło na ziemię.
Przysięgam ci największą przysięgą na świecie: Wzywać Achilla Grecy, lecz próżno będziecie!
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Bank pyta, kto powstrzymał Achillesa i czym jest berło nabite złotymi gwoździami; to też pierwszy przykład udziału bogów w akcji.
Przed pojedynkiem Parysa z Menelajem Helena przychodzi na mury przy Bramie Skajskiej. Pryjam sadza ją przy sobie i pyta o greckich wodzów; Helena wskazuje Agamemnona, Odyseusza i Ajasa. Szuka też braci, Kastora i Polideuka, ale ich nie widzi. Narrator dodaje, że już nie żyją.
Nie ciebie ja, lecz bogi o te winię boje;
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Z tej sceny są pytania prawda/fałsz: kogo Helena wskazuje, czy widzi braci i jak Pryjam ją traktuje.
Hektor nie zastaje żony w domu; spotyka ją przy Bramie Skajskiej z synem na rękach mamki. Andromacha prosi, by został za murami. Hektor odpowiada, że wstydziłby się przed Trojanami, wie, że Troja upadnie, i najbardziej boi się niewoli żony. Syn boi się jego hełmu; Hektor zdejmuje go i modli się za dziecko.
Tyś mi ojcem, tyś matką, kochany Hektorze, Tyś mi bratem, ty mężem w dni kwitnących porze!
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Najczęściej omawiany fragment: porównanie racji żony i męża, hełm, który przestraszył dziecko, i modlitwa za syna.
Odyseusz wylicza dary Agamemnona. Achilles odpowiada, że nienawidzi obłudnika i nie da się przekupić: zdobył wiele miast, oddawał łupy, a Agamemnon zabrał mu brankę. Fojniks przypomina dzieciństwo Achillesa i opowiada o Prośbach, córkach Zeusa. Ajas nazywa Achillesa nieubłaganym.
Dla obu tu cześć jedna i jedna nagroda, Jednak rycerz i gnuśnik równie legną w grobie.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytania dotyczą składu poselstwa (Fojniks, Odyseusz, Ajas, bez Nestora), powodów odmowy i sensu przypowieści Fojniksa.
Patrokl z płaczem prosi o zbroję i o zgodę na wyprowadzenie Ftyjotów. Achilles się zgadza, ale każe mu tylko odepchnąć Trojan od okrętów i nie iść pod mury. Patrokl nie słucha. Feb uderza go w plecy, Euforb rani z tyłu, Hektor dobija. Konający Patrokl zapowiada Hektorowi śmierć z ręki Achillesa.
Nieszczęśliwy! Nie wiedział, że o zgubę prosił.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Bank pyta o powód prośby, o kolejność ciosów i o funkcję komentarza narratora, który z góry zapowiada śmierć.
Antyloch przynosi wieść o śmierci Patrokla. Achilles sypie na głowę popiół i tarza się w piasku. Tetyda wynurza się z morza. Achilles mówi, że nie chce żyć, dopóki Hektor nie zginie od jego dzidy. Matka ostrzega go, a on odpowiada, że woli zginąć zaraz, skoro nie obronił przyjaciela.
Ach, synu! Sam przyśpieszasz twej śmierci wyroki. Jeżeli Hektor zginie, twój zgon się nie zwlecze.
Dlaczego to pada na sprawdzianie: To wybór krótkiego życia i sławy zamiast długiego; bank pyta o etos homeryckiego bohatera właśnie na tej rozmowie.
Pryjam i Hekuba błagają syna, by wszedł do miasta. Hektor zostaje, bo wstydzi się, że przez jego zuchwałość zginęło tylu Trojan. Na widok Achillesa jednak ucieka: trzy razy okrążają mury. Pallada w postaci Deifoba obiecuje mu pomoc; gdy Hektor się odwraca, brata nie ma.
Ach! Niźli mam to słyszeć, nie wrócę, aż wprzódy Zwyciężę Achillesa i zgładzę mą winę. Lub chwalebnie pod mury ojczystymi zginę
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Monolog Hektora to odpowiedź na pytanie, dlaczego nie schronił się w mieście; podstęp Pallady to pytanie zamknięte z banku.
Hektor proponuje umowę: zwycięzca odda ciało pokonanego. Achilles odmawia. Hektor ma na sobie zbroję zdartą z Patrokla, więc Achilles trafia go w odsłonięte gardło. Konający prosi o zwrot ciała rodzinie i przepowiada śmierć Achillesa z ręki Parysa i Feba. Achilles przebija mu nogi i wlecze ciało za rydwanem na oczach Troi.
Rzekł i pastwił się nad nim w niegodnym sposobie: Ostrym żelazem nogi przedziurawił obie
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Pytania: w które miejsce padł cios, co przepowiedział Hektor i jak narrator ocenia bezczeszczenie zwłok.
Pryjam wchodzi do namiotu, obejmuje kolana Achillesa i prosi go, by pomyślał o własnym ojcu. Obaj płaczą: Pryjam nad Hektorem, Achilles nad ojcem i Patroklem. Achilles mówi o dwóch naczyniach pod tronem Zeusa, każe obmyć ciało, sam kładzie je na wozie, zaprasza starca do posiłku i przyrzeka rozejm na czas pogrzebu.
Jam usta — tegom wreszcie nieszczęśliwy dożył Na ręce synów moich zabójcy położył!
Dlaczego to pada na sprawdzianie: Scena pojednania wrogów zamyka epos; bank pyta, czym Pryjam poruszył Achillesa i jak zmienia się obraz bohatera.
„Przez dziewięć dni na wojsko śmiertelne szły ciosy”, a dziesiątego Achilles zwołuje zgromadzenie (ks. I). Tetyda czeka dwanaście dni, aż Zeus wróci od Etiopów.
W ks. IX: dziesięć talentów złota, siedem trójnogów, dwadzieścia naczyń, dwanaście koni, siedem branek z Lesbos i Bryzeida; po zdobyciu Troi okręt miedzi i złota oraz dwanaście najpiękniejszych Trojanek, a w domu jedna z trzech córek za żonę i siedem miast w posagu.
Achilles mówi posłom, że zdobył dwanaście miast z okrętów i jedenaście pieszo pod Troją, a łupy oddawał Agamemnonowi (ks. IX).
Hektor ucieka przed Achillesem trzy razy wokół Troi. Gdy czwarty raz dobiegają do źródeł Skamandra, Zeus waży ich losy na złotej szali (ks. XXII).
Achilles bierze żywcem dwunastu młodzieńców w nurtach Skamandra (ks. XXI) i zabija ich na stosie Patrokla (ks. XXIII).
Pryjam prosi: „Dziewięć dni w domach płakać go zasiędziem”, dziesiątego pogrzeb i uczta, jedenastego grobowiec, dwunastego znów walka. Achilles się zgadza (ks. XXIV).
Achilles zabił ich jednego dnia przy stadach, a wcześniej jej ojca Etijona, gdy zdobył Teby (ks. VI).
16 otwartych, 13 zamkniętych, 6 dopasowań, 5 typu prawda/fałsz, 4 teksty z lukami, 2 zadania z brakującym słowem i 2 rozprawki. Pytania losują się z tej puli, więc dwie sesje z rzędu nie są takie same. Poniżej dosłowne polecenia z banku, bez odpowiedzi.
Krótkie, zamknięte: kto, co, w której księdze. Na sprawdzianach klasowych to zwykle pierwsza część.
Postaci drugiego planu, rodziny i to, kto wypowiada które słowa.
Pytania „dlaczego” i „w jakiej kolejności”: wymagają znajomości przebiegu sceny, nie tylko faktu.
Racje bohaterów, przypowieści i komentarze narratora. Tu traci się najwięcej punktów, bo trzeba odwołać się do konkretnej księgi.
10 pytań losowanych z banku, otwarte ocenia AI. Sesja startuje od razu.
Zagadnienia z listy pytań jawnych (1); każde wymaga też wybranego kontekstu.
Pełne opracowania „Iliady”: streszczenia, charakterystyki postaci i konteksty.
Poniżej 3 prawdziwych zadań z bazy — różne typy, różne poziomy trudności. Każde ma rozwiązanie i wyjaśnienie.
Najczęściej zadawane pytania o ten zakres
Wiedza z „Iliada" przyda Ci się też tutaj:
48 zadań z tego działu + AI ocena krok po kroku. Wszystko od 49 zł / miesiąc.
Subskrypcja odblokowuje cały katalog + 10 innych przedmiotów. Anulujesz kiedy chcesz.
Iliada - zacznij ćwiczyćWybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane przypomnienia o nauce).